Camino
Dit leermiddel is onderdeel van de lesmethode Camino van Uitgeverij VAN IN. Het is ontwikkeld met de intentie dat iedere leerling zich herkent en thuis voelt in beeld en tekst. Heb je op- of aanmerkingen, dan kun je contact opnemen met Uitgeverij VAN IN. Van dit leermiddel kun je een aangepaste digitale versie aanvragen bij ADIBib, de service voor leerlingen met lees- of schrijfproblemen. Meer informatie vind je op www.adibib.be.
Auteur: Caroline Vancompernolle
Fotokopieerapparaten zijn algemeen verspreid en veel mensen maken er haast onnadenkend gebruik van voor allerlei doeleinden.
Jammer genoeg ontstaan boeken niet met hetzelfde gemak als kopieën. Boeken samenstellen kost veel inzet, tijd en geld. De vergoeding van de auteurs en van iedereen die bij het maken en verhandelen van boeken betrokken is, komt voort uit de verkoop van die boeken.
In België beschermt de auteurswet de rechten van die mensen. Wanneer je van boeken of van gedeelten eruit zonder toestemming kopieën maakt, buiten de uitdrukkelijk bij wet bepaalde uitzonderingen, ontneem je hun dus een stuk van die vergoeding. Daarom vragen auteurs en uitgevers om beschermde teksten niet zonder schriftelijke toestemming te kopiëren buiten de uitdrukkelijk bij wet bepaalde uitzonderingen.
Verdere informatie over kopieerrechten en de wetgeving met betrekking tot reproductie vind je op www.reprobel.be.
Ook voor het digitale lesmateriaal gelden deze voorwaarden. De licentie die toegang verleent tot dat materiaal is persoonlijk.
Bij vermoeden van misbruik kan die gedeactiveerd worden.
© Uitgeverij VAN IN, Wommelgem, (2026). Alle rechten voorbehouden. Tekst- en datamining (TDM) niet toegestaan.
De uitgever heeft ernaar gestreefd de relevante auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Wie desondanks meent zekere rechten te kunnen doen gelden, wordt verzocht zich tot de uitgever te wenden.
Eerste druk 2026
ISBN 978-94-651-4512-9
D/2026/0078/16
Art. 612063/01
NUR 193
Lay-outconcept: Shtick en PPMP
Coverconcept: Kolos en PPMP
Opmaak: Zyncke
Illustratie cover: Goed Blauw
Illustraties: Julie Vangeel, Lisa van Winsen
Camino Werkschrift
Terrein: Vriendschap
Vriendschap
Noteer na elke les één gedachte of zin die je is bijgebleven.
LES 1 p. 6-7
Wat is vriendschap?
LES 8 p. 16
Vriendschap in moeilijke tijden
LES 2
Symbolen van vriendschap
LES 7
Breuken in vriendschap
LES 9 p. 17-18
Je hebt een vriend
LES 3 p. 8-10
Marta en Maria
LES 6 p. 14-15
Door weer en wind
LES 10
Terugblik
LES 4 p. 11-12
Vriendschap, een cadeau?
LES 5 p. 13
Wat is nodig voor een goede vriendschap?
Wat betekent vriendschap voor jou?
Vriendschap LES 1
Wat is vriendschap?
Duid de woorden of zinnen aan die je aandacht trekken.
Wat vind je mooi, belangrijk, bijzonder of vreemd?
Beter met z’n tweeën dan alleen
Je kunt maar beter met z’n tweeën zijn dan alleen. Want samen bereik je meer dan in je eentje. Als één van beiden valt, dan helpt de ander hem weer overeind. Maar als je alleen bent, kan niemand je weer overeind helpen.
Als iemand alleen is, kan die zich niet goed verdedigen. Maar samen kun je een tegenstander aan. Samen ben je sterker. Net als een touw dat gemaakt is uit drie losse touwen. Dat trek je niet zomaar stuk.
Bron: Bijbel in Gewone Taal
Eend
Een eend zie je zelden alleen, heeft altijd nog een andere om zich heen.
Eend voor eend drijven ze dan samen op de plas. Zij aan zij. Of zij aan hem.
Samen wou ik dat ik een eend was ...
Bron: Geert De Kockere, Er is iets aan de kop me je hand, De Eenhoorn, 2017
Even lekker niks
Ik zeg niks
Jij zegt niks
We hoeven niet te praten. Dat jij mij
heel lief vindt heb ik heus wel in de gaten.
Jij zegt niks.
Ik zeg niks. We hoeven niets te zeggen. Dat ik jou
heel lief vind hoef ik heus niet uit te leggen.
Bron: Ageeth de Haan, Even lekker niks, Gottmer, 2019
Woorden
Echte vrienden
Vrienden ben je niet gewoon een beetje. Vrienden ben je niet zo af en toe.
Of je echte vrienden bent dat weet je, al kun je niet precies vertellen hoe.
Echte vrienden ben je niet voor even. Echte vrienden ben je niet meteen. Echte vrienden ben je voor het leven. Echte vrienden ben je nooit alleen.
Bron: Bette Westera, Dichter 9, thema Vriendschap, Plint, 2018
Wenkbrauw op, mondhoek neer, duim omhoog, kleine sneer, Arm om schouder, hand door haar: woorden zijn niet nodig
Ook zonder snappen wij elkaar.
Vingertik, handgezwaai, wang-gekus arm-geaai
Hand voor mond, por in zij: woorden zijn niet nodig. Ik snap jou en jij snapt mij.
Bron: Linda Vogelesang, Dichter 9, thema Vriendschap, Plint, 2018
Wees een spiegel voor je vrienden. Als je een fout ziet, spreek die vriendelijk uit. Gebruik geen harde woorden, maar geef je vriend raad met geduld.
(Koran, 4:36)