“Studenten hun eigen vooroordelen en overtuigingen laten doorprikken is soms moeilijk.”
Interview met Wouter Frateur, auteur van Factchecken
april 2026
De wonderlijke boekhouding van een koffiebar − We gebruiken massaal AI, maar we begrijpen het amper
Voor een auteur is er weinig dat kan tippen aan het moment waarop hij voor het eerst zijn boek in handen houdt. Als uitgever mag ik dat moment van dichtbij meemaken. Het is het resultaat van een gedeelde ambitie: de kritische geest van studenten aanscherpen.
In dit magazine lees je een interview met Wouter Frateur, auteur van Factchecken. In een tijd waarin nepnieuws en desinformatie zich razendsnel verspreiden, biedt zijn boek een heldere gids om doordacht om te gaan met informatie. Met een praktisch stappenplan leren studenten werken volgens dezelfde criteria als professionele factcheckers. Bewust omgaan met informatie is vandaag geen luxe, maar een essentiële vaardigheid.
Ook Expeditie AI vertrekt van datzelfde uitgangspunt. Het boek nodigt uit om AI niet alleen efficiënt te gebruiken, maar ook met een kritische blik te benaderen – zowel in een professionele context als in het dagelijkse leven.
Intussen werken we achter de schermen volop aan nieuwe projecten. Terwijl jij dit magazine leest, leggen wij de laatste hand aan twee nieuwe delen in de reeks Praktisch recht. We herwerken ook een aantal titels, zodat jij in september opnieuw aan de slag kan met volledig up-to-date materiaal. En we hebben nog een paar verrassingen in petto.
Na verschijning komt een boek pas echt tot leven wanneer het lezers bereikt. Dat gebeurt zodra jij er als docent mee aan de slag gaat in de les en zo mee helpt om bij studenten die kritische geest verder te ontwikkelen. Ik ben dan ook heel benieuwd naar jouw reactie.
Graag tot hoors!
Els
Na twintig jaar bij een algemene uitgeverij maakte Els de overstap naar VAN IN, waar ze eerst werkte als uitgever van methodes voor het secundair onderwijs. Vandaag richt ze zich op publicaties voor het hoger onderwijs, met één duidelijke ambitie: kwalitatieve inhoud ontwikkelen die studenten ondersteunt in hun leeren groeiproces.
Colofon
Uitgeverij VAN IN Nijverheidsstraat 92/5 2160 Wommelgem www.vanin.be BE 0465.672.452
Vormgeving & lay-out: Frisco © Uitgeverij VAN IN, 2026. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/ of openbaar gemaakt zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
De nieuwe Digimeter van imec is duidelijk: bijna de helft (43 procent) van de Vlamingen gebruikt intussen regelmatig generatieve AI, 91 procent van de studenten deed dat al voor hun studies en zeven op de tien werkenden experimenteerden ermee op het werk. Dat tempo is ongezien: geen enkele technologie bereikte ooit zo snel zoveel mensen.
Maar in diezelfde meting staat iets opmerkelijks: 37 procent van de actieve gebruikers geeft aan door AI minder na te denken dan vroeger, en bij jongeren is dat al de helft. Tegelijk weet maar één op de drie hoe ze AI écht kunnen inzetten om efficiënter te werken.
We gebruiken het met andere woorden massaal, maar we begrijpen het amper. En dat verschil heeft gevolgen op de werkvloer, in de klas en in de beslissingen die we elke dag nemen.
Vergelijk het met autorijden: er is een verschil tussen een auto besturen en weten hoe een motor werkt. Je hoeft geen ingenieur te zijn om veilig te rijden, maar je moet wel weten dat er benzine in moet en dat je niet door het rood mag rijden. Daarom moet je voor een examen slagen en een rijbewijs halen. Niet omdat de overheid je wil lastigvallen, maar omdat de weg gedeeld wordt en omdat fouten gevolgen hebben voor anderen.
Met AI is dat niet anders. Wie niet begrijpt hoe een taalmodel werkt – wat het wel en niet ’weet’, waarom het soms overtuigend onzin produceert, hoe je het scherp houdt als samenwerkingspartner – is niet zo goed bezig. Die is gewoon afhankelijk en afhankelijkheid zonder begrip is geen vaardigheid, maar een risico.
“Afhankelijkheid zonder begrip is geen vaardigheid, maar een risico.”
Een student die met AI-hulp zijn diploma haalt zonder echt begrip, staat straks op de werkvloer met een bewijs van competentie die hij nooit opbouwde. Een professional die strategische beslissingen laat afhangen van AI-output die hij niet kritisch kan beoordelen, maakt fouten met een prijskaartje, die de hele organisatie voelt.
