Issuu

ex e

In aa

ex e

In aa

Annemie Blomme Tine Calon

ex e

Tom D'hauwer

Katrijn Dâ€™Herdt

Joke Vanmeenen

Virginie Vermeersch Stefanie Verstraete

Francky Lannoo

ex e

In aa



VLOGGERS EN VOLGERS 6 JE ONLINE REPUTATIE UITBOUWEN 9 OVERTUIGD? 13 ZELF EEN OVERTUIGEND FILMPJE MAKEN 19



UITDAGING 2 IEDEREEN ONDERZOEKER

ex e

HET IS VOORBIJ … 22 STRAK PLAN 27 ZOEKTOCHT 34 MIJN ONDERZOEKSVERSLAG SCHRIJVEN! 42 PERSOONLIJK GETINT 47

UITDAGING 1 IEDEREEN VLOGGER



UITDAGING 3 IEDEREEN JOURNALIST

JOURNALIST AAN HET WERK 50 OPGEBOUWD 57 DE EERSTE STAPPEN NAAR JE EIGEN TIJDSCHRIFT 67 WOORDENVAL 71 KLAAR VOOR PUBLICATIE?! 74

INHOUD



UITDAGING 4 IEDEREEN SOLLICITANT



EXPERT IN … HUREN 104 EXPERT IN … JEZELF BESCHERMEN 111 EXPERT IN … ENERGIE 117 EXPERT IN … GELD BEHEREN 123 EXPERT IN … ZELFSTANDIG ZIJN 134

ex e

UITDAGING 5 IEDEREEN EXPERT

ZOEKEN NAAR WERK 78 SCHRIJF JEZELF NAAR EEN TOPJOB 81 TELEFONEREN 89 HET SOLLICITATIEGESPREK 93 SOLLICITEREN MET EEN CURRICULUM VIDEO 98

EEN KORTE QUIZ 138 VRAAG HET AAN DE BLIKSEM 142 SPEL DE REGELS 145 WAT VROEG JE? 147 WEES EXPRESSIEF 154 MAAK EEN QUIZ 156



UITDAGING 6 IEDEREEN ANIMATOR

UITDAGING 7 IEDEREEN SOCIAAL



VERKEER(D) 162 DO'S EN DON’TS VAN SOCIALE MEDIA 169 JOUW STEM TELT 178 NIETS DAN GOEDS! 183 TIJD VOOR ACTIE! 186

FICHES 189

INHOUD

IEDEREEN VLOGGER ONDERZOEKER JOURNALIST

SOLLICITANT

EXPERT

ANIMATOR

SOCIAAL

ex e

UITDAGING 1

IEDEREEN VLOGGER

Op het internet vind je talloze filmpjes en vlogs. In deze uitdaging leer je wat ‘vlogs’ en ‘influencers’ zijn, ontdek je het verschil tussen ‘YouTubers’ en ‘vloggers’ en leer je kritisch naar hun filmpjes te kijken. Daarnaast leer je je mening met argumenten te onderbouwen en je leert met kritiek omgaan. Aan het einde van deze uitdaging maak je een eigen filmpje over een zelfgekozen goed doel.

1 VLOGGERS EN VOLGERS

• Wat zijn vlogs? • Hoe kun je kritisch naar vlogs kijken?

2 JE ONLINE REPUTATIE UITBOUWEN

• Wat is het verschil tussen een ‘vlogger’ en een ‘YouTuber’? • Wat zijn ‘influencers’?

3 OVERTUIGD?

• Welke soorten argumenten zijn er? • Hoe gebruik je argumenten om iemand te overtuigen? • Hoe ga je met kritiek om?

4 ZELF EEN OVERTUIGEND FILMPJE MAKEN

• Je kiest een goed doel en maakt een overtuigend filmpje.

Vloggers en volgers

Je kunt de opbouw en kenmerken van een vlog herkennen. Je kunt kritisch naar vlogs kijken. Je kunt een tekst over vlogs kritisch lezen.

LUISTEREN, LEZEN

ex e

A Kijk naar de vlog van Jolien en Jenno. Beantwoord de vragen.

1 Wat krijg je in het filmpje allemaal te zien? Noteer vier dingen.

2 Waarom roept Jolien aan het begin en op het einde van het filmpje op om je op hun vlogkanaal te abonneren?

3 Wat vind je van de vlog? Zou je je op deze vlog abonneren? Waarom (niet)? 4 Volg je zelf vloggers? Welke zijn dat? 1

2 3

4 5

UITDAGING 1 â€“ IEDEREEN VLOGGER

B Lees de tekst. Beantwoord de vragen.

De bewust digibete burger

ik me af te vragen wat de vloggers in onze laptop allemaal doen.

ex e

Hallo, welkom allemaal op deze gloednieuwe vlog! Vandaag ga ik mijn nagels knippen, de kattenbak schoonmaken, een tattootje laten zetten, mijn wenkbrauwen epileren, mijn haar verven, de hond uitlaten, een stukje autorijden, een beetje gamen, in bad zitten, een broodje roosteren of iets anders waarvan gefossiliseerde lui uit het analoge tijdperk zich afvragen waarom je dat aan de rest van de wereld moet laten zien. Nou, dat is echt niet alleen maar exhibitionisme: geld speelt ook een rol. Zelfs een digibete papa kan in deze vlog het merk herkennen dat mij sponsort!

Gelukkig voor kinderen van digibeten is digibetisme niet erfelijk. Van mijn dochter, 9, mocht ik meekijken naar een paar van de beste vloggers waarop onze laptop is geabonneerd. Opvoeddeskundigen raden zulk meegluren tegenwoordig expliciet aan. Onlangs hoorde ik van een andere papa dat bij hem thuis gekreun en andere geluiden uit een scherm waren gekomen en dus begon

Onze vloggers opereren allemaal nog in de categorie â€˜Alle Leeftijdenâ€™, meen ik te hebben gezien. Bij meisje Bibi (242 987 abonnees) krijg je een prima beeld van het dagelijks leven van een 9-jarige. Meisje Djamila (833 992 abonnees): veel met haar looks bezig, verder ongevaarlijk. Daanliesenkids (21 670 abonnees) en De Bellinga's (179 690 abonnees) gooien hun gezinsleven online te grabbel, maar geen censor hoeft van dit exhibitionisme wakker te liggen. Ik had wel moeite die vlogs uit te zitten. Het vergt concentratie een kwartier te kijken naar andermans kind dat cadeautjes uitpakt en nog eens 20 minuten naar iemand die zijn haar verft. Na afloop had ik hetzelfde gevoel als vroeger na een minder goed gelukte artistieke film waarin iemand bijvoorbeeld 20 minuten zijn handen waste. Je zag daarin alleen nooit flesjes Fristi of flacons Dove.

Naar: De Volkskrant Vloggers en volgers

1 Schrijft de auteur van deze tekst dat hij zelf een nieuwe vlog gemaakt heeft? Leg uit. 2 Herlees de onderstaande zin:

'Vandaag ga ik mijn nagels knippen, de kattenbak schoonmaken, een tattootje laten zetten, mijn wenkbrauwen epileren, mijn haar verven, de hond uitlaten, een stukje autorijden, een beetje gamen, in bad zitten, een broodje roosteren of iets anders waarvan gefossiliseerde lui uit het analoge tijdperk zich afvragen waarom je dat aan de rest van de wereld moet laten zien.'

- Van welk woord is ‘gefossiliseerd’ afgeleid?

- Wat betekent ‘lui’ in deze zin?

- Wat bedoelt de auteur dan met ‘gefossiliseerde lui uit het analoge tijdperk’?

3 Verklaar de vetgedrukte woorden.

ex e

- exhibitionisme: - digibeet:

- expliciet:

Geef het tegengestelde van ‘expliciet’: - censor:

Van welk werkwoord is ‘censor’ afgeleid? - artistiek:

Van welk zelfstandig naamwoord is ‘artistiek’ afgeleid? - flacon:

4 Gebruik de woorden in een zin waaruit de betekenis duidelijk blijkt. 5 Waarop geeft de auteur van dit artikel commentaar?

6 Begrijp je de kritiek? Waarom (niet)? 1

2 3

4 5

UITDAGING 1 – IEDEREEN VLOGGER

Je online reputatie uitbouwen

LUISTEREN, LEZEN

Je kunt kritisch naar YouTubefilmpjes kijken. Je weet wat ‘influencers’ zijn.

ex e

A Kijk naar de filmpjes. Beantwoord de vragen.

a Wat wordt in het filmpje getoond?

b Bevat het filmpje reclame? Op welke manier?

c Is de spreker goed verstaanbaar? Welke taal gebruikt hij?

d Wat zie je in het filmpje?

Je online reputatie uitbouwen

e Bevat het filmpje reclame? Op welke manier?

f Is de spreker goed verstaanbaar? Welke taal gebruikt ze?

g Vind je dit soort filmpjes interessant? Waarom (niet)?

B Kies zelf een filmpje van een YouTuber of vlogger dat je interessant vindt.

BLOG U1.1

Wat toont het filmpje? Bevat het filmpje reclame? Op welke manier? Is de spreker goed verstaanbaar? Welke taal gebruikt de YouTuber of vlogger? Waarom vind je dit soort filmpjes interessant? Plaats een link naar het filmpje op je blog. Verwerk het antwoord op de vragen tot een doorlopende tekst.

1 2 3 4 5

C Lees de tekst. Beantwoord de vragen.

ex e

Vloggers en YouTubers

Om te beginnen moeten we een verschil maken tussen YouTubers en vloggers. Vloggers zijn YouTubers, maar niet alle YouTubers zijn ook vloggers. Er zijn tieners die DIY-filmpjes maken (DIY = do it yourself), met instructies over hoe je iets maakt (eten, knutselen, kleding maken ...). Anderen vertellen in filmpjes over make-up en kleding die ze gekocht hebben. Die YouTubefilmpjes heten ‘shoplogs’. Populair zijn de zogeheten ‘unboxing’-filmpjes, waarbij een product wordt uitgepakt en besproken. Die filmpjes zijn trouwens ook al een hit onder peuters en kleuters.

Zo heb je naast de shoplogs ook ‘foodlogs’ of ‘gamelogs’. Deze YouTubers onderscheiden zich van degenen die dagelijks (!) een filmpje over hun doordeweekse leven publiceren. Dat zijn de

2 3

10 UITDAGING 1 – IEDEREEN VLOGGER

4 5

echte vloggers. Als je dat onderscheid maakt, zijn er niet zoveel echte vloggers. Enzo Knol is er wel een: hij plaatst inmiddels dagelijks op vaste tijdstippen twee filmpjes over zijn leven en dat van zijn vriendin Dee. In het begin waren ze redelijk kort, maar nu duren ze soms meer dan een halfuur. Kijken in het gewone leven van je buurjongen Al op de eerste dag kijken tegen de 200 000 van de 1,2 miljoen abonnees naar de filmpjes van Enzo Knol, de ‘hij-is-zo-lekker-gewoongebleven' jongen. Er zitten zo’n 35 000 tieners op het uploadtijdstip klaar. Nog eens 150 000 kinderen kijken dezelfde dag nog op een later tijdstip en na een week is een filmpje rond de 350 000 keer bekeken.

intussen al genoeg bedrijven die brood zien in het bemiddelen voor deze jonge talenten. Dit soort agentschappen schieten als paddenstoelen uit de grond. Allemaal op zoek naar het grote geld. Castingbureaus die voorheen jonge modellen zochten om in reclames te figureren, scouten nu ook al gericht kinderen als nieuw YouTubetalent. Ze doen dat in opdracht van bedrijven die doorhebben dat dit het nieuwe reclamemaken is, gericht op de jonge doel-groep. Die kijken immers massaal naar YouTube. Daar moet je dus als adverteerder zijn.

Hoe komt het dat jongeren hier zo graag naar kijken? De schijn van het ‘gewone’, het ‘bereikbare’, en toch een leven dat niet jouw leven is, maakt het kijken tot een voyeuristisch plezier. Voor volwassenen, die wel weten hoe het gewone leven als volwassene eruitziet, zijn deze filmpjes dan ook vooral reuzesaai.

Maar tegelijkertijd is dat het probleem. Wat kinderen in de filmpjes van hun favoriete YouTubers zien, is steeds vaker betaalde reclame voor producten die voorbijkomen, zonder dat dat erbij verteld wordt. Elke mascara, elk blikje frisdrank, alles wat Enzo in zijn pan legt of wat Joy (Beautynezz) op haar gezicht smeert, is reclame. Het is de vraag of kinderen dat inzien. Zelfs als ze het al begrijpen, dan nog werkt het. Wat jouw YouTubeheld in zijn of haar mond stopt, koopt, in de lucht houdt, in haar kamer heeft staan of aantrekt, dat wil jij toch ook?

Enzo vlogt dus. Dat betekent dat het eigenlijk nergens over gaat. Vandaag zagen we hem ziek zijn. Zijn vriendin, die het vloggen daarom overneemt, gaat naar school voor een examen. We zien haar eten, naar de wc gaan en dan na het examen naar huis om vriendje Enzo te verzorgen. Het lijkt simpel: ze zetten gewoon een camera op hun eigen leven en uploaden maar. Die eenvoud is maar schijn. Het authentieke is volledig geconstrueerd en misschien wel met behulp van een professioneel team voorgeproduceerd.

ex e

Wat schuift dat? Inmiddels zijn er andere YouTubers die net als Enzo bij veel tieners bekend zijn. Naar schatting verdienen ze met de enorme aantallen kijkers al meer dan 20 000 euro per maand. Er zijn

Naar: www.bureaujeugdenmedia.nl

1 Verklaar de vetgedrukte woorden. - inmiddels:

- authentiek:

- geconstrueerd:

Van welk zelfstandig naamwoord is ‘geconstrueerd’ afgeleid? - voorgeproduceerd:

- voyeuristisch:

Van welk zelfstandig naamwoord is ‘voyeuristisch’ afgeleid? - Wat schuift dat?:

- figureren: Welk zelfstandig naamwoord is van ‘figureren’ afgeleid? - scouten:

Je online reputatie uitbouwen

2 Gebruik de woorden in een zin waaruit de betekenis duidelijk blijkt. 3 Wat is het verschil tussen een vlogger en een YouTuber?

4 Waarom is het belangrijk kritisch naar de filmpjes van vloggers of YouTubers te kijken?

1 Wat zijn ‘social influencers’? Leg uit.

D Kijk naar de reportage. Beantwoord de vragen.

ex e

2 Hoe gebruiken bedrijven of merken social influencers om gratis reclame te maken?

3 Voor welke producten maken social influencers reclame?

4 Welke kanalen gebruiken social influencers?

5 Waarom is reclame via social influencers voor sommige bedrijven interessanter dan ‘gewone’ reclame?

6 Wat vind jij zelf van social influencers? Volg jij zelf zulke kanalen? Laat je je door hen beïnvloeden om bepaalde producten te kopen? Waarom (niet)?

2 3

12 UITDAGING 1 – IEDEREEN VLOGGER

4 5

Overtuigd?

LEZEN, LUISTEREN

aa m

3.1 PLASTICSOEP A Lees de tekst. Beantwoord de vragen.

Je kunt de soorten argumenten in een tekst herkennen. Je kunt zelf argumenteren.

ex e

Groeiende paniek over plastic

Europa wil het gebruik van plastic aan banden leggen. Supermarkten zoeken hoe ze het met minder kunnen doen en ook de consument beseft stilaan dat al die wegwerpbekertjes en voedselverpakkingen nefast zijn. 'Het besef is er. Nu nog het gebruik doen dalen.'

Een zeepaardje met in zijn staart een wattenstaafje. Het is een trieste illustratie van hoe er in onze zeeën stilaan meer plastic dan vis zit. Als we niets doen, zal dat tegen 2050 daadwerkelijk het geval zijn, waarschuwden de VN enkele maanden geleden nog. De term 'plasticsoep' is intussen gemeengoed geworden.

Europa wil het tij doen keren. De Commissie heeft nu een aantal voorstellen op tafel gelegd om de afvalberg te doen krimpen. Tegen 2030 wil ze dat alle plastic verpakkingen die nieuw op de markt komen recycleerbaar zijn. De helft van de 26 miljoen ton plastic afval moet tegen dezelfde tijd gerecycleerd worden. Ook wegwerpproducten zoals rietjes of bekers wil Europa aan banden leggen. Verder moet onderzocht worden of een taks op plastic soelaas biedt en in welke mate microplastics – stukjes die kleiner dan 5 mm zijn en onder meer in cosmetica zitten – strenger gereguleerd moeten worden.

Overtuigd?

Plastic Free July Helemaal toevallig is de Europese charge niet. Het merendeel van het Europese plasticafval ging de voorbije jaren naar China. Onlangs liet de Volksrepubliek weten dat het niet langer de dumpplek van de EU wil zijn.

‘Er is een kentering gaande’, zegt Jeroen Dagevos van de Nederlandse Plastic Soup Foundation, een van de belangrijkste organisaties in de strijd tegen plasticvervuiling. ‘Ook het grote publiek beseft stilaan dat het zo niet meer verder kan. Helaas zien we dat nog niet in de grafieken. Het gebruik blijft stijgen.’

Daar is een goeie reden voor: plastic is erg goedkoop en je kunt er zowat alles mee maken. ‘In die zin is het een fantastisch materiaal en het blijft eeuwig bestaan. Het probleem is dat we het op dit moment niet zo goed gerecycleerd krijgen als bijvoorbeeld papier of glas. Je zou de verpakkingen uit de voedingsindustrie zodanig moeten kunnen recupereren dat je ze kunt hergebruiken als verpakkingsmateriaal, niet als tweederangs stoeltjes of bankjes. Maar dat is lastig. Dat betekent dat je heel gericht moet recycleren’, zegt Dagevos.

Het is vooral in de voedingsindustrie dat het gebruik van plastic piekt, ondanks alle initiatieven. ‘Inmiddels heb je wel van die winkels waar ze het zonder verpakkingen doen, maar dat is nog altijd erg kleinschalig’, meent Dagevos. ‘Bovendien mislukken die ook vaak. Het zijn de grote ketens die je moet meekrijgen.’

ex e

De grote supermarkten proberen wel, merkt Dagevos op. In Nederland bijvoorbeeld recycleert Aldi zelf zijn petflessen. In Groot-Brittannië belooft de keten Iceland om binnen vijf jaar geen enkel huishoudelijk product nog in plastic te verpakken. In ons land haalde Delhaize bioproducten uit het plastic en spaart daarmee 13 ton afval per jaar uit. Willen we de plasticsoep beteugelen, dan moet ook de consument mee. Her en der duiken initiatieven op om de consumptie van plastic naar beneden te halen. Zo circuleren er uitdagingen op Facebook die mensen moeten aansporen om een tijdje plasticvrij te leven. Na Dagen Zonder Vlees of Tournée Minérale krijgt ook de Australische actie Plastic Free July hier en daar ingang.

Statiegeld Toch is dat niet voldoende, meent de Plastic Soup Foundation. Het is niet omdat mensen zich bewust zijn van het probleem, dat ze hun koopgedrag aanpassen. ‘Een financiële prikkel kan helpen’, denkt Dagevos. ‘Zeker in Nederland merk je dat zoiets werkt. In de stations krijg je nu 30 cent korting als je je eigen koffiemok meeneemt. Vroeger gaven winkels de plastic tas gratis weg, nu moet je daar 20 à 30 cent voor betalen. Sindsdien zien we dat er 70 procent minder tasjes worden verkocht.’ In Vlaanderen wil de minister van Leefmilieu graag statiegeld op blikjes en petflessen invoeren. Een analyse van de Openbare Vlaamse Afvalmaatschappij (OVAM) toonde aan dat zo'n heffing tot een daling van het zwerfvuil met 40 procent kan leiden. Dik tegen de zin van de verpakkingsindustrie, die nu zelf een alternatief plan heeft uitgewerkt. De Vlaamse regering moet hierover de knoop doorhakken. ‘In Nederland hebben we al statiegeld op grote petflessen', legt Dagevos uit. 'Dat systeem werkt erg goed.’

Naar: De Morgen 1

2 3

14 UITDAGING 1 – IEDEREEN VLOGGER

4 5

1 Leg de vetgedrukte woorden uit de tekst in je eigen woorden uit. - gemeengoed: - het tij keren: - soelaas bieden: - gereguleerd:

- charge:

- kentering: - beteugelen:

2 Gebruik de woorden in een zin waaruit de betekenis duidelijk blijkt. 3 Wat is ‘Plastic Free July’? Is er een gelijkaardig initiatief bij ons?

De tekst vermeldt: ‘In Vlaanderen wil de minister van Leefmilieu graag statiegeld invoeren op blikjes en petflessen.’ Is er sinds de publicatie van de tekst iets veranderd? Wat? Wat doe je zelf al om minder plastic te gebruiken? Welke maatregelen om het plasticgebruik te doen dalen vind je in de tekst? Markeer. In de tekst zijn vier argumenten onderstreept. Zet ze op de juiste plaats in de tabel.

ex e

4 5 6 7

Soort argument

Voorbeeld uit de tekst

Voorbeelden

Vergelijking met een gelijkaardige situatie

Oorzaak en gevolg

Cijfers, statistieken, wetenschappelijk onderzoek

Persoonlijk gevoel

Overtuigd?

8 Bekijk de tabel hierboven opnieuw. Bedenk zelf argumenten tegen plasticgebruik voor de soorten argumenten waarvan geen voorbeeld in de tekst staat. Vul de tabel verder aan. 9 Wat denk je zelf over een beperking of een verbod op plastic? Is dat haalbaar/wenselijk? Leg uit.

3.2 OMGAAN MET KRITIEK

A Welke voorbeelden van kritiek zijn constructief ? Kruis aan.

Constructief betekent dat je duidelijk weet wat verkeerd is en hoe je het kunt aanpassen.

 Er is een rekenfout in je berekening geslopen. Kijk eens in de vijfde bewerking.  Het is altijd hetzelfde met jouw tekeningen.  In je tweede pagina staan drie werkwoordsfouten.  Je kende de volgorde van je presentatie niet uit het hoofd. Dat vind ik geen goede voorbereiding.  Je neemt onze afspraken nooit serieus.  Je bent een sloddervos!

B Bekijk het filmpje. Beantwoord de vragen.

ex e

1 Waarom is het belangrijk dat je kritiek in constructieve feedback kunt ombuigen? 2 Welke drie manieren zijn er om met kritiek om te gaan? Leg elke manier in je eigen woorden uit Vul de tabel aan. Uitleg

Manier

3 Wat is de beste manier om met kritiek om te gaan? 1

2 3

16 UITDAGING 1 – IEDEREEN VLOGGER

4 5

C Lees de tips voor omgaan met kritiek.

OMGAAN MET KRITIEK

Doorheen je schooltijd krijg je op verschillende momenten met kritiek te maken. Je leraars geven feedback of kritiek op je opdrachten, je stagebegeleider tijdens de stage en de juryleden tijdens de verdediging van je geïntegreerde proef. Kritiek vind je in veel vormen. Soms is de kritiek terecht, soms ook niet. Maar hoe ga je op een goede manier met kritiek om?

ex e

1 LUISTER ACTIEF Wie kritiek ontvangt, is gebaat bij actief luisteren. Dat houdt in dat je verbaal én non-verbaal laat zien dat je aandacht hebt voor wat je gesprekspartner te zeggen heeft. Voorbeelden: - knikken, hummen - aantekeningen maken - open houding (oogcontact, dezelfde houding als je gesprekspartner aannemen)

2 VRAAG OM TOELICHTING Is je niet helemaal duidelijk wat de ander bedoelt, vraag dan om een toelichting. Probeer de kritiek te begrijpen. Vraag door naar wat de ander precies bedoelt. Check of je de boodschap goed hebt begrepen door te luisteren, samen te vatten en door te vragen.

Voorbeeld: ‘Je zegt dat het je stoorde dat ik te laat was. Wanneer was dat precies? Wat hadden we afgesproken?’ 3 TOON WAARDERING Een gouden regel is de ander te bedanken voor zijn informatie. Dat voelt misschien wat vreemd, maar als je kritiek ziet als een kans in plaats van als een bedreiging, is het zo gek nog niet. De ander geeft je immers informatie waarmee jij je voordeel kunt doen. Voorbeeld: ‘Ik was me er niet van bewust dat mijn gedrag dit effect had. Ik stel het op prijs dat je me dit vertelt.’

Overtuigd?

4 WIK EN WEEG Degene die kritiek ontvangt, beoordeelt zelf wat hij met de feedback gaat doen. Vind je de kanttekeningen terecht of onterecht? Herken je wat de ander zegt? Kun je er iets mee? Wíl je iets aan je gedrag veranderen? Schiet in geen geval in de verdediging. Beter is het om op zoek te gaan naar alternatieven of achterliggende redenen.

Voorbeeld: Niet: ‘Ja maar, ik heb je al drie keer verteld waarom ik te laat was.’ Maar: ‘Je zegt dat je door mijn gedrag het gevoel hebt dat ik je niet serieus neem. Hoe kan ik je laten merken dat ik je wel serieus neem?’

Wanneer je kritiek ontvangt die echt niet terecht is, probeer dan te achterhalen waarom je de kritiek krijgt. Heb je iets niet genoeg uitgelegd of beargumenteerd? Werd je verkeerd begrepen? Als je dat weet, kun je meer uitleg geven.

Voorbeelden: ‘Misschien heb ik me niet goed uitgedrukt. Kun je me vertellen wat je niet goed vindt?’ ‘Wat ik eigenlijk bedoelde, is …’ ‘Ik denk dat ik dat nog wat meer moet uitleggen.’

ex e

5 DOE IETS MET DE KRITIEK Laat de feedbackgever weten wat je met zijn commentaar doet. Als je besluit er niets mee te doen, zeg je het ook. Voorbeelden: ‘Ik heb gehoord wat je zei, maar ik ben het niet met je eens. De reden is ...’ ‘Ik heb gehoord wat je zei en ik ben het met je eens. Volgende keer maken we vooraf afspraken over de taakverdeling.’

Naar: www.leren.nl

D Lees de volgende situaties. Hoe kun je op een goede manier reageren? Tijdens de voorbereiding van een groepswerk merkt een klasgenoot op dat je jouw deel van de taken nog niet gemaakt hebt. Dat klopt, je bent het vergeten. In het jeugdhuis organiseren jullie een fuif. De afspraak is dat jij de bestelling van de drank plaatst. De drankenleverancier is echter met vakantie en komt overmorgen terug. Je krijgt kritiek omdat je de bestelling nog niet geregeld hebt. Je kwam te laat op je vakantiejob door vertraging van de trein. Je werkgever heeft daar begrip voor, maar wil wel graag dat je hem telefonisch verwittigt. Dat heb je niet gedaan. Je baas maakt daarover een opmerking.

1 2 3

E Kreeg je zelf al eens onterecht kritiek? Hoe ging je daarmee om?

2 3

18 UITDAGING 1 – IEDEREEN VLOGGER

4 5

Zelf een overtuigend filmpje maken

LUISTEREN, SPREKEN

Oriënteren Kijk naar het filmpje. Beantwoord de vragen. 1 2 3 4

Wat is De Warmste Week? Welke actie voor het goede doel organiseert de klas? Voor welk goed doel deden ze dat? Wat doet deze organisatie? Waarom kiest de klas net voor dit goede doel?

Voorbereiden

ex e

VOOR

Je kunt een overtuigend filmpje maken.

Maak een spreekschema. Als je hulp bij het filmen nodig hebt, spreek dan goed af met de persoon die jou zal helpen. Kies alvast met welk programma of met welke app je achteraf het filmpje wilt afwerken. Kijk na hoe het programma of de app werkt.

1 Kies zelf een goed doel waarvoor je een actie wilt opzetten. a Welk goed doel kies je? Wat doet de organisatie die je gekozen hebt? b Waarom kies je net dit doel? Motiveer je keuze met verschillende soorten argumenten. c Hoe voel je je persoonlijk bij dit doel betrokken? d Welke actie ga je voor het goede doel op touw zetten?

TIJDENS Uitvoeren

Spreek je filmpje in. Raadpleeg de fiche ‘spreken’.

Zelf een overtuigend filmpje maken

NA Reflecteren 1 Controleer je eigen filmpje met de checklist en doe aanpassingen waar nodig.

Checklist

Inhoud



2 Ik leg uit waarom ik dit doel gekozen heb en hoe ik me bij dit doel betrokken voel.



1 Ik leg uit welk goed doel ik gekozen heb en wat de organisatie doet.

3 Ik leg uit welke actie ik voor het goede doel op touw wil zetten.

4 Ik spreek standaardtaal.



6 Ik heb een gevarieerde intonatie.



7 Ik heb een passend spreektempo.



8 Ik spreek spontaan en lees niet af.



2 Plaats het filmpje op je blog.

2 3

20 UITDAGING 1 – IEDEREEN VLOGGER

4 5



5 Ik heb een goede articulatie.

ex e

BLOG U1.2

Taal



VLOGGER IEDEREEN ONDERZOEKER JOURNALIST

SOLLICITANT

EXPERT

ANIMATOR

SOCIAAL

ex e

UITDAGING 2

IEDEREEN ONDERZOEKER

Op het einde van je schoolloopbaan maak je een eindwerk. Daarvoor moet je op onderzoek uit. Van jouw kennis, stage en opzoekingswerk breng je gestructureerd verslag uit. Op het einde van deze uitdaging ben jij in staat om een degelijk onderzoek uit te voeren en er een stevig rapport over te schrijven.

2 STRAK PLAN

• Hoe start je een onderzoek? • Welke informatie heb je nodig? • Hoe houd je overzicht? • Hoe werk je met meerderen aan één onderzoek?

3 ZOEKTOCHT

• Hoe mail je om informatie? • Hoe zoek je informatie op het internet? • Hoe zoek je informatie in de bibliotheek?

4 MIJN ONDERZOEKSVERSLAG SCHRIJVEN!

• Hoe maak je een onderzoeksverslag op?

