2 2
T T F F II L L
Economie &Economie organisatie A-stroom & organisatie KathOndVla
2
T F I L
De consument in de samenleving
Starten met Lift Welkom bij Lift. We leggen graag even uit hoe je met dit leerpakket aan de slag gaat.
1 OP WEG MET LIFT Het leerwerkboek bestaat uit 4 themabundels en ICT-fiches. Elke themabundel is op dezelfde manier opgebouwd.
2
T F I L
In totaal zal je 4 thema’s doorlopen: de consument, de onderneming, de overheid en de ondernemingszin (ondernemend project). Elke themabundel start met een Themapagina.
De onderneming in de samenleving STEP-IN Je hoort het de oudere generaties wel eens zeggen: ‘Vroeger was alles anders.’ Ga naar het onlinelesmateriaal. Bekijk het interview en beantwoord de vragen.
Forum Is alles beter dan 40 jaar geleden?
We starten elk thema met een Step-in. Hier laten we je kennis maken met de rode draad doorheen het thema.
In dit thema doorloop je vijf levels. Elk level biedt je een stukje kennis die je nodig
THEMA 1
STEP-IN
hebt om de opdracht van de Step-up uit te voeren. Daarin ontwerp je een video,
Je doorloopt per thema verschillende Levels, waarbij je telkens één centrale onderzoeksvraag beantwoordt. Je verkent de onderzoeksvraag aan de hand van verschillende opdrachten, onder de noemer Explore.
een infographic of een presentatie waarin je de situatie van de huidige consument vergelijkt met die van de consumenten vroeger. Je presenteert daarna de opdracht voor de klas.
4
Explore 2— Hoe verloopt de vraag naar een product? Voor de volgende opdracht heb je de keuze. Kies optie 1 ‘Fortnite’ als je een uitdaging wilt. Kies optie 2 ‘Adidas-sneakers’ als je liever wat ondersteuning wilt.
Bij verschillende opdrachten kan je kiezen uit twee of meerdere Opties. De opties geven je de keuze of je graag een uitdaging wilt aangaan of liever meer ondersteuning wenst. Het kan ook zijn dat je kan kiezen naargelang je interesse.
Optie 1
Fortnite
Optie2
Adidas-sneakers
© Jimmy Tudeschi / Shutterstock.com
© Vacharapong W / Shutterstock.com
Je bevindt je in het land Fortnite. Je betaalt
Sneakers van Adidas zijn bij jongeren erg
daar niet in euro of in US-dollar, maar in V-bucks. Je kunt er onder andere hippe
in trek. Adidas onderzocht hoeveel paar sneakers de klanten voor een bepaalde
dancemoves, een paraglide of een pickaxe (houweel) mee kopen. Aan de consumenten van Fortnite werd gevraagd, hoeveel
prijs zouden kopen. Je ziet het resultaat in de onderstaande tabel.
dancemoves ze voor een bepaalde prijs zouden kopen. Je ziet het resultaat in de
2
Tabel 1.1 Prijs per
Gevraagde
Prijs per paar
dancemove in
hoeveelheid
Adidas-sneakers in
V-bucks
Adidas-sneakers
euro
12
100,00
6
40,00
10
200,00
5
60,00
8
300,00
4
80,00
6
400,00
3
100,00
4
500,00
2
120,00
2
600,00
1
140,00 LEVEL 1
Tabel 1.2
Gevraagde hoeveelheid dancemoves
THEMA 1
STARTEN MET LIFT
onderstaande tabel.
7
TO THE POINT
De verworven leerstof hebben we voor je gebundeld in To the point. Dit geeft weer wat je exact moet onthouden na het doorlopen van een level. Via het onlinelesmateriaal kan je de verworven leerstof terugvinden in een overzichtelijke mindmap.
De overheid heeft een grote invloed op onze samenleving. Zij neemt beslissingen die zowel op nationaal als internationaal niveau gevolgen heeft. De overheid werkt op internationaal niveau samen met onder andere de Verenigde Naties, de Europese Raad, de Europese Unie, de Raad van Europa en Unesco.
© Alexandra Lande / Shutterstock.com
De overheid kan maatregelen nemen om de economie te stimuleren, bijvoorbeeld in de vorm van subsidies. Ze kan ook maatregelen nemen die de consument direct voelt, zoals de afschaffing van de roamingkosten. Andere maatregelen bevorderen de samenleving zoals het rookverbod onder de 18 jaar. België doet aan import, dat wil zeggen haalt goederen uit het buitenland. Maar België doet ook aan export, dat wil zeggen voert goederen uit naar het buitenland. We importeren goederen omdat het goedkoper is om ze te halen uit het buitenland of omdat België die goederen zelf niet heeft, dat noemt dus internationale handel.
Nu is het tijd om je opgedane kennis in te oefenen aan de hand van verschillende Actions.
Action 1— Overheid redt jobs door steunmaatregelen 1
Lees het artikel over de overheidssteun aan Kempense bedrijven.
2
Markeer in het artikel de antwoorden op deze vier vragen. Blauw
Waarop hebben de Kempen recht dankzij het wetsontwerp van de ontwrichte zones?
THEMA 3
LEVEL 2
Wees volledig! Geel
Hoeveel banen zijn er bijgekomen dankzij de maatregel?
Rood
Wat wil parlementslid Yoleen Van Camp zeker behouden in de regio?
Groen
Hoe willen ze bedrijven aantrekken tot de regio?
