Issuu

Academiejaar 2020-2021

De titel van dit boek? Die kiest u zelf! Plaats hier de gegevens van uw hogeschool en opleiding

De titel van dit boek? Die kiest u zelf! Blend ISBN 978-11-1004-088-9 Samengesteld door Hans Mertens De Boeck Hogeschool Graduaten Varia © Dit werk werd samengesteld door bovenvermelde docent(en), met respect voor de auteursrechten van VAN IN en de afzonderlijke auteurs. Wommelgem, 2020 Fotokopieerapparaten zijn algemeen verspreid en vele mensen maken er haast onnadenkend gebruik van voor allerlei doeleinden. Jammer genoeg ontstaan boeken niet met hetzelfde gemak als kopieën. Boeken samenstellen kost veel inzet, tijd en geld. De vergoeding van de auteurs en van iedereen die bij het maken en verhandelen van boeken betrokken is, komt voort uit de verkoop van die boeken. ln België beschermt de auteurswet de rechten van deze mensen. Wanneer u van boeken of van gedeelten eruit zonder toestemming kopieën maakt, buiten de uitdrukkelijk bij wet bepaalde uitzonderingen, ontneemt u hen dus een stuk van die vergoeding. Daarom vragen auteurs en uitgevers u beschermde teksten niet zonder schriftelijke toestemming te kopiëren buiten de uitdrukkelijk bij wet bepaalde uitzonderingen. Verdere informatie over kopieerrechten en de wetgeving met betrekking tot reproductie vindt u op www.reprobel.be. De uitgever en de auteurs streven permanent naar een volledige betrouwbaarheid van de gepubliceerde informatie, zij kunnen voor die informatie en de toepassing ervan echter niet aansprakelijk gesteld worden. Dit boek op maat bevat hoofdstukken uit volgende oorspronkelijke werken: •

Siem de Ruijter, e.a, De boekhoudpraktijk. ISBN 978-90-3069-013-9. 2019, hoofdstuk 2. Wommelgem: Uitgeverij VAN IN.

•

Karin Bellon, e.a, Handels- en financiële technieken. ISBN 978-90-4556-023-6. 2017, hoofdstuk 4. Wommelgem: Uitgeverij VAN IN.

•

Eddy Van den Broeck, e.a, MS Excel 2019. ISBN 978-90-3069-353-6. 2019, hoofdstuk 11. Wommelgem: Uitgeverij VAN IN.

•

Gerda Ghysels, e.a, Praktisch economisch recht basisbeginselen. ISBN 978-90-3069-223-2. 2019, hoofdstuk 6. Wommelgem: Uitgeverij VAN IN.

•

Gitte Dockx, e.a, Soft skills. Hard nodig. ISBN 978-90-3068-717-7. 2019, hoofdstuk 5. Wommelgem: Uitgeverij VAN IN.

Inhoudsopgave Uit: Siem de Ruijter, e.a. De boekhoudpraktijk. 2019

Hoofdstuk 1: Voorstelling dossier Good Wood Belgium 1 Voorstelling Good Wood Belgium

1 3

1.1 De activiteiten van Good Wood Belgium

1.2 Oprichtingsakte

1.3 Zaakvoerders

1.4 Wagens

1.5 Toelichting gemengd gebruik

1.6 Overzicht personeelsbestand

1.7 Bankgegevens

1.8 Proef- en saldibalans per 30/11/20N0

2 Gevraagd: opdrachten in verband met het dossier van Good Wood Belgium

Toegevoegd door docent

Hoofdstuk 2: Met Blend kunt u ook eigen lesmateriaal toevoegen

1 Voeg tussentitels toe in de inhoudstafel, als u dat wenst

2 Nog een voorbeeld van een tussentitel

Uit: Karin Bellon, e.a. Handels- en financiĂŤle technieken. 2017

Hoofdstuk 3: Handelsdocumenten: van offerte tot factuur

Uit: Gerda Ghysels, e.a. Praktisch economisch recht basisbeginselen. 2019

Hoofdstuk 4: Ondernemingsrecht: de handelszaak

Uit: Eddy Van den Broeck, e.a. MS Excel 2019. 2019

Hoofdstuk 5: Draaitabellen en -grafieken maken

Uit: Gitte Dockx, e.a. Soft skills. Hard nodig. 2019

Hoofdstuk 6: Spreken met effect: goed presenteren kun je leren

1 Voorstelling dossier Good Wood Belgium

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Hoofdstuk 1: Voorstelling dossier Good Wood Belgium

Proficiat! Je bent vandaag gestart als nieuwe medewerker bij een boekhoudkantoor en je eerste dossier ligt al onmiddellijk klaar. De firma Good Wood Belgium was in het verleden klant bij een ander boekhoudkantoor, maar zal vanaf 1/12/20N0 zijn boekhouding laten verzorgen door jullie boekhoudkantoor. De vorige boekhouder heeft je de proef- en saldibalans per 30/11/20N0 bezorgd alsook de openstaande klanten en leveranciers. Die gegevens kun je vinden op de volgende pagina’s.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Vooraleer we echter dieper ingaan op de verwerking van het dossier, stellen we Good Wood Belgium even kort voor. Na de voorstelling van Good Wood Belgium, krijg je een overzicht van de opdrachten die je moet uitvoeren om het dossier van deze firma te verwerken.

Voorstelling Good Wood Belgium

Hieronder vind je gegevens van Good Wood Belgium die relevant zijn bij de verwerking van het dossier: Statutaire naam: Rechtsvorm:

Maatschappelijke zetel: Aantal aandelen: Boekjaar: Sector: Nace-BEL: Kapitaal:

De activiteiten van Good Wood Belgium

1.1

btw-nummer:

Good Wood Belgium bvba bvba Belpairestraat 20, 2600 Berchem zie oprichtingsakte (via Knooppunt) 1 januari – 31 december Schrijnwerk (hout, metaal, PVC ...) Schrijnwerk (4332) 18 600 EUR waarvan 6 200 EUR werd volstort BE 0000.000.097

Het bedrijf verkoopt en installeert dressings, winkelkasten en -inrichting, carports en speeltuigen voor in de tuin. Haar activiteiten vinden voornamelijk plaats in België, maar af en toe doet het bedrijf ook aan import en export.

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 1: Voorstelling dossier Good Wood Belgium

Good Wood Belgium maakt de dressings en winkelkasten doorgaans zelf. Maar soms koopt ze ook kanten-klaar materiaal aan en voert ze enkel de installatie daarvan uit. Dat is afhankelijk van het project en de vraag van de klant. De carports en speeltuigen voor in de tuin worden altijd aangekocht, indien nodig aangepast en geïnstalleerd. Soms vraagt de klant om aanvullende taken zoals het leggen van houten vloeren, het installeren van sanitair ... Denk bijvoorbeeld maar aan een totaalproject zoals de inrichting van een kapsalon. In sommige gevallen verzorgt Good Wood Belgium dit zelf, maar af en toe besteedt de firma dit soort opdrachten uit in onderaanneming. Dat is opnieuw afhankelijk van de specifieke vragen van de klant.

Oprichtingsakte

1.2

> > > > > >

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

In de oprichtingsakte kun je belangrijke informatie vinden in verband met de vennootschap zoals: de rechtsvorm; het kapitaal; het aantal aandelen; het adres van de maatschappelijke zetel; het boekjaar; …

Op Knooppunt kun je de oprichtingsakte van Good Wood Belgium terugvinden.

1.3

Zaakvoerders

Good Wood Belgium staat onder leiding van twee zaakvoerders: Bart Van Bouwel en Fau-Mei Sung.

1.4

Wagens

Good Wood Belgium bezit drie wagens. Hieronder vind je een overzicht van die wagens en hun respectievelijke kenmerken.

Merk en type

Mercedes-Benz

Aanschaf-waarde (excl. btw)

Type

CO²emissie

Nummerplaat

Type brandstof

14/03/N-2

€ 19 791,86

Personenwagen

90g/km

1-CFD-563

Benzine

10/10/N-1

€ 51 300,00

Bestelwagen

136

171g/km

1-DFR-536

Diesel

02/02/N-1

€ 76 137,56

Personenwagen

525

1-JKF-856

Elektrisch

Fiat 500

Aankoopdatum

V-Klasse V 200 Tesla Model S 75kWh

Op 1/01/20N0 heeft de Fiat 500 al 70 000 km gereden. De Tesla Model S had op 1/01/20N0 al 35 000 km op zijn teller. Uit navraag bij de firma blijkt dat op 31/12/N0 de teller van de Fiat 500 op 105 000 km staat en die van de Tesla Model S op 55 000 km. De toonzaal ligt op 3 km van de woonplaats van de zaakvoerders.

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 1: Voorstelling dossier Good Wood Belgium

1.5

Toelichting gemengd gebruik

In wat volgt lichten we het gebruik van de toestellen en apparaten die Good Wood Belgium benut om haar activiteiten uit te voeren en te ondersteunen beknopt toe. Voor gsm-kosten bedraagt het beroepsgebruik 75 %. De aangekochte printers en desktops worden in de toonzaal gebruikt. Het beroepsgebruik van die toestellen bedraagt 100 %. Voor de laptops bedraagt het beroepsgebruik 75 %.

1.6

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Het boekhoudkantoor waar je gestart bent, kiest ervoor om de btw-aftrek bij het inboeken van de aankoopfactuur tot het beroepsgebruik te beperken.

Overzicht personeelsbestand

Good Wood Belgium heeft twee arbeiders in dienst. Acerta verzorgt de loonadministratie.

Zaakvoerder Bart Van Bouwel maakt gebruik van de Fiat 500 en Fau-Mei Sung van de Tesla Model S. Hiervoor rekent het sociaal secretariaat een voordeel alle aard aan op de loonfiche van de zaakvoerders. Dat is ook het geval voor het privégebruik van de gsm’s en de laptops.

1.7

Bankgegevens

De onderneming heeft twee zichtrekeningen bij twee verschillende banken: Nummer

550010 550020

IBAN

BIC

ING KBC

BE92 3200 0646 5223 BE47 4314 7941 4180

BBRUBEBB KREDBEBB

Proef- en saldibalans per 30/11/20N0

1.8

Bank

Proef- en saldibalans per 30/11/20N0 Openstaande klanten per 30/11/20N0 Openstaande leveranciers per 30/11/20N0

A B C

Op de volgende pagina’s kun je de proef- en saldibalans tot en met 30/11/20N0 vinden. De vorige boekhouder leverde die aan bij de overdracht van het dossier. De documenten zijn als volgt gerangschikt:

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 1: Voorstelling dossier Good Wood Belgium

A Proef- en saldibalans per 30/11/20N0

KLASSE 2 211000 211009 21 221000 221009 22 230000 230009 230100 230109 23 240000 240009 241000 241009 242000 242009 24

KLASSE 3 340000 34

KLASSE 4 400000 400007 400009 40 411000 416600 41 423400 42 440000 44 451000 452000 45

KLASSE 5 530010 53

Beginbalans

geplaatst kapitaal niet opgevraagd kapitaal (-) kapitaal wettelijke reserve beschikbare reserves reserves voorzieningen grote herstellings- en onderhoudswerken voorzieningen lening op meer dan 1 jaar schulden op meer dan één jaar

DEBET

CREDIT

12 400,00

244 591,51 18 600,00

12 400,00 12 400,00

0,00 0,00 0,00

18 1 142 144

600,00 860,00 715,01 575,01 702,00 702,00 80 714,50 80 714,50

KLASSE 1 100000 101000 10 130000 133000 13 162000 16 173000 17

Omschrijving rekeningen

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Nummer

concessies, octrooien, licenties afschr concessies, octrooien, licenties immateriële vaste activa gebouwen afschrijving gebouwen terreinen en gebouwen installaties, machines en uitrusting afschrijving instal., mach. en uitrusting inrichting toonzaal afschrijving inrichting toonzaal installaties, machines en uitrusting meubilair afschrijving meubilair rollend materieel afschrijving rollend materieel kantoormateriaal afschrijving kantoormateriaal meubilair en rollend materieel

366 183,69 2 376,00

2 376,00 105 924,14

105 924,14 41 275,79

107 321,79 2 257,20 2 257,20

17 654,03 17 654,03

18 470,19

51 360,53

92 636,32 2 836,06

29 429,99 47 900,18 722,19

158 666,52

36 107,31

3 744,65

165 247,23

2 680,88 39 510,38

42 660,22 42 660,22 42 660,22

voorraad handelsgoederen handelsgoederen

klanten dubieuze debiteuren geboekte waardeverminderingen handelsvorderingen terug te vorderen btw rekening courant zaakvoerder overige vorderingen schulden > 1 jaar die binnen bj vervallen schulden > 1 jaar die binnen bj vervallen leveranciers handelsschulden te betalen btw geraamde belgische belastingen schulden m.b.t. belastingen, bezoldigingen en sociale lasten

97 427,88 44 599,02 7 014,60

51 40 5 45

613,62 462,60 351,66 814,26

0,00

91 619,14

3 478,31 3 478,31

0,00 0,00

0,00 268 850,48 230 000,00 230 000,00

termijnrekening termijndeposito's

0,00

42 42 31 13 44

0,00 423,30 423,30 780,10 780,10 228,55 708,88 937,43 0,00 0,00

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 1: Voorstelling dossier Good Wood Belgium

Omschrijving rekeningen

Beginbalans DEBET

550010 550020 55 570000 57

zichtrekening ing zichtrekening kbc kredietinstellingen kas kas

KLASSE 1 - 5 TOTAAL

ÂŠ VAN IN

aankopen van handelsgoederen ontv. kortingen, ristorno's en rabatten handelsgoederen, grond- en hulpstoffen huur machines en materieel onderhoud en herstellingen gebouw onderhoud machines & materieel onderhoud bestelwagen onderhoud personenwagen Fiat onderhoud personenwagen Tesla elektriciteit aardgas versiering/decoratie toonzaal bureelbenodigheden brandstof bestelwagen brandstof personenwagen telefoon en internet gsm post- en verzendingskosten abonnementen kranten en tijdschriften commissielonen op verkopen erelonen boekhouder computerprestaties sociaal secretariaat erelonen advocaat bijdragen lidgelden (wtcb,nsz) sponsoring/publiciteit folders en reclamedrukwerk relatiegeschenken restaurantkosten verzekering personenwagen Fiat verzekering personenwagen Tesla verzekering bedrijfswagens brandverzekering verzekering burgerlijke aansprakelijkheid verzekering arbeidsongevallen dranken personeel niet specifieke beroepskleding bezoldiging zaakvoerder hospitalisatieverzekering diensten en diverse goederen bezoldigingen arbeiders herverdeling sociale lasten werkgeversbijdrage rsz arbeiders bijdragen wvg arbeiders

35 071,16 3 514,32 38 585,48 265,00 265,00

0,00

787 522,27

443 532,44

872 573,48 630 518,25

2 366,54

630 518,25 2 617,92 259,20 6 424,39 2 578,35 1 486,72 670,00 950,42 744,66 1 028,96 416,61 5 850,04 5 268,76 1 366,20 1 095,55 419,28 561,60 1 457,90 4 604,85 14 825,46 846,78 5 790,33 405,03 6 585,09 1 413,29 2 031,63 1 126,44 557,25 1 375,40 1 338,07 1 831,32 681,88 2 695,39 705,22 170,36 40 800,00 1 068,55 122 048,90 14 301,21

0,00

1 106,43 1 106,43

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

KLASSE 6 604000 608000 60 610000 611000 611100 611200 611300 611310 612100 612110 612120 612200 612300 612310 612320 612330 612340 612350 613000 613100 613120 613210 613220 613250 614100 614110 614120 614130 615001 615002 615005 615006 615007 615008 615310 615320 618000 618010 61 620300 621006 621300 621305

CREDIT

Nummer

0,00 1 260,11

8 030,38 1 304,36

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 1: Voorstelling dossier Good Wood Belgium

Omschrijving rekeningen

Beginbalans DEBET

rechtsbijstandverzekering kosten eigen aan de werkgever arbeiders verplaatsingskost woon werk arb bezoldigingen, sociale lasten en pensioenen onroerende voorheffing provincie en gemeentebelasting verkeersbelasting bestelwagen verkeersbelasting personenwagen Fiat andere bedrijfskosten intresten lening kbc te betalen bankkosten en intresten wisselresultaten betalingskorting aan klanten financiële kosten verschuld.of gestorte belast. en voorhef roerende voorheffing belasting op het resultaat

1 5

2 7 86

9,15 320,88 273,56 239,54 77,60 296,19 160,66 677,87 212,32 148,07 7,34 178,20 542,32 875,93 400,00 278,54 678,54 0,00

1 260,11

0,00

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

623003 623300 623301 62 640100 640200 640300 640400 64 650010 650100 654000 657000 65 670000 670010 67 KLASSE 7 700000 70 743000 749020 749024 74 750010 754000 757000 759000 75

CREDIT

Nummer

0,00

0,00 1 214 196,77 1 195 202,48 1 195 202,48 382,05 78,73 157,42 618,20 1 031,24 351,00 13 599,39 3 394,46 18 376,09

KLASSE 6 - 7 TOTAAL

872 573,48

1 216 563,31

KLASSE 1 - 5 TOTAAL KLASSE 6 - 7 TOTAAL

787 522,27 872 573,48

443 532,44 1 216 563,31

1 660 095,75

0,00

verkopen omzet diverse bedrijfsopbrengsten recup admin kosten rsz recup bvh algemeen andere bedrijfsopbrengsten ontvangen bankintresten wisselresultaten betalingskorting van leveranciers diverse financiële opbrengsten financiële opbrengsten