1 HET IS VOORBIJ … • Wat zijn de voor- en nadelen van professioneel samenwerken met personen waarmee je een privérelatie hebt?

5 PERSOONLIJK GETINT

• Je verwerkt bronnenmateriaal op een persoonlijke manier.

Het is voorbij …

LEZEN, SPREKEN

A Lees de tekst.

De glimmende zwarte schoenen waarmee hij op de trouwdag van zijn nicht twee joekels van blaren had gekweekt, vlogen nijdig onder de kast. Hij gooide zijn jasje over de stoel en wrikte zijn das los. Daarna liet hij zich languit in de fauteuil vallen. Het was voorbij. Eindelijk. Bjarne had tal van redenen om zijn geluk van de daken te schreeuwen. Na zes jaar braafjes knikken en alles slikken, mocht hij er binnenkort de brui aan geven. Een totaal nieuwe wereld opende weldra zijn deuren. Toch voelde zijn maag alsof hij een handgranaat had ingeslikt. Na de presentatie van hun eindwerk had Tine hem geen blik meer gegund. Met opeengeperste lippen en een blik die weinig goeds voorspelde, was ze als een snelwandelaarster naar het fietsenhok gestapt. ‘Hey, gaan we dit niet vieren?’ riep hij haar nog na. Ze hield halt en draaide zich naar hem om. ‘Nee, Bjarne. Nu ga ik wat bekomen. Vind je het goed?’ Ze klonk niet kwaad, maar haar kalme toon en de koude, doordringende blik in haar ogen hadden hem in enkele seconden voor het blok gezet. Vooral Tine had tijdens de verdediging van hun project het woord gevoerd. Ze had zich in heel wat bochten moeten wringen om de externe juryleden te overtuigen. Haar natuurlijke charmes hadden haar ook deze keer geen windeieren gelegd, want niet alleen het eindproduct was belangrijk, maar ook de weg ernaartoe zou flink wat punten opleveren. Precies daar knelde het schoentje. ‘Tine …’ Hij slikte toen hij zag dat haar onderlip trilde en ze moeite had om niet in huilen uit te barsten. Maandenlang had hij een oogje op dit meisje gehad en toen de Swa van technologische activiteiten hen samen in een geïntegreerde proef had geduwd, had hij zijn leraar van dankbaarheid bijna op de mond gekust.

ex e

2 3

22 UITDAGING 2 – IEDEREEN ONDERZOEKER

4 5

Je kunt je in een situatie inleven. Je kunt jezelf en je eigen situatie met de hoofdpersonages vergelijken. Je kunt voor- en nadelen noemen van het samenwerken met personen waarmee je een privérelatie hebt. Je kunt de figuurlijke taal verklaren.

ex e

Na een week waren ze een stel. ‘Ik weet het niet meer, Bjarne.’ Het zwarte pakje stond haar bijzonder goed en Bjarne kon zijn ogen ook deze keer niet van haar afhouden. Haar lange slanke benen kwamen in de zwarte panty bijzonder goed tot hun recht. Stiekem had hij gehoopt dat hun relatie na de examens in een verder stadium zou geraken. Maar de manier waarop ze nu voor hem stond, voorspelde weinig goeds. ‘Hoezo?’ Zijn stem trilde. Ze diepte een zakdoekje uit haar jas en snoot haar neus. Hij wist verduiveld goed wat ze bedoelde. ‘We zijn geslaagd, Tine!’ probeerde hij het tij te keren. Ze zag eruit alsof ze de laatste nachten nauwelijks had geslapen. ‘Oké, ik had wat beter mijn best moeten doen …’ Hij klonk als een verwende kleuter die met een spontane bekentenis zijn straf probeerde te omzeilen. Toch wist hij goed wat er op haar lever lag. Het had eindeloos lang geduurd voor hij uit de startblokken was geraakt. Alleen zou hij de eindmeet nooit hebben gehaald. Geen enkele deadline had hij gerespecteerd. Het verplichte interview met een professional had hij pas vorige week kunnen afnemen omdat hij telkens vergat een afspraak te maken. De stage was in mineur geëindigd omdat hij geen kritiek had kunnen verdragen en zijn deel van de informatiebundel was met een fijn fileermesje, letter voor letter van het internet geschraapt waardoor hij halverwege terug naar af moest. Het had er vingerdik op gelegen dat het geleverde werk niet van hem was. Maar Tine had hem telkens weer op de been geholpen. Behalve haar deel had ze ook een behoorlijk deel van zijn werk voor haar rekening genomen. En net toen het einde eindelijk in zicht kwam, had het noodlot opnieuw toegeslagen. Een drietal weken voor hij zijn deel moest indienen, was zijn laptop gecrasht. Een of ander virus … ‘Je hebt toch back-ups?’ had Tine met opgetrokken wenkbrauwen gevraagd. Met open mond had hij haar blik beantwoord. ‘Ben jij dan zo stom?’ De Swa had zijn verontwaardiging niet onder stoelen of banken gestopt. Hoewel hun mentor zichzelf gewoonlijk vrij goed in de hand had, had hij hier alle registers opengetrokken om hem de huid vol te schelden. ‘Je bent ook voor háár verantwoordelijk, jongen!’ had hij geschreeuwd. Die laatste week hadden ze elke avond en het hele weekend met z’n tweeën gewerkt om alles opnieuw in elkaar te boksen. Nu stond hij hier als een volgesnoten zakdoek. ‘Ik ga niet mee, Bjarne,’ zei Tine droogjes. ‘Ik ga naar huis.’ ‘Sorry.’ Ineens besefte hij de ernst van de zaak. Hij stapte op haar af en wilde haar omhelzen, maar toen ze instinctief een stap achteruit zette, hield hij zijn pas in. ‘Ik weet niet of ik met jou verder kan.’ Hij slikte.

Het is voorbij …

100

ex e

‘Tine, wat zeg je nu? Het is toch maar school?’ Ze schudde het hoofd. ‘Ik probeer hier aan mijn toekomst te werken, Bjarne. Op jou heb ik duidelijk niet kunnen rekenen. Als je je hiervoor al niet inzet, hoe zou je je dan op andere vlakken wél inzetten? Ik wil niet verder met een jongen die zo onverantwoordelijk is.’ Bjarne schrok en voelde zijn hart in overdrive gaan. Hij zag Tines mond open en dicht gaan, maar wat ze allemaal zei, drong nauwelijks tot hem door. Zette ze een punt achter hun relatie? Had hij zijn verkering met het mooiste meisje van de klas verkwanseld door zijn stomme nonchalance? Had Aäron gelijk gehad toen hij zei dat hij – Kwakkel – zo’n meisje niet verdiende? Hij had er zijn beste vriend bijna een dreun voor verkocht. Een ijskoude vinger liep langs zijn ruggengraat. Hij voelde het koude zweet uitbreken. Het ergste vond hij haar ogen. Die keken niet beschuldigend of boos, maar gekwetst. Ongenadig sneden ze zijn ziel in reepjes. ‘Zeg zoiets niet, Tine. Geef me de kans om …’ Ze schudde haar hoofd en richtte haar blik op de grond. ‘Ik dacht echt dat je anders was, Bjarne. Je hebt geen poot voor ons project verzet. Zelfs je uitleg voor de jury, bij de PowerPoint, zat vol aarzelingen.’ Het klopte. Halverwege zijn gestuntel had Tine charmant de aandacht van de jury naar zich toe getrokken. Haar enthousiasme had hen gered. In zijn ooghoeken zag hij de Swa. Eventjes leek het alsof hij naar hen toe zou komen, maar wellicht snapte hij wat er aan de hand was. Tactvol stapte hij op een ander groepje leerlingen af. ‘We hadden het toch fijn?’ Het zinnetje gleed zacht en wat schaapachtig uit zijn mond. Onwillekeurig dacht hij aan de vele toffe momenten die ze op die korte tijd hadden beleefd. Hij was trots geweest met haar aan zijn zijde. Het besef dat dit aan een paardenhaartje bengelde, deed hem huiveren. Tegen alle verwachtingen in liep ze op hem af en gaf hem een knuffel en een zoen. ‘Dag Bjarne.’ Haar stem brak. Hij wilde iets zeggen, maar de woorden bleven in zijn keel steken. Met lede ogen keek hij toe hoe zijn vriendin in het fietsenhok verdween. Tien seconden later zag hij haar de straat op fietsen. Hij voelde hoe zijn ogen vochtig werden. Haar zoen gloeide als een brandmerk op zijn wang.

105

110

115

Kristof Desmet 1

2 3

24 UITDAGING 2 – IEDEREEN ONDERZOEKER

4 5

B Beantwoord de vragen. 1 Verklaar de titel ‘Het is voorbij …’.

2 Met wie zou je liefst een eindwerk maken? Met Bjarne of Tine? Verklaar je antwoord. 3 In wie herken je jezelf het best? Waarom? 4 Bjarne had zijn leraar, de Swa, van dankbaarheid bijna op de mond gekust. Waarom?

ex e

C Verklaar de figuurlijke taal.

6 Waarom valt er voor Tine niets te vieren?

5 Wat zijn de voor- en nadelen van het samenwerken voor een eindwerk met je beste vriend(in) of liefje?

1 Zoek de betekenis in een (digitaal) woordenboek op.

- Haar natuurlijke charmes hadden haar ook deze keer geen windeieren gelegd.

- Haar kalme toon en de koude, doordringende blik in haar ogen hadden hem in enkele seconden voor het blok gezet.

- … zijn deel van de informatiebundel was met een fijn fileermesje, letter voor letter van het internet geschraapt waardoor hij halverwege terug naar af moest.

- Het zinnetje gleed zacht en wat schaapachtig uit zijn mond.

2 Leg met je eigen woorden uit. - … zijn deel van de informatiebundel was met een fijn fileermesje, letter voor letter van het internet geschraapt …

Het is voorbij …

- Hoewel hun mentor zichzelf gewoonlijk vrij goed in de hand had, had hij hier alle registers opengetrokken om hem de huid vol te schelden. - Hoewel hun mentor zichzelf gewoonlijk vrij goed in de hand had, had hij hier alle registers opengetrokken om hem de huid vol te schelden.

- Je hebt geen poot voor ons project verzet.

3 Combineer de zin met de passende uitleg.

1 zo goed als zeker afgelopen zijn

B Een ijskoude vinger liep langs zijn ruggengraat.

2 bang worden

C Hij voelde het koude zweet uitbreken.

3 heel boos zijn

A Nu stond hij hier als een volgesnoten zakdoek.

4 niet meer weten wat te doen om de situatie te verbeteren

D Ongenadig sneden haar ogen zijn ziel in reepjes.

5 een sterke indruk nalaten

F Haar zoen gloeide als een brandmerk op zijn wang.

6 heel sterk zijn

7 een slecht gevoel bezorgen 8 het koud krijgen 9 aanvoelen dat er iets mis is

ex e

E Het besef dat hun relatie aan een paardenhaartje bengelde, deed hem huiveren.

4 Markeer in opdracht 1, 2 of 3 één voorbeeld van figuurlijke taal dat jij leuk vindt. Gebruik die figuurlijke taal in een zelf gevonden situatie.

2 3

26 UITDAGING 2 – IEDEREEN ONDERZOEKER

4 5

Strak plan

LEZEN, STRUCTUREREN, SCHRIJVEN

Je kunt het doel van je eindwerk bepalen. Je kunt de meest geschikte manier kiezen om een mindmap en/of logboek aan te maken. Je kunt overzicht in je werk houden.

2.1 UIT DE PRAKTIJK

A Lees de tekst.

HET ONDERZOEKSRAPPORT

ex e

Amadeo, Jeremy en Emma zaten in het zesde jaar auto. Als eindwerk moesten ze de motor van een Peugeot 106 1.5 diesel (55 pk) uit het bouwjaar 1997 reviseren. Van het werk maakten ze een schriftelijk verslag. Op het einde van het schooljaar moesten ze het werk aan een jury voorstellen. Het opstarten van deze onderzoeksopdracht vonden ze heel moeilijk.

DE VRAGEN

Ze hadden zichzelf een aantal vragen gesteld en probeerden een antwoord te formuleren. Wat is het doel van ons eindwerk? We moeten een Peugeot 106 1.5 diesel (55 pk) uit het bouwjaar 1997 weer rijklaar maken. Daarvoor moeten we de motor reviseren. 1

Hoe moeten we dat doel bereiken? We moeten het motorblok uit de auto halen en schoonmaken door alle vet en olie te verwijderen. We moeten controleren welke onderdelen niet meer werken en die onderdelen herstellen of vervangen. 2

Strak plan

Wat moeten we kennen en kunnen? - We moeten de werking van de verschillende motoronderdelen kennen. - We moeten kunnen controleren welke onderdelen werken. - We moeten de niet-werkende onderdelen kunnen vervangen of herstellen. - We moeten van al ons werk een overzicht maken.

Wie heeft expertise? Emma is enorm geĂŻnteresseerd in motoronderdelen. Ze ziet als geen ander wat eraan scheelt. Aan onze stagementor-praktijkleraar en onze stagebegeleidergaragehouder kunnen we vragen stellen als we met iets echt geen raad weten. Garagehouders die jaren ervaring met Peugeot hebben, kunnen ons advies geven bij het oplossen van typische problemen of het vinden van wisselstukken. We contacteren enkele garagehouders via e-mail. Daarna contacteren we de personen die ons aan onderdelen kunnen helpen. Waar vinden we info en materiaal? Informatie en materiaal vinden we in onze cursussen, op school, op onze stageplaats, bij de gecontacteerde garagehouders en handelaars in autoonderdelen, op het internet en in de bib.

Welke informatie en materiaal hebben we nodig? Alle technische gegevens over de motor van de Peugeot 106 1.5 diesel (55 pk) uit het bouwjaar 1997. Eenmaal we weten welke motoronderdelen niet werken, sommen we de onderdelen en het nodige werkmateriaal op. We vergelijken de prijslijsten van de aan te kopen onderdelen.

ex e

Wanneer moet alles in orde zijn? Naast de deadlines die de school ons oplegt, leggen we onszelf een aantal deadlines op. We onderzoeken eerst welke defecten er aan de motor zijn en contacteren zo snel mogelijk de personen die ons advies kunnen geven en aan onderdelen kunnen helpen.

Hoeveel mag alles maximaal kosten? Alle materiaal om het werk uit te voeren, kunnen we op de stageplaats gebruiken. We zullen onderhandelen om eventuele wisselstukken gratis of zo goedkoop mogelijk te krijgen. De kosten zullen we eerlijk verdelen. Eigenlijk kunnen we nu absoluut geen realistische prijs bepalen. Pas als we het motorblok op defecten onderzocht hebben en gevonden hebben waar we zo voordelig mogelijk wisselstukken kunnen halen, zullen we zicht hebben op de echte kosten. We zullen ook rekening moeten houden met bijkomende kosten, zoals aankoop of huur van noodzakelijk materiaal.

2 3

28 UITDAGING 2 â€“ IEDEREEN ONDERZOEKER

4 5

Oostrozebeke: Lambertijn

7 Deadlines?

 8 Kosten 1 Doel?

reviseren

2 Hoe?

5 Info en materiaal: waar?

cursus 5+6AO

Lambertijn

Vanderheeren

Vraagbaak Peugeot 106: benzine- en dieselmodellen 1996-1998: een handleding voor het groot en klein onderhoud van alle typen

garagist

stagebegeleider

praktijkleraars

vervangen

herstel

behouden

 Zoek

How to test your starter motor & solenoid - Starter troubleshooting 

testen (E)



4 Experten?

6 Info materiaal: welke?



schoonmaken (A&J)



3 Kennen/kunnen?

motorblok uit (A&J)

ex e

jk 

Motor Peugeot 106 1.5 Diesel (55 pk) bouwjaar 1997

Motor Peugeot 106 1.5 diesel

In DE MINDMAP

Om deze plannen te structureren, maakten ze een mindmap. Daarvoor gebruikten ze een gratis app. In de mindmap zetten ze hun vragen en antwoorden in enkele kernwoorden. De mindmap kunnen ze makkelijk met elkaar delen.

Strak plan

EN VERDER …

Doorheen het schooljaar groeide hun mindmap aan. Telkens Amadeo, Jeremy of Emma een nieuw antwoord of info hadden, vulden ze dat in de mindmap aan. Zo was iedereen meteen op de hoogte er als iets veranderde. Daarnaast hielden ze ook een logboek bij. Het logboek zetten ze op Google Drive.

LOGBOEK GIP Uur

Wat?

Waar?

Amadeo/ Jeremy

ex e

- Motor: voor demontage

Garage Jeremy thuis

14-09-2019 13.00 - Motor demonteren 19.00 Beelden

Wie?

Datum

Jeremy Bernard, Amadeo López, Emma Claes (klas 6AO) Opdrachten: reviseren Peugeot 106 1.5 diesel (55 pk) uit het bouwjaar 1997

- Motor: gedemonteerd: …

+ -

Hoe beginnen?

Info lezen / Werkwijze proberen te plannen

Doelstelling

Samenwerking (Jeremy/Amadeo)

Datum

Uur

Wat?

Waar?

18-09-2019 14.00 - Opzoeken: Bib 15.50 http://zoeken.bibliotheek.be/detail/ Wevelgem P-H-Olving/Vraagbaak-Peugeot-106benzine-en/Boek/?itemid=%7Clibrary %2Fmarc%2Fvlacc%7C1912816 OLVING, P.H., Vraagbaak Peugeot 106: benzine- en dieselmodellen 1996-1998, eerste druk, Kluwer, Deventer, 1998, 226 pagina’s

Info over de te herstellen onderdelen lezen (tegen 25-09-2019)

30 UITDAGING 2 – IEDEREEN ONDERZOEKER

4 5

Jeremy/ Emma

Beelden

2 3

Wie?

Datum

Uur

Wat?

Waar?

Wie?

Garage Emma Vanderheeren

Datum

Waar?

Wie?

30-03-2020 13.30 - Tussentijdse presentatie 13.50

School

Amadeo/ Jeremy/ Emma

Datum

Waar?

Wie?

- Verzonden mails (Emma) - Map: kopie mails (Google Drive) (te vermelden als bijlage!)

Emma/ Amadeo Jeremy/ Emma

Uur

Wat? Mail bedanken stageplaats

09-05-2020 18.30

Wat?

Uur

09-12-2019 08.30 - Stage: ... 12.00

ex e

Zo kon iedereen telkens in de laatst bijgewerkte versie aanvullen. In het logboek noteerden ze dagelijks kort welke taken ze op hun stageplaats uitvoerden. Ze plaatsten er ook fotoâ€™s van hun werk bij. Ze noteerden ook welke artikels, boeken en sites ze gebruikten als achtergrondinfo om hun werk te doen. Van alle materiaal noteerden ze nauwgezet alle bronnen.

Ze hadden dus een schooljaar bomvol werk!

B Beantwoord de vragen.

1 Waarover gaat de tekst?

2 Wat zetten ze in hun mindmap?

3 Welk programma gebruikten ze daarvoor? Waarom? Strak plan

4 Wat zetten ze in hun logboek? 5 Welk programma gebruikten ze daarvoor?

Waarom?

6 Bekijk vraag 8 in de tekst. Waarop hebben ze nog geen concreet antwoord?

2.2 AAN DE SLAG

BLOG U2.1

ex e

A Wat is het onderwerp van jouw eindwerk?

B Stel jezelf vragen over deze opdracht en formuleer concrete antwoorden. Zet dit daarna op je blog met als titel:

â€˜Vragen en antwoorden over het eindwerk van (naam en klas)

over (onderwerp van het eindwerk)

C Maak een mindmap. Een mindmap helpt je om je denkproces en werk te ordenen. Zo krijg je structuur in je werk. 1 2 3

Kies een programma. Als je met anderen samenwerkt, spreek dan af welk programma jullie zullen gebruiken. Noteer de vragen en de antwoorden die je al hebt in de mindmap. Laat je mindmap doorheen het schooljaar met extra gegevens groeien.

2 3

32 UITDAGING 2 â€“ IEDEREEN ONDERZOEKER

4 5

EINDW

ERK

D Maak een logboek. Naast de mindmap leg je ook een logboek aan, zodat je de evolutie van je werk tegenover leraars en juryleden kunt aantonen.

ex e

1 Kies een programma. Als je met anderen samenwerkt, spreek dan af welk programma jullie zullen gebruiken. 2 In het logboek noteer je na elk werkmoment allerlei gegevens om je onderzoek te realiseren. Gebruik hiervoor een tekstverwerkingsprogramma. Vermeld: - de datum; - de duur van het werk; - wat je deed; - je naam, als je met meerderen aan een onderzoek werkt; - van wie je welke nuttige info kreeg; - op welke site, in welk boek of tijdschrift je nuttige informatie vond, telkens met de auteur, jaar van publicatie, uitgever, paginanummers, aantal pagina’s … erbij; - wat goed/minder/niet gaat en waarom; - waar je je zelf goed/minder/niet goed bij voelt en waarom; - welke doelstelling je voor het volgend werkmoment hebt. Voeg foto’s van goede kwaliteit bij, om te tonen hoe je werk vordert.

Strak plan

Zoektocht

SCHRIJVEN, ZOEKEND EN KRITISCH LEZEN

A Bekijk de mail en voer de opdrachten uit.

Aan

3.1 ZOEKTOCHT NAAR DESKUNDIGEN

Je kunt gericht informatie zoeken en correct opvragen. Je kunt doelgericht informatie selecteren.

dietiste@lievesnoeckx.be

Correct e-mailadres

Onderwerp informatie dieet voor bejaarden met diabetes

ex e

Beste mevrouw Snoeckx

Inleiding: jezelf voorstellen + reden van je e-mail

Momenteel zoek ik nog informatie over een gepast dieet voor bejaarde diabetici. Ik schrijf u omdat u diëtiste bent en deskundige op het vlak van diabetes. Zou het mogelijk zijn om me informatie over aangepaste voeding voor dergelijke personen toe te sturen? Ik ben uiteraard bereid u voor de verzendkosten te vergoeden. Of is het mogelijk dat ik bij u langskom om info?

Witruimte tussen de alinea’s

Midden: wat je wilt bereiken

Ik zit in het zesde jaar Grootkeuken in het Stella Marisinstituut in Merksem. Voor mijn geïntegreerde proef moet ik aangepaste maaltijden voor bejaarden met diabetes voorzien.

Duidelijk onderwerp

Hopelijk is het voor u haalbaar om me wat advies te geven. Alvast bedankt.

Slot: afsluiter + dankwoord

Met vriendelijke groeten Ramses Bryon leerling Grootkeuken Stella Marisinstituut Stella Marisstraat 2 2170 Merksem Verzend

1 Vul de kaders aan. 2 Staan er afkortingen in Ramses’ e-mail? 3 Staan er woorden in die jij zou afkorten? 1

2 3

34 UITDAGING 2 – IEDEREEN ONDERZOEKER

4 5

Beleefde groet, geen komma erna Volledige naam en contactgegevens

4 Waarom is het beter om afkortingen te vermijden?

B Schrijf voor jouw eindwerk een passende e-mail naar een deskundige. Gebruik daarvoor het voorbeeld van opdracht A. Raadpleeg de fiche 'schrijven'.

Checklist FORMELE TAAL

C Controleer je e-mail met de checklist en pas waar nodig aan.



Vorm

Inhoud

 1 Je zet geen leesteken na een aanspreking.



2 Je koos een passend onderwerp.

 2 Je gebruikt een nieuwe regel na de aanspreking.



1 Je gebruikt een correct e-mailadres.

ex e

3 Je schrijft een passende aanspreking.  3 Je zet hoofdletters aan het begin van een zin, namen, merken … 4 Je gebruikt alinea's:



4 Je vormt goede, korte zinnen (met een onderwerp en een persoonsvorm).

 5 Je zet een leesteken na elke zin.



- uitleg waarom je mailt

 6 Je zet geen spatie voor een leesteken, wel erna.



- een afsluiter en dankwoord

 7 Je zet één spatie tussen de woorden.



5 Je schrijft enkel wat noodzakelijk is.

 8 Je laat tussen elke alinea witruimte.



6 Je gebruikt geen emoji’s/emoticons.

 9 Je zet geen volledige woorden met hoofdletters of leestekens na elkaar (duidt op schreeuwen).



 10 Je gebruikt de beleefdheidsvorm ‘u’ en ‘uw’.



8 Je schrijft een passende groet.

 11 Je zet geen leesteken na de groet.



9 Je zet je volledige naam en contactgegevens onder de e-mail.

 12 Je gebruikt een correcte spelling.



1 0 Je gebruikt een beleefde toon.



- jezelf voorstellen

7 Je gebruikt geen afkortingen.

D Stuur de e-mail ter controle naar je leraar. Zoektocht

3.2 ZOEKTOCHT OP HET INTERNET A Bekijk de onderstaande afbeeldingen van zoekresultaten op Google. Welke drie vaste onderdelen vind je in de zoekresultaten van Google?

13 sep. 2017 - En wat is de realtie tussen cholesterol en gezond afvallen? Welke gezonde voeding helpt je gezond afvallen en je cholesterol verbeteren?

https://www.afslanken-breda.nl/gezond-afvallen-en-cholesterol/

B Bekijk de titels en de omschrijvingen. Beantwoord daarna de vragen. A

Gezond afvallen en je cholesterol - FiguurNatuur - Gezond afvallen zit ...

De Schreef - Wageningen UR E-depot

[PDF]

edepot.wur.nl/348384

1 2 3

ex e

door H Preuter - Geciteerd voor 6 - Verwante artikelen 3 april 1982. PROEFSTATION ... teeltseizoen op een bedrijf voorkomen, gemeten in procenten of in hec- taren. In tabel 2.1. zijn de ... Bij 1 op 3 aardappelen na somergerst + gras groenbemesting komt meer schurft op de knol voor dan na ...

De teelt van vroege aardappelen - Landbouwleven www.landbouwleven.be/2561/article/2018-03-12/de-teelt-van-vroege-aardappelen

door H Preuter - Geciteerd voor 6 - Verwante artikelen 12 mrt. 2018 - Aardappelen kunnen op alle gronden worden gekweekt als ze maar niet te nat zijn Aardappelen groeien het best in een lichtzure grond en houden niet van verse kalk in de grond, omdat die schurft veroorzaalt op de schol. - Een organische basisbemesting met goed verteerde mest of compost volstaat om te voorzien in de ...

Protexie - Protex nv

www.protexnv.be/nl/index.php?option=com_content&view=article&id...

30 mrt. 2018 - Protexie 06 - Syllit 544 Pro, de beste bescherming tegen schurft vroeg in het seizoen. Protexie 07 - Vooropkomst in bieten : start uw gewas in schoonheid ... Ziektebestrijding in tarwe : Protex helpt u in alle omstandigheden. Protexie 20 - Ziektebestrijding in aardappelen: Mixanil biedt optimale bescherming vanaf de start.

Je bent voor je eindwerk op zoek naar info om schurft op vroege aardappelen te voorkomen of te bestrijden. 1 Welke titel geeft de meeste informatie? A - B - C 2 Analyseer elke omschrijving. Denk aan taal, spelling, datum, betrouwbare herkomst … Een omschrijving analyseren is de afzonderlijke delen van de omschrijving onderzoeken.

2 3

36 UITDAGING 2 – IEDEREEN ONDERZOEKER

4 5

C Bekijk de webadressen. Beantwoord daarna de vragen.

a https://www.diabetes.be/product/voedingsaanbevelingen-bij-ouderen-met-diabetes b http://www.schoolonline.org c https://www.studocu.com › Arteveldehogeschool › Dieetleer d Adv.www.nederlandslank.nl/diabetes e www.well2day.be/.../meerdere-keren-deed-ik-een-poging-om-af-te-vallen-ik-wil-een-... f ladio. be/wp-content/uploads/.../voedingsaanbeveling-bij-ouderen-met-diabetes.pdf

ex e

1 Wat betekent de ‘s’ in https?

3 Welke omschrijving geeft de beste informatie? A - B - C

2 Wanneer is het noodzakelijk om te werken op een website die met https begint?

3 Vul de tabel aan.

is een afkorting van …

1 .be

2 .org

3 .com 4 .nl

4 Wat betekent ‘Adv.’ in dit webadres? Adv. www.nederlandslank.nl/diabetes

Zoektocht

5 Wat is in deze webadressen gemarkeerd? https://www.diabetes.be/product/voedingsaanbevelingen-bij-ouderen-met-diabetes https://www.studocu.com › Arteveldehogeschool › Dieetleer 6 Wat betekent ‘pdf’ in dit webadres? https://www.windesheim.nl/~/media/files/.../111003_valpreventieprintversietotaal.pdf

ex e

7 Noteer de letters van de minst betrouwbare sites. Verklaar telkens waarom ze waarschijnlijk minder betrouwbaar zijn.

D Bekijk op een computer de optie ‘Tools’ in Google. 1 Beschrijf wat je ermee kunt doen.

Elk land

Elke taal

Elke periode

Alle resultaten

2 Zul jij dit gebruiken? Waarom wel/niet?

2 3

38 UITDAGING 2 – IEDEREEN ONDERZOEKER

4 5

E Bekijk op een computer de optie ‘Instellingen’ in Google. Klik vervolgens op ‘Geavanceerd zoeken’. 1 Wat zijn de voordelen van ‘Geavanceerd zoeken’?

2 Zul jij dit gebruiken? Waarom wel/niet?

F Gebruik het ezelsbruggetje ‘KODAK’, om je zoekresultaten kritisch te beoordelen.

Als je informatie over een onderwerp op het internet vindt, kun je die info volgens het KODAKprincipe (kwaliteit, oorsprong, doel, actualiteit en kwantiteit) beoordelen. KWALITEIT

KODAK

1 Lees de tekst.

Is de info recent geschreven of bijgewerkt? Informatie die jaren oud is, is vaak minder betrouwbaar of gewoonweg verouderd en achterhaald.