42
BREAKING NEWS
Aan het einde van elke level laten we je stil staan bij de actualiteit omtrent de inhoud van deze level in de rubriek Breaking news. Bij het onlinelesmateriaal vind je de bijhorende artikelen of videofragmenten om de opdracht uit te voeren.
1
Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een actualiteitsitem over het onderwerp.
2
Beantwoord de vragen. a
Wat wordt er in verband met de privacy vermeld?
b
Wat doen bedrijven met persoonlijke gegevens?
CHECKLIST Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.
JA
Elke level eindigt met een Checklist. Het is een hulpmiddel om zelf zicht te krijgen of je de doelen, waaraan we in dit level gewerkt hebben, al dan niet onder de knie hebt.
1
Ik kan omschrijven wat big data zijn.
2
Ik kan voor- en nadelen van big data geven.
3
Ik kan toelichten welke gevaren er op het inter-
KAN BETER
EXTRA OEFENMATERIAAL
net schuilen met betrekking tot mijn privacy. 4
Ik kan toelichten hoe ik mijn privacy kan beschermen op het internet.
5
Ik kan toelichten op welke manieren je reclame via het internet krijgt. Ik kan mijn eigen mening onderbouwen.
7
Ik kan een affiche ontwerpen.
8
Ik kan een infographic ontwerpen.
9
Ik kan een presentatie maken.
THEMA 1
LEVEL 5
6
104
STEP-UP Je hebt de afgelopen weken de consument in de maatschappij bestudeerd. Schets afsluitend
Elk thema sluit af met een Step-up, hierin dagen we je uit om je verworven kennis toe te passen in een grotere opdracht.
de evolutie in de mogelijkheden voor de consument door de consument van vroeger en nu te vergelijken.
a b
–
Binnenlandse vs buitenlandse producten
–
Technologische nieuwigheden
–
Digitalisering
Werk alleen of per twee. Kies een van deze drie opties om de evolutie te presenteren. Leg uit waarom je die optie kiest. Gebruik daarvoor eventueel de ICT-fiches van Moovly, Canva of powerpoint. Video, omdat
Infographic, omdat
2
T F
Presentatie, omdat
Bewaar je presentatie in je portfolio. Je mag trots zijn op je werk.
I
LEVEL 5
Stel je werk aan de klas voor.
d
THEMA 1
c
105
L
ICT-fiches
De ICT-fiches helpen je om zelfstandig met een tekstverwerker, een rekenblad of een presentatiepakket aan de slag te gaan; infographics te creëren, foto’s en video’s te monteren en online samen te werken.
STARTEN MET LIFT
Tip:
3
als je liever een uitdaging wilt. 2
Wat leid je af uit de krantenknipsels? Markeer de juiste tendens. a
Wanneer de vraag naar een product stijgt omdat het bijvoorbeeld populair is, willen meer / minder consumenten dat product. Dat betekent dat er minder producten beschikbaar zijn voor meer vragers. Daardoor zullen mensen tegen elkaar opbieden en dus zal de prijs stijgen /dalen.
b
Wanneer er een nieuwe iPhone op de markt komt, verliest de vorige versie aan populariteit. Daardoor zullen meer / minder mensen dat model kopen. De vraag daalt / stijgt dus. Omdat de verkopers het oude model niet verkocht krijgen, doen ze de prijs stijgen / dalen.
2 HANDIG VOOR ONDERWEG
3
Vul de verbanden aan. a
Als de vraag stijgt,
.
c
Als het aanbod stijgt,
.
d
Als het aanbod daalt,
.
In de loop van elk thema word je ondersteund door een aantal hulpmiddelen. b Als de vraag daalt,
Prijszetting
We zetten doorheen het thema de belangrijkste zaken op een rijtje in deze rode kaders.
Zoals je merkt komt de prijs van een product tot stand door de vraag naar en het aanbod van dat product. Dat principe werkt zo op elke markt.
Explore 1— Marketingmix — what?? 1
.
A
B
Lees de definitie en markeer de kernwoorden. MARKETING
Moeilijke woorden worden uitgelegd in een begrippenkader. Die woorden vallen extra op door de stippellijn.
Marketing is onderzoek doen naar de behoeften van mensen, het vertalen van die behoeften in goederen en diensten en het ontwikkelen van een geschikte strategie om de verkoop van die goederen en diensten te stimuleren.
© r.classen / Shutterstock.com
Door de gestegen vraag naar ruwe
onderneming, de organisatie of de persoon met zijn of haar doel. ONDERNEMING, ORGANISATIE, PERSOON LEVEL
1
Rode Neuzen Dag
2
een politieke partij
7
BEGRIP
DOEL
VERKLARING
IN JE EIGEN WOORDEN
kernactivitei-
De kernactiviteiten zijn de belangrijkste
ten
activiteiten van een onderneming die ervoor
A
de verkiezingen winnen
zorgen dat die tegemoetkomen aan de
aardolie vanuit China, India en de VS LEVEL 1
Niet alleen ondernemingen maken gebruik van marketing om hun doelen te bereiken. Combineer de
werd bijna 30 % meer betaald voor
Door minder vraag naar iPhones ziet
een vat. En dat effect sijpelde door in
Apple zich genoodzaakt de prijs te
de prijzen voor brandstoffen.
verlagen.