0,00

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 1: Voorstelling dossier Good Wood Belgium

B Openstaande klanten per 30/11/20N0 Klantenfiches N°

Naam

Juridische vorm

Straat + nr

Postcode

Gemeente

Land Ondernemingsnummer

BILLTONG

BVBA

VLAANDERENSTRAAT 1

2000

Antwerpen

BE0543.371.828

BONCQUET ROBERT

BVBA

BIEZENSTRAAT 30

8430

Middelkerke

BE0417.013.886

BUENOVINO

BVBA

MEERBERGEN 7

2280

Grobbendonk

BE0808.465.108

DEBO

LANGE KLARENSTRAAT 12

2000

Antwerpen

BE0437.607.184

POTOMS AXEL

BATAVIASTRAAT 11

2000

Antwerpen

RENTMEESTER

EIKENLAAN 36

2980

Zoersel

ROYENS MARC

HENDRIK DE BRAEKELEERLAAN 4

2630

Aartselaar

VAN LOON COENEN

CATHARINA BEERSMANSSRAAT 35

2018

Antwerpen

VAN MELIS PATRICK

MERCATORSTRAAT 124

2018

Antwerpen

N°

Naam

BE0432.115.105

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

52 53

50 56

Openstaande klanten per 30/11/20N0 Factuur

Bedrag

BILLTONG

VF 603

6 405,05

BONCQUET ROBERT

VF 510

8 079,36

4 061,61

BUENOVINO BVBA

VF 580

DEBO

VF 593

3 203,40

POTOMS AXEL

VF 554

3 078,65

RENTMEESTER

VF 605

7 949,77

ROYENS MARC

VF 609

6 437,02

VAN LOON - COENEN

VF 582

4 126,09

VAN MELIS PATRICK

VF 584

1 015,52

VAN MELIS PATRICK

VF 587

54 55

242,55

44 599,02

TOTAAL

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 1: Voorstelling dossier Good Wood Belgium

C Openstaande leveranciers per 30/11/20N0 Leveranciersfiches Juridische Straat + nr vorm

Postcode

Gemeente

Land

Ondernemingsnummer

VAN OPSTAL EN CO

BOOMSESTEENWEG 34

2630

Aartselaar

BE0404.996.081

VAN HOECKE

EUROPARK-NOORD 9

9100

Sint-Niklaas

BE0440.085.040

CARGLASS

TRICHTERHEIDEWEG 11

3500

Hasselt

BE0432.023.845

38 39

DE BLAUWE HOND

BOOMBEKELAAN 1

2660

Antwerpen

BE0423.871.093

HABITA CONSULTING

BVBA

LUCIEN REYCHLERSTRAAT 61

9250

Waasmunster

BE0879.494.248

SECURITY A & BT SAM

BVBA

ANTWERPSESTRAAT 266

2640

Mortsel

BE0425.398.646

ATAG

KEERSTRAAT 1

9420

Erpe-Mere

BE0416.755.649

INTERMEDIAGROEP ADREM

GRAATAKKER 103

2300

Turnhout

BE0476.827.749

KIDS ON THE DOCK

BVBA

VLAAMSEKAAI 27

2000

Antwerpen

BE0429.109.291

ARTIOSI

BVBA

NINOOFSESTEENWEG 929

1703

Schepdaal

BE0449.980.327

HOUTHANDEL DENIS LUYTEN

MOLENSTRAAT 52

2200

Herentals

BE0403.778.831

COOLBLUE

BOOMSESTEENWEG 560

2610

Wilrijk

BE0867.686.774

SOFT AND SHINE

TURNHOUTSEBAAN 413

2970

Schilde

BE0460.876.197

Naam

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

N°

Openstaande leveranciers per 30/11/20N0

N°

Naam

Factuur

Bedrag

VAN OPSTAL EN CO NV

FA 23524

1 568,16

VAN OPSTAL EN CO NV

FA 23588

565,92

VAN HOECKE

FA 256

CARGLASS

FA CGT0014578

DE BLAUWE HOND

FA 524

HABITA CONSULTING

FA 000354

4 4

SECURITY A & BT SAM

FA 1452

ATAG

FA XS542TY452

3 515,40 277,88

377,70

5 371,81 843,26

13 381,85

INTERMEDIAGROEP ADREM

FA 3254

KIDS ON THE DOCK

FA 854

497,12

ARTIOSI

FA 1274

789,26

HOUTHANDEL DENIS LUYTEN

FA 254

COOLBLUE

FA 12548

COOLBLUE

FA 12145

SOFT AND SHINE

FA 0032

TOTAAL

6 189,37

7 917,26 270,54 187,81 1 026,76 42 780,10

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 1: Voorstelling dossier Good Wood Belgium

Gevraagd: opdrachten in verband met het dossier van Good Wood Belgium

In de andere hoofdstukken kun je de in te boeken aankoopfacturen, verkoopfacturen, bankuittreksels en kasdocumenten vinden voor de maand december. Je krijgt de opdracht om al deze documenten boekhoudkundig te verwerken. Meer specifieke informatie en toelichting vind je telkens bij de aanvang van het hoofdstuk in kwestie.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Daarna moeten er nog een aantal diverse verrichtingen gebeuren die eigen zijn aan de maand december. Het gaat hierbij onder meer om het boeken van de lonen (zie hoofdstuk ‘Diverse verrichtingen maand december’). Daarna stellen we de btw-aangifte en intracommunautaire aangifte op.

In het hoofdstuk over de jaarafsluiting boeken we de eindejaarsverrichtingen en sluiten we het boekjaar af. De jaarrekening stellen we op in het hoofdstuk ‘De jaarrekening opstellen’.

Als al deze stappen afgewerkt zijn, kun je eventueel ook de aangifte vennootschapsbelasting (uitbreiding 1) invullen of ratio’s berekenen en op basis daarvan een managementrapport aan de klant bezorgen (uitbreiding 2).

Academiejaar 2020-2021

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Voorstelling dossier Good Wood Belgium

Â© VAN IN

Academiejaar 2020-2021

2 Met Blend kunt u ook eigen lesmateriaal toevoegen

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Hoofdstuk 2: Met Blend kunt u ook eigen lesmateriaal toevoegen

Met Blend kunt u ook eigen lesmateriaal toevoegen 1 Voeg tussentitels toe in de inhoudstafel, als u dat wenst

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Pellentesque congue at libero sit amet tempor. Mauris finibus porttitor mollis. Nunc non ullamcorper mauris. Nulla bibendum tellus molestie erat laoreet bibendum. Sed a quam vel erat posuere ornare a nec odio. Vivamus elementum lorem justo, eu auctor purus dictum in. Sed metus arcu, lacinia nec risus et, varius lobortis est. In hac habitasse platea dictumst. Proin sed augue non ex laoreet cursus quis tempus neque. Fusce porttitor finibus accumsan. Suspendisse tempus leo at nisl posuere, at blandit diam eleifend. Etiam pulvinar risus neque, a varius mauris egestas at. Nunc sit amet lorem fringilla, scelerisque risus porta, tincidunt lectus. Donec sed nibh pharetra, volutpat nisi eu, ultricies purus. Interdum et malesuada fames ac ante ipsum primis in faucibus. Donec at ante ex. Curabitur bibendum a metus nec laoreet. Suspendisse nec elementum nunc, hendrerit interdum tortor. Nunc blandit hendrerit felis. Phasellus nisi felis, viverra vel cursus sed, varius ullamcorper nunc. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Fusce convallis arcu urna, sit amet elementum lacus sodales nec. Proin lobortis odio at ullamcorper ullamcorper. Pellentesque habitant morbi tristique senectus et netus et malesuada fames ac turpis egestas. Sed ac faucibus lorem, sed condimentum ante. Donec mollis eros faucibus, tincidunt ex a, viverra neque. Class aptent taciti sociosqu ad litora torquent per conubia nostra, per inceptos himenaeos. Fusce libero ante, lacinia venenatis erat nec, congue gravida dolor. Maecenas condimentum urna nec est consectetur, in egestas orci tristique. In pharetra congue felis sit amet scelerisque.

Sed augue turpis, laoreet eu varius sed, luctus a justo. Integer hendrerit, eros sit amet venenatis placerat, velit arcu hendrerit est, quis elementum eros metus a eros. Nulla odio risus, cursus quis iaculis id, finibus vel metus. Vivamus at risus sed nibh consectetur lobortis. Ut aliquam lorem sodales, maximus augue quis, pretium ligula. Donec ipsum eros, finibus commodo justo eu, tincidunt egestas massa. Proin tincidunt tortor vel convallis varius. Curabitur maximus mollis ante, ac aliquet lorem lobortis ut. Cras vel varius nibh. Donec consequat aliquam lectus at congue. Morbi in aliquet neque, at condimentum erat. Nunc sollicitudin sed purus non consequat. In feugiat nec justo vitae iaculis. Quisque ornare quis enim id ornare.

Vestibulum placerat commodo sem a molestie. Suspendisse potenti. Maecenas bibendum iaculis risus non condimentum. Suspendisse potenti. Vivamus aliquet sem vel tortor vestibulum, eu auctor sapien mollis. Maecenas in arcu at turpis consectetur egestas. Morbi eu nulla a tortor faucibus venenatis quis sit amet risus. Duis eget lorem sit amet ipsum feugiat viverra.

Cras pharetra ex est, tincidunt fringilla enim dictum id. Vestibulum id placerat erat. Mauris sapien libero, aliquam a mauris vel, tincidunt ultrices mi. Donec posuere aliquam elementum. Donec congue elementum lacus, aliquam rhoncus felis tristique et. Aenean rhoncus, leo non dapibus aliquet, diam nunc lobortis diam, eu facilisis orci dui sit amet sem. Etiam id purus imperdiet, tincidunt erat sed, elementum risus.

Toegevoegd door docent

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 2: Met Blend kunt u ook eigen lesmateriaal toevoegen

2 Nog een voorbeeld van een tussentitel Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Pellentesque congue at libero sit amet tempor. Mauris finibus porttitor mollis. Nunc non ullamcorper mauris. Nulla bibendum tellus molestie erat laoreet bibendum. Sed a quam vel erat posuere ornare a nec odio. Vivamus elementum lorem justo, eu auctor purus dictum in. Sed metus arcu, lacinia nec risus et, varius lobortis est. In hac habitasse platea dictumst. Proin sed augue non ex laoreet cursus quis tempus neque. Fusce porttitor finibus accumsan. Suspendisse tempus leo at nisl posuere, at blandit diam eleifend. Etiam pulvinar risus neque, a varius mauris egestas at. Nunc sit amet lorem fringilla, scelerisque risus porta, tincidunt lectus. Donec sed nibh pharetra, volutpat nisi eu, ultricies purus.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Interdum et malesuada fames ac ante ipsum primis in faucibus. Donec at ante ex. Curabitur bibendum a metus nec laoreet. Suspendisse nec elementum nunc, hendrerit interdum tortor. Nunc blandit hendrerit felis. Phasellus nisi felis, viverra vel cursus sed, varius ullamcorper nunc. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Fusce convallis arcu urna, sit amet elementum lacus sodales nec. Proin lobortis odio at ullamcorper ullamcorper. Pellentesque habitant morbi tristique senectus et netus et malesuada fames ac turpis egestas. Sed ac faucibus lorem, sed condimentum ante. Donec mollis eros faucibus, tincidunt ex a, viverra neque. Class aptent taciti sociosqu ad litora torquent per conubia nostra, per inceptos himenaeos. Fusce libero ante, lacinia venenatis erat nec, congue gravida dolor. Maecenas condimentum urna nec est consectetur, in egestas orci tristique. In pharetra congue felis sit amet scelerisque. Sed augue turpis, laoreet eu varius sed, luctus a justo. Integer hendrerit, eros sit amet venenatis placerat, velit arcu hendrerit est, quis elementum eros metus a eros. Nulla odio risus, cursus quis iaculis id, finibus vel metus. Vivamus at risus sed nibh consectetur lobortis. Ut aliquam lorem sodales, maximus augue quis, pretium ligula. Donec ipsum eros, finibus commodo justo eu, tincidunt egestas massa. Proin tincidunt tortor vel convallis varius. Curabitur maximus mollis ante, ac aliquet lorem lobortis ut. Cras vel varius nibh. Donec consequat aliquam lectus at congue. Morbi in aliquet neque, at condimentum erat. Nunc sollicitudin sed purus non consequat. In feugiat nec justo vitae iaculis. Quisque ornare quis enim id ornare. Vestibulum placerat commodo sem a molestie. Suspendisse potenti. Maecenas bibendum iaculis risus non condimentum. Suspendisse potenti. Vivamus aliquet sem vel tortor vestibulum, eu auctor sapien mollis. Maecenas in arcu at turpis consectetur egestas. Morbi eu nulla a tortor faucibus venenatis quis sit amet risus. Duis eget lorem sit amet ipsum feugiat viverra.

Phasellus gravida felis eu mauris luctus vestibulum. Phasellus vehicula malesuada purus eu aliquam. Sed non nisi in ante eleifend rhoncus ac id ipsum. Maecenas malesuada nulla in elit vestibulum gravida. Vestibulum non bibendum lorem. Morbi sed vulputate lectus. Nam faucibus libero sit amet posuere lacinia. Integer facilisis ante vel est pharetra, sed accumsan dui ornare. Nullam auctor ligula sit amet blandit accumsan. Mauris in purus ullamcorper, vestibulum nulla id, euismod ligula. Mauris dolor urna, viverra vel suscipit eu, maximus suscipit magna. Pellentesque laoreet felis libero, ut vestibulum ipsum faucibus ut. Nam nisi felis, dignissim non ornare at, faucibus et sapien. Fusce a fermentum neque, vel egestas augue. Integer tristique vel eros sed convallis. Praesent laoreet quam quis rhoncus ornare. Pellentesque ut lobortis magna. Vestibulum ante ipsum primis in faucibus orci luctus et ultrices posuere cubilia Curae; Donec placerat tellus non augue dapibus mollis. Duis dictum sodales lacus vel fringilla. Curabitur at lacus maximus, facilisis elit quis, iaculis elit. Aliquam eu velit in erat egestas placerat. Maecenas varius eget neque a fringilla. Class aptent taciti sociosqu ad litora torquent per conubia nostra, per inceptos himenaeos. Sed fringilla, massa a

Toegevoegd door docent

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 2: Met Blend kunt u ook eigen lesmateriaal toevoegen

bibendum ultricies, metus risus consequat justo, eget egestas nibh risus pharetra tellus. Ut pretium, elit vitae blandit iaculis, lacus lectus iaculis ex, vel pretium sem quam ac urna. Sed non lectus ullamcorper, feugiat orci sed, rhoncus metus. Morbi sem sem, elementum a eros sed, viverra tincidunt lacus. Nullam nec purus eget felis blandit vestibulum. In convallis egestas lacus. Sed non lacus ut lectus venenatis convallis. Morbi ac purus eu tortor tristique tincidunt molestie id ligula. Ut massa quam, egestas a ante in, mattis consectetur orci. Duis condimentum pharetra vulputate. Phasellus a mattis ligula. Vivamus pretium tempus feugiat.

Nulla viverra luctus magna, et auctor nisi egestas ut. Suspendisse ut urna eget nulla dictum scelerisque. Nullam at arcu vel lacus tempor pellentesque. Suspendisse ullamcorper sollicitudin libero et mattis. Donec feugiat vulputate risus, eget ullamcorper leo. Quisque vitae malesuada leo. Nullam vitae dui vitae erat pulvinar pretium. In hac habitasse platea dictumst. Nulla viverra dui ut quam semper dictum. Duis scelerisque vulputate ante, consectetur venenatis est lobortis pellentesque. Donec non porta augue. Morbi id lobortis tortor.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Pellentesque viverra ex sed tortor porta, a suscipit odio vulputate. Donec sed massa est. Vivamus congue commodo augue non egestas. Fusce consequat massa eu consectetur ultricies. Vivamus tempus sapien odio, et suscipit odio suscipit at. Praesent congue tincidunt pulvinar. Nunc eu nisl sed purus fringilla feugiat. Sed varius quam et ipsum vulputate, ac elementum leo mollis. Curabitur maximus sem fringilla, lacinia lectus non, laoreet nulla. Aliquam efficitur tincidunt euismod. Duis sed sagittis elit. Maecenas et quam tincidunt, convallis quam sed, gravida eros. Aenean sit amet orci vitae est elementum rutrum. Suspendisse facilisis dignissim erat, nec aliquam est eleifend a. Praesent in mattis quam. Nulla odio tellus, tempus sit amet nunc a, ullamcorper fringilla ligula. Sed sagittis imperdiet finibus. Sed ac urna ut ex faucibus lobortis eget ut arcu. Vestibulum venenatis, velit ac sodales efficitur, nisl est tincidunt ex, lacinia pellentesque metus metus at felis. Nulla viverra ex nec arcu pellentesque, eu feugiat magna eleifend. Donec pharetra tincidunt risus, sed congue odio aliquet eget. Aenean convallis, neque in facilisis iaculis, justo mi bibendum odio, sit amet tempus massa lorem ut erat. Nunc lobortis quam eget nibh lobortis fringilla ut et est. Aliquam erat volutpat. Phasellus quis libero porttitor, iaculis enim vitae, pharetra odio. Nam elit erat, gravida quis volutpat id, facilisis nec massa. Donec auctor purus at justo pretium aliquet. Nulla congue hendrerit eros, eget porttitor dolor iaculis ac. Nam maximus mauris nisi, nec pretium nisi tincidunt eu. Praesent malesuada est vitae massa cursus, id viverra erat tristique.