De kernvraag is niet óf je AI gebruikt, maar hoe. AI-geletterdheid is niet leren hoe je een goede prompt schrijft. Dat is een begin, maar niet het doel. Het gaat over begrijpen wat er achter die prompt zit: hoe modellen getraind worden, wat ze optimaliseren, waarom ze overtuigend kunnen klinken terwijl ze ongelijk hebben.
“AI-geletterdheid is geen luxe, maar een vereiste in een wereld waarin generatieve AI een steeds grotere rol speelt.”
AI-geletterdheid is dus geen luxe, maar een vereiste in een wereld waarin generatieve AI een steeds grotere rol speelt. Het boek Expeditie AI. Keuzes, kansen en kritiek biedt studenten en professionals een helder kompas: van hoe AI en data werken, over concrete tools en toepassingen, tot kritisch en verantwoord gebruik in onderwijs en professionele context. Op deze manier wil ik mijn steentje bijdragen aan de AI-geletterdheid van de volgende generatie professionals.
Elke Boonen is coördinator van de data-opleiding bij Thomas More Mechelen en docent van alles wat ligt tussen Python-scripting en het ontleden van AI-algoritmen. Daarnaast begeleidt ze de leraren van morgen als praktijklector vakdidactiek informatica aan de educatieve master Wetenschappen & Techniek van KU Leuven. Meer info
“Dit is het boek dat nog net ontbrak! Personen- en familierecht komt voor in het dagelijkse leven van iedereen. Dit boek is zeer praktisch bruikbaar, niet alleen voor hogeschoolstudenten, maar eigenlijk voor iedereen.”
Josee Dreesen & Geert Mullens
Meer info
Beschikbaar vanaf mei 2026
“Door multidisciplinair te werken, begeleiden we studenten stap voor stap door het volledige bedrijfsproces. Daarbij staat zelf doen centraal: studenten ontdekken de Odoo-software niet alleen theoretisch, maar vooral door er meteen praktisch mee aan de slag te gaan.”
Hans van der Hoeven & Jonathan Arts
Meer info
Beschikbaar vanaf juni 2026
Nieuwe editie
Exact Online is boekhoudsoftware voor kmo’s en accountants die het mogelijk maakt om administratie en boekhouding in te voeren in een cloud. In Online accounting met Exact Online gaan studenten aan de slag met het populaire boekhoudpakket. Zo verwerven ze de basis van computerboekhouden en leren ze kritisch omgaan met de software.
Starten doen ze met een algemene introductie tot het onlinepakket: wat zijn de verschillende modules, hoe creëer je een dossier en hoe gebruik je de verschillende iconen en sneltoetsen? In nauwe samenwerking met Exact Online bereidden de auteurs een dossier voor waarin studenten kunnen werken. Vervolgens duiken de studenten in twee uitdagende cases waarmee ze hun kennis kunnen testen. Om de herkenbaarheid te verhogen, kozen de auteurs onder meer voor een fictieve koffiezaak.
Uitgewerkte oplossingen en beginbestanden zorgen ervoor dat je als docent steeds het overzicht behoudt. Digitale facturen, CODA- en SODA-bestanden maken de ondersteuning compleet. Ook elektronische facturatie en Peppol worden in dit kader toegelicht. Bovendien is deze uitgave (vanaf 2026 in kleur!) ook bijzonder geschikt voor afstandsleren of zelfstudie.
Met de complete boekhoudsoftware van Exact krijgt de student als toekomstige ondernemer of financiële professional een uitstekend inzicht in de boekhouding. Het biedt de student een realistische inkijk in hoe een optimale financiële administratie in elkaar zit.
Waar, onwaar en alles daartussenin. In gesprek met Wouter Frateur, auteur van
Binnenkort kan je aan de slag met Factchecken. Praktische toolkit in tijden van desinformatie. Auteur Wouter Frateur vertelt hoe hij wil meebouwen aan een generatie studenten die niet alleen kritisch kijkt, maar ook verantwoordelijk omgaat met informatie.
Wat was de aanleiding om dit boek te schrijven? Mensen weten niet meer wie of wat te geloven. Ze krijgen dagelijks een enorme hoeveelheid informatie over zich heen via alle mogelijke kanalen en lopen verloren. Ik hoor dat bij mijn studenten ook. Ik hoop met het boek handvatten aan te reiken om kritisch aan de slag te gaan met wat ze lezen, zien en horen.
“Factchecken is fun! Studenten moeten echt de diepte in, zich inwerken in materie waarover ze niets of niet veel weten.”
Welke kerncompetenties rond factchecking zou elke student in het hoger onderwijs moeten beheersen?
Elke factcheck begint met twijfel, of argwaan als je wil. “Hmm, zou dat wel kloppen?” is een gezond uitgangspunt. Dat gaat niet over cynisme of scepsis, waarbij je je afkeert van de wereld. Integendeel, je treedt die met volle goesting én een gezond-kritische blik tegemoet. Daarnaast heb je goede researchvaardigheden nodig: waar kan ik voor welke informatie terecht?