THEMA 1
2
Bron: hln.be, 2019-03-22
Bron: tijd.be, januari 2019
Je vindt die woorden ook achteraan terug in de woordenlijst. Bij het onlinelesmateriaal vind je dezelfde begrippen terug in een beeldwoordenboek.
behoeften van de doelgroep en waardoor de onderneming de concurrentie voorblijft. 7
klantenrelaties
B
kijkers trekken
14
De bouwsteen klantenrelaties geeft aan hoe een ondernemer zich wil bekendmaken bij
3
een deelnemer aan Belgium’s Got Talent
4
een tv-zender
5
een tennisclub
6
de overheid
C
studenten aantrekken
de klanten (via het internet, met een eigen website, op beurzen, via mailings, flyers,
advertenties, partners, sociale media ...). 7
D
geld inzamelen voor een goed doel
klantenseg-
In het klantensegment beschrijft de onder-
ment
nemer welke klantengroep hij wil bedienen en wat de belangrijkste kenmerken van die doelgroep (behoeften, factoren die hun
E
mensen bewust maken van het gevaar
aankoopgedrag beïnvloeden …) zijn. 7
van vuurwerk
kostenstruc-
De kostenstructuur geeft alle kosten weer
tuur
die nodig zijn voor de werking van de onderneming.
7
7
een hogeschool
8
een bioscoop
marketing
F
in de finale geraken
Marketing doet onderzoek naar de behoefte van mensen, vertaalt die behoeften in
producten en diensten en ontwikkelt een geschikte strategie met als doel om de
G
winst maken
verkoop van die producten en diensten te stimuleren. 7
marketingmix
De marketingmix is een combinatie van
H
leden werven
instrumenten die een onderneming inzet
om rekening te houden en in te spelen op het keuze- en aankoopgedrag van consumenten. Het helpt een onderneming om succesvol te zijn.
1
2
3
4 7
Traditioneel worden vaak de 6 P’s gebruikt:
5
6
product, prijs, plaats, promotie, presentatie en personeel.
mensen en
De mensen en middelen zijn het geheel van
middelen
(financiële) middelen en mensen die de
7
8
onderneming nodig heeft om de kernactiviBEGRIPPENLIJST
teiten uit te voeren.
THEMA 2
Explore 1— Hoe verzamelt de overheid gegevens over mij?
141
3
Lees het artikel over Nafi Thiam als voorbereiding op het forum.
Good to know
LEVEL 7
In de Good to know-kaders vind je handige tips of weetjes terug bij het uitvoeren van de opdrachten.
Nafi Thiamouder werd zondag de eerste Belgische ooitelektronische 25 000 euro. Als er een wereldrecord Iedereen dan twaalf jaar heeft een identiteitskaart. Die bevatverbroken die een gouden medaillemaar won op een WK wordt, levert dat het meeste 85 000 euro. Een meerdere gegevens, vaak is je atletiek. naam of je postcode al voldoende om op: je identiteit
THEMA 2
Ze bewijzen. won op indrukwekkende wijze de zevenkamp, habbekrats je datde vergelijkt metkunnen wat voetballers te Het gemeentelijk zwembad bijvoorbeeld moet als alleen postcode maar echt veelom levert gouden uit medaille eigenlijk verdienen. De Braziliaan een controleren de zo’n bezoekers de eigen gemeente een voordelig tariefNeymar, aan te die bieden. niet op. Het IAAF, de internationale atletiekfederatie
monstercontract tekende bij PSG, verdient 50 000
medaille. Voor een zilveren medaille krijgen atleten
Bron: hln.be, 2018-02-10
betaalt ongeveer 51 000 euro voor een gouden
83
1
euro in tien uur.
Surf naar de website van Ik beslis. Klik op ‘Info voor jongeren’ en vervolgens op ‘eID’. Ontdek welke gegevens er op jouw identiteitskaart staan.
In een Forum ga je in groepjes of met de hele klas een gesprek voeren over een bepaalde stelling. Het is de bedoeling dat je luistert naar elkaars mening en leert hoe anderen denken maar ook dat je je eigen mening leert onderbouwen met argumenten.
a
Welke gegevens zijn met het blote oog zichtbaar?
Forum
—
Vind jij het terecht dat voetballers zo veel verdienen?
—
Vind jij het correct dat Nafi Thiam, die wereldkampioene zevenkamp is, slechts 51 000 euro krijgt?
Action 3— Vraag naar sieraden en games – Next level Kies, afhankelijk van je interesse, de oefening met de sieraden of met de games. b Welke gegevens zijn niet met het blote oog zichtbaar?
De volgende iconen helpen je ook nog een eind op weg: Optie 1
Sieraden
Je vindt online extra 1(ondersteunend) materiaal Op een markt is er natuurlijk meer dan een vrager.
Optie 2 1
Om het eenvoudig te houden gaan we ervan uit
vrager. Om het eenvoudig te houden gaan we
Tabel 5.1
of vragers zijn. Ook Mauro en Mils, twee vrienden van Mila, zijn verzot op gamen.
Tabel 5.2
Je vindt online een ontdekplaat. Gevraagde hoeveelheid
Prijs per
Gevraagde hoeveelheid games
Prijs per game
Liesje
in euro
Mila
Mauro
Mils
in euro
0
11,00
0
0
1
125,00
LEVEL 3
juweel
3
1
9,00
1
1
2
100,00
3
2
7,00
2
2
3
75,00
THEMA 3
juweeltjes Je moet iets bewaren in je portfolio.