Maecenas eu semper ante. Aenean et erat volutpat, vulputate urna sed, ultrices nisl. Vestibulum eget justo mauris. Donec pulvinar elementum mauris, vel volutpat ex pulvinar non. Curabitur sit amet rutrum nisi, quis hendrerit nulla. Phasellus ultrices sit amet ligula eu rhoncus. Etiam sit amet malesuada nulla. Interdum et malesuada fames ac ante ipsum primis in faucibus. Proin iaculis lacinia purus, maximus auctor sapien tincidunt placerat. Duis nunc nisi, dignissim eu orci vitae, porta auctor ligula. Vestibulum ante ipsum primis in faucibus orci luctus et ultrices posuere cubilia Curae; Aenean et imperdiet tortor. Proin id dui in tortor mollis hendrerit at eu urna. Donec non vestibulum arcu. Sed tempor tellus a arcu bibendum, vitae fringilla leo aliquam.

In tempor maximus lacinia. Praesent laoreet ipsum nisi. Suspendisse id leo nisi. Praesent molestie iaculis risus, et varius est ultrices et. Donec convallis dui vitae dolor accumsan varius. Curabitur varius, sapien sit amet laoreet aliquet, sapien nunc eleifend lacus, vel fermentum enim mi non mi. Curabitur pharetra, enim vel tincidunt accumsan, ex ex dapibus leo, id malesuada augue lectus ac arcu. Nulla interdum nisl sed pretium venenatis. Vestibulum ante ipsum primis in faucibus orci luctus et ultrices posuere cubilia Curae; Integer augue urna, gravida sit amet dapibus non, congue nec metus. Maecenas nec pellentesque magna. Maecenas bibendum tellus et quam rutrum, vel tristique nunc iaculis. Aenean mi ex, volutpat imperdiet lectus in, semper venenatis felis. In quam ante, maximus id elementum eu, imperdiet ac urna. Praesent congue mi viverra venenatis auctor. Aliquam blandit urna a nibh efficitur imperdiet. Fusce a arcu laoreet, luctus ipsum non, ultrices mi. Proin interdum urna a dui hendrerit rhoncus. Cras efficitur porta libero vitae condimentum. Integer quis libero ut

Toegevoegd door docent

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 2: Met Blend kunt u ook eigen lesmateriaal toevoegen

erat fermentum tempor quis eu dolor. Mauris ac fringilla neque. Sed posuere pharetra fringilla. Aenean mattis tempus urna, ac viverra risus. Nullam auctor velit nisl, ut dictum erat sollicitudin eget. Curabitur congue et arcu vitae efficitur. Vivamus tellus elit, egestas sed pellentesque id, mattis eget sem. Aliquam turpis justo, interdum vel ullamcorper vel, mattis quis felis. Curabitur aliquam interdum purus, ac lobortis risus pellentesque non. Ut dignissim commodo vehicula. Fusce turpis justo, vehicula et rutrum eget, vestibulum vel est. Nunc id porta lorem, vel mollis magna. Ut efficitur dolor ut laoreet consectetur. Nunc molestie vestibulum elit nec varius. Aenean sodales diam quis nulla vestibulum, id dignissim lacus feugiat. Aenean nisl sapien, finibus auctor nisi sed, elementum ultrices leo. Proin felis ante, convallis vitae facilisis at, pulvinar vel enim. Nunc vulputate convallis placerat. In pulvinar rutrum lacus. Aliquam euismod dapibus placerat.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Fusce non sagittis sapien. Donec varius neque malesuada euismod accumsan. Duis ac mi tortor. Nullam nunc sapien, tincidunt consequat finibus vitae, ultricies eu elit. Morbi interdum, purus a ullamcorper vestibulum, est nisl fermentum lorem, ut ultricies tortor quam sit amet arcu. Pellentesque habitant morbi tristique senectus et netus et malesuada fames ac turpis egestas. Sed orci purus, molestie nec rhoncus eget, lobortis vitae tortor. Aliquam vel finibus enim, ut consequat velit. Nam sit amet tortor massa. Sed sagittis justo et vulputate lobortis. Integer mi purus, tincidunt sed gravida vitae, venenatis sed ligula. Aliquam in pharetra diam. Quisque malesuada eleifend vehicula. In tempor mauris a vehicula euismod. Nulla facilisi. Phasellus luctus sodales fermentum.

Toegevoegd door docent

Academiejaar 2020-2021

3 Handelsdocumenten: van offerte tot factuur

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Hoofdstuk 3: Handelsdocumenten: van offerte tot factuur

OVERZICHT VAN OFFERTE TOT FACTUUR

KOPER 1 Aanvraag offerte 3 Bestelling en vastleggen leverings- & betalingsvoorwaarden

PRIJSAANVRAAG

4 Orderbevestiging (eventueel)

BEVESTIGING VAN BESTELLING LEVERINGSBON

6 Levering van de goederen

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

7 Accepteren van de goederen

2 Offerte, leverings- en betalingsvoorwaarden

OFFERTE

BESTELBON 5 Eventueel goederenverzekering

VERKOPER

Schema 2.1

9 Factuur controleren

10 Betaling factuur

FACTUUR

OVERSCHRIJVING

8 Factuur opstellen

11 Boeking debet van bankrekening

Hoe komt een verkoop tot stand? Meestal gaat het initiatief uit van een potentiële koper die een prijsaanvraag richt tot een verkoper. De verkoper zal hierop reageren met een offerte.

1 De prijsaanvraag

De prijsaanvraag is een initiatief van een koper die een prijsofferte vraagt voor welbepaalde goederen of diensten.

2 De offerte

De offerte is een voorstel van de verkoper aan de koper dat mondeling of schriftelijk kan gebeuren. Een geschrift of een schriftelijke bevestiging geniet de voorkeur. De aanneming van de offerte noemt men het akkoord of de acceptatie. Dat moet: – uitdrukkelijk gebeuren; – onvoorwaardelijk zijn.

De offerte kan op twee manieren doorgespeeld worden aan de koper: – rechtstreeks: mondeling of schriftelijk; – onrechtstreeks: via demonstrateur, reiziger, agent, vertegenwoordiger, of via makelaar of commissionair.

Soorten offertes a) Vaste offerte: een onherroepelijk voorstel van een verkoper aan een koper, met de vaste verbintenis een welbepaalde koopwaar, onder welbepaalde voorwaarden te verkopen, mits aanvaarding door de koper binnen een bepaalde termijn. b) Vrijblijvende offerte: de verkoper wenst zich niet te verbinden de goederen gedurende een bepaalde termijn tegen bepaalde voorwaarden ter beschikking te houden. Deze offertes worden meestal toegepast voor goederen met sterk schommelende marktprijzen.

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 3: Handelsdocumenten: van offerte tot factuur

c) Offerte onder bevestiging door ...: deze vorm wordt meestal gebruikt door tussenpersonen, d.w.z. op voorwaarde dat de eventuele offerte bevestigd wordt door de opdrachtgever. De koper kan ook zelf een vast bod doen op bepaalde goederen. Een vast bod is een onherroepelijk voorstel van een koper die zich tegenover een verkoper verbindt een welomschreven zaak, in welomschreven vorm te kopen, mits aanvaarding door de verkoper binnen een uitdrukkelijk of stilzwijgend overeengekomen termijn. Een vast bod komt zeer vaak voor bij de verkoop van onroerend goed (bv. een geïnteresseerde koper doet een bod op een huis, geldig voor 10 dagen. Als de verkoper dat bod aanvaardt, moet de koper het huis kopen). Een vast bod is even bindend voor de koper als een vaste offerte voor de verkoper. De opeenvolgende verrichtingen bij het afsluiten van een verkoopovereenkomst bespreken we hierna.

3 De bestelbon

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

De koper bestelt mondeling of schriftelijk via de bestelbon. Dat kan rechtstreeks gebeuren of via tussenpersonen.

4 De bevestiging van de bestelling

Een bevestiging van een bestelling is niet altijd noodzakelijk. Ze wordt gebruikt in volgende gevallen: – als de klant het vraagt; – bij zeer grote orders; – bij vrees dat de klant zich vergiste; – als men niet tijdig kan leveren.

5 De leveringsbon

De leveringsbon/verzendingsnota/wichtnota is een document opgesteld door de verkoper: – het is bestemd voor de vervoerder als die de goederen aflevert bij de koper of bestemd voor de koper als hij de goederen zelf afhaalt; – de leveringsnota kan gedetailleerde informatie bevatten over de goederen en hun verpakking (aantal pakken, kisten, dozen, inhoud, gewicht enz.). In dat geval spreekt men van een wichtnota.

6 De factuur

De factuur is een document opgesteld door de verkoper en geeft een beschrijving van de verkochte koopwaar (merken, nummers, aantal, gewicht).

Het opstellen van de factuur is een fiscale verplichting die moet gebeuren ten laatste de vijfde werkdag na de maand waarin het goed werd geleverd of de dienst werd voltooid met een aantal wettelijk verplichte vermeldingen.

De factuurdatum is van belang voor de opeisbaarheid van de btw. Sinds 2016 is niet langer de leveringsdatum, maar wel de factuurdatum belangrijk voor de opeisbaarheid van de btw. Met andere woorden: de btw moet doorgestort worden aan de administratie.

6.1 Verplichte vermeldingen 

Algemeen: – het woord ‘factuur’; – uniek volgnummer of factuurnummer; – datum waarop de factuur opgemaakt werd; – vervaldatum waarop de factuur moet betaald worden; – datum van levering; – datum van levering/dienst of van incassering indien die datum verschillend is van de factuurdatum. In principe moet een factuur betaald worden onmiddellijk na de levering of na de voltooiing van de werken, tenzij men een latere betalingstermijn heeft afgesproken. Meestal bevatten de algemene voorwaarden de afwijkende betalingstermijn. In dat geval verwijst men vooraan op de factuur naar die voorwaarden.

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 3: Handelsdocumenten: van offerte tot factuur

Opmerking Sommige facturen moeten nog specifieke vermeldingen geven. Voor voertuigen (ook landbouwvoertuigen, boten, vliegtuigen …) moet onder andere de datum van eerste ingebruikname vermeld worden alsook cilinderinhoud, merk, model enzovoort. Voor gebruikte goederen, kunstvoorwerpen en antiquiteiten wordt de prijs gefactureerd btw inclusief. Betreffende de verkoper: – naam en adres; – ondernemingsnummer van de verkoper (zie toelichting); – rekeningnummer bij een financiële instelling (sinds 1 januari 2008 met verplichte vermelding van IBAN en BIC).



Betreffende de koper: – naam en adres; – ondernemingsnummer van de koper (indien hij er een heeft) (zie toelichting).



Betreffende de goederen: – aard en hoeveelheid; – eenheidsprijs, toegestane kortingen en bijkomende kosten.



Betreffende de btw: – totale prijs van de goederen per btw-tarief; – toegepast btw-tarief; – aangerekende btw (totaalbedrag).



In geval van een vrijstelling: – verwijzing naar de betreffende bepaling.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI



Toelichting: Vermelding van het ondernemingsnummer

Waar? Handels- en ambachtsondernemingen dienen het ondernemingsnummer te vermelden op alle akten, facturen, aankondigingen, bekendmakingen, brieven, orders en andere stukken uitgaande van hen. Deze verplichting geldt ook voor e-mail, fax, kastickets … maar niet op folders, affiches en advertenties. Afhankelijk van het type onderneming dienen ze ook het woord ‘rechtspersonenregister’ of de afkorting ‘RPR’ te vermelden en de plaats waar vroeger hun handelsregister was ingeschreven (bv. RPR Brussel). Ondernemingen moeten dus nog maar één nummer gebruiken (hun ondernemingsnummer). Hierin zit alle informatie over de onderneming betreffende de btw en het handelsregister.

Hoe? Voor alle hiernavermelde ondernemingen, inclusief vzw’s, die geïdentificeerd zijn als btw-belastingplichtige dient het ondernemingsnummer te worden voorafgegaan door de vermelding ‘Btw BE’.

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 3: Handelsdocumenten: van offerte tot factuur

Onderneming natuurlijke persoon Btw BE 0123.456.789 Handelsvennootschappen – rechtspersonen Btw BE 0123.456.789 RPR Brussel Burgerlijke vennootschappen Btw BE 0123.456.789 RPR Gent Vzw’s Btw BE 0123.456.789

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Ondernemingen onderworpen aan de vrijstellingsregeling van btw voor kleine ondernemingen (art. 56, §2 btw-wetboek) mogen de letters BE niet vermelden. In dat geval wordt het ondernemingsnummer enkel voorafgegaan door de vermelding ‘btw’. Natuurlijke persoon: Btw 0123.456.789 Rechtspersoon: Btw 0123.456.789 RPR Brussel

Ondernemingen die niet btw-belastingplichtig zijn, dienen enkel het ondernemingsnummer te vermelden. 0123.456.789

Op de keerzijde van de factuur kunnen de algemene verkoopvoorwaarden worden gedrukt, die voor de koper bindend zijn zodra hij de factuur aanvaardt. De bijzondere verkoopvoorwaarden worden op het middenstuk van de factuur genoteerd. Bij eventuele tegenspraak hebben de bijzondere voorwaarden voorrang. Het betreft de hoeveelheid, aard, kwaliteit … van de goederen, de overeengekomen kortingen, leveringsplaats enz. 6.2 Factuurberekening

Volgorde van de kortingen: Eerst de korting op het aantal, daarna de andere prijskortingen en ten slotte de korting voor contante betaling.

Schema 2.2

DE FACTUURBEREKENING

Nettogewicht x eenheidsprijs – handelskorting……….……. Nettobedrag + extra verloren verpakking + transportkosten…………… SUBTOTAAL – korting voor contant (op subtotaal) MAATSTAF VAN HEFFING

SUBTOTAAL + btw op MVH + Terugstuurbare verpakking TE BETALEN BEDRAG

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 3: Handelsdocumenten: van offerte tot factuur

Toelichting bij de factuurberekening De leverancier vermeldt op de factuur het kortingspercentage van toepassing bij contante betaling. Bijvoorbeeld: ‘Indien contante betaling: 2 % korting’ Bij eventuele contante betaling zal de klant zelf deze bewerking (aftrekking) verrichten. Voor de inkoopkosten die gelden voor de volledige partij o.a. transportkosten, verzekeringskosten, een extra verpakking enz. rekent men het laagste btw-tarief dat op de factuur van toepassing is bv. een pallet. Opmerking: wanneer transport wordt uitgevoerd door een transporteur wordt het transport wel aan 21 % btw gefactureerd. Deze berekening staat dan uiteraard niet op de goederenfactuur maar op een aparte factuur.



Kosten die bedoeld zijn voor één bepaald goed o.a. een verloren verpakking voor een bepaald product, een extra verpakking voor één bepaald goed enz. worden belast aan hetzelfde btw-tarief als dat product.



R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

MVH = Maatstaf van Heffing

Dit bedrag is de verkoopprijs – de ‘mogelijke’ korting voor contant. De fiscus aanvaardt altijd deze regeling zelfs als achteraf blijkt dat de klant van deze korting geen gebruik heeft gemaakt of m.a.w. niet contant betaalt.

Opmerking: Heel wat bedrijven maken de fiscaal(on)vriendelijke factuur die voordeliger is voor de fiscus. Uiteraard is deze methode niet verboden want ze brengt sneller btw op maar de berekening is wel eenvoudiger: Methode 1

Nettobedrag van de factuur + btw op nettobedrag TOTAAL te betalen (-2 % bij contante betaling)

Voorbeeld: 100 EUR +21 EUR 121 EUR totaal (-2 % bij contante betaling (2,42))

Volgens de fiscaalvriendelijke methode voor de klant wordt dat:

Methode 2

Nettobedrag van de factuur - korting voor contante betaling MVH

Nettobedrag van de factuur + btw op MVH TOTAAL te betalen (-2 % bij contante betaling)

Voorbeeld: 100 EUR - 2 EUR 98 EUR MVH

100 EUR + 20,58 (21 % x 98) 120,58 totaal (bij contante betaling min 2 EUR) Besluit De klant die niet contant betaalt, heeft een nadeel bij methode 1.