OORSPRONG

KWANTITEIT

Als de site door een deskundige (organisatie) geschreven of gemaakt is of als je de maker/ schrijver van de site kunt contacteren, dan is de inhoud meer te vertrouwen. DOEL

Controleer of je identieke informatie op meerdere sites, in boeken of artikels vindt. Bekijk ook of er links naar andere websites of verwijzingen naar andere literatuur of bronnen zijn en of er voldoende info gegeven is. Hoe meer identieke informatie je vindt, hoe betrouwbaarder die is.

Vraag je altijd af waarom de website gemaakt is. Om te informeren, vragen te stellen, te verkopen of reclame te maken? Informerende sites zijn betrouwbaarder dan andere.

Met het KODAK-principe heb je dus altijd een simpele houvast om allerhande informatie te beoordelen.

ex e

De kwaliteit van je zoekresultaten beoordeel je door te controleren of de website er professioneel uitziet. Je gaat ook na of er geen spelfouten te bespeuren zijn en of de zinsbouw en de woordkeuze correct zijn. Als een site een duidelijke zoekindex bevat, dan weet je dat over de inhoud en structuur nagedacht is. Sites met veel reclame willen vooral producten verkopen in plaats van kwaliteitsvolle, correcte informatie te bieden. Op een site under construction vind je uiteraard onvoldoende kwaliteitsvolle info.

ACTUALITEIT

Een site under contruction is nog niet afgewerkt. Hij is in voorbereiding.

Zoektocht

2 Zoek zelf drie sites en beoordeel ze volgens het KODAK-principe. Gebruik het blad dat je van je leraar krijgt.

3.3 ZOEKTOCHT IN DE BIBLIOTHEEK Ga naar de website www.bibliotheek.be en zoek voor Amadeo, Jeremy en Emma info om hun Peugeot 106 1.5 diesel (55 pk) uit het bouwjaar 1997 te reviseren.

1 Welke zoekopdracht voer je in? Zoekopdracht

Wat is het resultaat?

 reviseren

 reviseren motor  reviseren Peugeot

 Peugeot 106

ex e

 Peugeot 106 diesel

 Peugeot 106 1.5 diesel (55 pk) uit het bouwjaar 1997

 motor

 Peugeot 106 1997

2 Waarom koos je deze zoekopdracht?

3 Is alle materiaal dat je bij deze zoekopdracht vindt nuttig? Waarop baseer je je keuze? Motiveer volledig met titel, datum van uitgave, inhoud …

2 3

40 UITDAGING 2 – IEDEREEN ONDERZOEKER

4 5

4 Hoe weet je in welke bibliotheek je een bepaald boek kunt vinden?

ex e

5 Is er nog ander interessant materiaal te vinden voor de opdracht van Amadeo, Jeremy en Emma? Verklaar.

6 Hoe kunnen ze hun zoekresultaten verfijnen?

Zoektocht

Mijn onderzoeksverslag schrijven!

A Bekijk het filmpje.

Je kunt een kwaliteitsvol eindwerk afleveren. Je kunt met databescherming rekening houden.

SCHRIJVEN

1 Waarover gaat het? 2 Uit welke onderdelen bestaat een onderzoeksverslag?

b c d e

ex e

B Bekijk het filmpje opnieuw en vul de gegevens hieronder aan.

1 Dit is de kaft van een eindwerk of onderzoeksrapport.

- - contactgegevens

Uitvoering kaft -

Koninklijk Atheneum Zaventel Spoorwegstraat 25 1930 Zaventem

- achtergrondkleur

Veilig speelgoed voor peuters

- het - in een lettertype

- gegevens

42 UITDAGING 2 â€“ IEDEREEN ONDERZOEKER 6

GeĂŻntegreerde proef

- de

2 4

Onder de titel

Onderaan rechts

van de

In het midden

- in een

Bovenaan

Merel Kindt nr.6 Studierichting bso - verzorging 2e leerjaar - 3e graad 2019-2020

Tussen de kaft en de titelpagina komt een

2 De titelpagina is pagina

begint vanaf hier te lopen.

Het

staat op deze pagina niet vermeld.

3 Het woord vooraf staat op pagina

Woord vooraf

Alinea 1

In deze bundel vindt u de geïntegreerde proef (GP) van Alejandro Sangez. De GP is nodig om het studiegetuigschrift Haarzorg aan het Agnetencollege in Peer te behalen. Het onderwerp van deze proef is: tijdelijke en vluchtige haarkleuringen.

Alinea 2

In deze bundel wil ik aantonen dat ik een goede kennis van de verschillende soorten producten heb. Ik kan de voor- en de nadelen aantonen, de prijs-kwaliteitsverhouding beoordelen en zelfstandig bepalen welk product in welke situatie het best geschikt is.

Alinea 3

Dit project zou ik nooit tot een goed einde gebracht hebben zonder hulp. Daarom wil ik mijn stagebegeleidster, mevrouw Cneudt, en het kappersteam van Kings en Queens bedanken voor het overbrengen van hun vakkennis en hun praktische tips. Meneer Decleer, onze leraar Nederlands, wil ik bedanken voor de hulp bij het samenstellen van de bundel. Tot slot wil ik mijn moeder en mijn vriend bedanken, die mij voortdurend steunden en motiveerden.

ex e

Titel

Bij het samenstellen van deze bundel gebruikte ik de volgende computerprogramma’s: Word, Excel, PowerPoint, Paint, Publisher en Print 3D.

Alinea 4

a In alinea 1 staat

b In alinea 2 staat

c In alinea 3 staat

d In alinea 4 staan

e Het ‘Woord vooraf’ schrijf je pas uit als

Mijn onderzoeksverslag schrijven!

4 De inhoudsopgave staat op pagina

De inhoudsopgave kun je gemakkelijk met je opmaken. Zo voorkom je ook fouten in de nummering van titels en pagina's en problemen met de lay-out van de inhoudsopgave. Merk op: de titels ‘Woord vooraf’, ‘Inhoud’, ‘Inleiding’, ‘Besluit’, ‘Bronnenlijst’ en ‘Bijlagen’ krijgen .

Enkel de titels en tussentitels van het eigenlijke onderzoeksverslag zijn

Inhoudsopgave WOORD VOORAF

INHOUDSOPGAVE

INLEIDING

1 Bewaartechnieken 1.1 Koelen

9 9

1.1.1 Wat

1.1.2 Voor- en nadelen

1.1.3 Toepassing

ex e

1.2 Invriezen

1.3 Steriliseren

...

1.7 Roken

...

2 Nederlands

2.1 Brief aanvraag stage

24 25

2.2 Stageverslag

2.3 Dankbrief stagebedrijf

BRONNENLIJST

BESLUIT

BIJLAGEN

5 De inleiding staat op Het 1

De tekst wekt

2 3

44 UITDAGING 2 – IEDEREEN ONDERZOEKER

4 5

. staat op deze pagina niet vermeld. .

Inleiding

Alinea 1

Mijn geïntegreerde proef gaat over suikervrij gebak. Ik koos dit onderwerp omdat er meer en meer mensen suikerziekte hebben. Toch wil ik dat ze van een heerlijk stukje taart of een koekje kunnen blijven genieten.

Alinea 2

Als praktijkopdracht maak ik een suikervrije variant van drie klassiekers: slagroomtaart, brownies en zandkoekjes. Ik zal aantonen dat suikervrij gebak er net zo goed kan uitzien en even goed kan smaken als de gesuikerde varianten. Per soort gebak maak ik een kostprijsberekening en een vergelijking tussen de ongesuikerde en gesuikerde versie. Voor het vak Nederlands maak ik een verslag. In dat verslag beschrijf ik het verloop van de stage en geef ik een korte toelichting waarom het voor de banketbakker belangrijk is om suikervrij of -arm te bakken. Het verslag is met kleurrijke foto’s geïllustreerd. Het bevat ook een bedankingsmail voor mijn stagebegeleider.

Titel

Voor het vak Frans werk ik één recept in het Frans uit. Ook dat recept is met aantrekkelijke foto’s geïllustreerd. Wie mijn gebak ziet en proeft, is ongetwijfeld geïnteresseerd in hoe ik het gemaakt heb. In dit project leer je hoe je suikervrij gebak lekker op smaak brengt. Je ontdekt ook het prijsverschil tussen dit ongesuikerd gebak en de gesuikerde varianten.

ex e

Alinea 3

a In alinea 1 staat

b In alinea 2 staat

c In alinea 3 staat

6 Het eigenlijke onderzoeksrapport staat op Op elke pagina is het

vermeld.

a Bij de opmaak houd je rekening met de

b Elk (vak)onderdeel krijgt een duidelijke

en begint op een

nieuwe

pagina.

Binnen elk onderdeel kun je nog tussentitels zetten.

Alle titels zijn automatisch aan de

Ze geven de

gekoppeld. duidelijk weer.

c In je werk houd je rekening met de AVG (

). Mijn onderzoeksverslag schrijven!

Zorg dat je met de volgende voorwaarden rekening houdt!

Vermeld in je eindwerk enkel de gegevens die echt noodzakelijk zijn. De gebruikte gegevens moeten correct zijn en blijven. Bewaar de gegevens niet langer dan de periode die je nodig hebt om je eindwerk af te werken. Zo kunnen ze niet verkeerd terechtkomen. Als je gegevens van iemand anders gebruikt, moet je kunnen aantonen dat je aan al deze regels voldoet. Als je persoonsgegevens, tekst- of beeldmateriaal van iemand anders gebruikt, vraag je toestemming aan die persoon. Deze gegevens gebruik je enkel voor je eindwerk. Je verspreidt ze op geen enkele andere manier.

- - - - -

7 Het besluit staat op

staat op deze pagina niet vermeld.

Het

Besluit

Alinea 1

Tijdens dit project leerde ik heel wat bij over isolatiemateriaal en technieken om muren te isoleren. Dat gebeurde zowel door de praktijkervaring op verschillende bouwwerven als door het opzoekingswerk dat ik voor dit project moest doen. Ik leerde voor- en nadelen van de verschillende methodes kennen. Dat zal in het echte werkleven zeker nuttig zijn.

ex e

Titel

Door dit onderzoek ontdekte ik van mezelf dat ik tot een goede leer- en werkhouding in staat ben, als de inhoud me interesseert. Ik heb geleerd dat de bouw absoluut mijn ding is, ook al is het zwaar werk. Soms was het moeilijk om gestructureerde verslagen over de stage te maken of om verzorgde e-mails naar stagebegeleiders of firma’s te schrijven.

Alinea 2

b In alinea 2 staat

a In alinea 1 staat

8 De bronnenlijst staat op

Het

9 De bijlagen starten op

Je 2 3

46 UITDAGING 2 – IEDEREEN ONDERZOEKER

4 5

staat op deze pagina niet vermeld.

Je ordent de lijst per Je citeert de bronnen volgens de APA-methode. Met dat systeem in je tekstverwerkingsprogramma kun je alle bronnen op een correcte manier vermelden.

Het 1

staat op deze pagina('s) niet vermeld. de bijlagen: bijlage 1, bijlage 2 …

Persoonlijk getint

SCHRIJVEN

VOOR

ex e

Je kunt bronnenmateriaal op een persoonlijke manier verwerken.

Oriënteren

1 Waarover gaat je onderzoeksverslag? 2 Welke onderwerpen wil je in je onderzoeksverslag bespreken? 3 Kies een onderwerp waarover je informatie wilt zoeken.

Voorbereiden

1 2 3

Zoek een drietal bronteksten die met je onderwerp te maken hebben. Dat kan info zijn die je via e-mail kreeg, of info die je in de bibliotheek of op het internet vond. Zorg dat je de gebruikte bronnen goed bewaart. Noteer op een apart blad het onderwerp van de teksten. Je noteert dus in één of enkele kernwoorden waarover de tekst gaat. Markeer de hoofdgedachte(n) in elke tekst. Gebruik de fiches 'lezen' en 'schematiseren'.

Persoonlijk getint

Uitvoeren

TIJDENS

8 Zorg voor gevarieerd woordgebruik. Dat leest prettiger.

4 Noteer de hoofdgedachte(n) van elke tekst. Gebruik de fiches 'lezen' en 'schematiseren'. Je schrijft in één of enkele zinnen met je eigen woorden wat elke tekst over het onderwerp vertelt. 5 Noteer met je eigen woorden welke info je uit de teksten belangrijk vindt om in je verslag te verwerken. 6 Maak zelf een nieuwe tekst, waarin je alle nuttige informatie verwerkt, zonder zaken letterlijk over te nemen. Gebruik daarvoor de fiche 'schrijven'. 7 Zorg voor de nodige structuur: a Noteer in een inleiding waarover je tekst zal gaan. b Noteer alle nuttige informatie. Denk na over de structuur die je zult gebruiken: opsommend, chronologisch, oorzaak-gevolg, probleemoplossend, vergelijkend. c Noteer tot slot waarom de informatie voor jouw eindrapport zinvol is.

ex e

1 Typ de tekst net over. 2 Noteer de bronvermelding op de correcte manier onder je tekst.

Reflecteren

Controleer je tekst met de checklist. Laat je tekst door een klasgenoot nalezen. Pas de tekst waar nodig aan. Zet hem daarna op je blog met als titel:

1 2 3

BLOG ‘Verwerking informatie over U2.2

2 3

48 UITDAGING 2 – IEDEREEN ONDERZOEKER

4 5

’

VLOGGER ONDERZOEKER IEDEREEN JOURNALIST

SOLLICITANT

EXPERT

ANIMATOR

SOCIAAL

UITDAGING 3

ex e

IEDEREEN JOURNALIST

Dagelijks kom je in contact met verschillende teksttypes (reclame, regeling openbaar vervoer, verkeersborden …). Welk doel hebben ze? Waarover gaan ze en hoe zijn ze opgebouwd? Op het einde van deze uitdaging ben jij in staat om, samen met een aantal klasgenoten, een eigen tijdschrift te publiceren. Daarin zullen verschillende teksttypes voorkomen. Je leert eerst nadenken over zinsbouw en taalgebruik, om daarna jouw uitdaging tot een goed einde te brengen. Daarbij zal een kritische blik op jezelf maar ook op de ander noodzakelijk zijn.

2 OPGEBOUWD

• Welke informatie haal je uit de opbouw van een cover? • Hoe geef je jouw eigen mening weer? • Hoe herken je teksttypes qua opbouw en lay-out? • Welke teksttypes keren dikwijls in tijdschriften terug?

3 DE EERSTE STAPPEN NAAR JE EIGEN TIJDSCHRIFT

• Op welke manier werk je samen, waarbij je je aan een taak- en tijdsverdeling houdt? • Hoe voer je in groep een complexe taalopdracht uit? • Hoe beoordeel je de samenwerking kritisch en stuur je bij?

4 WOORDENVAL • Welke valkuilen vermijd je tijdens het schrijven?

1 JOURNALIST AAN HET WERK

• Op welke manier bekijk je een filmfragment kritisch? • Hoe lees je een nonfictietekst kritisch? • Welke gelijkenissen/ verschillen ontdek je tussen een filmen een leesfragment over hetzelfde onderwerp?

5 KLAAR VOOR PUBLICATIE?!

• Je stelt, samen met enkele klasgenoten, je eigen tijdschrift samen.

Journalist aan het werk

KIJKEN, LEZEN

Je kunt een filmfragment kritisch bekijken. Je kunt een leesfragment kritisch lezen. Je kunt een filmen leesfragment over hetzelfde onderwerp met elkaar vergelijken. Je kunt je woordenschat uitbreiden.

A Bekijk de verschillende teksten. Beantwoord de vragen.

Welke onderwerpen komen aan bod? Waar kom je deze teksten tegen? Hebben jullie een schoolkrantje? Hoe heet het? Hoeveel keer per schooljaar verschijnt het? Mogen jullie zelf een bijdrage leveren? Zo ja, hoe gebeurt dat? Wie is verantwoordelijk voor de publicatie ervan? Vind jij het schoolkrantje interessant of niet? Waarom?

ex e

1 2 3 4 5 6 7

1.1 THE DEVIL WEARS PRADA (DE DUIVEL DRAAGT PRADA)

Engels toneel voor 4TSO en 6BSO, editie 5

Memorial Gernay 43 drie Waregemse scholen leveren hun bijdrage

gekeerd naar hun oorspronkelijke plaats. Via een QR-code op het monument kan informatie opgeroepen worden over het bedrijf, de gebeurtenissen van 1943 en over de realisatie van het memoriaal.

De interactieve toneelvoorstelling, in het Engels, voor 4TSO en 6BSO werd gesmaakt. In een moderne versie van Romeo en Julia werden de leerlingen geconfronteerd met diversiteit en gelijkenissen tussen twee ‘clans’. De acteurs waren verbaasd over het acteertalent (de leerlingen namen deel aan de voorstelling) en over de kennis van het Engels.

2 3

50 UITDAGING 3 – IEDEREEN JOURNALIST

4 5

Lode Deconinck

VTI-leerkracht Christ Eeckhout ontwierp het gedenkteken en samen met collega Marc Devolder had hij de leiding over de praktische realisatie van dat ontwerp. Het uitvoeren van het werk gebeurde immers door leerlingen van verschillende klassen BSO basismechanica, lassenconstructie en industrieel onderhoud en TSO bouw- en houtkunde. De betrokken klassen werden door leerkracht Johan Durnez geïnformeerd over de feiten van 12 juli 1943. Ondertussen waren leerlingen van de richting informaticabeheer van het Heilig-Harthandelsinstituut samen met hun informatica-leerkracht Goderik Lefebvre in de weer om de QR-code en webpagina samen te stellen met informatie over het bedrijf, de gebeurtenissen van 1943 en het gedenkteken.

Op 12 juli werd er op de hoek van de Olmstraat en de Nieuwe Olm een monument onthuld ter nagedachtenis van de slachtoffers van de luchtaanval (1943) op het textielbedrijf GernayDelbecque. Het project werd financieel gedragen door Stad Waregem met de steun van Erfgoed Zuidwest, maar voor de realisatie en de onthulling werd een grote bijdrage geleverd door jongeren van twee Waregemse scholen voor technisch onderwijs: ons eigen VTI en het Heilig-Harthandelsinstituut. Daarnaast werkten ook enkele leerlingen van de Stedelijke Kunstacademie mee. Het memorial bestaat uit een combinatie van een paneel in corten-staal met daarop de namen van de zeven slachtoffers en de oorspronkelijke letters ‘Gernay’ die ooit boven de bedrijfspoort stonden, gemonteerd op een sokkel van beton. Het monument staat waar ooit de toegangspoort van het bedrijf was. De letters zijn dus als het ware terug-

Op 12 juli zelf was er de onthullingsplechtigheid. Het ‘Memoriaal Gernay 43’ is op die manier meer dan alleen een herinnering aan verschrikkelijke feiten van 75 jaar geleden. Zo verschijnt dit artikel gelijktijdig in Wijzer (leerlingentijdschrift VTI) en Hartslag (leerlingentijdschrift H-Hartcollege en H-Harthandelsinstituut). Johan Durnez OAM (voor VTI) Marc Crabeels (voor HHC)

VTI Partnerscholendag

Gespot op de werkvloer

Maar met wat uitleg en steun van de mensen van Agristo is en blijft hij overtuigd van de meerwaarde van zijn opleiding. • Voor sommigen mag het werktempo nog opgedreven worden. Mike, die al heel wat werkervaring heeft, is bij Quadrant nog duidelijk niet aan zijn grootste uitdaging toe. • Kamil werkt dan weer het liefst in het centraal onderhoud met als voorkeur zuiver elektrische werken t.o.v. mechanisch. Maar ook bij Balta moet een mondje Frans gesproken worden, wat voor hem soms een serieuze horde is.

De conclusie is bijna vanzelfsprekend. Negen op de tien leerlingen zijn overtuigd van het principe van duaal leren en zouden dezelfde keuze opnieuw maken. Of zoals één van de leerlingen het zei: ‘We gaan eigenlijk nog zeer graag naar school, maar die praktijkervaring op de werkvloer is zo anders, zo leerrijk! En we krijgen zelfs een vergoeding om te leren.’

Al die positieve reacties van de jongens zijn er niet zomaar gekomen. Vaak was de start een kwestie van vallen en opstaan. Ook een kritische kijk aankweken op verschillende werksituaties was een deel van het leerproces. Nog een greep uit de ervaringen van onze duale werkers …

Op donderdag 15 november was er opnieuw de ‘VTI Partnerscholendag’, de dag waarop onze 5 partnerscholen voor het stageproject ‘VTI Challenge in European Industry’ uitgenodigd zijn. De delegaties uit Zweden, Italië, Duitsland, Oostenrijk en Nederland tekenden ook present. In de voormiddag stond eerst een bezoek aan Poperinge en de Palingbeek op het programma. In de namiddag gaven onze buitenlandse partners

Luc Dhondt

Met dank aan: Abutriek, Agristo, DB-Engineering,

• Een beetje onzekerheid en weinig ervaring waren voor Andres soms een hinderpaal om vlot te kunnen werken.

Bart Vermeulen en Geert Demeyere

Electra Contractors, Nyobe, Quadrant, Unilin, Ursa

• Sievert heeft het meestal naar zijn zin. Bij Nyobe heeft hij voldoende tijd om zijn elektrisch onderhoudswerk aan te leren, maar ‘het is wel altijd spannend als de machine plots stilstaat. Dan is werkstress niet ver weg, maar ook dat moeten we leren.’ • Voor Mattice viel er al een buitenkansje te rapen: een uitstapje naar Nederland met zijn werkgever DBengineering om er een elektrische installatie op een jacht te installeren. ‘Het was de max.’

heel wat informatie aan onze toekomstige stagiairs als eerste voorbereiding op de Europese stages. Ze hadden het uiteraard over de stageplaatsen in het buitenland, maar ook over de partnerschool, het verblijf ter plaatse en de culturele verschillen tussen Vlaanderen en het gastland. ’s Avonds was er een infoavond voor de ouders. Na het plenaire, algemene deel gaven de begeleidende leerkrachten van onze school én hun buitenlandse collega’s specifieke uitleg over de stage in een concreet land. Later krijgen de leerlingen nog enkele lessen Zweeds, Duits en Italiaans. Ook is er nog een vormingsdag met een aantal werksessies en de nodige info voor een geslaagde stage. Al voor het 12e jaar op rij kan het VTI buitenlandse stages organiseren. Dankzij onze partnerscholen kunnen we zorgen voor interessante stageplaatsen in topbedrijven in hun regio. Dit jaar zijn de Europese stages, georganiseerd in het kader van Erasmus+, voor 32 leerlingen uit 6At, EIt, EOt, Mt en Ht. Ze lopen van 16 februari tot 2 maart volgend jaar.

Waar is 7BE gebleven? Wel, eigenlijk zijn deze leerlingen niet meer continu op school, zij gaan nu deels werken. Week in, week uit trekken deze jongens uit de studierichting ‘Elektrotechnicus Duaal’ voor 3 dagen naar hun werkgever en dat was een hele aanpassing. Ondertussen zijn onze pupillen al meer dan 3 maanden aan de slag en het werd tijd voor een eerste evaluatie. We probeerden daarbij vooral te polsen naar hun algemeen welbevinden op de werkvloer en kregen het volgende te horen …

Naar: Wijzer? - Tijdschrift van het Vrij Technisch Instituut

B Bekijk aandachtig het fragment uit The Devil wears Prada. Beantwoord de vragen.

ex e

1 Wat is ‘Prada’? 2 Bekijk de foto aandachtig. Noteer onder elk personage wat hun job is.

Naam: Andrea Sachs

Naam: Miranda Priestly

Naam: Emily Charlton

Job:

3 Wat is de naam van het tijdschrift waarvoor de drie personages werken? 4 Verklaar de titel van de film: The Devil wears Prada.

Journalist aan het werk

C Bekijk het fragment een tweede keer. Vul ondertussen deze vragen aan. 1 Hoe zie je dat Andrea anders is dan de andere personeelsleden die er werken?

2 Waaraan bemerk je dat haar personeel eigenlijk bang is van Miranda? Noteer minstens twee voorbeelden.

3 Beschrijf het uiterlijk en de outfit van Miranda Priestly gedetailleerd.

- -

ex e

4 Waarom is er een personeelsvergadering?

5 Welke uitspraken zijn niet juist? Kruis ze aan.  Op de vergadering draagt Miranda een jasje met bolletjes.  Er staan flessen San Pellegrinowater op tafel.  De verantwoordelijke voor de accessoires heeft donkerbruin haar.  Beide mannen in de vergadering dragen een gestreepte kostuumvest en een bril.  Miranda draagt een grote ring aan haar rechterringvinger.  Emily draagt een riem met blauwe knoopjes op.

D Ga met een medeleerling samenzitten. Vergelijk jullie antwoorden en vul aan waar nodig.

2 3

52 UITDAGING 3 – IEDEREEN JOURNALIST

4 5

1.2 DE WRAAK VAN PRADA

28 maart 1977 New York assistent bij bekend modeblad (vroeger); schrijfster van chicklit boeken (nu) De duivel draagt Prada, Gossip & Gucci, Chanel chic, Champagne in Marmont https://nl.wikipedia.org/wiki/Lauren_Weisberger

©Imageselect

Lauren Weisberger Geboortedatum Geboorteplaats Beroep Andere boeken Info

A Lees het fragment uit het boek De wraak van Prada.

Chicklit is een samenvoeging van het woord ‘chick’, dat 'jonge vrouw' betekent, en het woord ‘lit’, de afkorting voor literatuur. Het gaat dus om leesvoer, bedoeld voor jonge vrouwen tussen de 20 en de 30 jaar. synoniem: meisjesboeken

ex e

Nadat ze ontslag nam bij Runway en zo ontsnapte aan de greep van Miranda Priestly, lijkt Andrea Sachs (Andy) haar leven goed op de rails te hebben. Samen met Emily, haar vroegere collega bij Runway en nieuwe BFF, heeft ze The Plunge opgezet.

Het was bijna 10 jaar geleden dat ze op botte wijze (het fuckyou-incident) een einde had gemaakt aan haar verblijf in Parijs en de zielsverwoestende periode als Miranda Priestly’s assistente bij Runway. Ze was toch zeker ontzettend gegroeid sinds dat gehate jaar? Alles was veranderd, in positieve zin: de eerste post-Runway-jaren als freelancer, die ze met trots had uitgebouwd naar een vaste baan als schrijvend redacteur bij een huwelijksblog, Happily Ever After. Enkele jaren en tienduizenden woorden later had ze haar eigen tijdschrift kunnen lanceren, The Plunge, een schitterende glossy in het hoogste segment, die nu al drie jaar in de schappen lag en, ondanks alle voorspellingen van het tegendeel, zowaar winstgevend was. The Plunge werd genomineerd voor onderscheidingen en de adverteerders verdrongen elkaar. En nu, te midden van haar professionele succes, ging ze ook nog eens trouwen! Met Max Harrison …

‘Ik wil investeren in jullie nieuwe tijdschrift, Andy,’ zei Max, en hij keek haar strak aan. ‘Echt? Dat is fantastisch. Emily zei al dat je misschien geïnteresseerd zou zijn, maar ik wilde niet …’ ‘Ik ben onder de indruk van wat je allemaal al hebt bereikt.’ Andy voelde dat ze begon te blozen. ‘Nou, eerlijk gezegd heeft Emily bijna alles gedaan. Ongelooflijk, zo georganiseerd als zij is. Om nog maar te zwijgen van de connecties

Journalist aan het werk

ex e

die ze heeft. Ik bedoel, ik weet niet eens hoe je een bedrijfsplan opstelt, laat staan …’ ‘Ja, ze doet het goed, maar ik had het eigenlijk over jou. Nadat Emily me een paar weken geleden benaderd had, heb ik bijna alles gelezen wat je tot nu toe hebt geschreven.’ Andy kon hem alleen maar aanstaren. ‘Het trouwblog waar je voor schrijft, Happily Ever After … ik moet je zeggen dat ik niet vaak over bruiloften lees, maar ik vind je interviews ontzettend goed. Dat stuk over Chelsea Clinton laatst, in de periode rond haar huwelijk – uitstekend werk.’ ‘Dank je wel.’ Het kwam eruit als een fluistering. ‘En het staaltje onderzoeksjournalistiek dat je hebt verricht voor New York heb ik ook gelezen, over de hygiënebeoordeling van restaurants. Heel interessant. En je reisartikel over die yogaretraite. Waar was dat ook weeral, in Brazilië?’ Andy knikte. ‘Ik wilde er meteen naartoe toen ik het artikel uit had. En ik verzeker je dat ik niks met yoga heb.’ ‘Bedankt. Eh…’ Andy kuchte en deed haar best om een brede grijns te onderdrukken. ‘Dat betekent veel voor me.’ ‘Ik zeg het niet om jou een goed gevoel te bezorgen, Andy. Ik zeg het omdat het waar is. En Emily heeft me in het kort je ideeën voor The Plunge voorgelegd. Ook die klinken fantastisch.’ Deze keer stond Andy zichzelf wel een grijns toe. ‘Weet je, ik moet toegeven dat ik sceptisch was toen Emily me benaderde met haar idee om The Plunge te beginnen,’ zei ze. ‘Ik dacht niet dat de wereld zat te wachten op het zoveelste tijdschriften over huwelijken. De markt leek me verzadigd. Maar toen ik het plan met haar doornam, beseften we dat er een serieus gebrek was aan een Runway-achtig blad op dat gebied: in het allerhoogste segment, een glossy met schitterende foto’s, honderd procent vrij van kitscherig gedoe. Met celebrity’s en de hele beau monde, met bruiloften die voor de gemiddelde lezeres financieel onbereikbaar zijn, maar waar ze wel van dagdroomt. Een blad voor de ontwikkelde, slimme, modebewuste vrouw; met pagina na pagina aan inspiratie voor haar eigen trouwdag. Op dit moment zie je vooral heel veel gipskruid en schoenen die je zelf kunt verven en diadeempjes, maar niets waar de wat wereldser bruid iets mee kan. Daarom lijkt The Plunge een gat in de markt.'