5
4
3
5,00
3
3
4
50,00
6
5
4
3,00
4
4
5
25,00
7
6
5
1,00
5
5
6
0,00
Nele
Sabrina
2
4
Je oefent je ICT-vaardigheden. 2 1
LEVEL 1
4
ervan uit dat er in totaal drie consumenten
Het luisterfragment dat hierbij hoort, vind je online.
EMA 1
STARTEN MET LIFT
Het beeldfragment dat dat hierbij vindof vragers je online. drie consumenten er in totaalhoort, zijn. Nele was niet alleen in ‘sieradenland’.
Games
Op een markt is er natuurlijk meer dan een
50
HET ONLINELEERPLATFORM BIJ LIFT
Leerstof kun je inoefenen op jouw niveau. Je kunt vrij oefenen en de leerkracht kan ook voor jou oefeningen klaarzetten.
Hier vind je de opdrachten terug die de leerkracht voor jou heeft klaargezet.
Hier kan de leerkracht toetsen en taken voor jou klaarzetten.
Benieuwd hoe ver je al staat met oefenen en opdrachten? Hier vind je een helder overzicht van je resultaten.
Hier vind je het lesmateriaal per hoofdstuk (onder andere videobestanden, instructiefiches en instructiefilmpjes).
STARTEN MET LIFT
Ga ook hier aan de slag met ontdekplaten en de bijhorende werkblaadjes.
-
1
THEMA
De consument in de samenleving
STEP-UP
Vergelijking van de situatie van de consument vroeger en nu
LEVEL
5
LEVEL
4
LEVEL
3
LEVEL
2
LEVEL
1
p. 109
Hoe bescherm je je tegen online gevaren?
p. 93
Wat zijn de gevolgen van technologische ontwikkelingen en digitalisering voor onze welvaart en ons welzijn?
p. 70
Waarom voor binnenlandse of buitenlandse producten kiezen?
p. 50
Welke maatschappelijke trends beĂŻnvloeden de consument?
p. 29
Hoe wordt de marktprijs bepaald?
p. 9
STEP-IN
p. 8
STEP-IN Je hoort het de oudere generaties wel eens zeggen: ‘Vroeger was alles anders.’ Ga naar het onlinelesmateriaal. Bekijk het interview en beantwoord de vragen.
Forum Is alles beter dan 40 jaar geleden?
In dit thema doorloop je vijf levels. Elk level biedt je een stukje kennis die je nodig
THEMA 1
STEP-IN
hebt om de opdracht van de Step-up uit te voeren. Daarin ontwerp je een video,
8
een infographic of een presentatie waarin je de situatie van de huidige consument vergelijkt met die van de consumenten vroeger. Je presenteert daarna de opdracht voor de klas.
LEVEL 1 Hoe wordt de marktprijs bepaald? INTRO 1
Lees het verhaal over Dilara.
Dilara is schoenverslaafd. Ze heeft maar liefst 93 paar schoenen, van Adidas, Puma, Fila en Nike tot naaldhakjes van Michael Kors en Guess. Volgend jaar verhuist het gezin van Dilara en haar moeder wil dat ze minstens twee derde van haar schoenen verkoopt. Het eerste weekend van september vindt de jaarlijkse avondmarkt plaats. Dilara verkoopt daar haar schoenen. Voor een paar sneakers vraagt ze 36 euro, voor een paar naaldhakken 32 euro. De eerste klant wil meteen twee paar sneakers kopen, maar wil er slechts 30 euro voor betalen. De tweede klant wil dan weer drie paar naaldhakken en is bereid om 28 euro per paar te betalen. De klanten vinden de gevraagde prijs te hoog. Dilara zal de prijs met de klanten moeten bespreken om tot een overeenkomst te komen.
In dit level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag:
LEVEL 1
Hoe komt de prijs op de markt tot stand?
THEMA 1
2
9
Explore 1— Wat is een markt? 1
Waar doet het begrip markt je aan denken?
2
In welke twee categorieën kun je de mensen op de markt indelen?
3
Wat is een consument?
4
Wat is een producent?
© Dafinchi / Shutterstock.com
MARKT
THEMA 1
LEVEL 1
In de economie is een markt een plaats waar kopers en verkopers
10
van een goed of een dienst samenkomen en een prijs afspreken.
Explore 2— Hoe verloopt de vraag naar een product? Voor de volgende opdracht heb je de keuze. Kies optie 1 ‘Fortnite’ als je een uitdaging wilt. Kies optie 2 ‘Adidas-sneakers’ als je liever wat ondersteuning wilt.
Optie2
Adidas-sneakers
© Jimmy Tudeschi / Shutterstock.com
© Vacharapong W / Shutterstock.com
Je bevindt je in het land Fortnite. Je betaalt daar niet in euro of in US-dollar, maar in V-bucks. Je kunt er onder andere hippe dancemoves, een paraglide of een pickaxe (houweel) mee kopen. Aan de consumenten van Fortnite werd gevraagd, hoeveel dancemoves ze voor een bepaalde prijs zouden kopen. Je ziet het resultaat in de onderstaande tabel.
Sneakers van Adidas zijn bij jongeren erg in trek. Adidas onderzocht hoeveel paar sneakers de klanten voor een bepaalde prijs zouden kopen. Je ziet het resultaat in de onderstaande tabel.