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 3: Handelsdocumenten: van offerte tot factuur

6.3 Factureren van verpakking Indien de verpakking werd gefactureerd en wordt – teruggenomen = gewaarborgde verpakking (of terugstuurbare); – niet teruggenomen = verloren verpakking; Indien de verpakking niet werd gefactureerd = nooit teruggenomen. Voor verpakkingskosten die gelden voor een gemengde partij rekent men het laagste btw-tarief aan dat van toepassing is op die factuur. Deze regel geldt ook voor transportkosten. Voor verpakkingskosten die betrekking hebben op één product rekent men hetzelfde btw-tarief als het product. 6.4 Gewichtsverminderingen of gewichtskortingen

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Een leverancier kan korting geven op de prijs van een goed (prijskorting). Dat gebeurt bijvoorbeeld bij de solden. Maar ook kortingen op het gewicht zijn mogelijk (gewichtskorting). Ze zijn vooral gangbaar in de groothandel. De klant krijgt dan een korting op het gewicht, bv. de leverancier rekent 98 kg aan in plaats van 100 kg, de 2 kg vormen dan de korting. Gewichtskortingen worden om verschillende redenen gegeven. A Soorten gewichtskortingen

– lekkage: Korting voor gewichtsverlies omdat een deel van het product in de verpakking is ingedrongen bv. porto in houten vat, olie in houten vat … – stille uitslag: Korting voor gewichtsverlies door uitdroging bv. rozijnen, gedroogd fruit, noten … ook verstuiven van zand. – rafactie: Korting in % of kg omdat goederen beschadigd zijn, de kwaliteit afwijkt, of de verpakking geschonden is bv. vochtige suiker, graan met onzuiverheden … – goedgewicht: Voor bulkproducten, om het verlies te compenseren bij het uitwegen of afmeten door de detaillist bv. % korting voor snoep in bulk, voor stof op rol … B Afronden van de gewichtskortingen

De gewichtskortingen worden na berekening afgerond. Voor grote hoeveelheden meestal op kg, voor kleinere partijen op halve kg. Basisgetal: wordt afgerond op 1 kg. (= brutogewicht) Tarra en kortingen: worden afgerond op 1 kg of 1/2 kg naargelang grootte en prijs van de partij.

Voorbeeld

Afronden op 1/2 kg: Brutogewicht: 99,6 kg → afronden op 1 kg = Rafactie: 1,25 % → 1,25 kg → afronden op 1/2 kg =

100 kg 1,5 kg 98,5 kg nettogewicht

Afronden op 1 kg: Brutogewicht: 120,4 kg → afronden op 1 kg (basis) = 120 kg Lekkage 2,25 % → 2,7 kg → afronden op 1 kg → -3 kg 117 kg Opgelet: je mag nooit eenheidsgewichten afronden!

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 3: Handelsdocumenten: van offerte tot factuur

Volgorde van de kortingen: De kortingen worden achtereenvolgens berekend, d.i. telkens op de nieuw verkregen rest en in logische volgorde: – eerst de extra tarra (= de verpakking boven de verpakking, bv. plastic folie gewikkeld rond een partij beschadigde kartonnen dozen); – de tarra in logische volgorde; – daarna de gewichtskortingen. 6.5 Prijskortingen Prijskortingen zijn de meest gangbare kortingen in de handel, zowel in de groothandel als in de detailhandel. Ze worden berekend op de prijs van het goed. Prijskortingen worden om verschillende redenen gegeven: – schade, solden, grote afname ... (= commerciële kortingen of handelskortingen); – als beloning voor een snelle betaling (= financiële korting).

A Commerciële of handelskortingen

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

– rabat: is een prijsvermindering die verschillende vormen kan aannemen: = premie op het aantal/korting voor kwantums bv. 2 % vanaf 100 stuks = rabat voor kwaliteitsafwijking bv. 3 % voor onzuiverheden in graan – remise: als de leverancier een minimumverkoopprijs oplegt aan de handelaar, zal hij de goederen factureren aan de handelaar aan deze minimumprijs en daarop een remise toestaan. Die remise is zo de brutowinstmarge van de detaillist als hij exact deze minimumverkoopprijs hanteert. Remise wordt vooral toegepast voor merkartikelen die hun imago hoog willen houden. bv. 30 % remise op merkhorloges – afslag: korting om allerlei redenen. bv. 5 % afslag wegens solden, einde reeks, reclamestunt – ristorno: de handelaar telt zijn aankopen van een bepaalde periode samen en krijgt van de producent na die periode korting in natura of in geld wanneer zijn aankopen een bepaald bedrag bereikt hebben. = omzetpremie bv. 5 % ristorno indien aankopen per jaar > X EUR bv. snoepreisje naar Parijs of Caraïben naargelang behaalde omzet B Financiële kortingen

– korting voor contante betaling: een leverancier kan een korting toestaan indien de factuur bijvoorbeeld betaald wordt binnen de 10 dagen. Deze korting is facultatief.

C Afronden van de prijskortingen

Basisgetal wordt afgerond op x,xx EUR (= brutoprijs: eenheidsprijs x hoeveelheid) Korting zelf wordt afgerond op x,xx EUR Voorbeelden

1,63636363 = 1,64 3,25578999 = 3,26 7,43436733 = 7,43 Opgelet: je mag nooit eenheidsprijzen afronden!

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 3: Handelsdocumenten: van offerte tot factuur

6.6 Bewijskracht van de factuur Artikel 25 van het Wetboek van Koophandel stelt: Koop en verkoop kunnen bewezen worden door een aangenomen factuur. Het aannemen van een factuur kan op twee manieren gebeuren:  uitdrukkelijk: handtekenen en terugzenden van dubbel  stilzwijgend: door niet te reageren binnen de acht dagen 6.7 Factuur als kredietinstrument De aangenomen factuur kan in bepaalde gevallen dienst doen als kredietdocument door het endosseren van de factuur.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Procedure: 1 De verkoper levert goederen en factuur. 2 De koper neemt de factuur uitdrukkelijk aan. 3 De verkoper endosseert de factuur aan zijn bank. 4 De bank geeft hierop krediet. 5 De verkoper verwittigt de koper (aangetekend) dat hij de factuur moet betalen aan de bank 6 De koper betaalt op de vervaldag van de factuur aan de bank. 6.8 Debetnota

Een debetnota is een aanvullende factuur die door de verkoper opgemaakt wordt wanneer te weinig werd aangerekend op de oorspronkelijke factuur. 6.9 Creditnota

Een creditnota is een aanvullende factuur die door de verkoper wordt opgemaakt als te veel werd aangerekend op de oorspronkelijke factuur. Het bedrag mag dus in mindering gebracht worden. Voor het opmaken van de creditnota gebruikt men dezelfde berekeningsmethode als de factuur. Btw, kortingen enz. worden herhaald. De creditnota lijkt qua lay-out dan ook erg op de factuur. Ze heeft dezelfde afzender en structuur, alleen wordt op het einde meegedeeld welk bedrag uiteindelijk te veel werd aangerekend en dus in mindering mag gebracht worden bij de betaling van de factuur waar ze bij hoort. Wanneer opgesteld? – bij retour of vergissing; – rekenfout; – terugsturen aangerekende verpakking; – korting toegestaan wegens slechte kwaliteit, defect, beschadiging … 6.10 Elektronische factuur

Elektronische facturen kennen meer en meer succes. Ze hebben ten opzichte van papieren facturen enkele duidelijke voordelen: ze zijn snel, eenvoudig, efficiënt, voordelig en duurzaam. Er wordt bespaard op papieren verzendingskosten.

In 2015 bedroeg de extra besparing door elektronisch factureren 53 miljoen EUR, waarvan 18,2 miljoen EUR door digitaal factureren en 34,8 miljoen EUR door factureren via e-mail. Dat brengt de totale gerealiseerde besparing door e-facturatie op 977,5 miljoen EUR.

KPMG en DAV (Dienst Administratieve Vereenvoudiging) hebben in maart 2016 een rapport opgesteld 'Elektronische facturatie 2015' waarin 837 ondernemingen zijn bevraagd over hun facturatiesysteem. De conclusie is dat meer dan de helft van de bedrijven elektronisch factureert. Om alle cijfers te raadplagen: download het 'samenvattend rapport elektronische facturatie'.

Academiejaar 2020-2021

4 Ondernemingsrecht: de handelszaak

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Hoofdstuk 4: Ondernemingsrecht: de handelszaak

Het begrip Verschillende wetten (bv. de Handelshuurwet) verwijzen naar het begrip handelszaak. Algemeen gesteld is de handelszaak een geheel van roerende en onroerende goederen, die zijn samengebracht om een onderneming uit te baten, wat onder meer ook de opbouw van een klantenbestand inhoudt.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Aangezien de handelszaak geen afzonderlijke rechtspersoon is die volledig losstaat van het privévermogen van de ondernemer-natuurlijke persoon, is de keuze van een rechtsvorm bij de oprichting van een handelszaak uiterst belangrijk (zie het hoofdstuk over vennootschapsrecht).

Het huurcontract

2.1

Situering

In het Burgerlijk Wetboek staan specifieke regels ingelast die het statuut van de zogenaamde handelshuur regelen. Het wijkt op een aantal punten af van het zogenaamde gemene huurrecht. Het is voor een handelszaak immers essentieel om te kunnen rekenen op een zekere stabiliteit als zij zich op een bepaalde plaats vestigt en er investeringen doet, klanten werft ...

Door de zesde staatshervorming is de woninghuurwetgeving de bevoegdheid van de gewesten geworden. Hetzelfde geldt voor de handelshuur. Het Vlaamse Gewest heeft van die bevoegdheid al gebruikgemaakt met het ‘zogenaamde pop-up’ decreet. Dat decreet staat naast de handelshuurwet en komt tegemoet aan de vraag naar een wettelijke regeling voor handelshuur voor korte termijn. Het gaat dan om contracten van maximum één jaar. Dat is interessant voor pop-upwinkels en pop-uprestaurants. Ook in Wallonië en Brussel is er intussen een regelgeving specifiek gericht op pop-upstores. In Wallonië werden er ook een aantal wijzigingen aangebracht aan de handelshuurwetgeving. Zo is het daar bv. niet meer nodig om langs de vrederechter of een notaris te gaan als de huurder en verhuurder in onderling akkoord een einde willen stellen aan de handelshuur.

OPDRACHT Ga op zoek naar nieuwe initiatieven die gebruikmaken van het pop-up decreet.

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 4: Ondernemingsrecht: de handelszaak

2.2

Het huurcontract op basis van de handelshuurwet A

Toepassingsgebied

Onder de handelshuur valt de huur van onroerende goederen of gedeelten ervan. De huurder of onderverhuurder gebruikt die onroerende goederen, hetzij uitdrukkelijk of stilzwijgend vanaf de ingebruikneming, hetzij krachtens een uitdrukkelijke overeenkomst tussen de partijen, voor het drijven van een kleinhandel of voor het bedrijf van een ambachtsman die rechtstreeks in contact staat met het publiek in de loop van de huurperiode.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Kenmerkend voor de toepasselijkheid van de handelshuurwet is dar er een rechtstreeks contact is met het publiek in het gehuurde goed. Zowel mondelinge als schriftelijke huurovereenkomsten kunnen onder de toepassing van de handelshuurwet vallen. VOORBEELD

Een commerciële ruimte verhuren voor de uitbating van een bakkerswinkel. Een onroerend goed verhuren waarin een apotheek wordt uitgebaat.

Een aantal overeenkomsten vallen evenwel niet onder de handelshuur. Dat is onder meer het geval voor de huurovereenkomsten die schriftelijk zijn gesloten voor een termijn die gelijk is aan of korter is dan één jaar.

Duurtijd en opzegging

De handelshuurovereenkomst wordt in beginsel aangegaan voor een periode van negen jaar. Deze regel is van dwingend recht. Wel kunnen partijen overeenkomen dat de huur langer (doch niet korter) zal zijn dan negen jaar. In dat geval moet de overeenkomst, om ze tegenwerpelijk te maken aan derden, wel worden overgeschreven in het register van de bewaarder der hypotheken.

Als de huurder en de verhuurder het eens zijn kunnen zij in onderling akkoord te allen tijde een einde maken aan de overeenkomst. Dit akkoord moet dan wel worden vastgelegd in een authentieke akte (bij de notaris) of bij verklaring voor de rechter. In Wallonië is dat niet meer nodig.

Een eenzijdige beëindiging is ook mogelijk. – De huurder kan de huur namelijk beëindigen bij het verstrijken van elke driejarige periode. Hiervoor moet hij zes maanden op voorhand zijn voornemen kenbaar maken bij aangetekend schrijven of deurwaardersexploot. – Voor de verhuurder is het moeilijker om de overeenkomst vervroegd te beëindigen. Dat kan namelijk alleen bij het verstrijken van elke driejarige periode als de verhuurder zich die mogelijkheid voorbehield in het huurcontract en dan nog alleen maar om een aantal beperkte redenen (zo bv. het zelf uitoefenen van een handel in het pand of het laten uitoefenen door familieleden van een dergelijke handel).

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 4: Ondernemingsrecht: de handelszaak

In dat geval moet de verhuurder een opzegtermijn van één jaar naleven. Afhankelijk van de aard van de door de verhuurder uit te voeren handel zal aan de huurder een uitzettingsvergoeding verschuldigd zijn.

Huurprijs en herziening

De huurder en verhuurder zijn op het moment van het aangaan van de huurovereenkomst vrij een huurprijs overeen te komen. Hierbij kan de verhuurder de onroerende voorheffing overigens ten laste van de huurder leggen. De verhuurder kan de huurprijs alleen indexeren als hij in de huurovereenkomst een indexeringsclausule heeft opgenomen.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

De wet bevat de mogelijkheid de huurprijs te (laten) herzien. Meer bepaald kan de vrederechter bij het verstrijken van elke driejarige periode de huurprijs herzien. Voorwaarde hiervoor is dat de normale huurwaarde van het goed gewijzigd is met ten minste 15 % en dit ten gevolge van nieuwe, objectieve omstandigheden die de partijen niet konden voorzien op het moment van het aangaan van de overeenkomst. De vordering in herziening moet ingesteld worden bij de vrederechter de laatste drie maanden van de lopende driejarige periode. De rechter doet uitspraak naar billijkheid, zonder te letten op het gunstig of ongunstig rendement dat uitsluitend aan de huurder is toe te schrijven.

Verbouwingswerken

Bij een handelshuur wil de huurder vaak aan het begin van de huur of tijdens de looptijd ervan belangrijke verbouwingswerken uitvoeren aan het onroerend goed. VOORBEELD

Een caféhouder die een handelspand huurt wil dit pand verbouwen. Hij wil daarvoor bv. een toog installeren, een podium bouwen, een kleine keuken inrichten ...

De huurder heeft het recht aan het gehuurde goed elke verbouwing uit te voeren die dienstig is voor zijn onderneming en waarvan de kosten drie jaar huur niet te boven gaan, mits daardoor noch de veiligheid, noch de goede staat, noch de esthetische waarde van het gebouw in het gedrang komen. Wil de huurder andere (lees: verregaandere) werken uitvoeren dan moet hij een aanvraag richten aan de eigenaar om te mogen overgaan tot de werken in kwestie. Dat moet gebeuren via een aangetekend schrijven of een deurwaardersexploot. Daarbij moet de aanvraag vergezeld gaan van een plan van de architect of een kostenbestek van de aannemer. De verhuurder beschikt opvolgend over een termijn van dertig dagen om zich te verzetten, wat hij kan via een aangetekend schrijven of een deurwaardersexploot. Als de verhuurder zich verzet, dan moet de huurder hem binnen de dertig dagen in verzoening oproepen of dagvaarden. Bij het einde van de huur kan de verhuurder de verwijdering van de werken

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 4: Ondernemingsrecht: de handelszaak

niet vragen, tenzij anders wordt overeengekomen. Hij kan wel eisen dat de werken behouden blijven. Als de eigenaar de verbouwingen niet verwijdert, zal hij hetzij de meerwaarde van het goed, hetzij de materialen en werkuren moeten betalen. Gaat het om onterecht uitgevoerde werken, dan kan de verhuurder hetzij de verwijdering vragen hetzij de werken behouden zonder een vergoeding te moeten betalen.

Overdracht van huur

De meeste handelshuurovereenkomsten vermelden dat het aan de huurder verboden is om de handelshuur over te dragen aan een derde.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Zelfs als er een dergelijk verbod in de huurovereenkomst staat, kan de huurder de huur onder bepaalde voorwaarden toch overdragen aan iemand anders en dit als de overdracht of onderverhuring samen geschiedt met de overdracht of de verhuring van de handelszaak en slaat op de gezamenlijke rechten van de hoofdhuurder. Als de verhuurder of zijn familie een gedeelte van het onroerend goed bewoont, geldt deze uitzondering niet en blijft het verbod van huuroverdracht of onderverhuring gelden. De huurder die gebruik wil maken van dit recht van onderverhuring of huuroverdracht, moet aan de verhuurder het ontwerp van akte van overdracht of van onderverhuring betekenen bij ter post aangetekende brief of bij exploot van gerechtsdeurwaarder. De verhuurder kan zich om wettige redenen tegen de overdracht of de onderverhuring verzetten. Hij moet zijn verzet daarbij laten kennen binnen dertig dagen na de betekening, bij gebreke waaraan hij geacht wordt ermee in te stemmen. De oorspronkelijke huurder blijft bij een overdracht wel hoofdelijk mee gehouden tot de verplichtingen uit hoofde van de huurovereenkomst.

Huurhernieuwing

Als de huurtermijn verstreken is, heeft de huurder voorrang op om het even wie om het goed opnieuw te huren. Meer bepaald heeft hij drie keer het recht op een zogenaamde huurhernieuwing. Na drie verstreken huurhernieuwingen (na 36 jaar in de regel) kan de verhuurder de huurder verplichten het gehuurde pand te ontruimen.

Om de huurhernieuwing te verkrijgen moet de huurder een aangetekend schrijven of deurwaardersexploot richten aan de verhuurder tussen de 18de en 15de maand voor het verstrijken van de huurperiode. Hierbij moet de huurder de voorwaarden aangeven waaronder hij de nieuwe huur wil aangaan. Bovendien moet dit aangetekend schrijven vermelden dat de verhuurder geacht zal worden akkoord te gaan als deze niet reageert binnen de drie maanden. De verhuurder heeft vervolgens de mogelijkheid om akkoord te gaan (hij kan dit uitdrukkelijk doen of stilzwijgend â€“ door niet te reageren), te weigeren of andere voorwaarden (bv.

