Inhoudstafel THEMA 1 - JE HEBT PRATEN EN PRATEN .................................................................................................................................................................. 7 Hoofdstuk 1 - Word een heer in het sociaal verkeer ........................................................................................................................................ 9 1 Herhaling ................................................................................................................................................................................................................................. 10 2 Anderen als spiegel voor het zelf ........................................................................................................................................................................ 13
2.1 Interactie geeft betekenis aan je gedrag ..................................................................................................................................................... 13
2.2 Interactie beïnvloedt de ontwikkeling van je mogelijkheden ........................................................................................................ 15
2.3 Interactie beïnvloedt je zelfbeeld en je gevoel van eigenwaarde ............................................................................................... 17
2.3.1 Je zelfbeeld en je zelfwaardering .......................................................................................................................................................... 17
2.3.2 Je interpersoonlijke zelf ............................................................................................................................................................................... 19
2.4 Interactie zet aan tot metacommunicatie ................................................................................................................................................... 22
3 Basiscommunicatievaardigheden ....................................................................................................................................................................... 23
3.1 Het belang van feedback ....................................................................................................................................................................................... 23
3.2 Actief luisteren .............................................................................................................................................................................................................. 27
3.2.1 Verbaal actief luisteren ................................................................................................................................................................................. 28
3.2.2 Non-verbaal actief luisteren ..................................................................................................................................................................... 30
3.3 Assertief zijn ................................................................................................................................................................................................................... 31
3.4 De ik-boodschap ........................................................................................................................................................................................................ 34
4 Mechanismen die een rol spelen bij perceptie ......................................................................................................................................... 36
4.1 Eerste indruk .................................................................................................................................................................................................................. 36 4.2 Stereotiep denken ...................................................................................................................................................................................................... 37
4.3 Attribueren ...................................................................................................................................................................................................................... 38
Hoofdstuk 2 - Het gezicht spreekt boekdelen .................................................................................................................................................... 41 1 Emoties en hun uitingswijzen ................................................................................................................................................................................ 43
1.1 Op zoek naar universaliteit: basisemoties .................................................................................................................................................... 43
1.2 Emoties als cultuurdragers .................................................................................................................................................................................... 47
2 Meer dan woorden: de rol van het lichaam en lichamelijkheid in relaties ........................................................................ 49
2.1 Mijn relatie tot de ander ......................................................................................................................................................................................... 49
2.2 Mijn relatie tot lichamelijkheid ............................................................................................................................................................................ 55
2.2.1 Schoonheidsidealen .................................................................................................................................................................................... 56
4
2.2.2 Aantrekking: natuur of cultuur? ............................................................................................................................................................. 58
Thema 1 - Je hebt praten en praten Inhoudstafel
Code Gedrag 4 GO_LWB.indb 4
Code
14/08/17 16:22
THEMA 2 - NIEMAND IS EEN EILAND ........................................................................................................................................................................ 61 Hoofdstuk 1 - Hoe hoog ligt de lat? ............................................................................................................................................................................. 63 1 De acceptatie van gedrag ......................................................................................................................................................................................... 64
1.1 Acceptatie van gedrag naargelang de tijd .................................................................................................................................................. 65
1.2 Acceptatie van gedrag naargelang de plaats waar je geboren bent ......................................................................................... 69
2 Adolescentiepijnen ......................................................................................................................................................................................................... 74
2.1 Ontwikkeling ................................................................................................................................................................................................................. 74
2.2 Ontwikkelingstaken ................................................................................................................................................................................................... 75 2.3 Ontwikkelingstaken van de adolescent ........................................................................................................................................................ 77
2.3.1 Je eigen lichamelijkheid en geslachtsrol aanvaarden ............................................................................................................... 78