Tabel 1.1
Tabel 1.2
Gevraagde
Prijs per
Gevraagde
Prijs per paar
hoeveelheid
dancemove in
hoeveelheid
Adidas-sneakers in
dancemoves
V-bucks
Adidas-sneakers
euro
12
100,00
6
40,00
10
200,00
5
60,00
8
300,00
4
80,00
6
400,00
3
100,00
4
500,00
2
120,00
2
600,00
1
140,00 LEVEL 1
Fortnite
THEMA 1
Optie 1
11
1
Wat kun je afleiden uit de gele rij van de boven-
1
staande tabel?
2
Noteer de gegevens uit de tabel in de grafiek.
Wat kun je afleiden uit de gele rij van de bovenstaande tabel?
2
De gegevens uit de tabel zie je ook in de onderstaande grafiek.
a
Verdeel de assen zodat je de punten a
kunt uitzetten. Welke gegevens noteer je
Schrijf de juiste benaming bij de X-as en
horizontaal en welke gegevens verticaal?
de Y-as. b
Verbind de uitgezette punten met elkaar.
c
Controleer of je de punten in de tabel terugvindt.
b
Schrijf de juiste benaming bij de X-as en de Y-as.
c
Zet de punten uit.
d
Verbind de uitgezette punten met elkaar. Vraag naar Adidas-sneakers
Vraag naar dancemoves
160 140 120 100 80 60 40
Y-as:
Y-as:
20
THEMA 1
LEVEL 1
X-as:
12
3
0
0
1
2
3
4
5
6
X-as:
De lijn die de punten met elkaar verbindt, is de vraagcurve of de vraag. Waarom verloopt de vraagcurve dalend?
7
4
Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een link naar een applicatie die je helpt om de vraagcurve te interpreteren. VRAAGCURVE
De vraagcurve geeft het verband weer tussen de gevraagde hoeveelheid bij verschillende prijzen. De vraagcurve geeft weer hoeveel stuks de consumenten willen kopen bij verschillende prijzen.
Explore 3— Hoe verloopt het aanbod van een product? Je gaat verder met de optie die je gekozen hebt. Optie 2
Een verkoper wil natuurlijk zoveel mogelijk
Een verkoper wil natuurlijk zoveel mogelijk
verdienen. Hoe hoger de verkoopprijs per stuk,
verdienen. Hoe hoger de verkoopprijs per
hoe meer winst hij maakt. In deze tabel zie je
stuk, hoe meer winst hij maakt. In deze tabel
hoeveel dancemoves de verkoper wil verkopen
zie je hoeveel Adidas-sneakers de verkoper
voor verschillende prijzen.
wil verkopen voor verschillende prijzen.
Tabel 2.1
Tabel 2.2
Aangeboden hoeveelheid dancemoves
2
1
Adidas-sneakers
Prijs per dancemove in V-bucks
Aangeboden
Prijs per paar
hoeveelheid
Adidas-sneakers
Adidas-sneakers
in euro
3
100,00
0
40,00
4
200,00
1
60,00
5
300,00
2
80,00
6
400,00
3
100,00
7
500,00
4
120,00
8
600,00
5
140,00
Wat kun je afleiden uit de gele rij van de bovenstaande tabel?
2
Wat kun je afleiden uit de gele rij van de bovenstaande tabel?
LEVEL 1
1
Fortnite
THEMA 1
Optie 1
13
3
Noteer de gegevens uit de tabel in de grafiek.
3
De gegevens uit de tabel zie je ook in de onderstaande grafiek.
a
Verdeel de assen zodat je de punten kunt a
uitzetten. b
Schrijf de juiste benaming bij de X-as en
Schrijf de juiste benaming bij de X-as en de
de Y-as.
Y-as.
b
Verbind de uitgezette punten met elkaar.
c
Zet de punten uit.
c
Controleer of je de punten in de tabel
d
Verbind de uitgezette punten met elkaar.
terugvindt.
Aanbod van dancemoves
Aanbod aan Adidas-sneakers 160 140 120 100 80 60 40
Y-as:
Y-as:
20
X-as:
4
0
0
1
2
3
4
5
6
X-as:
De lijn die de punten met elkaar verbindt, is de aanbodcurve of het aanbod. Waarom verloopt de aanbodcurve stijgend?
5
Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een link naar een applicatie die je helpt om de aanbodcurve te interpreteren. AANBODCURVE
De aanbodcurve geeft het verband weer tussen de aangeboden hoeveelheid en de verschillende prijzen. De aanbodcurve geeft weer
THEMA 1
LEVEL 1
hoeveel stuks de producenten / verkopers willen verkopen voor
14
verschillende prijzen.
Explore 4— Waar zijn de vraag en het aanbod gelijk? Je stelt vast dat kopers liever minder betalen en verkopers liever tegen een hogere prijs verkopen. Om toch tot een aankoop of verkoop te komen, komen kopers en verkopers, of vragers en aanbieders samen op de markt. Daar spreken ze af welke prijs ze bereid zijn te betalen voor een bepaalde hoeveelheid die de kopers voor een andere prijs aanbieden. Je gaat nog steeds verder met de optie die je gekozen hebt. Optie 1
Fortnite
Optie 2
Adidas-sneakers
Š Sallehudin Ahmad / Shutterstock.com
Je vindt de gevraagde en aangeboden hoeveel-
1
heid samen in een tabel.