ÂŠ VAN IN

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 4: Ondernemingsrecht: de handelszaak

op het vlak van de prijs) voorop te stellen. Hiervoor geldt zoals al aangegeven een termijn van drie maanden. Vervolgens is het weer aan de huurder te reageren waarbij de zaak ook voor de rechtbank kan komen (de huurder heeft dertig dagen de tijd na het antwoord van de verhuurder om de zaak voor de rechter te brengen). Bij een huurhernieuwing is het belangrijk op een formeel correcte manier te handelen en dit zowel als huurder als als verhuurder. De belangen die voorliggen zijn vaak bijzonder groot. De termijnen en vormvoorschriften zijn bijzonder strikt.

2.3

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Als de verhuurder weigert zal hij afhankelijk van het ingeroepen motief al dan niet een schadevergoeding moeten betalen.

Het korte termijn handelshuurcontract in Vlaanderen A

Toepassingsgebied

Dit decreet is van toepassing op de huur van onroerende goederen of gedeelten ervan. Een uitdrukkelijke overeenkomst van partijen bepaalt dat de huurder het pand in de loop van de huur hoofdzakelijk gebruikt om een kleinhandel of het bedrijf van een ambachtsman uit te oefenen. Daarbij is er een rechtstreeks contact tussen de huurder en het publiek. De overeenkomst is uitdrukkelijk voor een termijn van niet meer dan één jaar gesloten. Daarbij maakt het niet uit op welke manier het contact tussen de huurder en het publiek tot stand komt en of de huurder al dan niet eigenaar is van de handelszaak in het gehuurde pand. Met andere woorden is er de vereiste van een schriftelijke overeenkomst die uitdrukkelijk de duurtijd van ten hoogste één jaar vermeldt.

Duurtijd en beëindiging

De huurovereenkomsten waarop dit decreet van toepassing is, eindigen automatisch op hun einddatum. Daarvoor is geen opzegging nodig en de huurder heeft geen recht op een huurhernieuwing.

De huurovereenkomst kan wel, mits akkoord van de huurder en verhuurder, een of meerdere keren, enkel schriftelijk en onder dezelfde voorwaarden worden verlengd. Maar de totale duur van de opeenvolgende verlengingen mag nooit langer dan een jaar zijn. Als de totale duur van de opeenvolgende verlengingen wel langer is dan een jaar, dan valt de huurovereenkomst onder de handelshuurwet en wordt er verondersteld dat zij aangegaan is voor een periode van negen jaar, te rekenen vanaf de datum waarop de aanvankelijke huurovereenkomst van korte duur in werking is getreden.

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 4: Ondernemingsrecht: de handelszaak

VOORBEELD

Op 20 december 2016 startte Lieselot, een ontwerpster van kinderkleding, met een pop-upwinkel in een leegstaand fabriekspand in Gent. Daarvoor ging ze een korte termijn handelshuurcontract van vier maanden aan. Het contract vermeldt 20 april 2017 als einddatum van de huurtijd. Lieselots project slaat aan. Ze beslist om met ingang van 21 april 2017 een nieuw korte termijn handelshuurcontract aan te gaan voor negen maanden.

Gezien de totale duur van de huur dertien maanden bedraagt en dus meer is dan één jaar, valt de huurovereenkomst onder de wet op de handelshuur. Daardoor wordt verondersteld dat ze is aangegaan voor negen jaar met begindatum 20 december 2016.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

De huurder kan een lopend korte termijn handelshuurcontract altijd beëindigen op voorwaarde dat hij één maand van tevoren opzegt. De opzegging kan gebeuren via een deurwaardersexploot of via een aangetekende brief. De verhuurder kan het contract niet zomaar beëindigen. De partijen kunnen ook altijd in onderling overleg de lopende huur beëindigen. Hun akkoord moet wel schriftelijk worden vastgelegd. Dit is dus een contractuele beëindiging; De partijen kunnen in onderling overleg de overeenkomst stopzetten om een nieuwe overeenkomst aan te gaan die valt onder de wettelijke bepalingen van de handelshuurwet. In beide gevallen van beëindiging van de huurovereenkomst, kan de huurder niet rekenen op enige vergoeding voor zijn uitzetting, tenzij dat natuurlijk onderling overeengekomen is.

Huurprijs

De belastingen die van toepassing zijn op het onroerend goed worden geacht in de huurprijs begrepen te zijn, tenzij anders wordt overeengekomen. Zo wordt bijvoorbeeld de onroerende voorheffing op het pand verondersteld in de huurprijs te zijn verrekend.

Verbouwingen

De kosten van de nutsvoorzieningen (water, gas, elektriciteit ...) van het onroerend goed zijn ten laste van de huurder en kunnen met alle middelen bewezen worden.

Tenzij schriftelijk anders overeengekomen is, heeft de huurder het recht aan het gehuurde goed verbouwingen uit te voeren die relevant zijn voor zijn onderneming. De verbouwingswerken door de huurder mogen de kosten van een jaar huur niet overschrijden. De kosten kunnen nadien niet op de verhuurder verhaald worden. De uitvoering van de werken die ondernomen zijn door de huurder, gebeuren op zijn risico. De verhuurder kan – hetzij voor, hetzij tijdens de uitvoering van de werken – eisen dat de huurder zijn eigen aansprakelijkheid verzekert, alsook die van de verhuurder en van de eigenaar. En dat zowel ten opzichte van derden als ten opzichte van elkaar.

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 4: Ondernemingsrecht: de handelszaak

Als de huurder geen bewijs levert van een toereikende verzekering dan kan de verhuurder de werken laten stopzetten. Als de verbouwingen zijn uitgevoerd op kosten van de huurder, dan kan de verhuurder, tenzij het anders is overeengekomen in de huurovereenkomst, de verwijdering ervan eisen bij het vertrek van de huurder. Als de verhuurder de uitgevoerde verbouwingswerken behoudt, is hij geen vergoeding verschuldigd.

Overdracht van huur en onderverhuring

Vervreemding van het verhuurde goed

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Overdracht van huur en onderhuur is verboden.

In het geval van vervreemding of verkoop van het gehuurde goed moet de nieuwe eigenaar het huurcontract verder naleven.

2.4

Het Waalse decreet over pop-ups en de Brusselse ordonnantie

Ook in Wallonië is er sinds 1 mei 2018 een decreet van toepassing rond de verhuur van handelspanden voor korte duur. Het nieuwe decreet is van toepassing op handelshuurcontracten met een duur van maximaal één jaar. Na afloop van die duur eindigt de overeenkomst zonder dat een opzeg moet gegeven worden. Een verlenging van de huur is wel mogelijk zolang de totale duur van de huur één jaar niet te boven gaat. Het decreet laat de huurder ook toe om de overeenkomst te allen tijde op te zeggen via een aangetekend schrijven en met een opzegtermijn van één maand. De verhuurder heeft geen opzegmogelijkheid.

De huurder mag volgens het decreet verbouwingen aan het pand uitvoeren die dienstig zijn voor zijn onderneming, op voorwaarde dat de kosten niet meer bedragen dan de prijs van één jaar huur. De huurder moet bovendien de verhuurder hiervan, voor de aanvang van de werken, schriftelijk in kennis stellen. De verhuurder kan zich om ‘wettige redenen’ hiertegen verzetten. Op het einde van de huur kan de verhuurder de verwijdering van de verbouwingen vorderen. Als hij de werken wil behouden is hij geen enkele vergoeding verschuldigd. De verhuurder kan zich niet verzetten tegen de verwijdering van de werken door de huurder.

In het decreet worden zowel onderhuur als huuroverdracht verboden. Niettemin kunnen de partijen anders overeenkomen. Ook in het Brusselse Gewest werd er intussen een ordonnantie gestemd rond pop-upstores. Voortaan kan men ook in Brussel een winkel (ver-)huren voor een duur van één jaar of minder. De huurder kan dan te allen tijde de lopende huur beëindigen, als hij een opzeg van een maand respecteert. Bij zo’n huur van korte duur moet er een intredende en een uittredende plaatsbeschrijving opgesteld worden. De huurwaarborg mag niet hoger zijn dan één maand huur. Tenzij in de overeenkomst anders wordt overeengekomen, mag de huurder aan het gehuurde goed elke verbouwing uitvoeren die nuttig is voor zijn onderneming. Voorwaarde hiervoor is

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 4: Ondernemingsrecht: de handelszaak

wel dat daardoor de veiligheid, de netheid of de esthetische waarde van het gebouw niet in het gedrang komt. De huurder moet de verhuurder via een aangetekende brief op de hoogte brengen van zijn beslissing om werken uit te voeren en dit voor het begin van de werken. De verhuurder beschikt vervolgens over een termijn van tien werkdagen om zich er om wettige redenen tegen te verzetten.

Verkoop van een handelszaak

Er bestaat geen specifieke wetgeving m.b.t. de verkoop van een handelszaak.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Men is bijgevolg aangewezen op de regels van het burgerlijk recht m.b.t. de geldigheidsvereisten van de overeenkomst. Het gaat onder andere om: vrijwillige toestemming, bekwaamheid, bepaald voorwerp en geoorloofde oorzaak. De gebreken in deze basisvereisten zoals dwaling, bedrog, benadeling … kunnen aanleiding geven tot nietigverklaring. Specifiek kunnen we hier verwijzen naar Art. 1418 BW waaruit volgt dat m.b.t. de verkrijging, de overdracht of de inpandgeving van een handelszaak die tot het gemeenschappelijk vermogen behoort, beide echtgenoten hun toestemming moeten geven, anders kan de rechtbank op vraag van de belanghebbende echtgenoot de nietigheid uitspreken. Met betrekking tot het voorwerp doet men er goed aan de elementen die als deel van de handelszaak bij de verkoop betrokken zijn, duidelijk te vermelden. Anders zal de rechter bij betwisting de zaak moeten beslechten.

De verkoper van de handelszaak heeft naast de leveringsplicht ook de verplichting de koper te vrijwaren tegen eigen daad en tegen daden van derden. Zo mag de verkoper van de handelszaak niet proberen het cliënteel terug te winnen (Art. 1603 en 1626 BW).

Voor de eigendomsoverdracht van de handelszaak moet rekening worden gehouden met de overdrachtregels die gelden voor lichamelijk roerende goederen (Art. 2279 BW), voor schuldvorderingen (Art. 1690 BW), voor onroerende goederen (Art. 1 Hypotheekwet) en voor merken en modellen.

De wettelijke verplichting van niet-mededinging is wel beperkt naar voorwerp, naar plaats en tijd. VOORBEELD

Een likeur- en wijnhandel verkopen en in de nabijheid een schoenenwinkel openen, is niet schadelijk voor de verkochte handelszaak. Een schoenenwinkel verkopen en in een andere gemeente een nieuwe kaaswinkel openen, is ook toegelaten.

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 4: Ondernemingsrecht: de handelszaak

Wat het aspect tijd betreft, zal men rekening houden met het feit dat er na verloop van tijd voldoende sterke klantenbinding is. Het verkoopcontract van de handelszaak bevat meestal uitdrukkelijk een concurrentiebeding. Om geldig te zijn, moet dit voldoende beperkt zijn in tijd en/of ruimte.

De inpandgeving van een handelszaak

Een overname kan belangrijke fiscale en financiële gevolgen hebben. De overnemer kan dus best op veilig spelen om te voorkomen dat hij mee moet opdraaien voor de fiscale en sociale schulden van de overdrager. Het is daarom aan te raden om de overnameovereenkomst door een advocaat te laten opstellen.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

1 De nieuwe wetgeving op inpandgeving is op 1 januari 2018 in werking getreden.

In het kader van de nieuwe wetgeving wordt het pand op de handelszaak afgeschaft zodat geen nieuwe panden op een handelszaak kunnen worden gevestigd. De vroeger bestaande regeling blijft wel gelden voor reeds bestaande panden op handelszaken. De zogenaamde Wet roerende zekerheden voert een compleet ander stelsel in wat betreft het pand. Er is maar één systeem meer van pand voor alle roerende goederen. Daarbij kan een pand op roerende goederen worden gevestigd zonder buitenbezitstelling. De publiciteit wordt voortaan verzekerd door de inschrijving in een nieuw online ‘pandregister’. De registratie van het pandrecht daarin vervalt na verloop van een (hernieuwbare) termijn van 10 jaar. Er wordt ook een eenvoudigere procedure gecreëerd voor de ‘uitwinning’ van de goederen die in pand werden gegeven. Is de pandgever geen consument dan moet de rechter zelfs niet meer tussenkomen voor de uitwinning. Voor pandgevers-consumenten moet dat wel nog gebeuren.

2 Gelet op de nieuwe wetgeving doven de bestaande waarborgen ‘pand op de handelszaak’ geleidelijk uit. We beperken ons in wat volgt dan ook tot een kort overzicht van wat het pand op de handelszaak juist inhoudt.

Meer bepaald geeft Art. 2 van de Wet van 25 oktober 1919 daarbij een niet-beperkende opsomming aan van de elementen die als deel van een handelszaak in pand gegeven kunnen worden. Concreet luidt dit artikel 2 als volgt: ‘Het pand omvat het geheel der waarden die de handelszaak uitmaken, met name de klandizie, het uithangbord, de handelsinrichting, de merken, het recht op de huurceel, het mobilair van het magazijn en het gereedschap, dat alles behoudens strijdig beding. Het mag de aanwezige voorraad opgeslagen waren, tot een bedrag van 50 t.h. hunner waarde, omvatten’. De inpandgeving van de handelszaak kan alleen gebeuren t.a.v. kredietinstellingen met regeringstoelating. Bovendien moet de inpandgeving gebeuren bij een authentieke akte of geregistreerde onderhandse akte.

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 4: Ondernemingsrecht: de handelszaak

Om reden van openbaarheid en tegenstelbaarheid aan derden moet de akte ingeschreven worden in het register van het hypotheekkantoor van het gerechtelijk arrondissement waar de handelszaak zich bevindt. De datum van inschrijving bepaalt de rang. De inschrijving geldt voor een periode van tien jaar. De pandgever blijft de zaak exploiteren. Hij mag echter geen goederen vervreemden of verplaatsen met als bedrieglijk opzet de waarde van het pand te verminderen. Als de pandgever zijn verbintenissen niet naleeft, kan de schuldeiser overgaan tot inbeslagneming van de in pand gegeven goederen van de handelszaak. Dat gebeurt bij deurwaardersexploot.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

De ondernemingsrechtbank moet het beslag geldig verklaren. Het is de voorzitter van de rechtbank die na het horen van de partijen de hele of gedeeltelijke verkoop zal bevelen. De opbrengst zal bij voorrang aan de pandhoudende schuldeiser overgemaakt worden, bij afwezigheid van schuldeisers die in die rangorde voorrang hebben (bv. hypothecaire schuldeisers).

ÂŠ VAN IN

Academiejaar 2020-2021

5 Draaitabellen en -grafieken maken

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Hoofdstuk 5: Draaitabellen en -grafieken maken

Een draaitabel maken

Een draaitabel is een verbluffend instrument om lijsten met gegevens te analyseren. U kunt dan de gegevens vanuit verschillende hoeken bekijken. We vertrekken van de werkmap ‘Omzetcijfers’, die u vindt bij de oefenbestanden. Ga als volgt te werk. 1 Zet de celwijzer in de lijst.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

2 Klik in de tab Invoegen (groep Tabellen) op Draaitabel:

Figuur 1: Een draaitabel maken

3 Kies met dat venster de gegevens die u wilt gebruiken en de plaats voor de draaitabel:

• Selecteer de gegevens die u wilt analyseren: u kunt een draaitabel maken op basis van een bereik, een tabel of een externe gegevensbron. Elke kolom moet een veldnaam hebben. - Als u de lijst hebt benoemd, dan mag u ook die naam geven. - Als de celwijzer in de lijst stond, dan stelt Ms Excel zelf het lijstbereik voor. - Staat het bereik in een andere map, specificeer dat dan met: [werkmap]werkblad!bereik;

• Selecteer de locatie voor het draaitabelrapport: hier bepaalt u de plaats van de draaitabel: - Nieuw werkblad: de draaitabel komt op een nieuw blad in de huidige werkmap; - Bestaand werkblad: zet de draaitabel op een bestaand werkblad. Selecteer de linkerbovenhoek van het bereik waar u de nieuwe draaitabel wilt.

In ons voorbeeld wordt alles correct voorgesteld. 4 Klik op OK, zodat het volgende resultaat verschijnt in een nieuw werkblad (figuur 2).

Academiejaar 2020-2021

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Hoofdstuk 5: Draaitabellen en -grafieken maken

Figuur 2: Een draaitabel maken in Ms Excel 2019

Met dat scherm legt u de structuur van de draaitabel vast. U kunt de veldnamen (die in het taakvenster Draaitabelvelden staan) verslepen naar de gebieden die er onder staan: • Filters: om elke waarde van dat veld in een afzonderlijke draaitabel te tonen; • Kolommen: om van het veld een kolomhoofding te maken. Elke waarde van dat veld komt in een aparte kolom; • Rijen: maakt van het veld een rijhoofding. Elke waarde van dat veld komt in een afzonderlijke rij; • Waarden: om de waarden van dat veld te sommeren (als het een numeriek veld is) of te tellen (als het een alfanumeriek veld is). Uiteraard kunt u die bewerking wijzigen.