Naar: Laura Weisberger, De wraak van Prada

B Wat betekenen de vetgedrukte, gekleurde woorden/uitdrukkingen? Zoek hun betekenis (online) op. - bot:

- freelancer: - lanceren:

Welk zelfstandig naamwoord is hiervan afgeleid?

- glossy: - segment: - connecties: - retraite:

2 3

54 UITDAGING 3 – IEDEREEN JOURNALIST

4 5

- sceptisch: - verzadigd: - kitscherig:

Welk zelfstandig naamwoord is van dit woord afgeleid?

- een gat in de markt:

1 Voor wie is dit boek bedoeld? Waaraan merk je dat?

D Beantwoord deze vragen.

C Gebruik de woorden uit opdracht B in een zin waaruit de betekenis duidelijk blijkt.

- Bewijs:

ex e

- Voorbeeld:

2 Wat weet je over Andyâ€™s karakter? Bewijs met voorbeelden uit het fragment.

- Voorbeeld: - Bewijs:

3 Wat is de reden van het gesprek tussen Max en Andy?

4 Wie is het doelpubliek van het tijdschrift The Plunge?

5 Welke teksttypes komen in het tijdschrift voor?

Journalist aan het werk

6 Waarin gelijken Runway en The Plunge op elkaar? (Tip: denk aan wat je ook tijdens het filmfragment gezien hebt.)

7 De titel van het boek is De wraak van Prada. Wat zou dat betekenen, denk je?

8 In de cover van het boek De wraak van Prada zitten verwijzingen naar het vorige boek, De duivel draagt Prada. Hoe bemerk je dat?

9 Zou jij voor een tijdschrift willen werken? Waarom (niet)? Welke job?

ex e

2 3

56 UITDAGING 3 – IEDEREEN JOURNALIST

4 5

Opgebouwd

A Bekijk de covers.

2.1 DE COVER ONTHULT â€¦

Je kunt de opbouw van een cover herkennen. Je kunt bij een tijdschrift het tekstdoel en doelpubliek achterhalen. Je kunt je eigen mening weergeven. Je kunt verschillende teksttypes qua opbouw en lay-out herkennen. Je weet welke teksttypes bijna altijd in een tijdschrift terugkeren.

TEKSTTYPE, -DOEL EN -PUBLIEK, SPREKEN

ex e

1 Welke tijdschriften ken/lees je? 2 Voor wie is het tijdschrift bedoeld? Wie is het doelpubliek? Noteer het onder elke cover.

doelpubliek:

Opgebouwd

r aa pl m

doelpubliek:

ex e

doelpubliek:

2 3

58 UITDAGING 3 â€“ IEDEREEN JOURNALIST

4 5

doelpubliek:

B Welke andere tijdschriften ken je nog? Wie is het doelpubliek? Vul het in de tabel aan. Let op: namen van tijdschriften krijgen een hoofdletter. Doelpubliek

Naam tijdschrift

C Hoe wordt de cover aantrekkelijk gemaakt?

Teksttype recept

Naam tijdschrift

recensie

ex e

D In welk tijdschrift uit opdracht A vind je waarschijnlijk de onderstaande teksttypes? Vul de tabel aan.

tv-gids poster

interview

test: â€˜Wie is jouw hunky beach boy?â€™

Opgebouwd

E Doorblader een tijdschrift. 1 Welke teksttypes komen erin voor? Welk tekstdoel hebben ze? Noteer deze informatie in de onderstaande tabel.

Tekstdoel

2 Markeer de onderdelen die in elk tijdschrift terugkeren.

ex e

Teksttype + titel/rubriek

2 3

60 UITDAGING 3 â€“ IEDEREEN JOURNALIST

4 5

2.2 IN DETAIL A Bekijk de vijf teksten hierna aandachtig. 1 Welke tekst spreekt jou het meest aan? Waarom? 2 Welke tekst spreekt jou het minst aan? Hoe komt dat?

B Lees de teksten en beantwoord de vragen. 1

naar anderen omdat ik voortdurend aan mezelf denk. ’Al kan ‘Ik hoor je’ ook het veilige alternatief zijn voor: ‘Ik begrijp je.’ Soms kan je de ander niet begrijpen omdat je niet hetzelfde hebt meegemaakt. Dan is je luisterende oor het enige wat je te bieden hebt. Als teken van empathie, niet om je er gemakkelijk van af te maken. Maar goed. We hadden het over het spiekbriefje van Trump. Ik heb daar eens over nagedacht. Eerst vond ik het misselijkmakend dat Trump dat voor deze delicate aangelegenheid had laten opstellen. Maar toen begreep ik dat dit het spiekbriefje is dat hij maandelijks ter hand neemt als zijn vrouw ongesteld is. En omdat hij er dan telkens weer zulke goede resultaten mee boekt, leest hij het nu bij alle emotionele aangelegenheden af. I hear you, mister president! (Fleur van Groningen)

ex e

De Amerikaanse president heeft de overlevenden van de schietpartij op een middelbare school in Florida ontvangen in het Witte Huis. Tijdens die bijeenkomst deelden zij hun pijnlijkste ervaringen met de president. Die had wel een spiekbriefje nodig om toch enige betrokkenheid te veinzen. Op dat briefje stonden zinnen als: ‘Wat kunnen we doen om je veilig te laten voelen?’ ‘Wat is het belangrijkste wat ik over jouw ervaring moet weten?’ En de weergaloos empathische afsluiter: ‘Ik hoor je.’ Ik heb die Amerikaanse toespraak nooit goed begrepen. In het Engels bekt het lekkerder: ‘I hear you.’ Maar het blijft belachelijk. Ik zeg nooit tegen iemand dat ik hem hoor, dat snapt hij zelf ook wel als ik vlak voor hem sta. Als iemand dat tegen mij zegt, erger ik me dood. ‘Ik hoor je, Fleur.’ Ja sukkel, dat is de bedoeling, want ik práát tegen je. Tenzij we op aanpalende toiletten zitten, dan was het niet de bedoeling en is het net gênant. Tegen iemand zeggen dat je hem hoort, impliceert eigenlijk: ‘Je hebt geluk dat ik je kan horen, want eigenlijk luister ik nooit

Ik hoor je

Naar: Het Nieuwsblad

1 Welk teksttype herken je? 2 Wat is het tekstdoel? 3 Waarover gaat de tekst?

4 Hoe is de tekst opgebouwd?

Opgebouwd

5 Wat betekenen de vetgedrukte, gekleurde woorden in de tekst? Zoek hun betekenis (online) op. - veinzen: - weergaloos: - empathisch: Welk zelfstandig naamwoord is hiervan afgeleid?

ex e

Op SAP Forum in Brussel rond The Digital Shift is big data nog steeds een actueel onderwerp. SAP is meer dan een sponsor van het McLaren Honda F1team. Het helpt het F1-team om sneller en efficiënter te werken. Op het event krijgen we de mogelijkheid om met Stoffel Vandoorne te babbelen, Belgisch F1-piloot bij McLaren Honda.

Big Data en Formule 1

- impliceren:

SAP is verantwoordelijk voor heel wat informatieanalyse bij jullie, maar wat heb jij als rijder daar nog aan toe te voegen? Stoffel Vandoorne: Wij creëren zelf de data. We rijden zelf met de auto en verzamelen zelf alle gegevens. Dat gaat verder dan enkel remmen en gas geven. Er zitten duizenden sensoren op de auto die gegevens genereren rond aerodynamica, temperatuur, G-krachten, balans en nog veel meer. Als rijder is het dan belangrijk om die data te lezen, om zo ons rijden te verbeteren.

Hoe groot is het verschil in data tussen de opstapklassen (Super Formula, Formule 2) en Formule 1? SV: Het verschil is enorm. Enkel als je nog maar kijkt naar het aantal mensen dat in een team zit. Bij Super Formula en Formula 2 werken 12 à 15 mensen, terwijl bij Formule 1 en meer specifiek McLaren Honda 650 mensen werken. Juniorklassen beschikken allemaal over dezelfde auto, terwijl er tijdens het seizoen niets wordt ontwikkeld. Bij de F1 wordt elk jaar een nieuwe auto gebouwd die vanaf nul start en dankzij data een richting neemt om verder te evolueren. Hoe zit het met volgend jaar? SV: Na de zomerstop focust het hele team zich eigenlijk al op de auto van volgend jaar. De reglementering blijft volgend jaar stabiel, dus er verandert niet heel veel. Wat we nu al leren, kunnen we ook op dit jaar al toepassen. Het is een beetje een balans zoeken, maar het meeste van de bevindingen worden al op volgend jaar gezet.

Naar: PC Magazine 1

2 3

62 UITDAGING 3 – IEDEREEN JOURNALIST

4 5

1 Welk teksttype herken je? 2 Wat is het tekstdoel? 3 Waarover gaat de tekst?

4 Hoe is de tekst opgebouwd?

5 Wat betekenen de vetgedrukte, gekleurde woorden in deze tekst? Zoek hun betekenis (online) op. - event:

- aerodynamica:

- balans:

- data: - genereren:

ex e

Naar: Libelle Opgebouwd

1 Welk teksttype herken je? 2 Wat is het tekstdoel? 3 Waarover gaat de tekst?

4 Hoe is de tekst opgebouwd?

- extract: - pigmentatie:

Welk zelfstandig naamwoord vind je in dit woord?

5 Wat betekenen de vetgedrukte, gekleurde woorden in de tekst? Zoek hun betekenis (online) op.

ex e

Uit: Sport & Fitness Magazine 1

2 3

64 UITDAGING 3 â€“ IEDEREEN JOURNALIST

4 5

1 Welk teksttype herken je? 2 Wat is het tekstdoel? 3 Waarover gaat de tekst? 4 Hoe is de tekst opgebouwd?

Fast & Furious 8: te gek, maar te lang

ex e

Fast & Furious 8 doet zijn naam opnieuw alle eer aan met knettergekke en (soms) inventieve spektakelscènes, maar rekt de fun zo lang dat het saai wordt. Van Cuba over Berlijn naar New York tot in Rusland: de bende van Dom Toretto (Vin Diesel) scoort in Fast & Furious 8 alweer meer air miles dan James Bond. De filmreeks die ooit begon als een driftig tussendoortje voor tuningJohnny’s is ook op heel wat andere vlakken de evenknie van 007: qua budget, qua spektakel, qua technische snufjes én qua commercieel succes. De vorige film haalde wereldwijd anderhalf miljard dollar op.

Actiespektakel kent hoge toppen en diepe dalen

Het scenario is andere koek: dat hangt, zoals gewoonlijk, met haken en ogen aan elkaar. In deze achtste aflevering wordt Doms loyauteit stevig op de proef gesteld, wanneer een mysterieuze superhacker met blonde rastavlechtjes (Charlize Theron) hem verplicht om zijn eigen crew de rug toe te keren. Maar goed, niet dat het verhaal er veel toe doet: het is u allicht te doen om de auto’s en de ontploffingen, en die zijn op de afspraak. 

Naar: De Morgen

1 Welk teksttype herken je? 2 Wat is het tekstdoel? 3 Waarover gaat de tekst? 4 Hoe is de tekst opgebouwd?

Opgebouwd

5 Wat betekenen de vetgedrukte, gekleurde woorden in de tekst? Zoek hun betekenis (online) op. - inventief: - loyauteit (of: loyaliteit): Welk bijvoeglijk naamwoord is van dit woord afgeleid?

6 In de recensie wordt ook heel wat figuurlijke taal (zie groene woorden) gebruikt. Noteer de betekenis hiervan.

- de evenknie van: - dat is andere koek: - met haken en ogen aan elkaar hangen:

- (iemand) de rug toekeren:

ex e

- op de afspraak zijn:

- op de proef stellen:

2 3

66 UITDAGING 3 â€“ IEDEREEN JOURNALIST

4 5

De eerste stappen naar je eigen tijdschrift

GROEPSWERK, KRITISCH BEOORDELEN

Je kunt in groep samenwerken. Je kunt je aan een taak- en tijdsverdeling houden. Je kunt in groep een complexe taalopdracht uitvoeren. Je kunt de samenwerking kritisch beoordelen en bijsturen.

VOOR

ex e

Oriënteren

Op het einde van deze uitdaging stel je in groep een tijdschrift samen. Jouw tijdschrift bevat een informatief artikel, een interview, een recensie en een column. Daarnaast vul je het tijdschrift aan met een inhoudsopgave en een vrij te kiezen tekst (fotoroman, enquête, cartoon, reclame, kruiswoordraadsel …). Tot slot voorzie je het tijdschrift van een aantrekkelijke cover.

Tijdens deze les bespreek je in groep hoe jullie tijdschrift eruit zal zien. Je spreekt af wie welk materiaal verzamelt en selecteert. Eveneens bespreek je in groep welke teksttypes er in jullie tijdschrift aan bod zullen komen.

Voorbereiden

1 Ga in groepjes zitten, volgens de aanwijzingen van jouw leraar. 2

Beantwoord eerst deze vragen. - Wie is jullie doelpubliek? - Wat is het doel van jullie tijdschrift? - Waarover zal jullie tijdschrift gaan?

De eerste stappen naar je eigen tijdschrift

3 Jullie tijdschrift moet zeker de volgende teksttypes bevatten. a een informatief artikel, bijvoorbeeld: - wat na het zesde jaar?; - op eigen benen staan; - uitgaan / kledij / hobby; - … b een interview, bijvoorbeeld: - met iemand uit jouw richting of iemand die jouw richting volgde; - met een volwassene die jouw latere beroep uitoefent; - met een leerkracht; - met iemand die een speciale hobby heeft; - waar je jouw vakantiejob of weekendjob doet; - … c een recensie, bijvoorbeeld: - een film die je bekeek; - muziek die je beluisterde; - een app die je testte; - een boek dat je las; - een game die je speelde; - … d een column, bijvoorbeeld het kritisch weergeven van jouw mening over iets wat je gelezen, meegemaakt, gezien hebt.

ex e

4 Zorg ook voor een inhoudsopgave en een vrij te kiezen tekst.

5 Bedenk ten slotte een leuke naam voor jullie tijdschrift.

2 3

68 UITDAGING 3 – IEDEREEN JOURNALIST

4 5

TIJDENS Uitvoeren 1 Bekijk nog even les 2 van deze uitdaging (pagina 60), waarin de verschillende onderdelen van een tijdschrift aan bod kwamen. 2 Maak met je groep een duidelijke taak- en tijdsverdeling (= een logboek). LOGBOEK

Namen groepsleden

1 2

4 NAMEN

GESCHATTE TIJD REĂ‹LE TIJD

Taakverdeling informatie opzoeken:

1 lesuur

ex e

1 informatief artikel

Individueel werk

2 interview 3 recensie 4 column

Groepswerk

Informatie voorleggen en beslissingen nemen

Taakverdeling andere teksttypes:

half lesuur

1 inhoudsopgave

2 vrij te kiezen teksttype onze keuze:

3 cover

De eerste stappen naar je eigen tijdschrift

NA Reflecteren Kruis aan wat past of geef jouw mening weer.

Wat vond je van de wijze van vergaderen? De groep werkte:  intensief en grondig.  redelijk efficiënt.  te oppervlakkig.  te weinig.

Kreeg jij voldoende kans om in de groep in te brengen wat je wilde inbrengen?  ja, voldoende  ja, meestal wel  nee, vaak niet voldoende  nee, veel te weinig

3 Hoe gingen jullie met meningsverschillen om?

ex e

4 Hoe verliep het verzamelen en selecteren van het materiaal? Hoe kwam dat?

5 Wat zijn jullie werkpunten voor het verdere verloop? Noteer er twee. -

2 3

70 UITDAGING 3 – IEDEREEN JOURNALIST

4 5

Woordenval

blunder

B Zoek in elke tekst de â€˜blunder(s)â€™. De inhoud klopt, maar met de manier waarop de tekst geschreven is, liep iets fout. Noteer de soort fout onder elke tekst.

A Lees de teksten.

Je herkent veelvoorkomende fouten bij het schrijven. Je kunt de fouten ook verbeteren.

SCHRIJVEN, ZINSBOUW EN TAALGEBRUIK

Tekst 1

ex e

C Verbeter vervolgens elke tekst. Verander woorden waar nodig of herschrijf de zin.

De schoolbel gaat. Iemand begon te schieten. Wanneer je de titel van dit boek leest, weet je meteen wat je als lezer te wachten staat: 54 minuten, school, schieten.

Dat laat weinig aan de verbeelding over. En als het kan, las je dit boek vast ook in 54 minuten uit, zo meeslepend en boeiend is dit Amerikaanse verhaal dat vertelde over

hoe leerlingen, leerkrachten en hulpverleners een schietpartij in een school beleven. Ieder personage was op een of andere manier gelinkt aan de schutter, een tienerjongen die

op korte tijd een ware ravage aanricht. Over schietpartijen op scholen zijn al meer jeugdboeken verschenen, maar dit exemplaar was toch wel een toppertje! Het was zeer vloeiend geschreven, en wel met een zekere durf.

Blunder(s):

Woordenval

Tekst 2

Ik moet Miranda’s Porsche, dat bij de dealer staat, ophalen. Maar ik kan niet met een schakelauto overweg. Nu belt die dat ik ene Mitzy moet ophalen. Mitzy is Miranda haar hondje, een teefje, en hij is bij de dierenarts. Ik moet hem naar Miranda’s appartement

brengen.

Blunder(s):

Tekst 3

Een inbreker in overijssel blunderde flink de man stal afgelopen weekend een porsche 911

die op de oprit van de woning stond waar hij net had ingebroken de dief was kennelijk zo in de wolken met zijn buit dat hij zijn telefoon vergat, waardoor de politie het mobieltje in de woning vond daarop startte die een uitgebreid onderzoek, dat uiteindelijk naar

ex e

een 20-jarige man leidde die werd aangehouden terwijl de gestolen porsche 911 onbeschadigd teruggevonden werd via zijn gps na het sporenonderzoek ging de auto terug naar de eigenaar. Naar: www.rtvutrecht.nl

Blunder(s):

Tekst 4

Bij de fitness kleed ik me om, haal geld voor Pjotr uit mijn portemonnee en steek een tissue in mijn beha. Ik stop mijn tas en mijn kleren in het kastje. Ik wil het hangslot dichtklikken, maar bedenk net nog dat ik het sleuteltje van de sleutelbos moet halen. Dat doe ik en ik ga nog snel even naar het toilet. Mijn sleuteltje valt uit mijn hand, recht in de toiletpot. Die is gelukkig schoon. Ik vis het sleuteltje er giechelend uit. Weer iets wat alleen mij kan overkomen. Ik bedenk hoe ellendig dat zou zijn. Als ik mijn sleuteltje

2 3

72 UITDAGING 3 – IEDEREEN JOURNALIST

4 5

verloren had, zou ik niet meer in mijn kastje kunnen. Ik was het sleuteltje voor alle zekerheid even af en geef het sleuteltje in bewaring bij Pjotr. Die staat me al op te wachten. Naar: Anne Davis, Wat een week!

Blunder(s):

Tekst 5

De ergste sollicitatieverhalen

‘Mijn raarste sollicitatiegesprek was met twee zaakvoerders. De ene zaakvoerder stelde mij

standaardvragen. De andere bleef heel stil. In het midden van het gesprek merkte ik plots

op dat ‘de stille’ op mijn cv-foto doodleuk een baard, snor en bril zat te tekenen, waardoor

ik zo verbijsterd was dat ik helemaal dichtklapte.’

‘Ik vertelde tijdens het gesprek ook dat ik alleenstaande ben, waarop de werkgever begon

ex e

te gniffelen en zei dat er in het bedrijf veel single mannen waren en dat ik, als ik de job binnenhaalde, bij hen zeker een man aan de haak ging kunnen slaan. Zo bekrompen en vernederend!’ Naar: www.hln.be

Blunder(s):

D Welke tips onthoud je uit deze les? Noteer ze hieronder. -

- - - -

Woordenval

Klaar voor publicatie?!

KRITISCH BEOORDELEN, GROEPSWERK

Je kunt een tekst schrijven, waarbij je valkuilen qua zinsbouw en spelling vermijdt. Je kunt de tekst van een ander kritisch beoordelen. Je kunt je tekst bijsturen op basis van een beoordeling door een ander. Je kunt in groep samenwerken. Je kunt in groep een complexe taalopdracht uitvoeren. Je kunt jezelf en de groepssamenwerking kritisch beoordelen.

VOOR Oriënteren

ex e

In deze les bespreek je de voorlopige versie van elk teksttype. Je herwerkt de tekst en stelt het tijdschrift samen.

Het materiaal voor jouw gekozen teksttype verzamelde en selecteerde je in de vorige les. Je weet welke tekst jij moet uitwerken. Houd rekening met de tips die je op pagina 73 noteerde.

Plaats de voorlopige versie van jouw tekst op je blog. Voorzie de tekst eveneens van een passende titel en foto.

BLOG U3.1

In les 3 maakte je groepsafspraken over welk teksttype jij voor jullie tijdschrift zou uitwerken. In les 4 leerde je hoe je een goede tekst schrijft.

Voorbereiden

1 Open je blog. 2 Laat iemand anders uit jouw groepje jouw tekst nalezen. Hij/zij doet dat aan de hand van de onderstaande checklist en maakt ook gebruik van de fiche ‘schrijven’. (HN = helemaal niet; M = minder goed; G = goed; HG = heel goed)

2 3

74 UITDAGING 3 – IEDEREEN JOURNALIST

4 5

Checklist Opmaak

Het lettertype is duidelijk leesbaar.



Het artikel bevat een foto/afbeelding.



Het artikel heeft een goede, korte titel.



Indeling

De tekst heeft een duidelijke structuur (inleiding-midden-slot).

De tekst is in alinea’s opgedeeld, met een witregel tussen.



Hij/zij gebruikt de tt en de vt niet door elkaar.



Hij/zij gebruikt (passende) verwijswoorden.



Hij/zij schrijft hoofdletters en leestekens waar nodig.



Hij/zij zorgt voor afwisseling in de woordkeuze.



Hij/zij wisselt korte en langere zinnen met elkaar af.



Hij/zij let op de correcte spelling van werkwoorden.



Hij/zij controleerde de tekst op andere spelfouten.



Uitvoeren

ex e

TIJDENS

Taal



1 Maak de definitieve versie van jouw tekst. Welke punten uit de checklist moet jij herwerken? Noteer ze hieronder.

2 Herwerk jouw tekst waar nodig. a Verzamel alle teksttypes en bepaal de volgorde van jullie teksttypes. b Voeg jullie extra teksttype en inhoudsopgave toe. c Ontwerp ook de cover (per twee). Plaats de voorlopige versie van het BLOG U3.2 tijdschrift op je blog.

Klaar voor publicatie?!

NA Reflecteren

Evaluatie 1 We lieten iedereen aan het woord.

helemaal niet

minder goed

2 We zorgden ervoor dat iedereen evenveel aan het woord kwam.

helemaal niet

3 We zorgden ervoor dat er geen miscommunicatie ontstond.

1 Blik terug op jullie samenwerking. Vul het onderstaande evaluatieformulier in.

heel goed

minder goed

goed

heel goed

helemaal niet

minder goed

goed

heel goed

helemaal niet

minder goed

goed

heel goed

niet goed

minder goed

goed

heel goed

6 De stemming in onze groep was …

niet goed

minder goed

goed

heel goed

7 Qua stiptheid scoorden we …

niet goed

minder goed

goed

heel goed

ex e

5 Onze samenwerking verliep …

4 We verdeelden onze tijd goed.

aa goed

2 Werp ook even een blik op jouw persoonlijke inbreng in het groepswerk. a Wat vond jij van jouw inbreng in de groep? Goed / Niet goed want

b Wat is goed verlopen tijdens het groepswerk?

c Waarover ben jij minder tevreden? Hoe komt dat?

Voer eventuele aanpassingen nog door. BLOG U3.3 Beoordeel het tijdschrift van een ander groepje. Noteer op je blog twee positieve punten 1

bij hun tijdschrift en twee werkpunten. Gebruik daarvoor duidelijke, korte zinnen.

2 3

76 UITDAGING 3 – IEDEREEN JOURNALIST

4 5

VLOGGER ONDERZOEKER JOURNALIST

IEDEREEN SOLLICITANT

EXPERT

ANIMATOR

SOCIAAL

ex e

UITDAGING 4

IEDEREEN SOLLICITANT

Om een goede job te vinden, moet je moeite doen. Een sollicitatiemail, een papieren sollicitatiebrief en een curriculum vitae of curriculum video zijn zaken waarmee je kunt tonen dat jij de geschikte kandidaat bent. In deze uitdaging bekijk je verschillende voorbeelden en leer je ook hoe je dit het best aanpakt. Het is een uitdaging die voor je verdere leven belangrijk kan zijn!

2 SCHRIJF JEZELF NAAR EEN TOPJOB

• Hoe schrijf je een e-mail, papieren sollicitatie of een cv?

3 TELEFONEREN

• Hoe voer je een goed telefoongesprek om een sollicitatiegesprek aan te vragen? • Hoe reageer je bij onverwachte situaties?

4 HET SOLLICITATIEGESPREK • Welke valkuilen moet je vermijden je tijdens het schrijven? • Hoe solliciteer je?

1 ZOEKEN NAAR WERK

• Op welke manier kun je werk zoeken? • Wat zijn de voor- en nadelen van de verschillende manieren van solliciteren? • Hoe lees je jobadvertenties?

5 SOLLICITEREN MET EEN CURRICULUM VIDEO • Je maakt een filmpje waarin je jezelf als sollicitant voorstelt.

Zoeken naar werk

KLASGESPREK, LEZEN

Je weet op welke manieren je naar werk kunt zoeken. Je kunt de voor- en nadelen van de verschillende manieren van solliciteren opnoemen. Je kunt jobadvertenties lezen.

A Via welke kanalen kun je jobaanbiedingen vinden?

ex e

B Zoek twee advertenties voor een job waarin jij geïnteresseerd bent. 1 Vul de tabel aan.

Advertentie 1

1 Informatie over het bedrijf

Naam van het bedrijf

Adres

Telefoon

Soort bedrijf

2 Duidelijke beschrijving van de vacante functie Functie

2 3

78 UITDAGING 4 – IEDEREEN SOLLICITANT

4 5

Advertentie 2

3 Eisen, voorwaarden en wensen van het bedrijf Gevraagde opleiding/ studies Gevraagde persoonlijkheid

Gevraagde ervaring

Gevraagde talenkennis (N, F, E, D, andere + niveau: passieve kennis, notie van, goed, heel goed)

Gevraagde technische vaardigheden

4 Arbeidsvoorwaarden: uurrooster en salaris

ex e

Info over aangeboden loon

Info over aangeboden contract, aantal uren per week (FT of PT)

Info over aangeboden opleidingen

5 Instructies voor de sollicitatie

Hoe solliciteren?

schriftelijk / telefonisch / bezoek

Naar: www.vdab.be

2 Kom jij in aanmerking voor deze jobs? Waarom wel/niet?

3 Vind je deze job geschikt voor jou? Waarom wel/niet? Zoeken naar werk

4 Welke job zou je kiezen? Waarom?

C Hoe kun je solliciteren? Noteer vier mogelijkheden als titel in de tabel. Geef bij iedere manier twee voordelen en twee nadelen.

Voordelen

Naar: www.vdab.be

Nadelen

ex e

D Markeer in deze tekst vier tips in verband met solliciteren.

Een gewaarschuwde sollicitant …

E-mailadres Als je een e-mailadres als mailto:mickey.mouse@ hotmail.com of waarisdafeestje@gmail.com gebruikt, kom je niet professioneel over. Waarschijnlijk wordt de e-mail van zo’n adres zonder lezen gewist. Maak een formeel e-mailadres voor al je sollicitaties aan. Kies bij voorkeur een adres waarin je voornaam en naam in voorkomen. Controleer dat e-mailadres elke dag in de periode dat je solliciteert.

Foto Een foto meesturen is niet verplicht, maar soms vragen ze er wel expliciet naar. In zo’n situatie doe je dat best wel. Kies je foto verstandig. Een foto van een wild of dronken feestje maakt geen goede indruk. Kies een foto die jou toont zoals je er op het werk zou uitzien. Sociale media Denk ook na over wat op je sociale media staat.

2 3

80 UITDAGING 4 – IEDEREEN SOLLICITANT

4 5

Werkgevers googelen toekomstige kandidaten of stagiairs om te zien wie ze voor zich hebben. Let op welke commentaren je schrijft, welke foto’s je verspreidt, hoe je je mening uit … Voicemail Als toekomstige werkgevers jou bellen om je feedback over je sollicitatie te geven, moet je zorgen dat je zo veel mogelijk bereikbaar bent. Lukt dat niet, zorg dan dat de voicemail op je telefoon ingesteld is. Zorg voor een beleefde en passende voicemail. Je werkgever wil niet doof worden van jouw favoriete muziek op de achtergrond als hij iets wil inspreken.

Schrijf jezelf naar een topjob

SCHRIJVEN

Je kunt een e-mail, sollicitatiebrief en curriculum vitae schrijven.

2.1 E-MAIL

Aan Onderwerp

ex e

A Bekijk deze e-mail.

patrick.demeyere@superstores.be

vacature verkoopster - vacaturenummer 146875

Beste mijnheer Demeyere

Via deze mail wil ik me graag voor de functie van verkoopster (146875) kandidaat stellen. In de bijlage vindt u mijn motivatiebrief en cv.

Met vriendelijke groeten

Anne Deroose Majeurlaan 15 9000 Gent Tel. 0477 321 42 25

Verzend

Schrijf jezelf naar een topjob

B Benoem de delen van de mail. 1 2 3 4

Je vermeldt de vacaturenaam en het vacaturenummer in het onderwerpveld.



Je kiest een goede aanspreking.



Je schrijft op waarom je schreef, waar je de info vond, voor welke job je solliciteert.