hoeveelheid samen in een tabel. Tabel 3.2
Gevraagde
Aangeboden
Prijs per
Gevraagde
Aangeboden
Prijs per paar
hoeveelheid
hoeveelheid
dancemove
hoeveelheid
hoeveelheid
sneakers
dancemoves
dancemoves
in V-bucks
sneakers
sneakers
in euro
12
3
100,00
6
0
40,00
10
4
200,00
5
1
60,00
8
5
300,00
4
2
80,00
6
6
400,00
3
3
100,00
4
7
500,00
2
4
120,00
2
8
600,00
1
5
140,00
Noteer de gegevens uit de tabel in de grafiek
2
Noteer de gegevens uit de tabel in de grafiek
en teken de curven.
en teken de curven.
a
a
Verdeel de assen zodat je de punten kunt uitzetten.
b
Schrijf de juiste benaming bij de X-as en
van de assen is gemaakt. b
de Y-as. c
Zet de punten van de gevraagde en Verbind de uitgezette punten.
Schrijf de juiste benaming bij de X-as en de Y-as.
c
aangeboden hoeveelheid uit. d
De assen zijn getekend en de verdeling
Zet de punten van de gevraagde en aangeboden hoeveelheid uit.
d
LEVEL 1
Tabel 3.1
2
Je vindt de de gevraagde en aangeboden
Verbind de uitgezette punten.
THEMA 1
1
15
Vraag naar en aanbod van dancemoves
Vraag naar en aanbod van Adidas-sneakers
160 140 120 100 80 60 40
Y-as:
Y-as:
20
X-as:
3
0
1
3
5
6
7
snijden, is de markt in evenwicht. Vraag en
aanbod zijn daar gelijk.
aanbod zijn daar gelijk.
a
a
In dat snijpunt is er enerzijds een
In dat snijpunt is er enerzijds een
evenwichtshoeveelheid van zes stuks
evenwichtshoeveelheid van drie paar
voor dancemoves en anderzijds een
Adidas-sneakers en anderzijds een
evenwichtsprijs van 400,00 V-bucks
evenwichtsprijs van 100,00 euro voor
voor dancemoves.
een paar sneakers.
Trek een lijn vanuit het snijpunt naar de
b
Trek een lijn vanuit het snijpunt naar de
evenwichtshoeveelheid en de even-
evenwichtshoeveelheid en de even-
wichtsprijs in de grafiek.
wichtsprijs in de grafiek.
Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een link naar een applicatie die je helpt om de evenwichts
Net als in de wiskunde, gebruiken we in het vak economie symbolen.
LEVEL 1
4
snijden, is de markt in evenwicht. Vraag en
Symbolen
THEMA 1
3
Waar de vraagcurve en de aanbodcurve
hoeveelheid en de evenwichtsprijs te vinden.
16
2
X-as:
Waar de vraagcurve en de aanbodcurve
b
4
0
—
Gevraagde hoeveelheid: Qv (Q komt van quantity)
—
Aangeboden hoeveelheid: Qa
—
Prijs: P
—
Evenwichtshoeveelheid: Qe
—
Evenwichtsprijs: Pe
Bestudeer de symbolen op deze grafieken. Grafiek 1: Vraagcurve Nintendo Wii P
350
V
300 250 200 150 100 50
Qv
0 0
1 000
2 000
3 000
4 000
Grafiek 2: Aanbodcurve Nintendo Wii P
350
A
300 250 200 150 100 50
Qa
0 0
500
1 000
1 500
2 000
2 500
3 000
3 500
4 000
Grafiek 3: Vraagcurve en aanbodcurve P A
Qe 0
5
10
15
20
25
Q 30
35
40
45
LEVEL 1
V
Pe
THEMA 1
13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0
17
Explore 5— Waarom is kennis van vraag en aanbod zo belangrijk?
1
Lees de krantenknipsels. Je hebt daarna de keuze. Kies vraag 2 als je wat ondersteuning wilt. Kies vraag 3 als je liever een uitdaging wilt.
2
Wat leid je af uit de krantenknipsels? Markeer de juiste tendens. a
Wanneer de vraag naar een product stijgt omdat het bijvoorbeeld populair is, willen meer / minder consumenten dat product. Dat betekent dat er minder producten beschikbaar zijn voor meer vragers. Daardoor zullen mensen tegen elkaar opbieden en dus zal de prijs stijgen /dalen.
b
Wanneer er een nieuwe iPhone op de markt komt, verliest de vorige versie aan populariteit. Daardoor zullen meer / minder mensen dat model kopen. De vraag daalt / stijgt dus. Omdat de verkopers het oude model niet verkocht krijgen, doen ze de prijs stijgen / dalen.
3
Vul de verbanden aan. a
Als de vraag stijgt,
.
b
Als de vraag daalt,
.
c
Als het aanbod stijgt,
.
d
Als het aanbod daalt,
.
Prijszetting Zoals je merkt komt de prijs van een product tot stand door de vraag naar en het aanbod van dat product. Dat principe werkt zo op elke markt.
A
Door de gestegen vraag naar ruwe
B
Š r.classen / Shutterstock.com
LEVEL 1
werd bijna 30 % meer betaald voor
Door minder vraag naar iPhones ziet
een vat. En dat effect sijpelde door in
Apple zich genoodzaakt de prijs te
de prijzen voor brandstoffen.
verlagen.