Met de knop (bovenaan in het venster Draaitabelvelden) kunt u de schikking van het venster wijzigen: • Velden en neerzetgebieden gestapeld: zet de velden en de neerzetgebieden boven elkaar (zoals in de figuur 2); • Velden en neerzetgebieden naast elkaar: de neerzetgebieden staan dan rechts van de velden, onder elkaar; • Alleen velden: toont alleen de velden, geen neerzetgebieden; • Alleen neerzetgebieden (2 bij 2): toont alleen de neerzetgebieden (2 kolommen en 2 rijen); • Alleen neerzetgebieden (1 bij 4): toont alleen de neerzetgebieden. Ze staan dan onder elkaar.

5 Versleep de velden ‘Maand’ (naar Filters), ‘Categorie’ (naar Kolommen), ‘Jaar’ (naar Rijen) en ‘Omzet’ (naar Waarden), zodat u het volgende resultaat krijgt:

Figuur 3: De lijst anders schikken

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 5: Draaitabellen en -grafieken maken

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

NOTA • Ook met het snelmenu van een veld (figuur 4) kunt u gemakkelijk velden toevoegen aan de gebieden.

6 Bewaar de werkmap onder de naam ‘Omzetcijfers met draaitabel’.

• Met de neerwaartse driehoekjes bij de velden kunt u snel gegevens selecteren en sorteren. Dat behandelden we al vroeger en laten we nu dus buiten beschouwing. • Een draaitabel verwijdert u met de keuze Alles wissen (tab Analyseren, groep Acties, keuzelijst Wissen). Uiteraard kunt u ook het werkblad met de draaitabel verwijderen.

Figuur 4: Snelmenu van veld

Een draaigrafiek maken

Ms Excel geeft u ook de mogelijkheid een draaitabel met bijbehorende grafiek te maken. Draaigrafiekrapporten zijn ook interactief: u kunt filters gebruiken om items in de grafiek weer te geven of te verbergen. Ga als volgt te werk. 1 Vertrek van de werkmap ‘Omzetcijfers’ en zet de celwijzer in de lijst. 2 Klik in de tab Invoegen (groep Grafieken) op

3 Kies in het venster Draaigrafiek maken de gegevens die u wilt gebruiken en geef de plaats voor de draaigrafiek. Klik dan op OK. Het scherm op de volgende bladzijde (figuur 5) verschijnt.

4 Met dat scherm bepaalt u de structuur van de draaigrafiek. U kunt de veldnamen (in het taakvenster Draaigrafiekvelden) verslepen naar: • Filters: toont elke waarde van dat veld in een afzonderlijke grafiek; • Legenda (reeks): plaatst de gegevens van het veld in de legende; • As (categorieën): plaatst de gegevens van het veld op de x-as; • Waarden: gebruikt de waarden van dat veld als basis voor de grafiek. 5 Versleep de velden ‘Maand’ (naar Filters), ‘Jaar’ (naar Legenda (reeks)), ‘Categorie’ (naar As (categorieën)) en ‘Omzet’ (naar Waarden), zodat u de draaitabel en -grafiek op de volgende bladzijde (figuur 6) bekomt. 6 Bewaar de werkmap onder de naam ‘Omzetcijfers met draaigrafiek’.

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 5: Draaitabellen en -grafieken maken

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

NOTA De draaitabel en -grafiek zijn aan elkaar gekoppeld. Wijzigt u de draaitabel, dan wijzigt ook de draaigrafiek. Omgekeerd gebeurt dat ook.

Figuur 5: Een draaigrafiek maken

Figuur 6: Een draaitabel met draaigrafiek in Ms Excel

Een draaitabel wijzigen

Vertrek van de werkmap ‘Omzetcijfers met draaitabel’. Veronderstel dat u die wilt wijzigen. Dat kan op verschillende manieren: • met het snelmenu van een veld;

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 5: Draaitabellen en -grafieken maken

• door te slepen; • met de keuzelijst bij een veld (in de neerzetgebieden, onderaan het taakvenster Draaitabelvelden). Een veld toevoegen U wilt het veld ‘Vrtgw’ toevoegen aan de Filters. 1 Plaats de celwijzer in de draaitabel.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Het nieuwe resultaat (vertegenwoordiger Danneel werd geselecteerd):

2 Gebruik één van de volgende methoden: • sleep het veld ‘Vrtgw’ (in het taakvenster Draaitabelvelden) naar het neerzetgebied Filters; • klik met de rechtermuisknop op ‘Vrtgw’ en kies Toevoegen aan rapportfilter.

U hebt nu de mogelijkheid om de gegevens per maand en per vertegenwoordiger te bekijken. Een veld verplaatsen

Veronderstel dat u nu de vertegenwoordiger wilt opnemen in de tabel, zodat u per jaar een uitsplitsing krijgt per vertegenwoordiger. U hebt de volgende mogelijkheden: • sleep het veld ‘Vrtgw’ (in het taakvenster Draaitabelvelden) naar het neerzetgebied Rijen; • klik met de rechtermuisknop op ‘Vrtgw’ en kies Toevoegen aan rijlabels; • open de keuzelijst bij ‘Vrtgw’ (in het neerzetgebied Filters) en kies Naar rijlabels verplaatsen.

Hieronder ziet u het resultaat. Bewaar deze draaitabel onder ‘Omzetcijfers per jaar, per vrtgw’.

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 5: Draaitabellen en -grafieken maken

Een veld verwijderen Er zijn verschillende manieren om een veld uit een draaitabel te verwijderen: • verwijder het vinkje in het selectievakje bij het veld (in het taakvenster Draaitabelvelden); • sleep het veld uit het neerzetgebied tot buiten het taakvenster Draaitabelvelden. U ziet een kruisje; • open de keuzelijst bij het veld (in het neerzetgebied) en kies Veld verwijderen.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Verwijder het veld ‘Jaar’ uit de tabel, zodat het nieuwe resultaat er als volgt uitziet (deze gewijzigde draaitabel moet u niet bewaren):

Rekenen in een draaitabel

4.1

Soorten totalen

In een draaitabel zijn er 4 mogelijke totalen. Dit voorbeeld verduidelijkt dat:

4.2

➊

➋

➌

➊ subtotalen (totalen voor een veld, hier ‘Jaar’) ➋ kolomtotalen ➌ rijtotalen ➍ eindtotaal

➍ Figuur 7: Soorten totalen in een draaitabel

Totalen toevoegen of verwijderen

Kolomtotalen, rijtotalen en eindtotalen toevoegen of verwijderen Zet de celwijzer in de draaitabel. Kies vervolgens de tab Ontwerpen. Met de keuzelijst Eindtotalen (groep Indeling) kunt u nu kolomtotalen, rijtotalen en eindtotalen toevoegen of verwijderen (cf. figuur 8).

Figuur 8: Totalen

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 5: Draaitabellen en -grafieken maken

Subtotalen toevoegen of verwijderen Met de keuze Subtotalen (tab Ontwerpen, groep Indeling) kunt u subtotalen toevoegen of verwijderen. U kunt ook de plaats van die subtotalen geven (onder of boven de groep). Wilt u echter voor meer velden subtotalen, dan moet u de veldinstellingen gebruiken. We illustreren dat met een voor- Figuur 9: Subtotalen toevoegen/verwijderen beeld. Vertrek van de werkmap ‘Omzetcijfers per jaar, per vrtgw’. Veronderstel dat u subtotalen per vertegenwoordiger wilt. U wilt dan een tweede subtotaal aan uw draaitabel toevoegen.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Klik op de naam van een vertegenwoordiger (om dat veld te kiezen) en klik in de tab Analyseren (groep Actief veld) op Veldinstellingen:

Figuur 10: Het venster om veldinstellingen te maken

Kies bij Subtotalen voor Aangepast. Kies Som en klik op OK. Hieronder staat het resultaat. Bewaar die draaitabel onder de naam ‘Omzetcijfers met totalen per vrtgw’.

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 5: Draaitabellen en -grafieken maken

4.3

De bewerking wijzigen

Tot hiertoe werkte u steeds met een som als resultaat in een draaitabel. Wilt u dat wijzigen in bijvoorbeeld het aantal of het gemiddelde, ga dan als volgt te werk (vertrek van de vorige draaitabel): 1 selecteer de cel met de tekst Som van Omzet;

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

2 klik in de tab Analyseren (groep Actief veld) op Veldinstellingen. Het onderstaande venster Waardeveldinstellingen verschijnt. Daarmee kunt u de bewerking wijzigen;

Figuur 11: Het venster om de bewerking te kiezen

3 selecteer een andere bewerking;

4 wijzig eventueel bij Aangepaste naam de voorgestelde tekst (die komt linksboven in de draaitabel); 5 klik op OK.

NOTA • Met de knop Getalnotatie (links onderaan in het venster) kunt u de getallen opmaken.

• De waardeveldinstellingen kunt u alleen maken bij de velden in het neerzetgebied Waarden.

Getallen onderling vergelijken

4.4

De getallen in een draaitabel kunt u op een bijzondere wijze weergeven. Daarmee kunt u getallen onderling vergelijken. U hebt de mogelijkheden in de rechtse lijst. 1 Open de draaitabel ‘Omzetcijfers per jaar, per vrtgw’. 2 Klik met de rechtermuisknop op een getal in de draaitabel en kies Waardeveldinstellingen (of kies in het bovenstaande venster het tabblad Waarden weergeven als). 3 Kies % van bovenliggend totaal. Het venster op de volgende bladzijde verschijnt.

Figuur 12: De weergave kiezen

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 5: Draaitabellen en -grafieken maken

Figuur 13: Het basisveld bij % van bovenliggend totaal

4 Kies het basisveld dat u op 100 % wilt zetten. In ons geval is dat ‘Jaar’.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

5 Verwijder de kolomtotalen. Ga naar de tab Ontwerpen (groep Indeling). Open de keuzelijst Eindtotalen en kies Alleen aan voor rijen. Dit is het resultaat. De jaartotalen staan op 100 %.

6 Bewaar de werkmap onder de naam ‘Procentuele omzetcijfers per jaar’.

Hieronder staan nog enkele andere voorbeelden.

Figuur 15: De keuze: % van kolomtotaal

Figuur 14: De keuze: % van eindtotaal

Figuur 16: De keuze: % van rijtotaal

Figuur 17: De keuze: %-verschil van 2020

Een berekend veld maken

Een berekend veld is het resultaat van een berekening met één of meer bestaande velden. Een berekend veld kunt u alleen gebruiken als waardeveld. We illustreren de werkwijze met een voorbeeld. 1 Vertrek van de werkmap ‘Tuinartikelen’ en maak deze draaitabel:

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 5: Draaitabellen en -grafieken maken

2 We maken nu een berekend veld voor de gerealiseerde verkoopprijs per artikel. Zet de celwijzer in de draaitabel.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

3 Klik in de tab Analyseren (groep Berek.) op Velden, items en sets en kies Berekend veld:

Figuur 18: Een berekend veld maken

4 Vul het venster als volgt in: • typ bij Naam de naam voor het nieuwe veld: ‘Prijs’; • typ bij Formule deze formule: ‘=omzet/verkochte stuks’ (gebruik eventueel Veld invoegen).

5 Klik op OK. U ziet het resultaat. Het veld ‘Prijs’ staat nu in het taakvenster Draaitabelvelden. In het neerzetgebied Waarden staat Som van Prijs.

6 Wijzig die naam naar ‘Gerealiseerde verkoopprijs’. Geef de valutanotatie met 2 decimalen.

7 Bewaar de werkmap onder de naam ‘Tuinartikelen met gerealiseerde verkoopprijs’.

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 5: Draaitabellen en -grafieken maken

Groeperen in een draaitabel

Afhankelijk van het gegevenstype zijn er drie soorten groeperingen mogelijk: • automatisch groeperen van numerieke gegevens in intervallen; • automatisch groeperen van datum- en tijdgegevens in grotere datum of tijdseenheden; • groeperen van gegevens in door u gekozen categorieën. Een selectie groeperen

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Selecteer eerst de gegevens die u wilt groeperen en klik vervolgens in de tab Analyseren (groep Groep) op Selectie groeperen (de keuze Groep opheffen maakt de groepering ongedaan). Om de details van een groep te verbergen, gebruikt u de vroeger besproken methode. Numerieke gegevens groeperen

U kunt numerieke gegevens indelen in groepen met een interval. U maakt dan een klassenindeling. We illustreren dat met een voorbeeld. Vertrek van de werkmap ‘Omzetcijfers met draaitabel’. Versleep het veld ‘Maand’, zodat het een rijhoofd is. Stel dat u wilt groeperen op dat veld (een louter numeriek veld en geen datumveld). Zet dan de celwijzer op een van de waarden van het veld ‘Maand’ en klik in de tab Analyseren (groep Groep) op Selectie groeperen. Het rechtse venster (figuur 19) verschijnt. Vul dat venster als volgt in: • Beginnen bij: de startwaarde: 1; • Eindigen bij: de slotwaarde: 12; • Op: het interval: 3.

Figuur 19: Waarden groeperen

Klik op OK, zodat het resultaat verschijnt (bewaar de draaitabel onder ‘Omzetcijfers met groepen’):

Om het groeperen op te heffen zet u de celwijzer op een van de groepen en klikt u in de tab Analyseren (groep Groep) op Groep opheffen.

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 5: Draaitabellen en -grafieken maken

Een datumveld groeperen Selecteer een van de waarden van het datumveld en klik in de tab Analyseren (groep Groep) op Selectie groeperen. U kunt nu groeperen per dag, maand, kwartaal en jaar.

Een draaitabel sorteren en/of filteren

7.1

Een draaitabel sorteren

Kolom- of rijlabels sorteren

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Klik op en kies, afhankelijk van het gegevenstype: • alfanumeriek veld: Sorteren van A naar Z of Sorteren van Z naar A; • numeriek veld: Sorteren van laag naar hoog of Sorteren van hoog naar laag; • datumveld: Sorteren van oud naar nieuw en Sorteren van nieuw naar oud. Bij de kolom- of rijlabel verschijnt een aangepast pictogram

(oplopend) of

(aflopend).

Andere velden sorteren

Bij de andere velden staat geen pijlknop. U kunt dan sorteren op de waarden of totalen door te klikken met de rechtermuisknop. Kies in het snelmenu Sorteren. De rechtse figuur verschijnt. Maak de gewenste keuze. Die sorteervolgorde wordt toegepast op alle cellen van hetzelfde niveau.

Figuur 20: Sorteren via snelmenu

Sorteren volgens de waarde van een ander veld

1 Open de draaitabel ‘Omzetcijfers per jaar, per vrtgw’.

2 Verwijder het filterveld ‘Maand’ en sorteer de jaren aflopend. Dit is het resultaat:

3 Veronderstel dat u de vertegenwoordigers binnen elk jaar aflopend wilt sorteren volgens het eindtotaal. Klik dan met de rechtermuisknop op de naam van een vertegenwoordiger en kies Sorteren. Kies vervolgens Meer sorteeropties. Het venster op de volgende bladzijde verschijnt.

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 5: Draaitabellen en -grafieken maken

Kies Aflopend (Z tot A) op:. 4 Open de keuzelijst en kies Som van Omzet. 5 Klik op OK. 6 Het onderstaande resultaat verschijnt. De vertegenwoordigers zijn binnen elk jaar aflopend gesorteerd volgens het eindtotaal. Figuur 21: Sorteren volgens ander veld

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

NOTA U bereikt sneller hetzelfde resultaat door onmiddellijk aflopend te sorteren volgens het eindtotaal.

7 Bewaar de werkmap onder de naam ‘Omzetcijfers met vertegenwoordigers volgens eindtotaal’.

Een draaitabel filteren met ‘slicers’

7.2

U kunt een draaitabel gemakkelijk filteren met ‘slicers’. Slicers bevatten knoppen waarop u kunt klikken om bepaalde gegevens te selecteren. Op die knoppen ziet u hoe de draaitabel wordt gefilterd.

Er bestaan twee soorten slicers: • lokale slicers: ze worden in één draaitabel gebruikt; • gedeelde slicers: ze zijn verbonden met meer draaitabellen.

Een draaitabel kan lokale en gedeelde slicers bevatten. We beperken ons tot de lokale slicers. Een slicer maken Veronderstel dat u twee slicers wilt maken voor de werkmap ‘Omzetcijfers per jaar, per vrtgw’. 1 Vertrek van de werkmap ‘Omzetcijfers per jaar, per vrtgw’ en zet de celwijzer in de draaitabel. 2 Klik in de tab Analyseren (groep Filter) op Slicer invoegen.

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 5: Draaitabellen en -grafieken maken

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Het onderstaande venster (figuur 22) verschijnt.

Figuur 23: Een slicer voor 'Jaar'

Figuur 22: Een slicer maken

Figuur 24: Een slicer voor 'Vrtgw'

3 Kies in dat venster de velden waarvoor u een slicer wilt maken. In ons voorbeeld zet u een vinkje bij de velden ‘Jaar’ en ‘Vrtgw’. 4 Klik op OK. Nu verschijnen de twee slicers (de figuren 23 en 24). 5 Klik in elke slicer op de gegevens waarop u wilt filteren. Gebruik te kiezen en

s om aansluitende gegevens

c om afzonderlijke gegevens te kiezen (of gebruik

6 Klik rechtsboven in de slicer op

bovenaan in de slicer).

om de ingestelde filter te wissen.