Je vermeldt je naam, adres, telefoonnummer en het e-mailadres waarop je bereikbaar bent.



Je verwijst naar de bijlagen (sollicitatiebrief en curriculum vitae).



ex e

Laat je tekst door een medeleerling nalezen zodat er geen fouten in staan. Herwerk je e-mail indien nodig. Stuur je e-mail naar je leraar. Herschrijf je e-mail na de evaluatie van je leraar.

3 4 5 6

Checklist

1 Schrijf zelf een e-mail over een van de jobadvertenties. 2 Controleer je e-mail met de checklist.

C Bekijk nogmaals de jobadvertenties die je in les 1 koos.

2.2 EEN SOLLICITATIE OP PAPIER OF IN BIJLAGE

A Bekijk de voorbeelden van de sollicitatiebrief. Je brief moet aan een aantal Europees vastgestelde normen (NBN-normen) voldoen.

2 3

82 UITDAGING 4 – IEDEREEN SOLLICITANT

4 5

Voorbeeld 1 Let op de inhoud.

Jente Casier 12 april 20XX Frambozenstraat 58 9000 GENT Datum Tel. 0474 22 33 44 jente.casier@gmail.com > > Gegevens > sollicitant > > > Mevrouw Tamara Dewulf Gegevens geadresseerde : naam, functie en/of afdeling, firma of organisatie, straat en nummer Personeelsdienst Devolder NV of postbusnummer, postcode en gemeente BVBA Dewulf Berkenlaan 24 Nummer sollicitatie 9000 GENT of omschrijving > > Sollicitatie 52431 verkoper voor bakkerij Alinea 1: welke > job? Hoe ontdekte > je de vacature? Geachte mevrouw Dewulf > Met belangstelling heb ik uw advertentie in Het Nieuwsblad van 13 februari jongstleden gelezen, waarin u op zoek bent naar een verkoper voor uw bakkerij. > Ik ben zeer geĂŻnteresseerd in deze functie omdat ik graag Alinea 2: bewijs a.d.h.v. je ervaring dat je geschikt bent. met mensen omga en omdat ik graag mensen help. > Het afgelopen jaar heb ik de richting Verkoop gevolgd. Alinea 3: geef een korte beschrijving van je opleiding. Graag wil ik wat ik leerde in praktijk brengen. Uw winkel lijkt me daarvoor heel geschikt. > Ik zou mijn interesse graag in een gesprek toelichten. Alinea 4: vraag Als u dit wenst, kunt u me altijd telefonisch bereiken. om een gesprek. > Hoogachtend > > > > > Je voornaam en achternaam Jente Casier

ex e

> Bijlage: cv

Geef aan dat je een bijlage hebt.

Schrijf jezelf naar een topjob

Voorbeeld 2 Let op de NBN-normen.

14 maart 20XX

Amélie Verkinderen Karmelietendreef 26 1733 ASSE Tel. 02 245 23 24 amelie.verkinderen@telenet.be > > > Zes witregels > > >

ex e

De heer Martijn Demey Richt je tot de juiste contactpersoon. Personeelsdienst Demey NV Onderwerp brief, Wezelstraat 14 geen punt, wel 1790 TERALFENE een hoofdletter > Twee witregels > Sollicitatie naar de betrekking van administratief medewerker > Aanspreking, > geen komma! Geachte heer Demey Eén witregel > In De Morgen las ik dat u een vacature heeft voor een administratief medewerker. Voor die baan wil ik graag solliciteren. > Het afgelopen jaar heb ik de opleiding Kantoor met veel plezier en succes gevolgd. Ik volgde ook een cursus tekstverwerking en ik kan blind typen. Ik ben nauwkeurig, werk geconcentreerd en kom het best tot mijn recht in een functie waar ik deze kwaliteiten kan inzetten. > Ik ontdekte tijdens mijn stage dat ik het werken op een kantoor heel erg leuk vind. Ik hoop dat u mij voor een persoonlijk gesprek uitnodigt. > Hoogachtend Slotformule, geen komma > > > Plaats voor je handtekening: zes witregels > > > Amélie Verkinderen > Twee witregels > Bijlage: cv

Naar: www.beaks.nl en NBN-normen

2 3

84 UITDAGING 4 – IEDEREEN SOLLICITANT

4 5

B Schrijf zelf een sollicitatiebrief naar de contactpersoon uit een advertentie uit les 1. 1 Welke info heb je nodig voor je brief?

2 Controleer je e-mail met de checklist.

Checklist Inhoud

Je noteert al je eigen gegevens (naam, adres en telefoonnummer).



Je noteert rechtsboven de datum.



Je noteert alle gegevens van de geadresseerde.

Je verwijst in je onderwerpregel naar het nummer of de omschrijving van de sollicitatie.



Je schrijft een formele aanspreking zonder komma.



Alinea 1: je vermeldt over welke job het gaat en waar je de vacature gevonden hebt.



Alinea 2: je bewijst dat je ervaring hebt en geschikt bent voor de job.



Alinea 3: je geeft een korte beschrijving van je opleiding.



Alinea 4: je vraagt om een gesprek.



Slotformule: je schrijft geen komma.



ex e



Je zet je handtekening waar je zes witregels vrij liet.



Je noteert je voornaam en je familienaam.



Je geeft aan dat je een bijlage hebt.



Vorm

Je laat zes witregels tussen de naam van de sollicitant en de geadresseerde.



Je richt je tot de juiste contactpersoon.



Je laat twee witregels na het adres van de geadresseerde.



Je schrijft in de onderwerpregel geen punt, wel een hoofdletter.



Je laat een witregel over onder de aanspreking.



Na je slotformule schrijf je geen komma.



Je laat onder je naam twee witregels vrij.



Schrijf jezelf naar een topjob

Taal Je gebruikt hoofdletters waar het moet.



Je spelling is foutloos.



Je zinnen zijn goed gebouwd.



3 Laat je tekst door iemand anders nalezen zodat er geen fouten in staan. 4 Pas je tekst aan indien nodig. 5 E-mail je tekst naar je leraar. 6 Herwerk je tekst na de controle door je leraar. Post je afgewerkte tekst op je blog. BLOG

U4.1

A Vul het document aan.

2.3 CURRICULUM VITAE

ex e

1 Pas de gegevens aan de functiebeschrijving van de job waarvoor je solliciteert aan. 2 Gebruik maximaal twee bladzijden, bij voorkeur maar één bladzijde. 3 Vermeld talenkennis, computerkennis, technische kennis … enkel als het van toepassing is. Wat je niet kunt invullen, verwijder je. 4 Bij referenties en ervaring zet je de recentste info bovenaan.

Referenties zijn mensen of bedrijven die een werkgever kan contacteren om meer info over jou te verkrijgen.

2 3

86 UITDAGING 4 – IEDEREEN SOLLICITANT

4 5

Personalia voornaam en familienaam adres telefoonnummer e-mailadres geboortedatum

geboorteplaats

nationaliteit Studies diploma of getuigschrift

adres van de school

Ervaring (hier noteer je info over stage, vakantiejob, weekendwerk)

uitgevoerde functie

periode

ex e

naam en adres van het bedrijf of de organisatie

takenpakket

Talenkennis (passieve kennis - notie van - goed - heel goed)

Computerkennis:

Technische kennis:

Vaardigheden (kennis computerprogramma’s, EHBO …) Referenties

Naam – functie

adres

telefoonnummer

Varia (beschikbaarheid, rijbewijs, bezit van een vervoersmiddel, jeugdwerk …)

Schrijf jezelf naar een topjob

B Typ je cv nu uit. Vergeet niet om de delen die je niet gebruikt te wissen. 1 Controleer je cv met de checklist.

Checklist 1

Je vulde alle informatie die belangrijk is voor deze sollicitatie in.

Je wiste wat je niet nodig had.

Je gebruikte overal hetzelfde lettertype.

Je gebruikte dezelfde regelafstand.

Je gebruikte voldoende witregels en regelafstand.



Je gebruikte hoofdletters waar nodig.



Je lette op de spelling.

r aa



ex e

4 Mail je tekst naar je leraar.

5 Pas je cv aan indien nodig. BLOG Post je afgewerkte tekst op je blog.

U4.2

2 3

88 UITDAGING 4 – IEDEREEN SOLLICITANT

4 5



2 Laat al je tekst door iemand anders nalezen zodat er geen fouten in staan. 3 Pas je tekst aan.



Telefoneren

Je kunt voor een sollicitatiegesprek telefonisch een afspraak maken. Je kunt op onverwachte situaties tijdens het gesprek gepast reageren.

3.1 EEN AFSPRAAK MAKEN VOOR

ex e

Als je een advertentie vindt die je aanspreekt en al je documenten zijn klaar, kun je een stap verder gaan. Je maakt daarvoor best telefonisch een afspraak. Je gesprek is het eerste contact met je mogelijke werkgever. Oefen dit aan de hand van de advertentie die je in les 1 koos.

Voorbereiden

OriĂŤnteren

EEN TELEFONISCHE AFSPRAAK MAKEN

Vul de tabel aan als voorbereiding op het telefoongesprek.

Noteer de firmanaam en de naam van de contactpersoon.

Zoek zo veel mogelijk info over het bedrijf.

Noteer de vragen die je zelf wilt stellen.

Bereid mogelijke vragen over jezelf voor (ervaring, interesses â€Ś).

Telefoneren

Gebruik het spreekplan. Een leerling speelt de rol van de bedrijfsleider, jij speelt de werkzoekende. Situatie 1 Onthaalbediende

'Goedemorgen, met (naam firma). Waarmee kan ik u helpen?'

Jij

(Zeg wie je bent en waarom je belt.) (Vraag naar de contactpersoon.) 'Een momentje. Ik verbind u door.'

Onthaalbediende Jij

(beleefde reactie)

Werkgever

'Goedemorgen, met X. Hoe kan ik u helpen?'

Jij

(Stel je opnieuw voor. Zeg waarvoor je belt, verwijs naar de advertentie.)

'Ik stel voor dat je langskomt voor een persoonlijk gesprek op … om …'

ex e

Werkgever

Jij

Situatie 2

Jij

'Tot …'

Situatie 1

Je zou ook kunnen beslissen om zelf eens te bellen omdat je na het afgesproken moment nog geen nieuws kreeg.

'Goedemorgen, met (naam firma). Waarmee kan ik u helpen?'

Jij

Onthaalbediende

(Zeg wie je bent en waarom je belt.) (Vraag naar de contactpersoon.) 'Een momentje. Ik verbind u door.'

Jij

90 UITDAGING 4 – IEDEREEN SOLLICITANT

4 5

(Bedank. Sluit het gesprek af.)

Onthaalbediende

(Herhaal de afspraak en bedank voor de tijd. Zorg dat je die afspraak juist noteert.)

Werkgever

(beleefde reactie)

Situatie 2 Werkgever

'Goedemorgen, met X. Hoe kan ik u helpen?'

Jij

'Ik ben dat even uit het oog verloren. Goed dat u zelf belt. Natuurlijk kunt u nog komen voor een gesprek. Wanneer lukt dat voor u?'

(Geef een antwoord.)

Jij

(Bedank. Sluit het gesprek af.)

'Tot …'

TIJDENS

ex e

Uitvoeren

Breng je telefoongesprek voor de klas. Zorg dat je voorbereid bent. Ligt je agenda klaar? Sta je op een rustige plaats? Gebruik je voorbereiding.

Reflecteren

Beoordeel jezelf door deze checklist in te vullen.

Jij

Werkgever

(Stel je opnieuw voor. Zeg waarvoor je belt, verwijs naar de advertentie.)

Checklist

Vorm

1 Ik begon met een begroeting.



2 Ik sloot het gesprek met een groet af.



3 Ik herhaalde de belangrijkste afspraken.



Telefoneren

Inhoud 4 Ik bereidde me op het gesprek voor.



5 Ik zorgde voor een duidelijke boodschap.



6 Ik stelde mezelf voor.



7 Ik stelde de juiste vragen om noodzakelijk informatie te weten te komen.



Taal 8 Ik sprak in volzinnen.



9 Ik articuleerde goed.



10 Ik lette op mijn spreektempo.



11 Ik was beleefd.

3.2 WAT ALS …?

als je op een voicemail terechtkomt?

als ze zeggen: 'Sorry, ik heb op dit moment geen tijd.' of: 'Meneer/Mevrouw X zit nu in een vergadering.'?

als de reactie negatief is, de vacature al ingenomen is?

als het voorgestelde moment van de afspraak voor jou echt niet past?

2 3

92 UITDAGING 4 – IEDEREEN SOLLICITANT

4 5

Soms verloopt een gesprek niet zoals je gepland had. Hoe zou jij reageren …

ex e

12 Ik gebruikte standaardtaal.

 

Het sollicitatiegesprek

Je kunt informatie uit een beeldfragment halen. Je kunt a.d.h.v. een gegeven kader een sollicitatiegesprek naspelen.

A Bekijk het eerste filmpje. 1 Waarom werken we met eerste indrukken?

EEN SOLLICITATIEGESPREK VOEREN

2 Wat houdt de job van personeelsmanager in?

ex e

3 De test wil uitzoeken of de personeelsmanagers verder kunnen kijken dan de eerste indruk.

Wat voorspelt de professor?

4 Hoe verloopt de test zelf? a

b c

5 Waarom maakt kandidate 2 een minder goede indruk?

6 Waarom is het zo moeilijk om controle te houden bij een eerste indruk?

Het sollicitatiegesprek

7 Geef twee kenmerken per kandidaat na de eerste ronde.

Kandidaat 2

Kandidaat 3

Kandidaat 1

Kandidaat 2

Kandidaat 3

ex e

8 Geef telkens een extra kenmerk van de dames.

Kandidaat 1

9 Wat bedoelt ze met ‘sociaal wenselijke antwoorden'?

10 Geef een sociaal wenselijk antwoord op de vraag: 'Waar zie je ons bedrijf over tien jaar?'

11 Waarom krijgt kandidaat 3 waarschijnlijk het label ‘anders’?

12 Veranderde hun indruk na het tweede gesprek?

Kandidaat 1

2 3

94 UITDAGING 4 – IEDEREEN SOLLICITANT

4 5

Kandidaat 2

Kandidaat 3

B Bekijk het tweede filmpje. 1 Welke tips krijg je in verband met de begroeting?

2 Wat deed de sollicitant verkeerd? 3 Mag je tijdens een sollicitatiegesprek grapjes maken?

4 Welke info mag je bij een sollicitatiegesprek geven?

5 Wat deed de sollicitant verkeerd?

6 Wat doet de mannelijke sollicitant nog fout als hij uitlegt hoe hij naar het werk zou komen?

7 Op welk soort vragen mag je niet te impulsief reageren?

8 Wat doe je dan beter wel?

ex e

Impulsief betekent doen wat in je opkomt, reageren zonder nadenken.

9 Hoe breng je geldzaken best ter sprake?

C Noteer een viertal tips die je zeker voor jouw sollicitatiegesprek wilt onthouden.

D Oefen nu je gesprek.

Het sollicitatiegesprek

VOOR OriĂŤnteren

Je speelt een sollicitatiegesprek. Probeer je zo goed mogelijk in te leven in je rol. Nadien bespreekt je groep je reacties en antwoorden.

Voorbereiden Ga in groepjes zitten volgens de instructies van je leraar. Je krijgt elk acht vragen die je als sollicitant kunt krijgen.

Bereid je antwoorden schriftelijk voor. Net als bij een echte sollicitatie mag je de voorbereiding tijdens de spreekoefening niet gebruiken. De groep overlegt om jouw gesprek te evalueren.

ex e

Uitvoeren Breng je gesprek voor de klas.

Reflecteren

Reflecteer eerst zelf over je gesprek.

1 Wat vond je dat goed liep? 2 Wat kon beter? 3 Welke vragen had je niet verwacht?

4 Wat kan jou helpen bij een volgend gesprek?

Daarna beoordeelt de groep jouw gesprek.

2 3

96 UITDAGING 4 â€“ IEDEREEN SOLLICITANT

4 5

TIJDENS

Evaluatie niet goed

kan beter

goed

heel goed

2 Je had een goed voorkomen, het was netjes en verzorgd.

niet goed

kan beter

goed

heel goed

3 Je zat stil. Je kwam niet zenuwachtig over.

niet goed

kan beter

goed

heel goed

4 Je was beleefd.

niet goed

kan beter

goed

heel goed

5 Je sprak duidelijk en luid genoeg.

niet goed

kan beter

goed

heel goed

niet goed

kan beter

goed

heel goed

niet goed

kan beter

goed

heel goed

niet goed

kan beter

goed

heel goed

7 Je antwoordde goed op de vragen.

6 Je straalde zelfvertrouwen uit.

1 Je had een goede zithouding.

ex e

8 Je toonde oprecht belangstelling voor de job.

Het sollicitatiegesprek

Solliciteren met een curriculum video

CURRICULUM VIDEO MAKEN, INFORMATIE UIT EEN FRAGMENT HALEN

Je kunt informatie uit een beeldfragment halen. Je kunt over jezelf een curriculum video maken.

5.1 EEN NIEUWE MANIER OM TE SOLLICITEREN

A Wat is een curriculum video volgens jou?

ex e

B Bekijk het videofragment.

1 Wat vind je positief aan het eerste fragment?

2 Zijn er ook dingen die je niet zou overnemen? Waarom wel/niet?

3 Wat vindt de mannelijke presentator van het eindshot van het filmpje? Hoe merk je dat?

4 Wat vind je positief aan het tweede filmpje?

2 3

98 UITDAGING 4 â€“ IEDEREEN SOLLICITANT

4 5

5 Zijn er ook dingen die je niet zou overnemen? Waarom wel/niet?

6 Op het einde geeft Tom Waes zijn mening over het eerste filmpje. Sluit die mening aan bij jouw mening of niet?

C Lees de tekst. 1 Markeer vijf voordelen van solliciteren met een filmpje.

ex e

Solliciteren met een curriculum video? ‘Als ik mezelf op video zie, wil ik die verwijderen’

Steeds meer werkgevers vragen dat sollicitanten een video insturen in plaats van een klassieke sollicitatiebrief. Volgens de VDAB heeft dat veel voordelen. ‘In een video kan je meteen tonen wie je bent en wat voor persoonlijkheid je hebt, dat is op papier veel moeilijker’, zegt Shaireen Aftab, de woordvoerster van VDAB in De Standaard en Het Nieuwsblad. Antoine Stasse, HR-officer van Walibi, bevestigt dat. Walibi kreeg voor komende zomer al 1 000 videosollicitaties binnen en dankzij de video’s kunnen de recruiters gemakkelijker bepalen of iemand bijvoorbeeld klantvriendelijk is. Extraatje met problemen? Ralf Caers, professor Human Resources Management aan de KU Leuven is eerder voorzichtig. ‘Een video cv is iets dat we al jaren kennen. Het komt er soms bij als extraatje bij een cv, maar er duiken ook wel wat problemen bij op. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat het niet altijd mogelijk is een persoonlijkheid goed te kunnen afleiden. Bovendien komt meer dan alleen het uiterlijk naar voren in een video. De vraag is of we als interviewer ons niet te veel laten leiden door persoonlijke voorkeuren en stereotypen.’

Solliciteren met een curriculum video

Totale sollicitatiebeleving Johan Driessens, CEO van Branded Careers, is voorstander. ‘Het is een tool voor een totale sollicitatiebeleving.’ Bij een klassiek cv ligt de nadruk te veel op de hard skills, vindt hij. ‘Zo wordt een match gezocht, maar met een video kan je echt contact zoeken.’

Maar wat denkt een sollicitant van zo'n video? Luisteraar Jurgen ziet het niet zitten, mocht hij opnieuw op zoek gaan naar werk. ‘De zenuwen voor een gewoon sollicitatiegesprek gaan wel weg, maar als ik mezelf op video zie, heb ik de neiging om die te verwijderen.’ ‘In tegenstelling tot Jurgen heb ik veel minder zenuwen bij het maken van een video dan voor een sollicitatiegesprek. Net omdat je die video kan monteren of opnieuw kan maken’, vindt Radio 1-collega Max Vryens.

2 Zoek de betekenis van het woord 'tools' op.

Naar: www.radio1.be

3 Wat zijn volgens jou 'hard skills'?  Kennis of vaardigheden die je nodig hebt om een job te kunnen uitvoeren. Je leert ze via trainingen, cursussen of opleidingen (programmeren, boekhouden, talen, computerprogramma’s …).  Persoonlijkheidskenmerken en karaktertrekken (leiderskwaliteiten, communicatieve vaardigheden, organisatietalent …) 4 Wat doen recruiters?

5 Wat betekent 'stereotiep' (van 'stereotype')?

ex e

6 Geef een voorbeeld van een stereotype i.v.m. jobs.

5.2 MAAK ZELF JE CURRICULUM VIDEO

VOOR

Oriënteren

Maak nu zelf een curriculum video waarin je jezelf voorstelt. Werk per twee.

2 3

100

4 5

UITDAGING 4 – IEDEREEN SOLLICITANT

Voorbereiden

Denk goed na over hoe je jezelf zult voorstellen. - Gebruik je curriculum vitae als basis. - Zet een paar ideeën op papier. - Schrijf je scenario uit. - Verzamel het materiaal dat je nodig hebt (stoel, tafel, extra lamp …).

TIJDENS Filmen maar … - Let op je houding. Kom je zelfverzekerd over? - Let op het licht, het achtergrondgeluid en de achtergrond: overbelichting, luide auto’s, ruis … - Let op dat je horizontaal filmt zodat je geen zwarte balkjes naast je filmpje ziet. - Film niet te veel, zo voorkom je knip- en plakwerk.

Uitvoeren

Reflecteren

1 Bekijk elkaars filmpje.

ex e

a Wat vind je goed aan het filmpje?

b Wat kan beter?

c Is je resultaat bruikbaar? Waarom wel/niet?

2 Pas je filmpje eventueel aan. Plaats je filmpje op je blog. BLOG U4.3

3 Beantwoord de vragen met volledige zinnen.

a Wat ging goed?

Solliciteren met een curriculum video

101

b Wat kon beter? c Hoe verliep de communicatie?

d Hielden jullie je aan de afspraken? Waarom wel/niet?

e Waren er onverwachte gebeurtenissen? Hoe ben je daarmee omgegaan?

f Hoe kun je het de volgende keer voorkomen?

ex e

g Is je resultaat bruikbaar? Waarom wel/niet?

h Leverde je de kwaliteit die je wilde? Waarom wel/niet?

i Ben je tevreden? Waarom wel/niet?

2 3

102

4 5

UITDAGING 4 â€“ IEDEREEN SOLLICITANT

VLOGGER ONDERZOEKER JOURNALIST

SOLLICITANT

IEDEREEN EXPERT

ANIMATOR

UITDAGING 5

SOCIAAL

ex e

IEDEREEN EXPERT

1 EXPERT IN … HUREN

• Welke rechten en plichten van de huurder leid je uit de huurwet af? • Hoe lees je zoekertjes kritisch?

Als je (binnenkort) op eigen benen wilt staan, dan komt daar veel bij kijken. Je wordt met een aantal zaken geconfronteerd die je nog niet zelf moest regelen. Denk maar aan het ondertekenen van een huurcontract, je bij een ziekenfonds aansluiten, de juiste verzekeringen kiezen, je eigen budget in het oog houden en de geschikte energieleverancier kiezen. Die uitdaging biedt je een leidraad in je tocht naar zelfstandigheid. Via opzoeken en kritisch lezen probeer je de juiste keuze te maken. Op het einde van deze uitdaging ben jij in staat om – als een expert – situaties van leeftijdsgenoten kritisch te beoordelen.

2 EXPERT IN … JEZELF BESCHERMEN

• Welke informatie over ziekenfondsen haal je uit een beeldfragment? • Hoe vergelijk je ziekenfondsen kritisch met elkaar?

3 EXPERT IN … ENERGIE

• Hoe kies je de meest voordelige energieleverancier? • Welke gegevens leid je uit een energiefactuur af? • Wat zijn de voordelen van een groepsaankoop?

4 EXPERT IN … GELD BEHEREN

• Welke verschillen tussen een debetkaart en een kredietkaart haal je uit een beeldfragment? • Hoe vergelijk je banken met elkaar? • Hoe lees je reclame voor een koop op afbetaling kritisch? • Welke informatie leid je uit een tekst en een tabel af? • Hoe stel je een budgetplan op? • Hoe kom je voor je eigen mening uit?

5 EXPERT IN … ZELFSTANDIG ZIJN • Je beoordeelt een aantal situaties van leeftijdsgenoten kritisch.

Expert in … huren

GENIETEND LEZEN, LEZEN: HUURCONTRACT EN HUURADVERTENTIES

aa m

‘Nou, je kijkt niet heel erg blij. Ik had wat meer enthousiasme verwacht,’ zei Rens die avond. Kirsten had zijn zoen amper beantwoord en zat nu stil naast hem in de auto. ‘Ik vind de gang van zaken niet zo leuk op deze manier,’ zei ze, alsof dit het teken was geweest waarop ze wachtte. ‘Ik word nu zomaar voor een voldongen feit gesteld en ik moet verplicht in een huis gaan wonen dat ik misschien helemaal niet leuk vind.’ ‘Pardon?’ Rens trapte onverhoeds1 op de rem, waardoor Kirsten vooruit schoot in haar stoel. Gelukkig hield de gordel haar tegen, zodat ze net de ruit niet raakte. ‘Doe eens normaal,’ zei ze nijdig. ‘En dat zeg jij?’ Hij reed de wagen een parkeerhaven in en keerde zich naar haar toe. ‘Wat is dit ineens? Zowel gisteravond als vanochtend was je dolenthousiast. Wat is er in de tussentijd gebeurd?’ ‘Ik heb het huis nog niet eens gezien. Telt mijn mening niet mee?’ ‘Je gedraagt je belachelijk. Gisteravond zei je dat je dolgraag in die wijk wilt wonen en nu het kan, krabbel je terug. Als je niet wilt samenwonen, moet je dat gewoon zeggen en geen smoesjes verzinnen.’ De sfeer was plotseling vijandig tussen hen. Kwaad keken ze elkaar aan. ‘Daar gaat het helemaal niet om. We hadden dit samen moeten beslissen.’ ‘Ik ben er vanochtend achteraangegaan, zoals we samen afgesproken hadden,’ zei Rens, met extra nadruk op de laatste woorden. ‘Die oud-collega van me over wie ik je vertelde, was al bezig met potentiële huurders. Omdat ik een bekende van hem ben, kreeg ik voorrang, maar dan moest ik wel meteen beslissen, want hij kon die mensen niet aan het lijntje houden. Naar hen toe moest hij duidelijk “ja” of “nee” hebben.’ ‘Een rare gang van zaken,’ zei Kirsten mokkend.

ex e

onverhoeds = plotseling, onverwacht

2 3

104

4 5

1.1 MET OPEN OGEN A Lees de tekst.

Je kunt informatie uit teksten (de huurwet) halen. Je kunt een aantal zoekertjes kritisch lezen.

UITDAGING 5 – IEDEREEN EXPERT

ex e

‘Of je het nu raar vindt of niet, zo is het gegaan. Als ik deze kans niet had aangegrepen, was je nu waarschijnlijk kwaad op me geweest omdat ik het voorbij had laten gaan,’ merkte Rens op. ‘Maar dan hadden we wel samen iets kunnen gaan zoeken.’ ‘Met het risico dat het maanden, of nog langer, zou duren voordat we iets naar onze zin hadden gevonden dat ook nog redelijk betaalbaar is. Sorry hoor, maar ik vind dat jij je enorm aanstelt. Dit is een kans uit duizenden, wees er blij mee,’ zei hij kortaf. ‘En als ik het niks vind?’ Rens zuchtte. ‘Dan zeg ik de huur meteen weer op, maar dan zijn we wel de eerste maand huur kwijt.’ ‘Wij? Jij dan toch zeker,’ reageerde Kirsten vinnig2. ‘Ik heb totaal niets met deze transactie3 te maken.’ ‘Je zeurt. Verdorie, Kirsten, dit zou een blije dag moeten zijn. Krijg ik dit voortaan altijd als ik iets beslis zonder dat ik eerst jouw mening vraag?’ ‘Wel als het belangrijk is, ja. We hebben het hier niet over een paar schoenen, maar over een huis waar ik ook in moet wonen.’ ‘Een huis waar jij graag in wilde wonen,’ hielp hij haar te herinneren. ‘Maar waar ik langzamerhand geen zin meer in heb, als het zo moet gaan.’ ‘Als jij alleen wilt samenwonen als ik me naar jouw wensen schik en geen eigen mening meer mag hebben, dan kun je het inderdaad wel vergeten,’ gaf ze vinnig terug. ‘Als je dat denkt, zit je namelijk helemaal verkeerd.’ ‘O nee, dat dacht ik helemaal niet,’ zei hij ironisch. Hij startte de wagen weer. ‘Je kunt nu kiezen. Of we gaan kijken, of ik breng je thuis.’ Kirsten beet op haar onderlip. Dit gesprek ging niet de kant op die ze wilde. Ze had excuses van Rens verwacht en begrip voor haar gevoelens, waarna ze alsnog naar het huis zouden gaan kijken en, mits het haar beviel, zij hem zou vergeven dat hij alles achter haar om had bedisseld4. Het was niet haar bedoeling geweest om het zo op de spits te drijven5, ze had hem alleen duidelijk willen maken dat zij zich opzijgeschoven voelde. 'We kunnen wel even gaan kijken,’ mompelde ze onwillig. ‘Dat dacht ik al.’ Met een grimmig6 gezicht reed hij weg. De rest van de rit werd er geen woord meer tussen hen gesproken. Een kwartier later parkeerde Rens voor het bewuste huis. De straat zag er leuk uit, moest Kirsten toegeven. Smal, maar met veel groen en gezellige voortuintjes. Ook het huis viel niet tegen. Zwijgend liep ze erdoorheen. Het was oud en moest nodig opgeknapt worden, maar de ruimte was prima. De woonkamer was redelijk groot, net als de halfopen keuken. De andere kamers waren klein, maar boden genoeg ruimte aan hun spullen. In dat achterkamertje konden ze met een beetje passen en meteen allebei hun bureaus wel kwijt, zodat ze een mooie werkkamer hadden. De tweede kamer aan de voorkant kon hun slaapkamer worden. Er was geen badkamer, alleen een smalle douche, maar wel een apart toilet. De achtertuin overtrof al haar verwachtingen. Voor een stadstuin was hij erg ruim, bijna net zo groot als het hele huis. De vorige bewoners hadden een afdak aan het huis gemaakt, zodat er een overdekt, beschut terras was. De rest van de tuin bestond uit een grasveld met rondom struiken. ‘En? Zie je ons hier al wonen?’ vroeg Rens. Hij stond met zijn armen over elkaar

vinnig = fel, hard, gemeen transactie = regeling, overeenkomst 4 bedisselen = iets volgens je eigen idee regelen buiten iemand om

iets op de spits drijven = te lang met iets doorgaan grimmig = boos

Expert in … huren

105

in de deuropening. Het was het eerste wat tussen hen gezegd werd sinds hun woordenwisseling in de auto. ‘Het is wel leuk, ja,’ gaf Kirsten toe. ‘Oud.’ ‘Er is niets wat niet opgeknapt kan worden. Zeg eens eerlijk, ben je er blij mee?’ ‘Ik wil hier heel graag met jou komen wonen,’ capituleerde7 Kirsten nu. ‘Mooi, dan gaan we zo snel mogelijk aan de slag,’ zei Rens. ‘Ik kan morgen vast beginnen met strippen8. Dat oude behang moet allemaal weg, net als die vloerbedekking. Wat denk je van laminaat op de vloer? Of heb je liever plavuizen9?’ ‘Plavuizen zijn zo koud. Ik hou sowieso meer van hout dan van steen,’ zei Kirsten. ‘Laminaat dus. De douche en het toilet wil ik ook opnieuw betegelen. Wat er nu op zit, ziet er nog goed uit, maar het is zo gedateerd. Ik ga er iets moois van maken,’ beloofde Rens, terwijl hij haar in zijn armen nam. ‘Daar reken ik op. Ik heb niet voor niets een relatie met een doe-het-zelver. Daar ben je op geselecteerd,’ lachte Kirsten.

