Inhoud Deel 1 Communicatie: what’s in a name? Hoofdstuk 1 Een klassieke vraag: wat is communicatie? 1.1 Moeilijkheden bij het definiëren 1.2 Basiselementen van het communicatieproces Hoofdstuk 2 Waarom communiceren mensen met elkaar? 2.1 Fysiologische of biologische motieven 2.2 Interpersoonlijke motieven 2.3 Maatschappelijke motieven Hoofdstuk 3 Communicatiemodaliteiten 3.1 Intrapersoonlijke communicatie 3.2 Interpersoonlijke communicatie 3.2.1 Beperkingen van interpersoonlijke communicatie 3.2.2 Voor een goed begrip van ‘medium’ 3.2.3 Van een transmissiemodel naar een transformatiemodel 3.3 Massacommunicatie 3.3.1 Afbakening 3.3.2 Een ‘verspreid publiek’ met de kenmerken van een ‘massa’ 3.3.3 Evolutie van de definiëring 3.3.4 Evolutie van het denken over massacommunicatie Hoofdstuk 4 Van een basismodel naar een procesmodel 4.1 Het basismodel van communicatie 4.2 Ontbrekende componenten 4.2.1 Het kanaal/het medium 4.2.2 Ruis of noise 4.2.3 Encoderen en decoderen 4.2.4 Feedback 4.3 Het procesmodel van communicatie Hoofdstuk 5 Samenvatting: begrippen uit de communicatiewetenschap Hoofdstuk 6 De media-explosie als aanloop naar de informatiesamenleving 6.1 Overzicht van enkele kenmerken van de informatiesamenleving 6.1.1 De enorme groei van communicatiemiddelen 6.1.2 Het verdwijnen van de scheidingslijnen tussen de verschillende communicatiemodaliteiten 6.1.3 De digitalisering van de klassieke media 6.1.4 De evolutie van het world wide web 6.2 Het ARIA-patroon in de ontvangst en ontwikkeling van media
5 9 13 17 18 23 29 30 30 34 37 37 38 38 39 40 41 41 43 44 47 51 51 52 52 53 54 56 57 59 61 64 64 65 66 67 67 INHOUD
Inhoud Inleiding
5
Deel 2 Massacommunicatie onder de loep Hoofdstuk 1 Evolutie van het wetenschappelijk onderzoek naar de gevolgen van massacommunicatie 1.1 De almacht van de media 1.2 De leer van de beperkte effecten 1.2.1 Het tweetrapsmodel 1.2.2 De kenniskloofhypothese 1.3 De aandacht gaat naar de ontvanger: Uses and Gratifications Approach 1.4 De sturende macht van media 1.4.1 Agendasetting 1.4.2 Cultivatietheorie 1.4.3 Kritische mediatheorieën A De marxistische maatschappijkritiek B De Culturele Studies 1.4.4 Specifieke media-invloeden A Marshall McLuhan B Neil Postman: de geestdodende werking van televisie C Jean Baudrillard: mediawetenschapper, socioloog en filosoof 1.5 Massamedia in het informatietijdperk (vanaf de jaren negentig) 1.5.1 Een veelheid aan dromen en bokkensprongen in de theorie 1.5.2 De gebruikswaarde van de nieuwe media 1.5.3 Het internet 1.5.4 De balans opmaken 1.5.5 De simulatiethese 1.5.6 De burger grijpt virtueel de macht 1.5.7 Web 3.0 denkt als de mens 1.6 Samenvatting Hoofdstuk 2 Analyse van boodschappen 2.1 De vier kanten van een boodschap 2.1.1 Het referentiële aspect 2.1.2 Het expressieve aspect 2.1.3 Het relationele aspect 2.1.4 Het appellerende aspect 2.2 Tekens en betekenis 2.2.1 Betekeniselementen 2.2.2 Soorten tekens 2.3 Overtuigingsstrategieën 2.3.1 De informatiestroom 2.3.2 De beïnvloedingsstroom Hoofdstuk 3 Functies van massacommunicatie 3.1 Intentiefuncties 3.2 Gevolgfuncties Hoofdstuk 4 Media en cultuur 4.1 Evolutie van het begrip ‘cultuur’ in de communicatiewetenschap 4.2 Functies van populaire cultuur
6
71 75 76 80 80 85 88 92 93 101 106 106 113 114 115 117 120 122 123 124 125 126 127 129 130 131 133 134 134 135 135 135 136 139 142 144 144 144 149 149 151 155 155 157
Hoofdstuk 1 Interpersoonlijke communicatie 1.1 Lichaamstaal: aangeboren of aangeleerd? 1.2 Wat is lichaamstaal? 1.2.1 Analoge en digitale communicatie 1.2.2 Communicatie en metacommunicatie 1.2.3 Functies van lichaamstaal 1.3 De woordentaal als informatiedrager 1.3.1 Taal is ‘maar’ een instrument 1.3.2 Taal is een ordenend systeem 1.3.3 Sociale aspecten van taal 1.3.4 Taal heeft verschillende functies Hoofdstuk 2 Interculturele communicatie 2.1 Cultuur en communicatie 2.2 Mens, cultuur en communicatie: wederzijdse beïnvloeding 2.3 Cultureel imperialisme 2.4 Cultureel fundamentalisme 2.5 Modaliteiten van interculturele communicatie 2.6 Dimensies van heterogeniteit 2.6.1 Stuart Hall 2.6.2 Sarbaugh 2.6.3 Geert Hofstede: Theorie van de Culturele Variabiliteit Besluit Bibliografie
159 163 164 169 171 172 174 176 177 178 179 180 183 184 186 187 187 188 190 190 191 194 199 201
INHOUD
Deel 3 Interpersoonlijke en interculturele communicatie
7