Een slicer wijzigen

Met de contextafhankelijke tab Opties kunt u een gekozen slicer verder instellen. We overlopen kort de verschillende mogelijkheden: • groep Slicer: hiermee kunt u de titel weergeven of verbergen, de titel wijzigen en de gegevens in de slicer sorteren of filteren; • groep Slicerstijlen: om een vooraf gedefinieerde opmaak aan de slicer te geven. Met de keuze Nieuwe slicerstijl kunt u zelf een nieuwe stijl maken; • groep Schikken: de volgorde en de uitlijning wijzigen. U kunt ook gekozen slicers groeperen, zodat u ze later gemakkelijk samen kunt aanpassen; • groep Knoppen: het aantal kolommen in de slicer opgeven en de hoogte en de breedte van de knoppen in de slicer instellen; • groep Grootte: de hoogte en de breedte van de gekozen slicer wijzigen.

Een slicer verwijderen

U kunt een slicer op twee manieren verwijderen: • kies in het snelmenu van de slicer voor <naam slicer> verwijderen; • selecteer de slicer en druk op

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 5: Draaitabellen en -grafieken maken

Een tijdlijn maken

Met een tijdlijn kunt u de datums in een draaitabel filteren. U kunt dan met een schuifregelaar de gewenste periode kiezen. We illustreren dat met een voorbeeld.

1 Vertrek van de werkmap ‘Online verkopen’ en maak deze draaitabel:

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

2 Zet de celwijzer in de draaitabel en klik in de tab Analyseren (groep Filter) op Tijdlijn invoegen. Het venster Tijdlijnen invoegen verschijnt. Kies Besteldatum en klik op OK. Dit is het resultaat:

Figuur 25: Een tijdlijn in een draaitabel

3 Met die tijdlijn kiest u de periode die u in de draaitabel wilt zien (verbreed eventueel de tijdlijn): • open de keuzelijst (rechts bovenaan) en kies de periode: jaren, kwartalen, maanden of dagen; • kies met de schuifbalk de periode die u wilt aanpassen; • klik in de tijdlijn op de tegel van een periode om die te kiezen (en dus wordt daarop gefilterd); • versleep de grepen (links en rechts van de tegel) om het datumbereik te wijzigen. 4 Bewaar de werkmap onder de naam ‘Online verkopen met tijdlijn’.

Een draaitabel bijwerken

Als u de gegevens wijzigt, dan wordt de draaitabel niet automatisch aangepast (zelfs niet als u de werkmap bewaart en daarna terug opent). Vertrek bijvoorbeeld van de werkmap ‘Omzetcijfers met draaitabel’ en wijzig rij 2 (ga naar het werkblad met de gegevens). Verander bij Danneel de waarde 62 000 in 500 en ga terug naar de draaitabel. Die is ongewijzigd.

Wijzigt u de gegevens, dan moet u de draaitabel dus vernieuwen. Klik daarvoor in de tab Analyseren (groep Gegevens) op (Toetsenbord:

a + Ã)

(of kies in de keuzelijst Vernieuwen).

Er is echter wel een optie waarbij de draaitabel wordt vernieuwd, telkens u hem opent. Roep de Opties voor draaitabel op (klik in de tab Analyseren, groep Draaitabel, op Opties) en selecteer het tabblad Gegevens. Activeer de optie Gegevens vernieuwen bij het openen van het bestand.

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 5: Draaitabellen en -grafieken maken

Een draaitabel verplaatsen

Wilt u de draaitabel verplaatsen, klik dan in de tab Analyseren (groep Acties) op Draaitabel verplaatsen. Het venster Draaitabel verplaatsen verschijnt. Daarmee kunt u de draaitabel verplaatsen naar een afzonderlijk werkblad of naar een bestaand werkblad.

Een draaigrafiek voor een bestaande draaitabel maken

U kunt een draaigrafiek maken op basis van een bestaande draaitabel. Vertrek bijvoorbeeld van de draaitabel ‘Omzetcijfers met draaitabel’. Veronderstel dat u een draaigrafiek wilt toevoegen.

1 Zet de celwijzer in de draaitabel.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

2 Klik in de tab Analyseren (groep Extra) op Draaigrafiek. U kunt ook de tab Invoegen (groep Grafieken) gebruiken. 3 Kies de grafiek die u wilt maken. Kies bijvoorbeeld bij Kolom voor 3D gegroepeerde kolom. 4 Klik op OK.

5 Bewaar de werkmap onder de naam ‘Omzetcijfers met draaigrafiek 2’.

De opmaak van de draaitabel instellen

Met de tab Ontwerpen stelt u de opmaak van de draaitabel in. We overlopen de mogelijkheden. Groep Indeling

Met de keuzelijsten Subtotalen en Eindtotalen kunt u de totalen in- of uitschakelen en bepaalt u de plaats ervan.

Figuur 26: De groep Indeling Bij Rapportindeling bepaalt u de vorm van de draaitabel: • Compacte weergave: maakt de draaitabel compact om het schuiven te beperken. Heeft u meer velden bij Rijlabels, dan worden die in dezelfde kolom gezet en ze krijgen een ingesprongen opmaak; • Overzichtsweergave: dit is de klassieke weergave waarbij u de veldnamen in de draaitabel ziet; • Tabelweergave: hiermee kunt u de gegevens gemakkelijk naar een ander werkblad kopiëren. Ook in deze weergave ziet u de veldnamen; • Alle itemlabels herhalen: hiermee kunt u binnen een groep gegevens laten herhalen; • Itemlabels niet herhalen: schakelt de herhaling van gegevens per groep uit.

Met de keuzelijst Lege rijen kunt u groepen benadrukken door een lege lijn in te voegen tussen elk gegroepeerd item. Groep Opties voor draaitabelstijlen Dit zijn de mogelijkheden: • Rijkoppen: om de rijkoppen te beklemtonen; • Kolomkoppen: om de kolomkoppen te beklemtonen;

Figuur 27: De opties instellen

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 5: Draaitabellen en -grafieken maken

• Gestreepte rijen: geeft de even en oneven rijen een andere opmaak, zodat de draaitabel beter leesbaar is; • Gestreepte kolommen: geeft de even en oneven kolommen een andere opmaak. Groep Draaitabelstijlen

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Met de groep Draaitabelstijlen kunt u een vooraf gedefinieerde opmaak aan de draaitabel geven. Kies de stijl die u wilt toeFiguur 28: De stijlen voor een draaitabel op het lint passen. De definitie van de stijlen is afhankelijk van het gekozen thema. Als u dus een stijl toepast, dan wordt de draaitabel opgemaakt volgens het gekozen thema. Met de keuze Nieuwe stijl voor draaitabellen kunt u een eigen stijl maken. U moet dan een naam voor die stijl opgeven en de opmaak voor elk onderdeel instellen. De nieuwe stijl komt in de categorie Aangepast (klik met de rechtermuisknop op de stijl en kies Verwijderen om de stijl te verwijderen). Bij de stijlen staat ook Wissen. Daarmee wist u de ingestelde stijl. NOTA • Op de volgende manier wijzigt u de naam van een onderdeel in een draaitabel of -grafiek: - draaitabel: kies het onderdeel dat u wilt wijzigen en klik dan in de tab Analyseren (groep Actief veld) in het tekstvak. Vul de nieuwe naam in en druk op

Õ;

- draaigrafiek: kies het object (bv. een lijn, staaf of kolom) dat u wilt hernoemen. Klik daarna in de tab Analyseren (groep Actief veld) in het tekstvak. Typ de nieuwe naam en druk op

Õ.

• In een draaitabel kunt u ook de volgorde van de rij- of kolomitems wijzigen. Klik met de rechtermuisknop op het gegeven en gebruik Verplaatsen om de volgorde te wijzigen. U kunt het item ook gewoon verslepen (versleep de celrand).

• Voor elke draaitabel kunt u ook nog opties instellen. Klik daarvoor in de tab Analyseren (groep Draaitabel) op Opties. Gebruik het venster om diverse instellingen te maken.

OEFENING 103

Vertrek van de werkmap ‘Reco’ (zet elke draaitabel/draaigrafiek op een apart werkblad). 1 Maak een draaitabel met de totale omzet per vertegenwoordiger en per product.

2 Maak een draaitabel met het aantal verkopen per vertegenwoordiger en per product. Omdat we de draaitabel interactief willen maken, moeten er voor die twee velden slicers zijn. 3 Maak een draaigrafiek met het aantal bezoeken, per vertegenwoordiger, per product. Geef de grafiek de titel ‘Aantal bezoeken, per vertegenwoordiger, per product’. Zet bij de horizontale as de titel ‘Vertegenwoordigers’. Bewaar uw oplossing onder de naam ‘103 Reco met draaitabellen en draaigrafiek’.

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 5: Draaitabellen en -grafieken maken

OEFENING 104 Vertrek van de werkmap ‘Transactie januari’ (zet elke draaitabel/draaigrafiek op een apart blad). 1 Maak een draaitabel met de kleinste omzet per vertegenwoordiger en per artikel. Er mogen geen eindtotalen worden getoond. De veldnamen moeten in de draaitabel staan. 2 In de vorige draaitabel moet u met een filter de kleinste omzet per kanaal kunnen zien. 3 Maak een draaitabel met de gemiddelde omzet per vertegenwoordiger en per kanaal. Toon het resultaat in de valutanotatie met 2 decimalen. Voor beide velden moet u slicers maken. Geef die slicers de stijl Lavendel, Slicerstijl donker 4.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

4 Maak een draaitabel met de totale omzet per vertegenwoordiger, per dag en per kanaal. Toon het resultaat in de Overzichtsweergave en zet de subtotalen onder de groep. Herhaal het nummer van de vertegenwoordiger binnen elke groep. 5 Voeg aan de vorige draaitabel een tijdlijn toe, zodat u gemakkelijk de dagen kunt kiezen.

6 Maak een draaigrafiek (gestapelde kolom) met de omzet per vertegenwoordiger, per dag (data op de x-as). Geef de grafiek aangepaste titels. 7 Maak een draaigrafiek (gestapelde 3D-kolom) met de gemiddelde omzet per vertegenwoordiger, per kanaal. Geef de grafiek aangepaste titels. Bewaar het resultaat onder ‘104 Transactie januari met draaitabellen en draaigrafieken’.

OEFENING 105

Vertrek van de werkmap ‘Immobiliën 2’ (zet elke draaitabel/draaigrafiek op een apart blad).

1 Geef een overzicht van het aantal woningen per gemeente en per bouwjaar. Gebruik een klassenindeling van 10 jaar en start met 1970. 2 Ga verder met de vorige draaitabel en maak per gemeente een uitsplitsing volgens het type woning. Toon per gemeente geen subtotaal en zet het rapport in de Overzichtsweergave, zodat de veldnamen worden getoond.

3 Ga verder met de vorige draaitabel en zorg ervoor dat een draaitabel per land kan worden opgevraagd (gebruik daarvoor een filter).

4 Hoeveel procent van de woningen ligt in België en hoeveel procent ligt in Nederland? Zet de twee uitkomsten op een gele achtergrond.

5 Hoeveel procent van de woningen heeft 2 autostaanplaatsen? Zet de uitkomst op een gele achtergrond.

6 Hoeveel procent van de woningen heeft een tuin (tuinoppervlakte is dan groter dan 0)? Zet de uitkomst op een gele achtergrond. 7 Bereken de totale vraagprijs per type woning. Zet daarnaast de verwachte reële prijs. Dat is de vraagprijs verminderd met 20 %. Gebruik aangepaste titels met de valutanotatie, 0 decimalen. 8 Geef een overzicht van de goedkoopste woningen per gemeente, per type woning en volgens de woonoppervlakte (gebruik een klassenindeling van 20 m² die begint bij 90). Er mogen geen eindtotalen en subtotalen worden getoond. Toon het resultaat in de Tabelweergave. 9 Maak een draaigrafiek die een overzicht geeft van de gemiddelde vraagprijs, volgens het aantal slaapkamers. Men moet een grafiek per type woning kunnen vragen. Er mag geen legende worden getoond. Geef de grafiek de titel ‘Gemiddelde vraagprijs’ en geef de horizontale as de titel ‘Aantal slaapkamers’. Zet bij de verticale as ‘euro’ en verwijder alle veldknoppen. © VAN IN

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 5: Draaitabellen en -grafieken maken

10 Maak een draaigrafiek (gestapelde kolom) met het aantal woningen volgens de grondoppervlakte (klassenindeling van 50 m² die begint bij 100). Zorg ervoor dat telkens ook de verdeling volgens het aantal slaapkamers wordt getoond. Geef de grafiek aangepaste titels en verwijder alle veldknoppen.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Bewaar de oplossing onder de naam ‘105 Immobiliën 2 met draaitabellen en draaigrafieken’.

Academiejaar 2020-2021

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Draaitabellen en -grafieken maken

Â© VAN IN

Academiejaar 2020-2021

6 Spreken met effect: goed presenteren kun je leren

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Hoofdstuk 6: Spreken met effect: goed presenteren kun je leren

Je presentatie voorbereiden en overtuigend brengen • • •

Beantwoord zeven vragen om je presentatie voor te bereiden. Schrijf je basisverhaal, vóór je met PowerPoint begint te werken. Oefen je presentatie en blijf oefenen tot je verhaal er vlotjes uitrolt.

Ben jij de meester van het podium?

1 2 3 4 5 6 7

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Of sterf je van de zenuwen voor een publiek? Geen paniek, goed presenteren kun je leren. Een stevige voorbereiding maakt van jouw presentatie een succes. Bereid je presentatie voor door zeven vragen te beantwoorden: Wat is je doel? Wat is de context? Hoe bouw je je presentatie op? Hoe breng je je verhaal op smaak? Hoe gebruik je audiovisuele hulpmiddelen? Welke taal gebruik je om je doel te bereiken? Welke lichaamstaal gebruik je om je doel te bereiken?

Wat is je doel?

Je krijgt je doel helder door het in een zin met de volgende structuur te gieten:

Ik wil iemand een werkwoord een topic.

Een paar voorbeelden:

Ik wil mijn medewerkers geruststellen dat er geen ontslagen vallen. Ik wil die bedrijfsleider overtuigen dat mijn product de beste keuze is. Ik wil mijn collega’s wakker schudden na de tegenvallende kwartaalcijfers.

• • •

Je doel bepaalt je basisverhaal of elevatorpitch: de essentie van je presentatie samengevat in een boodschap van maximaal twee minuten. Neem pen en papier bij de hand en begin te brainstormen over de argumenten die je gebruikt, over de voordelen die je in de kijker zet, of over het stappenplan dat je voorstelt. Zo bouw je beetje bij beetje je basisverhaal op. Het resultaat is

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 6: Spreken met effect: goed presenteren kun je leren

een mindmap of een korte, uitgeschreven tekst. Het is je leidraad voor de verdere voorbereiding van je presentatie. Er zit weinig power in PowerPoint

Heb je de neiging om direct in PowerPoint te duiken wanneer je een presentatie maakt? Slecht idee. Maak eerst tijd voor het denkwerk: bepaal je doel en schrijf je basisverhaal uit met pen en papier. Een huis bouw je ook op een stevige fundering met een gedetailleerd grondplan.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Wat is de context?

De omgeving, het tijdstip en het publiek van je presentatie zijn belangrijke factoren. Want ze bepalen mee de vorm en inhoud. Probeer daarom die context goed in te schatten. Wat je wilt weten over de omgeving: • • • •

Is het een formele of informele gelegenheid? Is er internet, een scherm of een projector beschikbaar? Op welke plaats presenteer je? Een lawaaierige werf of een zaal met een perfecte akoestiek? …

Wat je wilt weten over het tijdstip:

Hoeveel tijd krijg je voor je presentatie? Presenteer je ’s morgens, ’s middags of ’s avonds? Komt er nog iemand voor of na jou met een presentatie? …

• • • •

• • • • • •

Wat je wilt weten over je publiek: Wie is je publiek? Is je publiek hoogopgeleid of niet? Wat weet je publiek over het onderwerp? Hoe staat je publiek tegenover jou en je onderwerp? Wat vindt je publiek belangrijk en hoe kan je hen overtuigen? …

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 6: Spreken met effect: goed presenteren kun je leren

Heb je de context van je presentatie in kaart gebracht? Neem dan je basisverhaal opnieuw bij de hand en controleer of je dat moet aanvullen of aanpassen. Misschien wil je de argumentatie beter afstemmen op de context? Wat als de context plots verandert? Stel, je bereidt een presentatie voor op vraag van je baas. Je gaat ervan uit dat je een PowerPointpresentatie kunt gebruiken. Want je had een vergaderzaaltje gereserveerd en daar staat alles wat je nodig hebt: computer en presentatiescherm.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Maar ramp, o ramp: je krijgt die computer en dat scherm niet opgestart. Technisch defect. De aanwezigen beginnen ongemakkelijk op hun stoel te schuiven – tijd is geld. En je ziet de frons op het gezicht van je baas grimmiger worden. Verhuizen naar een ander zaaltje? Geen optie, alles is volzet. Hoe geraak je uit deze situatie? Met een stevig basisverhaal. Dan geef je ook zónder PowerPointpresentatie een boeiende uiteenzetting. De kern van je verhaal zit gebeiteld in je hoofd en je hebt je doel helder voor ogen. Zo overtuig je moeiteloos je publiek.