Welke stap in het factcheckproces wordt het vaakst overgeslagen of onderschat door studenten?
Studenten willen te snel met een expert in gesprek gaan, nog voordat ze stevig in de research zijn gedoken. Daardoor komen ze minder beslagen op het ijs. Dat is jammer, want zo missen ze veel input. Vaak moeten ze zich door een cijferberg heen werken om net die ene tabel of dat ene percentage te vinden. Dat is niet evident, ook omdat cijfers vaak gebruikt worden om te misleiden of maar een stukje van de werkelijkheid te tonen. Het Belgische statistiekbureau Statbel heeft een handig stappenplan opgesteld waarmee factcheckers aan de slag kunnen. Je vindt de link in het boek.
Zijn er specifieke misvattingen over factchecking die je met dit boek wilde rechtzetten?
Factchecken is fun! Studenten moeten echt de diepte in, zich inwerken in materie waarover ze niets of niet veel weten. En het moment waarop ze de rating of beoordeling van een claim kunnen hardmaken, is telkens weer een fijne overwinning voor de ‘waarheid’.
Meer info
Hoe zie je de rol van factchecking evolueren in een tijdperk van AI‑gegenereerde content?
In het boek heb ik met enkele AI-factchecktools geëxperimenteerd en de resultaten zijn indrukwekkend en teleurstellend tegelijk. Het gaat razendsnel, maar de bronnen waarop de tools zich baseren zijn soms erg oud of te particulier. Vooralsnog is AI een geweldig hulpmiddel. Ik vermoed dat AI factcheckers zal ondersteunen en helpen bij hun activiteiten. Het wordt een combinatie. Maar AI evolueert uiteraard in een ongelooflijk tempo. Terwijl ik dit zeg, worden er alweer stappen vooruitgezet.
Welke verantwoordelijkheid dragen onderwijsinstellingen in het versterken van kritisch denkvermogen?
Het onderwijs speelt hier een cruciale rol. Zaken kunnen opnemen, erover nadenken, ze vanuit meerdere perspectieven willen en kunnen bekijken, twijfel over eigen standpunten durven toelaten, een discussie aangaan zonder in scheldpartijen te ontaarden... het is zo belangrijk. Als we dat niet actief onderwijzen, krijgen we een bevolking van schapen, vrees ik, die geen weet hebben van een andere zienswijze dan de hunne of die alleen voorgekauwde meningen verkondigen.
Wat zijn de grootste uitdagingen voor docenten die factchecking willen onderwijzen?
De studenten hun eigen vooroordelen en overtuigingen laten doorprikken of aan de kant zetten. Dat is soms moeilijk.
Jonge factcheckers laten soms persoonlijke voorkeuren meespelen of willen koste wat het kost de claim onderuithalen. Maar daarover gaat het uiteraard niet.
Wordt factchecken als vaardigheid de komende jaren nóg belangrijker?
Denk bijvoorbeeld aan het verhaal over Francesca Albanese, de berichtgeving over de Russische inmenging tijdens verkiezingen in Europese landen, of de verspreiding van AI-beelden. Ja dus. Het wordt een vaardigheid die iedereen zou moeten beheersen. Of iedereen zou op zijn minst het HALT-principe moeten kennen. Daarmee kom je al een eind als je een snelle check wil doen. Het komt aan bod in het boek.
Welke vraag zouden studenten zichzelf vaker moeten stellen wanneer ze een straffe claim tegenkomen?
“Zou het? Wie zegt dat? Zijn er anderen die dat ook zeggen?” Als ze daarmee beginnen, zijn ze al een eind op weg.
Wouter Frateur is medeoprichter van het EUfactcheck-project waarin studenten van een twintigtal Europese opleidingen journalistiek sinds 2019 beweringen van politici en publieke figuren tegen het licht houden. Hij geeft de vakken factchecking en journalistiek schrijven aan de AP Hogeschool Antwerpen. In 2007 lanceerde hij de hyperlokale buurtkrant Den Triangel en hij coacht sindsdien de studenten journalistiek die de krant maken.
Nog op zoek naar het ideale boek voor jouw lessen? Dan is onze catalogus het ideale startpunt. Je vindt er ons volledige aanbod aan kwaliteitsvol, geactualiseerd lesmateriaal voor de professionele en academische bachelor, en voor de graduaatsopleidingen.
Wil je meer informatie over een van onze uitgaven of heb je suggesties voor ons? Stuur gerust een mail via mailhogeronderwijs@vanin.be. Contact
www.vanin.be
Scan de code en blader door de digitale catalogus of vraag jouw papieren exemplaar aan.
Volg je ons al op LinkedIn?