Uit: Olga van der Meer, Met open ogen 8

B Beantwoord de vragen.

Waarover gaat de ruzie tussen Kirsten en Rens? Begrijp je Kirstens reactie? Waarom wel/niet? Hoe zou je Rens’ karakter beschrijven? Waaraan geef jij de voorkeur: een (rij)huis of een appartement? Verklaar je antwoord. Wat gebeurt er als Rens nu de huur opzegt? Welke werkzaamheden wil Rens uitvoeren? Wat moeten Kirsten en Rens doen na het ondertekenen van het huurcontract?

ex e

1 2 3 4 5 6 7

capituleren = je overgeven, je verzet opgeven strippen = verwijderen, bv. door alle verf of behang eraf te halen 9 plavuizen = stenen vloertegels 7

C Houd gedurende een maand tijd al je uitgaven en al je inkomsten bij. Verder in deze uitdaging zul je die gegevens nodig hebben om een budgetplan op te stellen.

2 3

106

4 5

UITDAGING 5 – IEDEREEN EXPERT

1.2 WAARHEID OF LEUGEN? A Lees de getuigenissen van enkele huurders. 1

Vandaag bezocht ik een leuke rijwoning. Ik sprak uitgebreid met de eigenaar. Hij liet weten dat de huurwaarborg drie maanden huurt bedraagt. Daar schrok ik van. Amai, zoâ€™n grote kost erbij! Mag de eigenaar dat eisen? Diego nee

ex e

2 Sinds 16 maanden woon ik in een kleine studio in het centrum van de stad. Enkele maanden geleden heb ik mijn vriend leren kennen. De studio is voor ons te klein. Van vrienden hoorde ik dat ik heel gemakkelijk mijn opzeg kan doen. Ik moet alleen maar een opzeggingstermijn van drie maanden respecteren. Klopt dat? Lindsay ja nee

Mijn vriendin en ik wonen iets langer dan drie jaar in ons gehuurd appartement. We wonen hier supergraag. Twee maanden geleden hebben we tijdens onze vakantie nog alle kamers opnieuw geschilderd. Vandaag kregen we een brief van de huisbazin. Haar dochter wil in het appartement komen wonen. Wij moeten hier over een half jaar weg. Al ons werk is voor niets geweest. Kan onze bazin dit zo maar doen? Duan ja nee

Expert in â€Ś huren

107

Mijn vriend en ik vonden een oude, maar charmante rijwoning. Er is wel wat werk aan, want er is momenteel geen deftige badkamer. Mijn vriend werkt in de bouw. Hij weet van aanpakken. We hebben onmiddellijk een renovatiehuurovereenkomst ondertekend. De eigenaar gaat akkoord dat wij een nieuwe badkamer installeren. We hebben afgesproken dat de werken over een maand af zullen zijn. De eigenaar zei dat hij ons voor die maand de helft van de huurprijs wil laten betalen omdat we toch de rest van de woning kunnen gebruiken. Mag dat? Amber ja nee

ex e

Iets meer dan een jaar geleden ondertekende ik mijn huurcontract. Deze week kreeg ik een brief van de eigenaar. Daarin stond dat de huurprijs vanaf volgende maand iets hoger wordt. De huisbaas had het over de ‘jaarlijkse indexatie van de huurprijs.’ Mag de huisbaas de huurprijs zo snel aanpassen? Adam ja nee

Gisteren merkte ik dat de kraan van mijn lavabo lekt. Ik vroeg aan mijn huisbaas of ik de factuur van de hersteller aan hem mocht bezorgen. Hij liet me duidelijk weten dat ik zelf voor de kosten van de herstelling moet opdraaien. Heeft hij gelijk? Shana

2 3

108

4 5

UITDAGING 5 – IEDEREEN EXPERT

nee

1 2 3

B Wat zegt het Vlaams Woninghuurdecreet?

Ik ben al enkele maanden op zoek naar een geschikt appartement. Gisteren heb ik er een gezien dat aan al mijn verwachtingen voldoet. De huurprijs is aan de hoge kant, maar zo’n kans wil ik niet laten schieten. De eigenaar gaf heel veel uitleg. Op een bepaald moment had hij het over het opmaken van een plaatsbeschrijving. Ik vind dat helemaal niet nodig. Een contract is voor mij meer dan voldoende. Ik wil daar echt geen extra geld voor betalen. Mag ik deze extra kost weigeren? Karim ja nee

ex e

Surf naar de website www.woninghuur.vlaanderen. Klik door naar 'contract getekend vanaf 01/01/2019'. Controleer of de beweringen uit opdracht A correct zijn. Kruis het juiste antwoord aan. Noteer telkens de uitleg die je op de website vond.

C Bekijk de zoekertjes en beantwoord de vragen. 1

Dakappartement uit 1971 met grote zonneterrassen met prachtig zicht. Zijn o.a. aanwezig: twee slaapkamers, enkel glas, recente cv op mazout, badkamer met ligbad, berging en private kelder. Op te frissen. EPC: 674 kWh/m2, 480 euro/mnd

Luchtig appartement met o.a. twee slaapkamers, dubbele beglazing, cv op gas, ingerichte keuken, badkamer met ligbad, zongericht balkon, instapklaar. Bouwjaar: 1992, EPC : 321 kWh/m2, 575 euro per maand

3 Grondig en compleet vernieuwd appartement met dubbele beglazing (bwj.: 1998) op de eerste verdieping van een rustige residentie . Volgende zaken werden dit jaar vernieuwd: cv op gas, keuken, badkamer, vloeren, elektriciteit, slaapkamers en terras. EPC: 145 kWh/m2, huurprijs: 670 euro per maand

EPC staat voor energieprestatiecoëfficient. De EPC-score is een kengetal dat aangeeft hoeveel het geschatte energieverbruik per m2 vloeroppervlakte bedraagt. Hoe lager de EPC-score, hoe minder energie er nodig is om de woning te verwarmen. Een residentie is een appartementsgebouw. Expert in … huren

109

1 Vul de tabel aan. zoekertje 1 maandelijkse huurprijs

/maand

zoekertje 2

zoekertje 3

maand

bouwjaar dubbel glas EPC

ja / nee

ja / nee kWh/m2

3 Welk zoekertje spreekt jou het meest aan? Waarom?

2 Waar vind je zulke zoekertjes?

ex e

2 3

110

4 5

kWh/m2

ja / nee

UITDAGING 5 â€“ IEDEREEN EXPERT

Expert in … jezelf beschermen

2.1 DE JUISTE KEUZE

ex e

Gezondheidszorg kan je handenvol geld kosten. Gelukkig moet je dat niet allemaal uit eigen zak betalen. In België ben je verplicht om je bij een ziekenfonds aan te sluiten. Je kunt ingeschreven staan bij je ouders zolang je nog geen 25 jaar bent.

Je kunt informatie uit teksten en uit beelden halen. Je kunt gelezen info met elkaar vergelijken.

KIJKEN EN LUISTEREN, ZOEKEND EN INTENSIEF LEZEN

Zodra je aan een van de volgende voorwaarden voldoet, moet je jezelf onder je eigen naam bij een ziekenfonds inschrijven: - Je bent ouder dan 25 jaar. - Je bent jonger dan 25 jaar en je werkt. - Je bent werkloos en je ontvangt een uitkering (ook wanneer je jonger bent dan 25 jaar). Je bent vrij om te kiezen van welk erkend ziekenfonds je lid wordt.

De reeks Voor hetzelfde geld volgt Thomas Vanderveken in zijn zoektocht naar het meest voordelige ziekenfonds. Wat is het verschil tussen alle ziekenfondsen?

VOOR

Oriënteren

Beantwoord deze vragen.

1 Welk ander woord voor ziekenfonds ken je? 2 Bij welk ziekenfonds ben jij aangesloten? 3 Wat is het voordeel van hiervan lid te zijn?

Expert in … jezelf beschermen

111

Voorbereiden

Straks bekijk je de reportage uit de reeks Voor hetzelfde geld. Wat denk je te weten te komen?

TIJDENS Uitvoeren Bekijk de reportage. Beantwoord de vragen.

1 Bij welk ziekenfonds is Thomas momenteel aangesloten?

2 Waarom kan Thomas geen lid van de mutualiteit van de NMBS worden?

3 Vergelijk de Hulpkas voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering met de vijf andere ziekenfondsen. Kruis de juiste antwoorden aan. Christelijk, socialistisch, liberaal, neutraal en onafhankelijk ziekenfonds

lidgeld

 wel

voordelen

 terugbetaling dokterskosten  aanvullende voordelen

ex e

Hulpkas voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering

 geen

 terugbetaling dokterskosten  aanvullende voordelen

4 Welke aanvullende voordelen kunnen dit zijn? Geef twee voorbeelden.

5 Om de hoeveel tijd kun je van ziekenfonds veranderen?

6 Wat heeft Thomas Vanderveken op alle post-its geschreven?

2 3

112

4 5

UITDAGING 5 – IEDEREEN EXPERT

 geen

7 Bij welk ziekenfonds sluit Thomas zich uiteindelijk aan? 8 Welk besluit trekt Thomas Vanderveken?

Bekijk de reportage een tweede keer. Vul de ontbrekende gegevens aan.

Reflecteren Beantwoord deze vragen.

1 Klopte de inhoud van de reportage met je verwachtingen? Waarom wel/niet? 2 Kon je alle gevraagde info uit het fragment halen? Waarom wel/niet? 3 Wat vond je interessant in de reportage?

ex e

4 Wat ontbreekt er volgens jou nog in de reportage? Waarom?

2.2 VERGELIJKEN LOONT

A Ga naar de website www.ziekenfondsenvergelijken.be. Kies je regio. Klik door naar ‘Zelfstandig wonende jongeren en/of volwassenen’. Kies drie ziekenfondsen. Noteer de naam en de website in de tabel. Vergelijk de ziekenfondsen op de vijf vermelde punten.

1 2 3 4

Expert in … jezelf beschermen

113

ziekenfonds 1

website

Je draagt lenzen. Welke tegemoetkoming krijg je jaarlijks?

Je bent lid van een sportclub. Je vraagt je af of je daarvoor een tegemoetkoming krijgt.

Je wilt stoppen met roken, maar alleen lukt het niet. Je schakelt professionele hulp via je ziekenfonds in. Welke tegemoetkoming krijg je?

Je vriend(in) heeft diabetes. Welke tegemoetkoming voorziet het ziekenfonds?

In 6

2 3

114

4 5

aa pl m

ex e

Tijdens het klussen ben je van de ladder gevallen. Je hebt je been flink bezeerd. Je werd met de ambulance naar het ziekenhuis gebracht. Welke tegemoetkoming krijg je?

UITDAGING 5 â€“ IEDEREEN EXPERT

ziekenfonds 2

ex e

website

Expert in â€Ś jezelf beschermen

115

B Welk item is er nog belangrijk voor jou? Noteer het onderwerp bij nummer 6 in de tabel. Vergelijk de verschillende ziekenfondsen ook op dat punt. C Lees deze situatie. Laura en Kjell wonen in Leuven. Laura is zwanger. Het koppel vraagt zich af hoeveel kosten een bevalling met zich meebrengt.

1 Ga naar de website www.uzleuven.be. Zoek op hoeveel een bevalling kost als je niet verzekerd bent. - eenpersoonskamer:

2 Lees de kleine lettertjes. Zijn de bedragen bindend ? Leg uit.

- gemeenschappelijke kamer:

ex e

Bindend betekent definitief, onveranderbaar.

3 Laura werkt en is bij een mutualiteit aangesloten. Hoeveel zal de bevalling uiteindelijk kosten?

- eenpersoonskamer:

- gemeenschappelijke kamer:

Noteer op je blog welk ziekenfonds het best bij jouw persoonlijke situatie past. Motiveer in enkele duidelijke zinnen waarom dat voor jou de beste keuze is.

BLOG U5.1

â€ƒ

2 3

116

4 5

UITDAGING 5 â€“ IEDEREEN EXPERT

Expert in … energie

ZOEKEND EN INTENSIEF LEZEN

Je kunt informatie uit teksten halen. Je kunt teksten intensief en kritisch lezen en zo de meest voordelige energieleverancier kiezen. Je weet wat de voordelen van een groepsaankoop zijn.

A Lees de situatieschets.

Ga naar de website www.vreg.be. Via de V-test kun je gemakkelijk prijzen vergelijken en zo de beste energieleverancier voor Lisa en Ibrahim kiezen.

ex e

Lisa en Ibrahim gaan volgende maand in Lummen (postcode: 3560) samenwonen. Ze willen graag weten hoeveel een jaarcontract voor elektriciteit hen gaat kosten. In hun appartementsblok zijn geen zonnepanelen geïnstalleerd. Ze hebben nog geen idee over het jaarlijks verbruik. In hun appartement is wel een dag-/nachtmeter (tweevoudig tarief) voorzien. Lisa en Ibrahim willen maandelijks graag een vaste prijs betalen.

1 Doe de V-test aan de hand van de bovenstaande gegevens. 2 Bij welke energieleverancier is de totale kostprijs op jaarbasis het kleinst?

3 Hoeveel betalen Lisa en Ibrahim dan per maand?

4 Wat is voor hen de duurste energieleverancier?

Expert in … energie

117

5 Welke conclusie trek je? Wat is het voordeel van de V-test?

B Lisa en Ibrahim schrikken toch wel even van deze prijzen. Energie zal een flinke hap uit hun budget nemen. Ze vragen zich af waar het geld op hun energiefactuur naartoe gaat. Bekijk de cijfergegevens en beantwoord de vragen.

Verdeling kosten energiefactuur

ENERGIEKOST 28,81 %

ENERGIEKOST - de prijs die je betaalt voor elektriciteit en aardgas - de winstmarge van de leverancier - een vaste vergoeding (= abonnementskost) - de kosten voor groene stroom en warmtekrachtkoppeling TRANSPORTNET TARIEVEN Je betaalt voor het vervoer van elektriciteit over het hoogspanningsnet van Elia.

ex e

TRANSPORTNETTARIEVEN 5,59 %

DISTRIBUTIETARIEVEN 38,30 %

BTW 15,40 %

HEFFINGEN 11,90 %

DISTRIBUTIE NETTARIEVEN Je betaalt distributienettarieven aan Eandis voor: - het vervoer van elektriciteit tot bij je thuis; - het aanleggen van nieuwe kabels; - het onderhoud van kabels en leidingen; - openbaredienstverplichtingen (de toekenning van premies en de aankoop van certificaten ). BTW & HEFFINGEN Je betaalt taksen aan de federale en Vlaamse overheid.

Naar: www.vreg.be

Een tarief is een vast bedrag dat je ergens voor betaalt.

Distributie betekent dat de goederen van de producent naar de consument worden gebracht. synoniem: verdeling afgeleid woord: distributeur Een certificaat is een officiĂŤle schriftelijke verklaring of bewijs.

2 3

118

4 5

UITDAGING 5 â€“ IEDEREEN EXPERT

1 Zijn deze uitspraken juist of fout? Zet een kruisje in de juiste kolom. Verbeter indien fout. juist Minder dan een derde van de totale factuurprijs gaat naar je werkelijke energieverbruik.

15,40 % van de totale energiefactuur gaat naar taksen.

De distributienettarieven zijn de kosten die je voor het vervoer van elektriciteit betaalt.

ex e

fout

2 Welke conclusie kun je uit deze kostenverdeling trekken?

1 Hoeveel kost het om naar een andere energieleverancier over te schakelen?

C Stel dat Lisa en Ibrahim na één jaar van energieleverancier willen veranderen. Beantwoord de vragen aan de hand van de info die je op de website www.vreg.be vindt.

2 Moet het koppel zelf zijn huidige contract opzeggen? Leg uit.

3 Welke opzegtermijn moeten gezinnen respecteren?

Expert in … energie

119

D Bekijk het document dat je van je leraar kreeg en beantwoord de vragen.

1 Welk teksttype is dit?

2 Wie is de zender?

3 Wat is de bedoeling van dit document?

Dit is een afrekening voor elektriciteit en voor gas.

De belastingen op elektriciteit bedragen 6 %.

ex e

In de energieprijs die de klant betaalt, zijn de kosten voor groene stroom al inbegrepen.

De bijdrage voor het Energiefonds die de consument betaalt, is hoger dan de transportkosten voor elektriciteit.

Bij een elektriciteitsstoring is Imewo van maandag tot vrijdag tussen 08.00 uur en 20.00 uur bereikbaar.

6 Krijgt de klant geld terug van ENGIE Electrabel of moet hij bijbetalen? Hoeveel?

2 3

120

4 5



juist

fout



juist

fout



juist

fout



juist

fout



juist

fout



juist

fout

5 Hoeveel kWh heeft de klant tussen de meteropname en de factuurdatum verbruikt?



De consument krijgt deze factuur maandelijks.

4 Zijn deze beweringen juist of fout? Als je ‘fout’ hebt aangeduid, markeer dan in de uitspraak wat niet correct is. Noteer ook de juiste oplossing.

UITDAGING 5 – IEDEREEN EXPERT

ex e

E Bekijk de poster en beantwoord de vragen.

Uit: www.beterwonenaandegete.be

Expert in â€Ś energie

121

1 Wat is de bedoeling van een groepsaankoop?

2 Voor wie is deze groepsaankoop bedoeld?

3 Wat zijn de voordelen van zo’n groepsaankoop?

4 Waarvoor staat de term ‘energieke daken’?

5 Waarvoor worden nog groepsaankopen georganiseerd?

ex e

2 3

122

4 5

UITDAGING 5 – IEDEREEN EXPERT

Expert in … geld beheren

KIJKEN EN LUISTEREN, LEZEN, SPREKEN

Je kunt informatie uit teksten, uit beelden en uit een tabel halen. Je kunt banken met elkaar vergelijken. Je kunt gelezen informatie kritisch beoordelen. Je kunt een budgetplan opstellen. Je durft voor je eigen mening uitkomen.

4.1 BETALEN IN ALLERLEI VORMEN A Bekijk het beeldfragment en beantwoord de vragen.

ex e

1 Vergelijk een debetkaart met een kredietkaart. Vul de tabel aan. debetkaart

Wanneer gaat het geld van je rekening?

Maestro

meestal na Mastercard American Express

Voorbeelden

kredietkaart

2 Wat betekent ‘gratis krediet’?

3 Wanneer betaal je kredietrente?

4 Geef één nadeel van een kredietkaart.

Expert in … geld beheren

123

5 Wat is de conclusie van de reportage?

6 Hoe betaal jij het liefst: cash, via een betaalapp of met een debetkaart? Waarom?

7 Welke aankopen zou jij later met een kredietkaart doen? Leg uit waarom.

B Vergelijk vijf banken.

1 Zoek de informatie online en vul de tabel op p. 125 in.

Zoek de informatie voor meerderjarige jongeren.

2 Beantwoord de vragen.

a Waarom is het belangrijk dat kredietkaarten een limiet hebben?

ex e

b Wat zal er gebeuren als je het verschuldigde bedrag op het einde van de maand niet kunt betalen?

2 3

124

4 5

UITDAGING 5 â€“ IEDEREEN EXPERT

Expert in â€Ś geld beheren

125

ex e

Limiet betekent uiterste grens of beperking. afgeleid woord: limiteren (beperken)

limiet per maand

kostprijs

getrouwheidspremie

basisrente

bonus per verrichting

prijs/maand

leeftijdsbeperking

online

fysiek kantoor

In aa

C Je oude smartphone is aan vervanging toe. Op de website van Orange zag je deze advertentie. Bekijk de advertentie en beantwoord de vragen.

ex e

1 Hoeveel bedraagt het voorschot als je deze smartphone koopt? 2 Wat is de voorwaarde om van deze aanbieding gebruik te kunnen maken?

3 Hoeveel kost zo’n abonnement maandelijks?

4 Wat is de totale kostprijs van deze smartphone op afbetaling na 24 maanden?

5 Hoe gebeurt de betaling van dit abonnement?

6 Bekijk de info die je van je leraar kreeg. a Welke bijkomende voorwaarde is er aan dit Koala-abonnement gekoppeld?

b Wat betekent domiciliëring?

2 3

126

4 5

UITDAGING 5 – IEDEREEN EXPERT

7 Geef twee voordelen van kopen op afbetaling. - -

8 Hoeveel kost deze smartphone als je geen abonnement erbij neemt?

9 Stel dat je de smartphone zonder abonnement koopt.

Welk bedrag heb je na 24 maanden uitgegeven als je apart een Koala-abonnement neemt?

10 Bereken het verschil in prijs tussen een aankoop op afbetaling en een contante betaling (na 24 maanden).

11 Schrap wat niet past.

Kopen op afbetaling is goedkoper / duurder dan in één keer het juiste bedrag te betalen.

D Als je alleen gaat wonen of gaat samenwonen beschikt jouw nieuwe woning waarschijnlijk over een kookplaat, een oven, een koelkast en eventueel een diepvriezer.

ex e

1 Welke toestellen zul je wellicht nog zelf moeten aankopen?

2 Vind je het een goed idee om al deze toestellen op afbetaling te kopen? Waarom wel/niet?

3 Zou jij voor kopen op afbetaling kiezen? Waarom wel/niet?

Expert in … geld beheren

127

4.2 BUDGET AAN ZET A Lees de tekst en beantwoord de vragen.

Zelfde job, 30 jaar ouder: 62 % meer loon

In ons land verdienen 55-jarige werknemers gemiddeld 62 procent meer dan hun 25-jarige collega’s die precies dezelfde functie in hetzelfde bedrijf uitoefenen. ‘Een gevolg van de koppeling van de lonen aan de anciënniteit’, zegt Vlerick-professor Xavier Baeten. In een context waarin we langer leven en langer moeten werken, is zoiets op termijn onbetaalbaar.

Aan ‘loonkloven’ geen gebrek in ons land. Dat vrouwen per jaar soms tot een vijfde minder verdienen dan mannen, is al langer bekend. Dat een Belgische CEO tot zestien keer meer verdient dan zijn werknemer met de laagste functie, ook. Net als het feit dat vijftigers meer verdienen dan twintigers en dertigers. Maar dat het verschil zelfs meer dan zestig procent kan bedragen, dat is toch schrikken.

ex e

‘De loonspanning tussen jongere en oudere werknemers in ons land behoort tot de hoogste van Europa’, zegt professor Xavier Baeten van Vlerick Management School. ‘Omdat bij ons nog altijd een cultuur geldt waarbij salarissen aan barema’s en anciënniteit gelinkt zijn. Het principe: hoe meer jaren op de teller, hoe meer ervaring. Maar op een moment vertaalt die extra ervaring zich niet meer in extra productiviteit. Alsof een 55-jarige kassierster die 30 procent meer verdient dan een 25-jarige collega ook 30 procent productiever zou zijn … Bovendien is dat systeem onhoudbaar in een context van langer werken.’

Nu al klinkt het dat ouderen niet meer aan de bak komen omdat ze te duur zijn. Volgens de VDAB is slechts 47 procent van de 55-plussers nog aan de slag, in Zweden is dat 80 procent. ‘Toeval of niet, in Zweden hebben politici en werkgevers eind jaren 80 al beslist om de koppeling tussen loon en anciënniteit los te laten’, zegt Xavier Baeten.

Loonkloof tussen werknemer van 55 jaar en … ICT Adviesverlening Chemie & Farmacie Financiële diensten Transport Groothandel Zorgsector Kleinhandel Metaalsector Elektriciteit & Elektronica Voedingssector Textielsector Bouwnijverheid

Naar: www.nieuwsblad.be 1

2 3

128

4 5

UITDAGING 5 – IEDEREEN EXPERT

25 jaar 76 % 68 % 62 % 62 % 49 % 53 % 51 % 41 % 46 % 47 % 45 % 51 % 39 %

30 jaar 55 % 50 % 48 % 45 % 40 % 39 % 38 % 38 % 34 % 34 % 34 % 33 % 30 %

35 jaar 38 % 33 % 32 % 30 % 27 % 27 % 28 % 25 % 24 % 25 % 24 % 19 % 20 %

1 Leid de betekenis van de gekleurde woorden uit de tekst af. Raadpleeg een (online) woordenboek indien nodig. - anciënniteit:

- loonkloof:

- barema:

- aan de bak komen: - sector:

3 Bekijk de tabel.

2 Gebruik de woorden uit vraag 1 in een zin waaruit de betekenis duidelijk blijkt.

a Markeer de sector waartoe jouw beroepenveld behoort. Hoeveel bedraagt de loonkloof tussen iemand van 55 jaar en iemand van 25 jaar?

b In welke sector is de loonkloof tussen een 55-jarige en een 25-jarige het grootst?

ex e

c In welke sector is de loonkloof tussen een 55-jarige en een 35-jarige het kleinst?

d Welke beroepen zouden in de categorie ‘adviesverlening’ kunnen passen?

4 Hoe komt het dat het loonverschil tussen jongere en oudere werknemers in België zo hoog is?

5 Vind je het een goed idee om loon en anciënniteit van elkaar los te koppelen? Waarom wel/niet?

Expert in … geld beheren

129

B Een budgetplan

Je begint aan je toekomst te denken. Je bent je ervan bewust dat alleen gaan wonen of een auto kopen (veel) geld kost. Je vraagt je af hoe je je uitgaven in het oog kunt houden en welk bedrag je eventueel opzij kunt zetten. Een budgetplan helpt je een beter zicht op je inkomsten en uitgaven te krijgen.

1 Ga naar de website www.wikifin.be. Tik het woord ‘budgettool’ in de zoekbalk in. 2 Bekijk de budgettool. Beantwoord de vragen.

Ga naar de budgettool voor studenten.

a Wat zouden andere inkomsten kunnen zijn?

ex e

b Wat zouden andere uitgaven kunnen zijn?

3 Vul de budgettool aan de hand van jouw inkomsten en uitgaven van de voorbije maand in. 4 Vergelijk de inkomsten met de uitgaven. Wat besluit je?

5 Geef drie zaken waarop jij kunt bezuinigen als je over onvoldoende geld zou beschikken. -

- -

6 Stel dat je onvoldoende geld hebt om iets nieuw te kopen. Welke oplossingen kun je bedenken om geld te besparen?

2 3

130

4 5

UITDAGING 5 – IEDEREEN EXPERT

C Lees het krantenartikel en beantwoord de vragen.

Belg lust pensioensparen niet Ondanks een aantrekkelijk belastingvoordeel, doen zes op de tien Belgen niet aan pensioensparen. Dat berichten De Standaard en Het Nieuwsblad vandaag.

Wie anno 2017 aan pensioensparen doet, kan het volledige bedrag (940 euro) fiscaal in rekening brengen en geniet daarop een aftrek van 30 procent. Voor wie het maximumbedrag heeft gespaard, loopt het fiscale voordeel dus op tot 282 euro.

ex e

Naar: www.hln.be

Opvallend: ook wie wel spaart, maakt onvoldoende gebruik van het aangeboden belastingvoordeel. In de belastingaangiftes over 2016 werd in totaal voor 2,024 miljard euro aan pensioensparen aangegeven. Opgedeeld geeft dat een gemiddeld bedrag van 794 euro, of maar 84 procent van het maximum van 940 euro.

In principe kan iedereen op beroepsleeftijd aan pensioensparen doen. Het gaat om 6,68 miljoen inwoners. In realiteit zijn er slechts 2,55 miljoen pensioenspaarders. Dat is 38 procent van de doelgroep. Zes op de tien Belgen doen dus niet mee.

fiscaal betekent ‘wat met de belastingen te maken heeft’. afgeleid woord: de fiscus 1 Wat is het voordeel van pensioensparen?

