Inhoud Wegwijs met een kaart 1 Waar ben je? … Gevonden! 1.1 Hoe kan ik me oriënteren? 1.2 Ben je het noorden kwijt? 1.3 Maak je eigen geo-spel 1.4 Voor later … beroepen waarbij je je moet kunnen oriënteren 2 Werken met kaarten 2.1 Van een foto naar een kaart 2.2 Een kaart op schaal 2.3 Aan het werk met verschillende schalen 2.4 Een kaart kiezen 2.5 Op zoek in de atlas 2.6 De plaatsbepaling op aarde 2.7 Wegwijs in de wereld 3 Je bereidt je voor op een deelname aan een Europees rallykampioenschap 4 Ook met digitale middelen komen we er Even samenvatten
8 8 10 13 13 14 14 15 16 17 18 20 22 23 25 28
Het reliëf: op en neer 1 Hoe schatten we de oneffenheden op aarde in? 1.1 Een verre indruk van het reliëf 1.2 Verticale afstanden verschillen op aarde 1.3 Bergop en bergaf 2 Kunnen we een reliëfkaart lezen? 2.1 Achter de duinen 2.2 In de Ardennen 2.3 Hogerop in de Alpen 3 Het reliëf zelf tekenen 4 Verschillende reliëfvormen onderscheiden 4.1 Drie hoogtezones 4.2 De reliëfvormen van het laagland 4.3 Vergelijkbare reliëfvormen op het middelland 4.4 Het uitdagende hoogland en zijn reliëfvormen 4.5 Vulkanisme vormt bijzondere reliëfvormen 5 Reliëfstreken in de wereld 5.1 De reliëfstreken in België 5.2 Het reliëf in de wereld 6 Waarom is het aardoppervlak niet overal even vlak? 6.1 Ook uitwendige krachten verstoren het aardoppervlak 6.2 Water vloeit van bron naar monding 6.3 Waterlopen vormen een rivierstelsel 6.4 Stromend water knaagt en bouwt aan het reliëf 6.5 Meer aandacht voor water 7 Hoe zie je de impact van reliëf op het landschap? Even samenvatten
4
34 34 34 35 37 37 38 39 39 42 43 44 45 46 47 49 49 50 52 52 53 55 57 60 62 64
Het weer maakt het klimaat 1 Het weer verandert voortdurend: na regen komt zonneschijn 1.1 Wat een weer vandaag! 1.2 Vanwaar dit (Belgisch) weertje? 1.3 Welk weer is het morgen weer? 1.4 Kunnen we nu gaan skiën in de Alpen? 1.5 Moeten we op Java zijn voor goed weer? 2 Het klimaat is een gemiddelde 2.1 Het gemiddelde weer 2.2 In welk klimaat leven wij? 2.3 Een klimaat op ieders maat in Europa 2.4 Op wereldreis? 2.5 Een vast klimaat? Even samenvatten
70 70 74 76 78 79 80 80 83 84 90 92 93
De bodem, voor de mens 1 Veel soorten gesteenten 1.1 Een korst van gesteenten 1.2 Van korrels tot rotsen 1.3 Welk gesteente is dit? 2 Tot op de bodem of dieper 2.1 Putten graven in de bodem en de ondergrond 2.2 Zand, leem en klei 2.3 Op de bodem groeien de planten 2.4 Onder de bodem bevindt zich de ondergrond 3 Gesteenten voor bouwmaterialen 3.1 Onze gesteenten worden meestal ontgonnen in groeven 3.2 Groeven laten littekens na in het landschap 3.3 Van klei worden bakstenen gemaakt 3.4 Bouwmaterialen in de stad 4 Arme en rijke bodems voor de landbouw 4.1 De bodemvruchtbaarheid verschilt 4.2 De Vlaamse landbouw 4.3 De bodem op Java 5 De bodem en de ondergrond zijn in gevaar 5.1 Het gevaar van bodemerosie 5.2 Natuurrampen bedreigen de mens Even samenvatten
98 98 98 101 102 102 102 104 104 105 105 106 107 108 108 108 109 110 111 111 112 113
Op zoek naar natuurlijke landschapselementen 1 Natuur moet beschermd worden 1.1 Natuur in de buurt? 1.2 Natuur in Vlaanderen en Wallonië verschilt 2 Verschillende natuurlandschappen lezen 2.1 Natuurlijke elementen typeren een natuurlandschap 2.2 Enorme natuurverschillen elders in de wereld 3 Op natuurexpeditie 3.1 Op expeditie naar het hoge Noorden 3.2 Op zoek naar mediterrane natuur Inpakken en wegwezen: We stippelen een wereldnatuurreis uit Begrippenlijst Werkkaarten Herkomst van de foto’s
117 117 119 120 120 122 124 124 126 129 133 138 144
5