THEMA 1
aardolie vanuit China, India en de VS
Bron: hln.be, 2019-03-22
Bron: tijd.be, januari 2019
18
C In 2018 is de prijs van een woonhuis in ons land met 4,7 procent gestegen. ‘Aan de ene kant lagen de rentevoeten voor woonkredieten erg laag. Dat zet vooral jongere mensen ertoe aan om de stap te zetten op een huis te kopen. Tegelijk merken we dat investeerders actiever geworden zijn omdat ze op zoek zijn naar wat extra rendement of naar een veilige haven.’ Bron: vrt.be, 2019-01-21
D De prijs van palladium is hard aan het stijgen de laatste weken. Inmiddels is het edelmetaal zo hard in prijs gestegen dat het op weg is zijn beste maand te hebben sinds november 2016. Oorzaak van de stijging is de toegenomen vraag vanuit de autosector. In de katalysatoren van benzineauto’s zit namelijk palladium verwerkt. En de vraag naar benzineauto’s stijgt op dit moment, aangezien overheden het gebruik van dieselauto’s ontmoedigen. De katalysatoren van dieselauto’s bevatten meestal platina. Het aanbod van palladium is nog niet in staat om aan de sterk toegenomen vraag te voldoen. Daarnaast dreigt er een staking van Zuid-Afrikaanse mijnwerkers. Dat doet de zorgen omtrent het aanbod alleen maar verder aanwakkeren.
THEMA 1
LEVEL 1
Bron: tijd.be, 2019-02-26
19
C H A L N G E L E Verdieping: Vraag- en aanbodcurve maken met een rekenblad Een grafiek op papier tekenen is eerder old school. Daarom maak je de grafiek van de Adidassneakers met behulp van een rekenblad of spreadsheet. a
Neem de tabel met de gevraagde en aangeboden hoeveelheid en de prijs over in een rekenblad.
b
Kies voor de vraag- en aanbodcurve een spreidingsdiagram als grafiektype.
c
Bepaal hoeveel ondersteuning je wilt.
Kies optie 1 als je graag wat ondersteuning wilt. Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een stappenplan en een filmpje of gebruik ICT-fiche_R_28.
Kies optie 2 als je liever een uitdaging wilt en zelf op internet wilt uitzoeken hoe je de grafiek kunt maken.
d
Bewaar de grafiek in je portfolio. Je mag trots zijn op je werk.
TO THE POINT Net zoals de gekende wekelijkse markt in je buurt wordt die term in de economie gebruikt voor de plaats waar vragers (kopers) en aanbieders (verkopers) elkaar ontmoeten. De vragers (of ook consumenten) laten zich beïnvloeden door de prijs. Ze zijn bereid een bepaalde prijs te betalen wanneer die in overeenstemming is met de kwaliteit. Zo niet zullen ze snel overstappen naar de concurrent. Hoe hoger de prijs van het product, hoe lager de gevraagde hoeveelheid (Qv) van de consumenten. Omgekeerd geldt uiteraard: hoe lager de prijs, hoe groter de gevraagde hoeveelheid. De aanbieders (of producenten) produceren op basis van de bestellingen die ze gemiddeld binnenkrijgen. Ze zorgen ervoor dat de prijs die ze voor hun product vragen, hun kosten dekt. Hoe hoger de prijs, hoe meer winst de producent kan maken. Bij een hogere prijs zullen ze dan ook meer willen aanbieden en zal de aangeboden hoeveelheid (Qa) stijgen. Hoe lager de prijs, hoe
THEMA 1
LEVEL 1
minder ze zullen aanbieden.
20
Op de markt komt dan de evenwichtsprijs of marktprijs (Pe) tot stand. Bij die evenwichtsprijs hoort ook de evenwichtshoeveelheid (Qe). Het is bij de evenwichtsprijs dat Qa en Qv gelijk zijn.
Action 1— Vraag naar sieraden en games Kies, afhankelijk van je interesse, de oefening met de sieraden of met de games.
Optie 2
Nele is gek op juweeltjes. Ze koopt er dan ook
Mila is een fervente gamer. Na haar school-
regelmatig bij Six, Claire’s, H&M enz. In deze
werk speelt ze een uurtje Fifa of Call of Duty.
tabel zie je hoeveel juweeltjes ze zou kopen
In deze tabel zie je hoeveel games Mila zou
bij verschillende prijzen.
kopen bij verschillende prijzen.
Tabel 4.1
Tabel 4.2
Gevraagde hoeveelheid juweeltjes
2
1
Games
Prijs per juweel in euro
Gevraagde
Prijs per game in
hoeveelheid games
euro
2
11,00
1
100,00
3
9,00
2
75,00
4
7,00
3
50,00
5
5,00
4
25,00
6
3,00
5
0,00
7
1,00
Teken de vraag naar juweeltjes van Nele.
2
Teken de vraag naar games van Mila.
Bepaal hoeveel ondersteuning je bij de
Bepaal hoeveel ondersteuning je bij de
opdracht wilt.
opdracht wilt.
Kies optie 1 als je een uitdaging wilt
en zoek op internet uit hoe je de
en zoek op internet hoe je de grafiek
grafiek moet tekenen.
Kies optie 2 als je liever wat
Kies optie 1 als je een uitdaging wilt moet tekenen.
Kies optie 2 als je liever wat
ondersteuning wilt. Ga naar het
ondersteuning wilt. Ga naar het
onlinelesmateriaal. Je vindt er een
onlinelesmateriaal. Je vindt er een
filmpje.
filmpje.