2 Welk fiscaal voordeel geniet je als je het volledige bedrag hebt gespaard?

3 Hoeveel procent van de werkende Belgen doet aan pensioensparen?

4 Leggen alle spaarders het maximumbedrag opzij? Leg uit.

5 Bedraagt het maximumbedrag dat je kunt sparen momenteel nog altijd 940 euro? 6 Zou jij zelf aan pensioensparen doen? Waarom wel/niet?

Expert in … geld beheren

131

4.3 MIJN AUTO, MIJN VRIJHEID … MAAR AAN WELKE PRIJS?

ex e

A Bekijk de advertentie en beantwoord de vragen.

1 Vanaf welke prijs is deze Polo Trendline van jou? Markeer het bedrag in de advertentie.

2 Waarom noemen ze dit een ‘vanafprijs’?

3 Stel dat dit jouw eerste auto is. Hoeveel betaal je dan? Leg uit waarom.

4 Stel dat je ervoor kiest om het totale bedrag in maandelijkse schijven te betalen. Hoeveel betaal je dan maandelijks af? Markeer dat bedrag in de advertentie.

2 3

132

4 5

UITDAGING 5 – IEDEREEN EXPERT

5 Lijkt dat jou een haalbaar bedrag? Leg uit.

6 Zou jij hier zelf voor kiezen? Waarom wel/niet?

B Bekijk de algemene voorwaarden die je van je leraar kreeg. Beantwoord de vragen.

2 Hoeveel intrest betaal je?

1 In hoeveel maanden betaal je deze auto af?

3 Welk bedrag betaal je als laatste maandaflossing?

Dat laatste bedrag moet je in één keer op tafel kunnen leggen. Op het einde van de rit moet je dus een groot bedrag bijeen gespaard hebben.

ex e

C Welke vaste kosten komen er na de aankoop van jouw auto nog bij?

Noteer in de tabel wat je eenmalig betaalt nadat je de auto aangeschaft hebt, welke kosten elk jaar terugkomen en wat je na vier jaar betaalt. Elk jaar

Na vier jaar

Na aankoop

Expert in … geld beheren

133

Expert in … zelfstandig zijn

KRITISCH LEZEN EN SCHRIJVEN

Je kunt een aantal situaties kritisch beoordelen. Je kunt de gevonden informatie gestructureerd weergeven.

VOOR

Straks lees je vier getuigenissen. In elk verhaal zit een fout. Bewijs dat je alle informatie uit deze uitdaging goed begrepen hebt en noteer bij elke situatie welke fout de jongere begaat. Schrijf in vlotte zinnen waarom de reactie fout is en motiveer duidelijk waarom.

ex e

Oriënteren

Voorbereiden

Lees de getuigenissen. Markeer in elke tekst welk onderwerp uit deze uitdaging aangekaart wordt.

Ik huur al vier jaar een rijwoning in het midden van de stad. Sinds enkele weken heb ik problemen met de verwarmingsinstallatie op gas. Ik liet dat aan de eigenaar weten. Hij heeft ondertussen een onderhoudsfirma ter plaatse gestuurd. De hersteller stelde vast dat er voor 400 euro herstellingskosten zijn. De huisbaas doet nu moeilijk over deze factuur. Hij zegt dat het mijn schuld is omdat ik de huurwet niet gerespecteerd heb. In die vier jaar tijd is er nooit een technicus bij mij over de vloer geweest, want er waren nooit problemen. Ik kom nu voor het eerst iets tegen en dan krijg ik zo’n reactie van de eigenaar. Dit kan toch niet! Vanessa

2 3

134

4 5

UITDAGING 5 – IEDEREEN EXPERT

Iets meer dan zes maanden geleden kocht ik een nieuwe smartphone, de Huawei P Smart. Ik kocht hem op afbetaling en nam er een Koala-abonnement bij. Ik neem regelmatig selfies, waardoor het geheugen van mijn Huawei al helemaal vol zit. Morgen ga ik naar de winkel van Orange om mijn abonnement op te zeggen. Dan moet ik niets meer betalen. Ze mogen hun smartphone van 9 euro zelfs houden. Ondertussen heb ik toch voldoende gespaard om de nieuwste Samsung te kopen. Amina

Ik ben 23 en ik geniet volop van het leven. Ik denk er nog niet aan om op eigen benen te staan. In ‘Hotel mama & papa’ heb ik het prima naar mijn zin. Tijdens het weekend gebruik ik af en toe de oude Renault van mijn vader om uit te gaan. Zelf een auto aankopen en een verzekering afsluiten vind ik veel te duur. Mijn pa heeft een goede autoverzekering bij Ethias. Tijdens een regenachtige zaterdagnacht ben ik over het wegdek geslipt en kwam ik in de gracht terecht. Na het uitpluizen van de website van Ethias heb ik met mijn vader afgesproken dat ik de franchise van 500 euro zal betalen. Ik ben er gerust in dat de verzekeringsmaatschappij het dossier heel snel zal afhandelen! Anthony

ex e

Acht maanden geleden tekenden wij een eenjarig contract bij energieleverancier X. Tijdens het surfen kwam ik een interessante aanbieding tegen. Jennifer en ik kunnen maandelijks 10 euro besparen als we een contract bij energieleverancier Y afsluiten. Op de website van de VREG las ik dat we gratis van energieleverancier kunnen veranderen en dat we de resterende vier maanden sowieso niet meer moeten betalen. Jeffrey

TIJDENS

Uitvoeren

1 In elke getuigenis die je daarnet las, zit een fout.

2 3

Noteer op een apart blad welke fout de jongere maakte. Leg ook uit wat de correcte oplossing is. Zorg ervoor dat je tekst logisch opgebouwd is: eerst de fout, daarna de oplossing. (zestal regels per getuigenis) Gebruik deze voorbereiding en de fiche ‘schrijven’ om jouw tekst in het net te schrijven. Nummer de getuigenissen en laat een witregel tussen elke situatie. Lees je werk na.

Expert in … zelfstandig zijn

135

NA Reflecteren 1 Controleer je tekst aan de hand van de checklist.

Vink aan wat in orde is.

Checklist

Inhoud

1 Heb je alle informatie uit de voorbereiding gebruikt en de getuigenissen genummerd? Indeling



3 Heb je een witregel tussen elke situatieschets gelaten?



2 Heb je de tekst bij elke getuigenis logisch opgebouwd?

Taal



5 Heb je na elke zin het passende leesteken geschreven?



ex e

4 Heb je – waar nodig – hoofdletters gebruikt?

6 Heb je korte zinnen geschreven?



7 Heb je op de correcte spelling van de werkwoorden gelet?



8 Heb je je tekst op spelfouten gecontroleerd?



2 Pas je tekst indien nodig aan.

Welke onderwerpen uit deze uitdaging neem jij voor later mee? Wat heb je bijgeleerd? Motiveer in enkele zinnen waarom deze zaken voor jou belangrijk zijn. Geef ook een reactie op de tekst van twee klasgenoten (drietal regels).

BLOG U5.2

2 3

136

4 5

UITDAGING 5 – IEDEREEN EXPERT

VLOGGER ONDERZOEKER JOURNALIST

SOLLICITANT

EXPERT

IEDEREEN ANIMATOR

SOCIAAL

ex e

UITDAGING 6

IEDEREEN ANIMATOR

Je speelt graag games of je kijkt met veel plezier naar quizzen. Zo neem je actief deel aan een door anderen uitgedacht spel. Misschien heb je er zelf al over nagedacht hoe zo’n game of quiz werkt. Het is veel leuker om er zelf één te ontwikkelen. Durf jij de uitdaging aan om een quiz met je klasgenoten in elkaar te boksen?

• Hoe scoor jij op de quiz?

2 VRAAG HET AAN DE BLIKSEM

3 SPEL DE REGELS

4 WAT VROEG JE?

5 WEES EXPRESSIEF

6 MAAK EEN QUIZ

1 EEN KORTE QUIZ

• Welke onderwerpen kun je bevragen? • Welke vragen stel je? • Hoe scherp zijn je vragen?

• Hoe haal je de gevraagde informatie uit een tekst?

• Hoe breng je een tekst expressief naar voren?

• Waarom zijn spelregels belangrijk? • Welke afspraken maak je bij een quiz?

• Samen met je klasgenoten stel je een quiz op, zodat de hele klas kan meespelen.

Een korte quiz

C Speel de quiz. Ronde 1

Bekijk de onderstaande collage. Noteer de namen van de televisiereeksen die je kent.

ex e

B Vul jullie groepsnaam op het antwoordenblad p. 142 in.

A Bedenk een originele groepsnaam.

2 3

138

4 5

Je kunt in groep samenwerken. Je kunt je voorkennis activeren. Je kunt verschillende soorten informatie combineren.

LEZEN, KIJKEN

UITDAGING 6 â€“ IEDEREEN ANIMATOR

Ronde 2 Welke bekende figuren herken je in de tekeningen? 2

Ronde 3 Zoek de titels van de vijf bestverkopende games. Omschrijving

©Quercus Publishing Plc

Afbeelding

ex e

Deze game spelen is niet altijd een lolletje. Dat is als een compliment bedoeld. Met deze aflevering gaat de serie terug naar Wereldoorlog II. Iedere misstap op het slagveld kan de laatste zijn. Het verhaal is wat minder, maar het spel beantwoordt nog steeds aan de hoge kwaliteitsstandaarden van de serie. Figuurlijk en letterlijk speel je door de mooiere graphics korter op de bal. Centraal staat een nieuw animatiesysteem met een algoritme dat niet meer, zoals alle edities tot nu toe, op volle bewegingen gebaseerd is, maar op frames in het beeld, wat een korter reactievermogen geeft. Ook wordt er nu met grootte en lichaamsgewicht van je veldspelers rekening gehouden.

Met negentig miljoen verkochte exemplaren blijft dit spel uitstekend verkopen, ondanks het feit dat zijn originele versie al in 2013 verscheen. De verhaalcampagne en de open wereld daarrond zijn nog steeds een onvergetelijk brokje moderne popcultuur: een gestoorde, satirische droomwereld, vol misdaad en dodelijke deugnieterij.

In de nieuwe episode uit de al meer dan tien jaar oude reeks wordt er naar het einde van het Egyptische rijk gereisd. Tijdens je moordmissies loop je historische figuren als Cleopatra en Julius Caesar tegen het lijf. Het verhaal neemt losweg dertig uur in beslag. Door de ommezwaai die de makers maakten, blijf je er nog véél langer in hangen omdat er altijd wel iets aan je personage valt te peuteren. Nog zo’n game die inmiddels zijn vierde levensjaar ingaat. De grote nieuwigheid was de grote ‘kneedbaarheid’ die de makers in het spel brachten. Zo kan het huis op ieder moment binnen zijn kavel worden verschoven en alle elementen kunnen eveneens van plaats worden gewisseld.

Naar: www.hln.be

Een korte quiz

139

Ronde 4 Los de rebussen op.

ex e

Naar: www.quizvragen.eu

2 3

140

4 5

UITDAGING 6 â€“ IEDEREEN ANIMATOR

Ronde 5 Noteer de juiste verklaringen bij de spreekwoorden die je in ronde 4 ontdekte.

Dat heeft hem problemen bezorgd.

Daar blijkt wat werkelijk de bedoeling was.

ex e

Alle nare dingen zijn tijdelijk, daarna wordt het beter.

Dat is een zinloze karwei opknappen.

Niet weten wat je moet zeggen.

D Beantwoord de vragen. 1 2 3 4

Wat vond je (niet) leuk aan deze quiz? Waarom is een antwoordblad bij een quiz nodig? Wat zou deze quiz nog sterker kunnen maken? Waar houd je zeker rekening mee als je een quiz opstelt?

Een korte quiz

141

Antwoordenblad Groepsnaam:

Nr.:

Ronde 1

Ronde 2 3

Ronde 3

1 2 3

ex e

4 5

Ronde 4

1 2

Ronde 5 1 2 3 4 5

2 3

142

4 5

UITDAGING 6 â€“ IEDEREEN ANIMATOR

Vraag het aan de bliksem

LEZEN

Je kunt van een literaire tekst genieten.

A Lees de tekst.

ex e

Danny is de eerlijkste jongen van de wereld. Hij houdt van alle mensen om zich heen, zeker als ze hem van pas komen. Het leven is een spel, waarbij elke zet telt. Danny laat geen enkele kans onbenut om op te klimmen. Geregeld botsen zijn ambities met zijn schuldgevoel en kwetsbaarheid. Danny wil met de oudste bewoners van het flatgebouw bevriend raken. Zo hoopt hij later van hen te erven. Samen met een buurmeisje organiseert hij een ruiltocht. Het is voor Danny een verkenningstocht door het gebouw. 1

Het mooie aan goede ideeĂŤn is dat ze altijd eenvoudig zijn. Even simpel als het planten van een eikel in de grond. Je moet enkel geduld hebben tot die uitgroeit tot een boom waarin je kunt klimmen om over je medemensen uit te kijken, zelfs over de mannen en de vrouwen die groot en imposant zijn, een eikenboom waaruit zelfs de bliksem je niet kan verjagen zodra je de moed gevonden hebt hem te tarten1. Als je bang bent voor de bliksem, zul je je boom altijd moeten bijsnoeien, zodat hogere bomen het risico voor je opvangen, in ruil voor jouw onderdanigheid.

Ik zag zo voor me hoe een begrafenisondernemer een zware sleutelbos met zoâ€™n krachtige zwaai omhoog gooide dat die aan de hoogste tak van mijn boom bleef haken, elke sleutel aan de bos voor een ander appartement uit het gebouw.

De eerste stap was de juiste mensen uit te pikken, mensen bij wie ondanks hun gebrekkige keuze hier te wonen toch geld te halen viel. Je leert iemands portemonnee pas werkelijk kennen als je de binnenkant van zijn appartement hebt gezien, dus was het vooral belangrijk de juiste appartementen uit te kiezen.

Onder het mom het kraaienmeisje kennis te laten maken met de andere bewoners van het gebouw, haalde ik haar over mee te gaan op ruiltocht. Het gebeurde maar weinig dat je andere bewoners in de gangen tegenkwam om een praatje te maken. Bij de appartementen met kinderen had ze meteen na haar verhuizing al aangebeld, tarten = trotseren of niet vluchten voor, het moedig ondergaan. Uitdrukkingen: het noodlot tarten of het gevaar trotseren.

Vraag het aan de bliksem

143

die sloegen we over. Ideaal voor mijn businessplan2. We begonnen op de bovenste verdieping, van links naar rechts. Ik had een notitieboekje bij me, waarin ik de namen, het aantal bewoners en de leeftijden per appartement zou noteren, en een ruwe schatting van de waarde van de dingen in huis. Het meisje hield een appel en twee eieren vast, die ik uit mijn koelkast had gehaald. Zij had zelf niets durven meenemen, omdat haar moeder het meteen zou merken. Reden genoeg om met mijn ogen te draaien. ‘Wat als mensen niets of iets stoms teruggeven?’ vroeg ze.

De eerste bel die we induwden, was die van mevrouw Mint. Ze liep meteen naar de keuken. De televisie stond aan. Ik zag de kruin3 van haar broer boven de canapé uitsteken.

‘Mensen zijn daar te trots voor’, zei ik. ‘Ze willen altijd meer en beter geven. Zeker aan kinderen.’

‘Dag Hubert!’ riep ik luid. Hij stak zijn hand achterwaarts op zonder zich om te draaien.

Om de hoek van de trappengang proefden we elk een karamel. We vertrokken onze gezichten en spuwden het goedje meteen weer uit in de wikkels. Ik keek op de zak. ‘Al vijf jaar over de datum. Ik ga het beneden even weggooien.’ ‘We kunnen het ook ruilen’, zei ze uitdagend. ‘Nee,’ zei ik beslist. ‘Dit is ons gebouw, ze kennen ons hier. We moeten een goede indruk achterlaten.’ Het meisje keek me aan alsof ik juist de quiz voor de saaiste mens ooit had gewonnen.

Mevrouw Mint reikte ons een zak karamellen aan. De eieren en de appel mochten we houden, maar wilden we niet even binnen een fris glaasje fruitsap drinken? ‘We hebben nog veel appartementen te gaan, mevrouw Mint,’ zei ik plechtig. ‘Het is erg vriendelijk, maar we moeten verder’, vulde het kraaienmeisje aan.

ex e

Uit: Carmien Michels, Vraag het aan de bliksem businessplan = een ondernemingsplan kruin = het bovenste deel van het hoofd, maar kan ook gebruikt worden om de top van een boom aan te duiden

Carmien Michels Geboortedatum 14 oktober 1990 Beroep schrijfster en dichteres Woonplaats Antwerpen Andere boeken We zijn water, We komen van ver Meer info http://carmienmichels.be/

2 3

144

4 5

UITDAGING 6 – IEDEREEN ANIMATOR

B Beantwoord de vragen.

Wat is het mooie aan een goed idee? Waarmee wordt een goed idee vergeleken? Wat moet je bij een goed idee wel hebben? Wat gebeurt er als je bang bent voor de bliksem? Wat wil het hoofdpersonage ons daarmee duidelijk maken? Wat wil het hoofdpersonage ons duidelijk maken met: â€˜Iemands portemonnee leer je kennen als je de binnenkant van zijn appartement hebt gezien'? Welk bekend jeugdbewegingsspel voeren het hoofdpersonage en het kraaienmeisje uit? Welke regels kent dat spel? Gebruik voorbeelden uit het fragment. Verloopt dit spel goed? Waarom wel/niet? Hoe reageren de twee hoofdpersonages? Welke tips voor het maken van een quiz haal je uit de tekst?

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

ex e

Vraag het aan de bliksem

145

Spel de regels

Je kunt de instructies uit een tekst halen. Je kunt de instructies uitvoeren. Je kunt het nut van duidelijke afspraken of spelregels aantonen.

LEZEN

A Lees de tekst.

Kwartetten: hoe gaat dat ook alweer?

ex e

Schud en deel de kaarten. Bij drie of meer spelers is het aantal kaarten per persoon misschien ongelijk. Dat is niet erg. Speel je met twee spelers, dan krijgt iedere speler acht kaarten en maak je van de rest een pot. Bepaal wie er begint. Wanneer je van een categorie (zoals bloemen) een of meer kaarten hebt, mag je een ontbrekende kaart aan een ander vragen.

Heeft die ander de kaart, dan krijg je die en mag je verder vragen. Heeft een ander de kaart niet, dan gaat de beurt naar hem of haar over.

Speel je met zijn tweeĂŤn? Je mag een kaart uit de pot pakken als de ander de kaart waar je om vraagt niet heeft. Vervolgens is de ander aan de beurt.

Heb je de vier kaarten van een kwartet gevonden, dan leg je het stapeltje opzij. Je mag daarna doorgaan met vragen. Het spel is voorbij wanneer alle kwartetten compleet zijn. De speler met de meeste kwartetten is de winnaar.

Naar: Flow

B Bespreek met je buur de onderstaande vragen.

1 Hoe verloopt het kwartetten als je het met meer dan twee personen speelt? 2 Hoe verloopt het kwartetten als je het maar met twee personen speelt? 3 Wanneer heb je het spel gewonnen?

4 Waarom zijn er spelregels nodig?

2 3

146

4 5

UITDAGING 6 â€“ IEDEREEN ANIMATOR

C Bekijk het eerste fragment uit Iedereen Beroemd: de winkelkarquiz. Beantwoord de vragen.

1 Welke dubbele relatie hebben de deelnemers met elkaar?

2 Welk beroep oefenen ze uit?

3 Waar groeien pindanoten?

4 Hoeveel tijd winnen ze om hun winkelkar te vullen?

D Bekijk het tweede fragment. Wat liep er fout voor het deelnemende duo?

E De quizmaster vergat aan het begin van het fragment de spelregels uit te leggen. Vul de gaten in het onderstaande reglement aan.

Elke week installeert het team van Iedereen beroemd zich in een supermarkt. Kandidaten quizvragen waarbij bij elk

ex e

krijgen

te winnen valt. Met de gewonnen

antwoord winkeltijd

mogen de kandidaten rondrijden

en hun kar vullen.

Slagen de kandidaten erin om binnen zij met de

inhoud naar huis. Raken de kandidaten

, dan mogen zij uit

binnen

een troostprijs kiezen.

de tijd over

over de finish te rijden, dan gaan

F Welke zaken moet je zeker afspreken wanneer je een quiz organiseert?

Spel de regels

147

Wat vroeg je?

LEZEN, SCHRIJVEN, KIJKEN

Je kunt verschillende onderwerpen voor een quiz herkennen. Je ziet in dat variatie in onderwerpen en themaâ€™s een quiz sterker maakt. Je kunt originele vragen opstellen.

4.1 ZOVEEL VRAGEN

A Lees de onderstaande tekst. Beantwoord daarna de vragen.

Vragen bij de vleet

ex e

Vragen zijn het belangrijkste deel van een quiz. Met de volgende tips kun je zeker aan de slag.

Maak niet alleen vragen over je persoonlijke interesses, maar probeer een groot gedeelte van de menselijke kennis te omspannen. Uiteraard speelt het een rol welke quiz je wilt maken. De volgende onderwerpen komen best in belangrijke mate in een quiz voor. Laten we ze de A-onderwerpen noemen: aardrijkskunde, geschiedenis, muziek, film, literatuur, sport en wetenschappen.

Ook zonder de volgende onderwerpen is een quiz niet helemaal compleet. Dit noemen we B-onderwerpen: flora en fauna, toerisme, kunst, televisie, actualiteit, religie en mythologie, taal, technologie. Stel over elk A-onderwerp ongeveer evenveel vragen en doe hetzelfde voor elk B-onderwerp. Je hoeft daarvoor niet alles op een apothekersweegschaal af te wegen.

Daarnaast kun je je eigen accenten leggen met wat we voor het gemak C-onderwerpen noemen: lifestyle, mode, games, economie, voertuigen, wapens, ICT ... Een overdaad van een (of meerdere) van deze C-onderwerpen zal meestal als storend/beperkend ervaren worden. Er wordt ook vaak een foto- en/of puzzelronde voorzien. Quizopstellers noemen dat een tafelronde. Als je die oplost terwijl er ook nog gewone rondes bezig zijn, is dat irritant. De mensen die met de tafelronde bezig zijn, horen de andere vragen niet en zijn minder bij de voortgang van de quiz betrokken. Voorzie dus liefst tijd apart voor zo'n ronde. Zorg ervoor dat niet het gros van de sportvragen over voetbal gaan, dat niet alle muziek uit de huidige hitparade komt (of voor 1980) en niet alle geschiedenisvragen over de oudheid gaan. Wat bij veel quizzen

2 3

148

4 5

UITDAGING 6 â€“ IEDEREEN ANIMATOR

Op een dorpsquiz zal een vraag over Afrikaanse literatuur wat moeilijk gaan, maar op een 'quiz voor quizploegen' moet het toch kunnen. Stel ook niet enkel vragen over je eigen achtertuin. Het is geen goed idee als alle vragen van een quiz door dezelfde persoon worden opgesteld. Zijn/haar persoonlijke interesses zullen, misschien onbewust, bovenkomen en de quiz in een bepaalde richting sturen.

voorkomt, is dat een te groot deel van de vragen over ofwel BelgiĂŤ/Vlaanderen, ofwel de Angelsaksische wereld handelt. Nu is er natuurlijk wel een zekere overheersing van de Angelsaksische muziek en film en is het normaal dat die meer dan de andere streken worden belicht, maar probeer het te mixen.

Vermijd meerkeuzevragen. Ofwel weet je het antwoord op de vraag al en is het spijtig dat het multiple choice is, ofwel weet je het niet en wordt het een gokvraag. Als je toch iets tegenkomt dat je enkel in de meerkeuzevorm kunt vragen, geef dan minstens een stuk of vijf mogelijke antwoorden zodat gokken wellicht niets oplevert.

Maak van je vragen een verhaaltje met leuke of verrassende feiten. Of verpak ze origineel. Leuk is als je verschillende onderwerpen overspant zodat iedereen kan meedenken. Dat betekent niet dat de vragen heel lang moeten worden. Probeer een weetje beknopt te formuleren.

ex e

Zorg tot slot dat de vragen juist zijn en de antwoorden ook. Klinkt vrij logisch? Toch lijkt het niet altijd vanzelfsprekend te zijn. Controleer elk feitje in je vraag en ga na of jouw antwoord het enige correcte is. Houd er rekening mee dat meerdere antwoorden kunnen. Zaken die je toevallig weet, zijn misschien verouderd. Zaken die je ooit ergens las in de krant of op een website zijn vaak fout of onvolledig. Vertrouw bijvoorbeeld niet blindelings op Wikipedia (en zeker niet enkel op de Nederlandstalige editie). Hoewel het een handig instrument is, moet je er rekening mee houden dat het een website is die door iedereen kan worden aangepast en dat de controle op de correctheid van de artikels niet waterdicht is. De beste werkwijze is dan ook dat je een vraag die je hebt opgesteld, laat nakijken door een ander teamlid zonder dat die het antwoord weet. Als die dan op hetzelfde uitkomt, zit je al vrij goed.

Naar: www.bqb.be

1 Verklaar de vetgedrukte woorden.

- omspannen:

- mythologie:

- op een apothekersweegschaal afwegen: - je eigen achtertuin: - overspannen: - waterdicht:

2 Welke kennis omvatten je quizvragen zo veel mogelijk?

3 Wat is het verschil tussen A-, B- en C-onderwerpen?

Wat vroeg je?

149

4 Wat is een tafelronde?

5 Wat is er soms irritant aan zoâ€™n ronde?

6 Welke cultuur wordt er met de Angelsaksische cultuur bedoeld?

7 Waarom mag je niet blindelings op Wikipedia vertrouwen?

1 Waarom is de eerste vraag niet zo moeilijk?

B Bekijk het fragment uit Kalmte kan u redden en beantwoord daarna de vragen.

2 Hoe leidt Tom Lenaerts zijn tweede vraag in?

3 Waarom doet hij dat?

ex e

C Bekijk het fragment uit De Slimste Mens ter Wereld en beantwoord daarna de vragen. 1 Welk A-onderwerp komt hier aan bod?

2 Hoe zijn de vragen opgesteld?

3 Om welke film ging het in dit zoekertje?

Gezocht! Mijn eikel. Nodig om heel strenge winter te overleven. Mail me via scrat@sabeltandeekhoorn.com.

4 Kies nu zelf een bekende film en stel per twee over je geselecteerde film een zoekertje op. Benieuwd of je klasgenoten het antwoord kunnen raden ... Zoekertje

2 3

150

4 5

UITDAGING 6 â€“ IEDEREEN ANIMATOR

D Bekijk het fragment uit De Pappenheimers en beantwoord daarna de vragen.

1 Wat moeten de kandidaten in de kokers bespreken?

2 Wie zijn volgens de kandidaten ‘ambrasbroers’?

3 Welke Guy’s passen in het thema Guygolo’s?

4 Waarom gebruiken de makers in deze quiz themarondes?

E Los de onderstaande breinbrekers op.

Welk lichaamsdeel ben ik?

1 Het heeft een been, maar het kan niet lopen. Het heeft twee vleugels, maar het kan niet vliegen. Het draagt een bril, maar het kan niet zien. Het heeft haar, maar dat kan niet gekamd worden.

2 Ik ging naar de markt met zes zeven en acht koeien. Ik verkoop er twee. Hoeveel heb ik over?

3 Wat heeft ogen, maar kan niet zien?

4 Hoe meer ik droog, hoe natter ik word. Welk voorwerp ben ik?

5 Ik ben wat ik ben, maar als je weet wat ik ben, ben ik het niet meer.

ex e

F Zorg voor afwisseling in je vragenronde. Plaats de soort bij de juiste omschrijving.

Kies uit: alfabetronde – linkronde – themaronde.

De antwoorden in deze ronde houden allemaal verband met elkaar. Dat kan inhoudelijk zijn (als alle antwoorden bijvoorbeeld met een televisieprogramma te maken hebben of als alle antwoorden een kleur, drank ... zijn/bevatten) of vormelijk (wanneer in elk antwoord eenzelfde woord voorkomt).

Er wordt een antwoordblad gegeven met alle letters van het alfabet erop. Elk antwoord begint met een andere letter en de ploegen schrijven gewoon het juiste antwoord naast de juiste letter. Eventueel kun je de X overslaan, dan heb je een ronde op 25 punten. Een ronde met in elke vraag iets dat naar een persoon, een ding of een gebeurtenis verwijst, kan erg leuk zijn. Neem het onderwerp niet al te eng. Tien vragen over de Amerikaanse zeearend resulteert waarschijnlijk in een minder interessante ronde. Het onderwerp 'roofvogels' schept veel meer mogelijkheden.

Wat vroeg je?

151

Plaats op je blog een link naar je favoriete quiz. Noteer in een vijftal zinnen waarom je die quiz BLOG U6.1 gekozen hebt.

4.2 DIT ZIJN DE VRAGEN A Lees de tekst. Film is na zijn geboorte in 1895 op enkele decennia tijd uitgegroeid van een leuke gimmick tot een echte kunst – de zevende – en eiste door zijn makkelijke toegankelijkheid meteen de hoogste plaats in de volksgunst. Niet zozeer de scenaristen en regisseurs, maar de acteurs waren de levende uithangborden. Toen in 1976 in een grootschalige enquête wereldwijd naar het beroemdste gezicht van de twintigste eeuw werd gepeild, hield Chaplin makkelijk Hitler en Stalin achter zich. In de culturele wereld komt alleen de Beatlesmania in de sixties in de buurt van de verering van Chaplin in zijn glorietijd. Hoe valt het dan te verklaren dat die onvoorstelbaar populaire artiesten op nauwelijks enkele tientallen jaren zo in de vergeetput belandden? Waarom blijven Elvis Presley, The Beatles en Bob Dylan beter dan James Stewart, Elizabeth Taylor of Jeanne Moreau in het collectieve geheugen hangen?