Hoe bouw je je presentatie op?

Inleiding, midden en slot: een basisstructuur die ook voor presentaties werkt. Het warm water uitvinden is echt niet nodig.

De inleiding van je presentatie

Met je inleiding win je onmiddellijk de aandacht van je publiek. Daarom bestaat die uit twee delen:

1 een sterke opening; 2 een vooruitblik op je verhaal.

Start nooit met ‘Hallo, mijn naam is ... en ik ga het hebben over …’ Kies voor een sterke binnenkomer zoals een anekdote, een retorische vraag of een verwijzing naar de actualiteit. Daarbij is het belangrijk dat je de aandacht trekt van je publiek. En als je toeschouwers zich herkennen in wat je vertelt, geraken ze écht geboeid. Je stemt je opening dus af op je publiek. En dat lukt, omdat je eerst goed nagedacht hebt over de context van je presentatie. Zorg er ook voor dat je opening naadloos aansluit bij je basisverhaal. Anders zet je het publiek op het verkeerde been.

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 6: Spreken met effect: goed presenteren kun je leren

Na de opening geef je een vooruitblik op je verhaal: je vertelt kort wat er tijdens je presentatie aan bod komt. Zo geef je ankerpunten en die zorgen ervoor dat iedereen aan boord blijft terwijl je vertelt. But you fuck one goat Filmmaker Andrew Stanton gaf een TED-talk over storytelling. Met zijn opening heeft hij onmiddellijk het publiek in zijn zak zitten.

Het midden van je presentatie

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Nu is het tijd om je basisverhaal uit te pakken zodat je een boeiende uiteenzetting in elkaar kunt steken.

Eigenlijk ben je nu dat basisverhaal aan het aandikken. Dus houd het doel van je presentatie goed in het oog. Je denkt weer na over de opbouw van je argumentatie en over hoe je die inkleedt, en je zoekt naar de rode draad in je verhaal. Probeer daarbij je ideeën te groeperen tot drie hoofdpunten. Want zo’n 1-2-3’tje heeft een magische uitwerking. Denk maar aan klassiekers zoals ‘Egalité, Liberté, Fraternité’ of ‘Yes we can’.

Probeer ook te weerstaan aan de informatielawine die je in de presentatie wilt stoppen. Jij kent je onderwerp tot in de details en die lijken allemaal belangrijk voor jou. Ah ja, ik moet toch nauwkeurig zijn, denk je. Natuurlijk is dat belangrijk, maar luisteren vraagt veel mentale energie en daarom is de aandacht van je publiek begrensd. Beperk je daarom tot wat je publiek écht moet weten over je onderwerp. Overtuigen doe je met de essentie, snij daarom het vet uit je verhaal.

Hoe lang duurt de ideale presentatie?

Hoe langer een presentatie duurt, hoe meer je publiek moet onthouden. En hoe groter het risico dat je toeschouwers verloren lopen in je verhaal. Daarom mogen de beroemde TED-talks niet langer duren dan 18 minuten. Dat is lang genoeg om een stevige boodschap mee te geven en kort genoeg om toeschouwers bij de pinken te houden (Gallo, 2015). Maar wat dan met een presentatie die langer duurt? Bouw op tijd rustpunten in: een demo, een video of interactie met het publiek. Zo zorg je ervoor dat de aandacht af en toe afgeleid wordt. Even afkoelen om daarna weer volop te luisteren.

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 6: Spreken met effect: goed presenteren kun je leren

Heb je de rode draad gevonden? Top! Dan moet je die nu nog tot een samenhangend verhaal breien. Signaalwoorden en overgangszinnen zijn daarbij onmisbaar. Denk na over je keuzes, probeer en schaaf bij. Waarom? Omdat de logica van je uiteenzetting glashelder is voor jou. Maar misschien niet voor je publiek.

Het slot van je presentatie

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Hoe breng je je verhaal op smaak?

Sluit nooit af met ‘Euh, ja. Dat was het dan hè’. In het slot van je presentatie geef je nog eens dé conclusie of essentie van je verhaal mee. Probeer daarbij opnieuw een link te maken met je opening. Zo is de cirkel mooi rond.

Luisteren is moeilijk. Luisteren naar droge kost is bijna onmogelijk. Daarom stop je smaak in je verhaal met: • • • • • •

een thema; analogieën; cijfers; contrast; anekdotes; citaten.

Een thema

‘Onze brilsmurf van dienst is René. Jef met zijn technische brein kun je vergelijken met knutselsmurf. Ivan – onze moppersmurf – neemt de hele werking kritisch onder de loep. En mij mag je als coördinator gerust grote smurf noemen. Of smurfin, want ik ben de enige vrouw in het gezelschap.’

Zoek een centraal thema als kapstok voor je verhaal. Dat maakt het luchtiger voor je publiek en er blijft meer plakken na afloop. Zeker als je over je uitdaging of concurrent vertelt alsof het Gargamel is. Zorg er wel voor dat je thema niet te dominant op de voorgrond treedt, dan kan het irritant worden.

Analogieën ‘Inflatie betekent dat je geld minder waard wordt. Maandag na de les ga je een pintje drinken en betaal je daar 2 euro voor. Vrijdag kost datzelfde pintje 2,5 euro.’

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 6: Spreken met effect: goed presenteren kun je leren

Moet je een abstract begrip uitleggen tijdens je presentatie? Probeer het dan te vergelijken met iets uit de leefwereld van je publiek. Nog beter is het wanneer je analogie aansluit bij je thema. Maar overdrijf hier ook niet mee. Te veel kruiden leidt je publiek te veel af van de essentie.

Cijfers ‘Elk uur verdwijnt er 15 hectare wildernis.’

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Je vertelt het met een stem die trilt van ingehouden woede en ook met je lichaamstaal onderstreep je dat dramatische cijfer. Daarna speur je in de zaal naar blikken die je verontwaardiging delen. Maar cijfers zijn abstract en waarschijnlijk is je publiek niet mee. 15 hectare? Geen idee hoe ik me die oppervlakte moet voorstellen. Maak daarom je cijfers zoveel mogelijk concreet: elke vier seconden verdwijnt er een voetbalveld aan wildernis. En plots gaan er lichtjes branden in de zaal, gewoon omdat je toeschouwers zich iets kunnen voorstellen bij die oppervlakte.

Weersta ook aan de neiging om dia’s met grafieken te tonen aan je publiek. Focus liever op wat die cijfers betekenen voor die mensen in de zaal. Wil je dus een cijfer, grafiek of percentage gebruiken in je presentatie? Stel jezelf de vraag: wat betekent die informatie en wat wil ik dat mijn publiek eruit leert?

Contrast

‘Deze besparing is nodig. Anders vieren we ons volgende eindejaarsfeest met 15 collega’s. En niet met 45 zoals vandaag …’

Elk goed verhaal bevat contrast. Het contrast tussen probleem en oplossing, tussen goed en kwaad of tussen vroeger en nu. Door contrasten in de verf te zetten, neem je je publiek mee in je verhaal en maak je je boodschap memorabel (Reynolds, 2008).

Anekdotes ‘De eerste keer dat ik presenteerde voor een publiek herinner ik mij nog goed. Ik ging totaal de mist in en na vijf minuten verliet de eerste toeschouwer de zaal. Pijnlijk.’

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 6: Spreken met effect: goed presenteren kun je leren

Mensen zijn dol op kleine verhalen en leuke details. Die zorgen voor emotie en empathie. Vertel dus iets over wat je zelf meemaakte, over wat gebeurd is tijdens het project waar je aan werkt of over dat aha-moment waarop je inspiratie kreeg. Geef er een draai aan zodat je conclusie overeenstemt met je boodschap.

Citaten “All the great speakers were bad speakers at first.” – Ralph W. Emerson.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Citaten of definities voegen geloofwaardigheid en kleur toe aan je verhaal. Als je een quote vindt die van toepassing is op je verhaal, gebruik die dan. Let wel op: als je een citaat of definitie op een scherm toont, is je publiek direct geneigd om de tekst te lezen en dus niet meer te luisteren naar wat je vertelt. Hoe voorkom je dat? 1 Kondig aan dat je iets gaat voorlezen. 2 Draai je weg van het publiek, richting het scherm waarop de tekst staat. 3 Lees hardop wat er op het scherm staat en vertel over de persoon achter het citaat.

Hoe gebruik je audiovisuele hulpmiddelen?

Verstop jij je weleens achter je PowerPointpresentatie? Of gebruik je de dia’s als spiekbrief en sta je (af en toe) de tekst gewoon af te lezen? Niet doen! Sterker nog: probeer eens te presenteren zónder die audiovisuele hulpmiddelen.

Prezi; Keynote; Slideshare; Haiku Deck; een flipchart; een schoolbord; Google Presentation; …

• • • • • • • •

Heb je die hulpmiddelen toch nodig? Weet dan dat je naast PowerPoint nog een heleboel opties hebt:

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 6: Spreken met effect: goed presenteren kun je leren

Presenteren met flipchart en stift Hoe minder audiovisuele hulpmiddelen je gebruikt, hoe meer aandacht je moet besteden aan een sterke inhoud. Een goed voorbeeld vind je bij Simon Sinek: Why leaders eat last.

PowerPoint & co: minder is meer Konijnen raken gebiologeerd door een lichtbak. Je publiek ook.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Alles wat je op je scherm toont, trekt de aandacht van je toeschouwers. Zet je er hele lappen tekst op? Dan beginnen ze direct te lezen en verdwijnt de aandacht voor wat je vertelt. Gebruik daarom je PowerPointpresentatie als ondersteuning van je verhaal – en niet omgekeerd. Voorzie zo weinig mogelijk dia’s, prop ze niet vol met tekst, grafieken of tabellen, en volg de 1-6-6-regel (Vlaamse overheid, 2007): • • •

een boodschap per dia; maximaal zes regels tekst per dia; maximaal zes woorden per regel.

Kies daarbij voor voldoende lettergrootte zodat iedereen de tekst vlot kan lezen.

Beelden zeggen meer

Niet op elke dia hoeft tekst te staan. Vaak is het beter om één sterk beeld te kiezen dat je verhaal ondersteunt, illustreert of symboliseert. Dat is dan de perfecte achtergrond terwijl jij je verhaal vertelt. Staat die afbeelding daar alleen als decoratie? Dan laat je ze beter weg.

Gebruik altijd schermvullende beelden. Die grote afbeeldingen vind je snel op internet. De eenvoudigste manier is via Google Afbeeldingen: je selecteert ‘Zoekhulpmiddelen’ en kiest ‘Grootte’. Daar selecteer je ‘Beelden groter dan’ en kies je minstens ‘1024×768’. Weet dat er auteursrechten rusten op de afbeeldingen die je online vindt. Niet elk beeld mag je zomaar gratis gebruiken. Veel mensen houden daar geen rekening mee, maar dat is plagiaat.

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 6: Spreken met effect: goed presenteren kun je leren

Websites waar je beelden kunt vinden:

Google Afbeeldingen; 500px; Albumarium; Creative Commons; Designers Pics; Foodies Feed; Free Stock Photo Bank; Morguefile; Pexels; Pixababy; Resplashed; RGB Free Stock Photos; Skitter Photo; Splashbase; Startup Stock Photos; Wylio.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

• • • • • • • • • • • • • • • •

Tip

Je wilt niet voor verrassingen komen te staan. Test dus op voorhand de beamer, je laptop en je presentatie. Wil je gebruikmaken van video? Controleer dan ook of de luidsprekers werken.

Welk taalgebruik pas je toe om je doel te bereiken?

Elk vogeltje zingt zoals het gebekt is. Wees dus jezelf wanneer je presenteert, maar zet wel je beste taalbeentje voor. Je vindt het evident dat je je beste pak aantrekt bij een belangrijke presentatie. Waarom dan je taal verwaarlozen?

Drie aandachtspunten: 1 Kies een licht verteerbare zinsbouw. Presenteren is spreken. Gebruik dus spreektaal. Hoe makkelijker je taal, hoe meer je luisteraars ervan opsteken. Gebruik korte, actieve zinnen. En vermijd complexe zinsconstructies. Uiteraard zijn ook jargon en archaïsche taal geen goed idee. 2 Probeer dialectklanken te beperken. Nogmaals: blijf jezelf wanneer je een presentatie geeft. Dat er af en toe een regionale klank in je uitspraak door-

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 6: Spreken met effect: goed presenteren kun je leren

schemert, is geen ramp. Het wordt pas storend als je geen enkele moeite doet om je taal te verzorgen. Het getuigt van weinig respect voor het publiek. 3 Gebruik geen dialectwoorden. Dat je Antwerpse, Kempische of Waaslandse tongval er soms doorkomt, is te begrijpen. Maar zorg wel dat je woordenschat vlekkeloos is. Tip Hoe beter je je presentatie voorbereidt, hoe beter je op je taal kunt letten!

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Welke lichaamstaal gebruik je om je doel te bereiken?

Met je lichaam praat je ook. Zorg ervoor dat die boodschap overeenkomt met de woorden die je uitspreekt.

De Amerikaanse onderzoeker Mehrabian (1981) kwam tot de vaststelling dat proefpersonen die een verwarrende boodschap ontvangen, in de eerste plaats voortgaan op de lichaamstaal. In de tweede plaats gaan ze voort op het stemgebruik. In derde instantie pas op de woorden zelf. Voor alle duidelijkheid: dit onderzoek sloeg niet specifiek op het geven van presentaties. Maar de conclusie is duidelijk: je lichaamstaal en stemgebruik moeten de inhoud van je presentatie ondersteunen. Een paar tips voor je lichaamstaal:

Maak oogcontact

Door oogcontact te maken met je toehoorders, activeer je hen. En je krijgt een indruk van hoe je overkomt. Oogcontact maken met iemand die actief luistert, een persoon die wat naar voren leunt en af en toe instemmend knikt ... Het stimuleert je om verder te spreken. Maar vermijd altijd naar dezelfde persoon te kijken. Verplaats je blik op tijd naar een andere persoon, bij voorkeur iemand die aan een andere kant van de groep zit. Spreek je voor een grotere groep, dan kijk je geregeld ook naar achteren. Kwestie van iedereen te betrekken.

ÂŠ VAN IN

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 6: Spreken met effect: goed presenteren kun je leren

Gebruik je stem als instrument Je stem is een belangrijk instrument: met stemvolume en intonatie breng je accenten en levendigheid in je verhaal. Het is de afwisseling van volume en toonhoogte die de presentatie levendig houdt. Ook met variatie in je spreeksnelheid en welgeplaatste pauzes leg je klemtoon in je verhaal.

Gebruik armen en handen om kracht bij te zetten

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Waar blijf je met je armen en handen? Niet in je zakken. Niet gekruist. Niet op je rug of op je heupen. Niet voor je lichaam samengevouwen zoals voetballers in het muurtje. Maar gewoon losjes naast je lichaam. Zodat je ze vrij kunt bewegen om je presentatie kracht bij te zetten. Als je een spiekbriefje of pointer gebruikt, zit er dan niet de hele tijd mee te friemelen. Dat leidt af en maakt je boodschap zwakker.

Wees zelfzeker en gebruik de ruimte

Zorg dat je stevig staat met de voeten een beetje uit elkaar. Probeer niet zenuwachtig rond te huppelen, dat geeft een onrustige indruk. En sta niet voor je publiek met gekruiste benen, want dan lijk je onzeker. Als je je verplaatst, doe dat dan bewust. Zo beweeg je bijvoorbeeld naar voren om iets belangrijks te vertellen. Of naar achteren als je even wilt pauzeren, afstand wilt nemen van wat je vertelde of een onderdeel wilt afronden.

Ben je echt zenuwachtig en lukt het je niet om zelfzeker over te komen? Geen probleem. Bijt door de zure appel en grijp toch elke kans die je krijgt om te spreken voor een publiek. Goed presenteren kun je leren en oefening baart kunst.

Bereid je presentatie voor door zeven vragen te beantwoorden. Denk eerst goed na over het verhaal dat je wilt vertellen. Pas daarna begin je met PowerPoint te werken. Less is more: volg de 1-6-6-regel en gebruik sobere dia’s in je PowerPointpresentatie. Let op je taal en lichaamstaal tijdens je presentatie. Oefening baart kunst: presenteren kun je leren.

• •

Goed presenteren kun je leren in een notendop

• • •

Academiejaar 2020-2021

Hoofdstuk 6: Spreken met effect: goed presenteren kun je leren

Bibliografie De Vroey, L., & Robbé, P. (2010). Creatief Met Taal 1 [cursustekst]. Antwerpen: Karel de Grote-Hogeschool Bachelor Bedrijfsmanagement. Gallo, C. (2015). Spreek als TED. Antwerpen: Uitgeverij Business Contact. Mehrabian, A. (1981). Silent messages: Implicit communication of emotions and attitudes. Belmont, CA: Wadsworth. Reynolds, R. (2008). Prezentationzen. Berkeley: New Riders.

R T B VO EE O LD R D BL IS E TR ND IB U TI

Vlaamse overheid. (2007, 1 maart). Tien tips om meer uit uw PowerPoint presentatie te halen. Geraadpleegd op 20 januari 2017 via http://communicatie. vlaanderen.be/nlapps/docs/default.asp?id=350

Academiejaar 2020-2021