LEVEL 1
1
Sieraden
THEMA 1
Optie 1
21
3
Teken de grafiek. Bepaal zelf of je de grafiek met pen en papier of met een rekenblad maakt.
Action 2— Vraag en schaarste 1
Bekijk de hotelaanbieding. Waarom kost een weekje in hotel Majestic Palace in Zakynthos (Griekenland) opvallend meer in juli dan in oktober?
THEMA 1
LEVEL 1
Hotel Majestic Palace
22
AANBIEDING 1
AANBIEDING 2
2 283 euro
1 600 euro
2 personen all-in
2 personen all-in
Lees een van de onderstaande artikels en beantwoord de bijhorende vraag. a
Waarom is de transfer van Eden Hazard zo duur?
Transfer van Hazard naar Real Madrid Eden Hazard gaat de geschiedenisboeken in als de
duurste aankoop van Real Madrid aller tijden. Bij die status hoort natuurlijk ook een navenant loon. The
Evening Standard speurde al de cijfertjes in het contract van onze landgenoot op. Volgens het Britse medium zal de overgang van Hazard naar Bernabeu de Rode Duivel alvast geen windeieren leggen. Hazard zou zijn loon verdubbeld zien bij ‘De Koninklijke’. Bij ‘The Blues’ incasseerde de Belgische kapitein 225 000 euro per week, terwijl hij in Madrid wekelijks 450 000 euro op zijn bankrekening mag bijschrijven.
© bestino / Shutterstock.com
Zo wordt Hazard meteen de grootverdiener bij ‘Los Blancos’. Dat was voorheen Gareth Bale, de Welshman strijkt wekelijks 390 000 euro op. Bron: voetbalkrant.com, 2019-06-14
Waarom is diamant zo duur?
Dit is de Pink Star, de duurste diamant ooit De enorme diamant ‘Pink Star’ heeft op een veiling in Hongkong een nieuwe eigenaar gevonden. De Hongkongse juweliersketen Chow Tai Fook veilde de rooskleurige steen vandaag voor 71,2 miljoen dollar (rond de 67 miljoen euro). Dat deelde veilinghuis Sotheby’s mee. Indien de bieder met het bedrag over de brug komt, is het de hoogste prijs ooit die iemand voor een diamant betaalde. Bron: demorgen.be, 2017-04-04 © Imageselect
LEVEL 1
b
THEMA 1
2
23
3
Lees het artikel over Nafi Thiam als voorbereiding op het forum.
Nafi Thiam werd zondag de eerste Belgische ooit
25 000 euro. Als er een wereldrecord verbroken
Ze won op indrukwekkende wijze de zevenkamp,
habbekrats als je dat vergelijkt met wat voetballers
die een gouden medaille won op een WK atletiek. maar echt veel levert zo’n gouden medaille eigenlijk
niet op. Het IAAF, de internationale atletiekfederatie betaalt ongeveer 51 000 euro voor een gouden
medaille. Voor een zilveren medaille krijgen atleten
wordt, levert dat het meeste op: 85 000 euro. Een verdienen. De Braziliaan Neymar, die een
monstercontract tekende bij PSG, verdient 50 000 euro in tien uur.
Bron: hln.be, 2018-02-10
Forum —
Vind jij het terecht dat voetballers zo veel verdienen?
—
Vind jij het correct dat Nafi Thiam, die wereldkampioene zevenkamp is, slechts 51 000 euro krijgt?
Action 3— Vraag naar sieraden en games – Next level Kies, afhankelijk van je interesse, de oefening met de sieraden of met de games. Optie 1 1
Sieraden
Optie 2
Op een markt is er natuurlijk meer dan een vrager.
1
Games
Op een markt is er natuurlijk meer dan een
Om het eenvoudig te houden gaan we ervan uit
vrager. Om het eenvoudig te houden gaan we
dat er in totaal drie consumenten of vragers zijn.
ervan uit dat er in totaal drie consumenten
Nele was niet alleen in ‘sieradenland’.
of vragers zijn. Ook Mauro en Mils, twee vrienden van Mila, zijn verzot op gamen.
Tabel 5.1
Tabel 5.2
Gevraagde hoeveelheid
THEMA 1
LEVEL 1
juweeltjes
24
Prijs per
Gevraagde hoeveelheid games
juweel
Prijs per game
Nele
Sabrina
Liesje
in euro
Mila
Mauro
Mils
in euro
2
1
0
11,00
0
0
1
125,00
3
2
1
9,00
1
1
2
100,00
4
3
2
7,00
2
2
3
75,00
5
4
3
5,00
3
3
4
50,00
6
5
4
3,00
4
4
5
25,00
7
6
5
1,00
5
5
6
0,00
2
Bepaal de totale vraag op de markt van siera-
2
Bepaal de totale vraag op de markt van
den. Je moet dus voor elke prijs de gevraagde
games. Je moet dus voor elke prijs de
hoeveelheid optellen.
gevraagde hoeveelheid optellen.
Totale gevraagde
Prijs per juweel
Totale gevraagde
Prijs per game
hoeveelheid
in euro
hoeveelheid games
in euro
juweeltjes 125,00
9,00
100,00
7,00
75,00
5,00
50,00
3,00
25,00
1,00
0,00
LEVEL 1
Teken de grafiek. Bepaal zelf of je de grafiek met pen en papier of met een rekenblad maakt.
THEMA 1
3
11,00
25