2.3.2 Je volwassen rollen aanvaarden ............................................................................................................................................................ 85 2.3.3 Emotioneel onafhankelijk worden van je ouders en andere volwassenen ............................................................... 86 2.3.4 Je eigen identiteit realiseren .................................................................................................................................................................... 88
2.4 Verschillen in ontwikkeling ................................................................................................................................................................................... 89 2.4.1 Verschillen in ontwikkeling: invloed op zelfbeeld en zelfwaardering ............................................................................ 90
2.4.2 Verschillen in ontwikkeling: selectie en uitsluiting ..................................................................................................................... 91
Hoofdstuk 2 - Je relatie met anderen ........................................................................................................................................................................ 99 1 Spiegels en leren ............................................................................................................................................................................................................ 101
1.1 De peergroup vanuit een sociologisch oogpunt ................................................................................................................................ 102
1.2 De functies van een peergroup ...................................................................................................................................................................... 105
2 School is cool?! ................................................................................................................................................................................................................. 108
2.1 Een netwerk van verhoudingen, interageren op school ................................................................................................................. 108
2.1.1 Schoolbeleving ............................................................................................................................................................................................... 108 2.1.2 Samen tot de eindstreep: leerling en leerkracht ........................................................................................................................ 113 2.1.3 Oprechte deelneming: leerlingenparticipatie ............................................................................................................................. 115
2.2 De school vanuit een sociologisch oogpunt ......................................................................................................................................... 121
2.3 Schoolschatten: de school en haar functies............................................................................................................................................ 122
3 ‘Participassé?’ ................................................................................................................................................................................................................... 125 3.1 Verenigingen vanuit een sociologisch oogpunt .................................................................................................................................. 125 3.2 Kom uit je kot! ............................................................................................................................................................................................................ 127
3.2.1 Verenigingsleven en jongerenparticipatie .................................................................................................................................... 127
3.2.2 Participatiebeleid creëert leefbaarheid: over het belang van participatie ............................................................... 129
Code
Code Gedrag 4 GO_LWB.indb 5
Inhoudstafel
5 14/08/17 16:22
THEMA 3 - ZOVEEL MENSEN, ZOVEEL WENSEN ........................................................................................................................................... 131 Hoofdstuk 1 - Sociale cohesie ........................................................................................................................................................................................ 133 1 Over binding ...................................................................................................................................................................................................................... 135
1.1 Je bent wie je bent, niet wat je hebt ........................................................................................................................................................... 135
1.2 Waardebeleving: een vreemde vanzelfsprekendheid? .................................................................................................................... 136
2 Hoe gekleurd is jouw bril? ...................................................................................................................................................................................... 139 3 Soloslim of solidair? ..................................................................................................................................................................................................... 142
Hoofdstuk 2 - Morele sentimenten ........................................................................................................................................................................... 145 1 Een hiërarchie tussen verschillende belangen ...................................................................................................................................... 148
1.1 In wiens belang? ....................................................................................................................................................................................................... 148
1.2 Mijn studiekeuze: een keuze tussen belangen ...................................................................................................................................... 150
1.3 Belangenconflicten ................................................................................................................................................................................................. 152
1.3.1 Sociale dilemma’s ......................................................................................................................................................................................... 152
1.3.2 Het aanpakken van belangenconflicten ........................................................................................................................................ 155
2 Wie niet geeft, die niet leeft: nut van een belangenhiërarchie ................................................................................................ 161
2.1.1 Het zit in onze genen ................................................................................................................................................................................. 162
2.1.2 Eerlijk duurt het langst ............................................................................................................................................................................... 164
6
2.1 De evolutiepsychologie ....................................................................................................................................................................................... 162
2.2 Het utilitarisme .......................................................................................................................................................................................................... 167
2.2.1 Geluk en pijn als basismotieven van ons handelen ................................................................................................................ 167
2.2.2 De taak van de wetgever ........................................................................................................................................................................ 167
Thema 1 - Je hebt praten en praten Inhoudstafel
Code Gedrag 4 GO_LWB.indb 6
Code
14/08/17 16:22