Doordat Elvis, The Beatles en Dylan nog af en toe op de radio worden gedraaid, terwijl – bejaarden en verstokte filmliefhebbers buiten beschouwing gelaten – geen hond nog naar een film van voor 1980 kijkt. En zeker als hij in zwart-wit is.

ex e

Naar: Steven De Foer, Hollywood Boulevard, een eeuw filmsterren

Steven De Foer Geboortejaar 1965 Beroep journalist/filmrecensent/redacteur Andere boeken Onder Hollanders

B Verklaar de vetgedrukte woorden.

- naar iets peilen:

- glorietijd:

- in de vergeetput belanden:

- collectieve geheugen:

- buiten beschouwing laten:

2 3

152

4 5

UITDAGING 6 – IEDEREEN ANIMATOR

C Gebruik de tekst om de vragen op te stellen.

1 Een woordoplossing Vraag

Antwoord Film

The Beatles

Charlie Chaplin

2 Cijfers

Antwoord

ex e

Vraag

1976

3 Antwoorden met meerdere woorden of een zin

Vraag

Antwoord Omdat ze nog af en toe op de radio worden gedraaid. Door zijn makkelijke toegankelijkheid.

4 Is de tekst van Steven De Foer een betrouwbare bron? Waarom wel/niet?

1895

Wat vroeg je?

153

D Bekijk het filmfragment. Stel de vragen op.

1 Vraag naar de naam van de film.

Antwoord:

2 Vraag naar de bekendste acteur in deze film.

Antwoord:

3 Waarom is het bij vraag 2 belangrijk om duidelijk aan te geven of je enkel naar de voornaam of ook naar de familienaam vraagt?

4 Hoe verdeel je de punten bij de vorige vragen? Waarom is het belangrijk daarbij stil te staan?

ex e

BLOG U6.2

Plaats op je blog vijf vragen over je favoriete zanger/zangeres/muziekgroep. Plaats er eventueel een link naar een geluids- of filmfragment bij. Zorg ook voor een puntenverdeling.

5 Waarop geeft dit filmfragment kritiek?

2 3

154

4 5

UITDAGING 6 – IEDEREEN ANIMATOR

Wees expressief

KIJKEN, SPREKEN

A Bekijk het fragment uit De Canvascrack. Beantwoord de vragen.

Je kunt een vraag expressief voorlezen. Je kunt een inleiding schrijven.

1 Welk onderwerp hebben de vragen in deze quizronde gemeenschappelijk?

2 Speel de quiz mee en omcirkel het juiste antwoord.

Buck

a Wat was de NAVO-codenaam voor ‘de vliegende vuilnisbak’? Cuff

Scud

ex e

b Hoe heet het digitale design met ‘echte’ voorwerpen’? skeuomorfisme

serendipisme

situationisme

c Welk verhaal van Stephen King werd uit de vuilnisbak gered? Carrie

The Shining

The Green Mile

d Op welke figuur is de pratende Efteling-vuilnisbak gebaseerd? Boerke Naas

Lamme Goedzak

Hollebolle Gijs

e Hoe noem je een woord dat op een eigennaam teruggaat? eponiem

exoniem

3 Hoe sprak de quizmaster? Omcirkel de juiste woorden.

endoniem

Stemsterkte

heel hard

hard

te stil

gepast

Spreektempo

te vlug

haperend

te langzaam

gepast

Spreektoon

onnatuurlijke toon

monotoon

goede intonatie

expressief

Articulatie

onduidelijk

binnensmonds

duidelijk

heel duidelijk

Ademtechniek

geen pauzes: zonder ademhalen

ademhaling: willekeurig

onder controle

zeer goede beheersing

Wees expressief

155

4 Waarom is het belangrijk dat de quizmaster de vragen goed en duidelijk voorleest?

5 De quizmaster stelde niet onmiddellijk de vraag. Wat deed hij eerst?

B Bekijk het fragment uit Switch.

1 Waarom neuriet de quizmaster?

2 Welk effect heeft dat op de kijker?

3 Waarom is het belangrijk dat een quizmaster zijn stem expressief gebruikt?

ex e

C De presentator of de quizmaster is de stem van de quiz. Zij of hij leest de vragen zo duidelijk en levendig mogelijk voor.

Bij het maken van een luisterspel vorig schooljaar experimenteerde je al met je stem. Gebruik nu opnieuw die expressieve stem.

1 Zorg voor een korte inleiding van minstens tien zinnen op een van de vragen die je bij je blogopdracht U6.2 stelde. 2 Oefen het voorlezen een paar keer in. 3 Lees de inleiding en de vragen zo expressief mogelijk aan je klasgenoten voor.

D Evalueer je buur.

Stemsterkte

heel hard

hard

te stil

gepast

Spreektempo

te vlug

haperend

te langzaam

gepast

Spreektoon

onnatuurlijke toon

monotoon

goede intonatie

expressief

Articulatie

onduidelijk

binnensmonds

duidelijk

heel duidelijk

Ademtechniek

geen pauzes: zonder ademhalen

ademhaling: willekeurig

onder controle

zeer goede beheersing

2 3

156

4 5

UITDAGING 6 â€“ IEDEREEN ANIMATOR

Maak een quiz

Je kunt met je klasgenoten een vragenronde voor een quiz opstellen. Je kunt de quiz uitvoeren.

6.1 HERSENBREKER VOOR

OriĂŤnteren

Je maakt met enkele klasgenoten vier vragenrondes van telkens vijf vragen. Je zorgt dat de deelnemers aan je quiz een antwoordenbundel hebben. Ook zorg je voor een verbetersleutel. Elk teamlid is op zijn beurt presentator.

Voorbereiden

ex e

SPREKEN, SCHRIJVEN

1 Maak groepjes volgens de aanwijzingen van je leraar. 2 Brainstorm over de onderwerpen. Wie is je doelgroep? Welke themaâ€™s zijn er door je klasgenoten goed gekend? 3 Kies je onderwerpen. Selecteer minstens twee A-onderwerpen. Noteer ze in de tabel hieronder. 4 Welk thema kies je voor de fotoronde? Vul de tabel aan. Ronde 2

Ronde 3

Fotoronde

Ronde 1

5 Denk na over de wijze waarop je de vragen zult stellen. a Projecteer je ze op scherm? b Maak je gebruik van filmpjes? c Werk je met geluiden? d Lees je ze voor?

Maak een quiz

157

TIJDENS

1 Opzoeken a Verdeel de onderwerpen. b Zoek informatie over jouw onderwerp. c Formuleer vijf goede vragen. d Noteer telkens het juiste antwoord. 2 Probeer de vragen uit. a Lees de vragen aan je groepsleden voor. b Geven je teamleden het juiste antwoord? Waarom wel/niet? c Werk aan de vragen tot ze correct zijn.

Uitvoeren

3 Werk je quiz verder uit. a Spreek een volgorde voor de vragenrondes af. b Breng alle vragen in één document samen. c Maak een verbetersleutel met de juiste antwoorden. Zet er punten op. d Stel een blanco antwoordenblad per vragenronde op. Breng ze samen in één bundel. e Werk het ondersteuningsmateriaal voor je vragen uit/af. (bv.: PowerPoint, het filmpje, de geluiden)

ex e

4 Maak een taakverdeling/scenario zodat de quiz vlot verloopt. a Wie verdeelt de bundel met de antwoordenbladen? b Wie haalt na elke ronde de bladen op? c Wie zorgt voor het corrigeren? d Wie telt alle punten op? e Wie deelt de score mee?

Reflecteren

Bespreek de opgestelde quiz met je teamgenoten.

1 2 3 4 5

Zijn alle vragen duidelijk? Kunnen we met de verbetersleutel de antwoorden vlot corrigeren? Zijn de antwoordenbladen voor de quizteams klaar? Zijn ze duidelijk? Beschik je in de klas over al het materiaal om de quiz vlot af te spelen? Is de taakverdeling duidelijk?

2 3

158

4 5

UITDAGING 6 – IEDEREEN ANIMATOR

6.2 SLIMME QUIZ VOOR OriĂŤnteren Overloop de gemaakte afspraken.

1 Denk na over het voorlezen van je vragen. Hoe spreek ik ze uit? Hoe snel praat ik? Welke klemtonen leg ik? Zorg ik voor voldoende adempauzes?

2 Oefen je vragen voldoende in.

TIJDENS Uitvoeren

- - - -

ex e

Voorbereiden

1 Leg al het materiaal klaar. 2 Voer de quiz uit.

Reflecteren

1 Controleer jouw optreden aan de hand van het onderstaande schema. Stemsterkte

heel hard

hard

te stil

gepast

Spreektempo

te vlug

haperend

te langzaam

gepast

Spreektoon

onnatuurlijke toon

monotoon

goede intonatie

expressief

Articulatie

onduidelijk

binnensmonds

duidelijk

heel duidelijk

Ademtechniek

geen pauzes: zonder ademhalen

ademhaling: willekeurig

onder controle

zeer goede beheersing

Maak een quiz

159

2 Beoordeel hieronder de volledige opdracht.

a Hoe werd jullie quiz onthaald? b Waren de vragen duidelijk?

c Hoe verliep de quiz?

d Wat was de sterkte van jullie groepswerk?

e Wat was het leukste aan jullie quiz?

ex e

f Wat zou je een volgende keer anders doen?

2 3

160

4 5

UITDAGING 6 â€“ IEDEREEN ANIMATOR

VLOGGER ONDERZOEKER JOURNALIST

SOLLICITANT

EXPERT

ANIMATOR

IEDEREEN SOCIAAL

ex e

UITDAGING 7

IEDEREEN SOCIAAL

1 VERKEER(D)

• Waaraan ergeren mensen zich in het verkeer? • Hoe kun je zelf een betere chauffeur zijn?

Iedere dag kom je in contact met je vrienden, medeleerlingen, de overheid … Hoe goed je het ook bedoelt, niet ieder contact is even aangenaam. Denk maar aan ruzies en verkeersboetes. Hoe zorg je ervoor dat je die ervaringen tot een minimum beperkt? Naast die vraag sta je in deze uitdaging stil bij het belang van jouw stem(plicht). Op het einde van deze uitdaging maak je een filmpje waarin je een eigen sociaal idee naar voren brengt.

2 DO'S EN DON’TS VAN SOCIALE MEDIA

• Waar ligt de grens tussen privé en werk in sociale media? • Hoe ga je gepast met je gsm en sociale media om?

3 JOUW STEM TELT • Hoe maak je met jouw ‘stem’ een verschil? • Hoe stem je juist?

4 NIETS DAN GOEDS!

• Welke goede doelen en daden komen voor? • Hoe stel je een goede daad?

5 TIJD VOOR ACTIE! • Je maakt een filmpje over een eigen sociaal idee.

Verkeer(d)

SPREKEN, LEZEN, ICT, KIJKEN / LUISTEREN

A Bespreek deze vragen met je buur.

1.1 'JA, HET IS WEER VAN DAT!'

Je kunt informatie uit teksten en beelden halen. Je kunt je eigen mening verwoorden. Je maakt gebruik van ICT.

ex e

1 Waaraan erger jij je in het verkeer? 2 Kun je een situatie bedenken waarin jij de verkeersregels niet volgde? Had dat voor iemand negatieve/positieve gevolgen?

B Bekijk de verschillende illustraties en beantwoord de vragen mondeling. Ga je akkoord met de stelling? Waarom wel/niet? Beschrijf dit in twee zinnen.

2 3

162

4 5

UITDAGING 7 – IEDEREEN SOCIAAL

1 Wat is Grand Theft Auto (GTA)? 2 Wat is de link tussen GTA en leren rijden? 3 Wat bedoelen Fokke & Sukke met 'puntenrijbewijs'? 4 'Een puntenrijbewijs is een goed idee om roekeloze chauffeurs uit het verkeer te halen.' Akkoord / Niet akkoord, want:

ÂŠ Hein de Kort/Comichouse.nl

1 Welke chauffeur zorgt voor de ergernis in het verkeer? 2 Hoe frustreert hij de anderen? 3 'Ik vind dat je rechts mag inhalen.' Akkoord / Niet akkoord, want:

ex e

1 Wat is een opgefokte bromfiets? 2 Welke nadelen van een opgefokte bromfiets ken jij? 3 'De politie moet strenger optreden tegen opgefokte bromfietsen omdat die in het verkeer gevaarlijk zijn.' Akkoord / Niet akkoord, want:

ÂŠ tomcartoon.be

Verkeer(d)

163

C Lees de tekst en beantwoord de vragen.

geen merken viseren, maar het zijn toch regelmatig de auto’s van de duurdere klasse die zich hier schuldig aan maken.

Op 22 maart is het Europese Dag van de Hoffelijkheid in het Verkeer. Toen we dat vernamen, konden we een schamper lachje niet onderdrukken. Want zeker in België kunnen we allemaal nog wat lessen in hoffelijkheid achter het stuur gebruiken. Deze acht dingen vinden wij vreselijk irritant op de baan. Niet dat we ze hiermee de wereld uit helpen, maar het moet ons toch even van het hart.

Middenvakrijders & zeven andere frustraties die ons gek maken op de weg

ex e

3 Claxonneren Ik heb gezien dat het groen is. Ja, bedankt. Mijn oprechte excuses dat ik niet binnen de halve milliseconde plankgas heb gegeven. Maar moest je daar nu echt voor claxonneren?

1 Ritsen, wat is dat? Sommigen begrijpen het idee achter ritsen echt niet! Het levert steeds weer scheldwoorden in de auto op. Onlangs bleek dat een op de vier bestuurders het concept ritsen niet doorziet en het lijkt wel alsof wij altijd met die 25 % geconfronteerd worden. Bestuurders die weigeren jou ertussen te laten bij een versmalling van de rijbaan of omgekeerd: vier auto’s die per se tegelijkertijd voor jouw auto willen invoegen.

2 Eerst pinken, dan pas kijken Kijken voor je ergens op een rijstrook invoegt, vinden sommige bestuurders niet nodig. Gewoon even pinken om je terrein af te bakenen en dan jezelf ergens tussenwringen is hun oplossing. Helemaal níet knipperen is de milde, maar toch nog steeds matig irritante variant hierop. We willen

2 3

164

4 5

UITDAGING 7 – IEDEREEN SOCIAAL

4 Middenvakrijders We zien ze dagelijks, de auto’s die schijnbaar nietsvermoedend op de middelste rijstrook blijven kleven. Bovendien blijven die pakweg 90 km/u op de autosnelweg rijden. Dat ze daarmee iedereen die wil voorbijsteken langs de uiterst linkse rijstrook sturen, lijkt hen niet te storen. Noch blijken ze van het bestaan van een uiterst rechtse rijstrook op de hoogte te zijn. 5 Bumperklevers Er is niks mis met een beetje afstand houden, zeker in de file en bij regenweer. Ik geloof graag dat die auto van jou over geweldige remmen beschikt. Zulke goede remmen dat ze je zelfs bij hoge snelheden stante pede tot stilstand brengen. Toch hoef je dat niet te bewijzen door te bumperkleven.

tussen kunt. Ook bij de verkeerslichten waar een fietsvak voorzien is, staat dikwijls een auto. Zo heeft de chauffeur toch al wat voorsprong als het groen wordt.

8 Rechts inhalen Je bent zelf aan een inhaalmanoeuvre bezig op de middenrijstrook, maar dat gaat voor iemand achter jou duidelijk niet snel genoeg. Slalommen tussen jouw bolide en de auto die jij aan het inhalen bent, lijkt voor deze ongeduldige chauffeur de enige oplossing. Rechts inhalen dus, wat overigens tegen de verkeersregels indruist.

6 Vrachtwagens die het inhaalverbod negeren Het regent pijpenstelen, je ziet met moeite de wagen enkele meters voor jou, maar toch lappen vrachtwagenchauffeurs het inhaalverbod bij regen aan hun laars. Tegen zware Belgische regenval en een voorbijstekende vrachtwagen zijn zelfs de snelste ruitenwissers niet altijd opgewassen.

Leve de hoffelijkheid Er is al genoeg verzuring in de wereld en hoffelijkheid is een vorm van elementaire beleefdheid. Gelukkig zijn er ook heel af en toe leuke momentjes op de baan. Die voorrang van rechts die je geheel terecht verleent en waar je een vrolijk opgestoken hand voor in de plaats krijgt. Het vriendelijke gebaar van iemand die jou ergens tussenlaat, terwijl je helemaal geen voorrang hebt. Of, misschien nog wel het allerleukste, iemand betrappen die luid meezingt in de wagen. Bij voorkeur met het nummer dat ook jij voorzichtig aan het neuriën was.

ex e

7 Fietsen in de stad Ook op ons tweewielig voertuig krijgen we met een gebrek aan hoffelijkheid door chauffeurs te kampen. Met stip op één: met je fiets op het voetpad moeten sukkelen omdat de auto’s zo dicht tegen de straatrand rijden dat jij er nauwelijks Naar: www.hln.be

1 Leid de betekenis van de gekleurde woorden uit de tekst af. - schamper:

- concept: - viseren:

- noch:

- stante pede: - bolide:

- indruisen tegen: - elementaire beleefdheid: 2 Gebruik de woorden in een goede zin waaruit de betekenis duidelijk wordt.

Verkeer(d)

165

3 Hoe zeggen de auteurs het? - Met deze tekst willen we onze irritaties even kwijt.

- Deze bestuurders volgen het inhaalverbod bij regen niet.

4 Haal twee voorbeelden van hoffelijkheid in het verkeer uit de tekst.

A Gsm achter het stuur?

ex e

Bekijk de affiche en beantwoord de vragen.

1 Wie is de zender?

2 Wat is het tekstdoel?

2 3

166

4 5

1.2 IN ACTIE!

5 Bespreek met je buur. a De tekst gaat over de acht grootste frustraties in het verkeer. Waaraan zou jij je het meest ergeren als je zelf achter het stuur zou zitten? b Vind je de Dag van de Hoffelijkheid in het Verkeer een goed initiatief? Waarom wel/niet? c Hoe kun jij hoffelijk zijn in het verkeer? Geef twee voorbeelden.

UITDAGING 7 â€“ IEDEREEN SOCIAAL

B Ga op zoek naar de huidige verkeerscampagne. BLOG U7.1

1 2 3 4 5 6

Ga naar www.veiligverkeer.be. Zoek op de site naar de huidige verkeerscampagne. Lees de informatie over de actie. Kies een afbeelding of affiche die jou aanspreekt. Plaats die op je blog. Noteer in een vijftal zinnen waarom je voor deze afbeelding of affiche koos.

1 Bekijk het fragment een eerste keer. Vul het schema aan. A Defensief rijden Wat is defensief rijden?

1 probeert 2 rekening met 3 de

ex e

THEORIE

Als je …

rijstijl

= een

C Kijk uit! Defensief rijden.

te maken; houdt;

juist inschat; .

… dan kun je

B Efficiënt rijden 1

te kijken.

door

toe te passen.

ENKELE REACTIES

door

Defensief rijden is goed voor de

Je kunt anticiperen op de situaties die zich voordoen.

Het is en rijden.

Het is ook financieel interessant.

PRAKTIJK

Tips na de eerste rit 1 Altijd de

kiezen.

2 Nog verder

3 Nog meer

4 Nog

houden.

Verkeer(d)

167

Tips tijdens de tweede rit 1 2

4 Voordelen na de tweede rit

PRAKTIJK

1 Verbruik: 2 Duur:

3 Snelheid:

Anticiperen betekent vooruitlopen op, rekening houden met toekomstige ontwikkelingen.

2 Bekijk het fragment een tweede keer. Vul het schema verder aan.

ex e

3 Vergelijk je schema met dat van je buur. a Welke gelijkenissen/verschillen stel je vast? Hoe komt dit? b Bespreek met je buur: - Welke tip(s) kende je al? - Van welke tip(s) hoorde je nog nooit? - Welke tip(s) vind jij interessant? Waarom?

2 3

168

4 5

UITDAGING 7 â€“ IEDEREEN SOCIAAL

Do's en donâ€™ts van sociale media

LEZEN, GENIETEND LEZEN, KIJKEN / LUISTEREN

A Lees een van beide teksten.

2.1 EEN KWESTIE VAN KIEZEN

Je kunt informatie uit teksten en beelden halen. Je kunt enkele gedragsregels voor sociale media verwoorden.

ex e

B Beantwoord de vragen die onder die tekst staan.

C Zoek iemand die dezelfde tekst las en bespreek de antwoorden. Tekst 1

Like op Facebook kan u uw job kosten

Hoe vaak delen we geen duimpjes uit op het sociale netwerk Facebook? Zo onschuldig is dat echter niet.

Nadat een man antisemitische posts op Facebook had gedeeld en geliket,

werd hij door zijn werkgever om dringende redenen ontslagen. De man vocht zijn ontslag bij de Luikse arbeidsrechtbank aan, maar kreeg ongelijk. De man voerde als verdediging aan dat een like nog niet wil zeggen dat hij zich achter de inhoud van het bericht schaarde, maar dat kon de rechter niet overtuigen. Elke werknemer heeft het recht op een eigen mening, maar die mag het imago van zijn werkgever niet besmeuren.

Antisemitisch betekent anti-Joods. Je bent dan tegen het Joodse volk of je doet er negatieve uitspraken over.

Do's en donâ€™ts van sociale media

169

Dat de rechter de werkgever gelijk gaf, schept een precedent. ‘Het is nuttig eraan herinnerd te worden dat je voorzichtigheid aan de dag moet leggen op sociale media’, zegt Carl Vander Espt, advocaat van het kantoor Cairn Legal.

had zich op Facebook negatief over zijn werkgever uitgelaten, waarop een ontslag met onmiddellijke ingang volgde, zonder een ontslagvergoeding. De rechter in Nederland volgde de redenering van de werknemer niet. Facebook heeft geen privékarakter. Een post kan geliket worden en zo verder gaan dan de vriendenkring.

In Nederland weten ze dat al sinds het ‘Blokker-incident’ uit 2012. Een werknemer van de winkelketen Blokker Naar: De Tijd

1 Leg in je eigen woorden uit waarom de Belgische man werd ontslagen.

Als je een precedent schept, zorg je ervoor dat iemand anders naar jouw situatie kan verwijzen. Iemand anders gebruikt dan jouw situatie om gelijk te krijgen.

ex e

2 Wat vind jij van zijn verdediging dat een like niet wil zeggen dat hij achter de inhoud van het bericht staat?

3 Waar ligt volgens de tekst de grens tussen een eigen mening hebben en te ver gaan?

4 Wat vind jij daarvan? Hoe sta jij daartegenover?

2 3

170

4 5

UITDAGING 7 – IEDEREEN SOCIAAL

Tekst 2

Sociale media op de werkvloer: 'We hebben nood aan meer regels'

Socialenetwerksites zoals Facebook en Twitter worden alsmaar belangrijker in het leven. Via smartphones en tablets zijn we haast continu online en krijgen we meer dan ooit de kans om te communiceren. Het privéleven van een werknemer stopt niet meer als hij zijn bedrijf binnenwandelt.

ex e

Altijd en overal verbonden Sociale media zijn niet automatisch iets negatiefs, maar we moeten er wel verstandig mee omgaan om blunders te vermijden. Voorbeelden uit de praktijk maken duidelijk dat een verkeerd gebruik van sociale media verstrekkende gevolgen kan hebben. Vorig jaar werd een werknemer van een Leuvens bedrijf ontslagen nadat hij op Facebook zijn gal spuwde. Hij vond zijn bedrijf niet goed werken. In Zwitserland heeft een verzekeraar een zieke werkneemster ontslagen omdat ze zich thuis met Facebook amuseerde, terwijl ze tegen haar baas zei dat ze door migraine niet met een computer kon werken.

In eigen naam ‘Onze werknemers mogen sociale media gebruiken op de werkvloer, maar ze moeten wel de regels respecteren.’ Aan het woord is Astrid Van Langenhoven, bedrijfsjuriste bij Proximus. ‘Zo vragen we dat onze werknemers op sociale media altijd in eigen naam te spreken en niet in naam van Proximus. Onze werknemers mogen enkel in naam van Proximus spreken wanneer dat een deel van hun job is.'

'Het is niet slim om zonder toestemming zomaar afbeeldingen van collega’s of klanten op Facebook te plaatsen. Wees respectvol op sociale media en begin zeker geen collega’s te pesten. Daarom raden we onze werknemers af om internetfora op te richten waar ze met elkaar kunnen communiceren. Daar worden al eens straffe uitspraken gedaan en collega’s kunnen die informatie altijd aan een baas doorgeven. Wees je er ook van bewust dat wat je op internet post daar wel even kan blijven staan.’

Naar: www.jobat.be

1 Zoek in de tekst een voorbeeld van een blunder op sociale media.

Do's en don’ts van sociale media

171

2 Welke regels moeten werknemers bij Proximus volgen?

3 Geef een eigen voorbeeld waarbij een werknemer sociale media op een positieve manier gebruikt.

4 Heb jij al informatie over je stageplek of werkplek online geplaatst? Welke informatie was dat?

2.2 MET DE SMARTPHONE OP RESTAURANT A Bekijk de reportage uit Echt niet OK! en beantwoord de vragen.

1 Wat mag je met je smartphone wel doen op restaurant?

ex e

2 Wanneer zorgt je smartphone voor irritaties op restaurant?

- -

3 Wanneer is het oké om foto’s met je smartphone te nemen?

4 Wat mag je niet doen als je foto’s met je smartphone neemt?

5 Ga je akkoord met de etiquetteregels die in het fragment aan bod komen? Waarom wel/niet?

6 Geef zelf een voorbeeld van wanneer een smartphone op restaurant wel kan.

2 3

172

4 5

UITDAGING 7 – IEDEREEN SOCIAAL

B Zijn er nog andere situaties waarin jij een smartphone storend vindt?

2.3 HATEN IS EEN HOBBY GEWORDEN

Lees de tekst en beantwoord de vragen.

‘Bol af met dieje zever!’, ‘Leer schrijven journalistje van m’n voeten!’ of ‘Hier zijn ze weer, de poco politie!’

Haten is een hobby geworden

Iedereen kent ze intussen: de haatreacties op sociale media. Het internet heeft ons mooie dingen gebracht: onbeperkte toegang tot kennis, vriendschappen met mensen over de hele wereld en soms zelfs nieuwe liefdesrelaties. Maar de gal die momenteel online gespuwd wordt, is mijns inziens toch een van de grootste nadelen van het wereldwijde web.

‘Twitter laat elke dag meer dan 500 miljoen meer of minder genuanceerde miniboodschapjes uitvliegen.’

ex e

Online schelden is het nieuwe normaal Elk uur worden er op Facebook meer dan 30 miljoen comments gepost. Twitter laat elke dag meer dan 500 miljoen meer of minder genuanceerde miniboodschapjes uitvliegen. Laat die getallen even tot je doordringen. De luidste roepers bepalen vandaag de toon van het gesprek. We zijn geëvolueerd naar een cultuur waarin online schelden het nieuwe normaal is. Zo heb je van die mensen die de hele dag op Twitter zuur zitten zijn. Het maakt niet uit wat de nieuwssites posten, altijd hebben ze wel wat te haten. 50 tot 100 tweets per dag met boze en sarcastische opmerkingen over alles en iedereen. Ik vraag me af hoe die mensen aan hun dag beginnen. Dat ze, terwijl ze een artikel lezen, al zitten nadenken over een sarcastische oneliner in 140 tekens waarmee ze likes kunnen scoren bij hun achterban. Zouden ze op de duur ook in haattweets beginnen denken? Dat ze iets zien gebeuren en denken: ‘Ha! Daar kan ik vast iets gemeens en gevats over zeggen!’

De huistrollen, ze bestaan Of de mensen die er een sport van maken om op Facebook hele hoofdstukken te typen onder nieuwsberichten, terwijl ze eigenlijk een dossier voor hun werk moeten afmaken of een gesprek met hun vrienden zouden kunnen hebben. Maar de plicht roept en de wereld moet en zal weten hoe verbolgen ze zijn over paasei oprapende moslimkindjes of mediageile politici. Zucht. Onlangs hoorde ik van mijn collega’s in de online media dat er zelfs mensen bestaan, de zogenaamde huistrollen, die hun haatboodschappen eerst uittypen in een Word-document en dan copy-pasten op elke nieuwssite en Facebookpagina die berichten publiceert waarover zij wat te mekkeren hebben. Zonde van tijd en energie Haten is een hobby geworden. Wat een zonde van tijd en energie. Want met haat en cynisme kom je geen stap verder. Je kunt het dan nog zo oneens zijn met wat er in de wereld gebeurt, online liggen haten gaat er geen sikkepit aan veranderen. Je hebt hoogstens je hart kunnen luchten. Haat leidt enkel tot meer haat. Zo monden online discussies regelmatig in gescheld en loze verwijten uit. Wanneer ik zelf met haatreacties word geconfronteerd, door dingen die ik geschreven heb, zakt de moed me

Do's en don’ts van sociale media

173

soms in de schoenen en verlies ik mijn geloof in de mensheid. Dan haal ik een paar keer diep adem om niet toe te geven aan de boosheid. Meestal herlees ik een passage van een van mijn favoriete schrijfsters, Caitlin Moran, die me weer hoop geeft. Het komt ongeveer hierop neer: cynisme is een harnas, het beschermt je tegen teleurstellingen. Want wie cynisch en haatdragend is, hoeft nergens enthousiast over te zijn. Wanneer je je enthousiasme of hoop uitspreekt, loop je immers het risico om teleurgesteld te worden. Cynisch en boos zijn is veilig, maar het is ook nee zeggen tegen alles. De wereld is nog niet beter geworden van mensen die overal nee tegen zeggen. Het is makkelijker om langs de zijlijn commentaar te geven dan ergens constructief iets aan te veranderen.

Wil je de wereld veranderen, begin dan bij jezelf. Negeer boze berichten. En bedenk de volgende keer dat je verleid wordt om je frustratie online te ventileren, dat je de wereld een beetje beter maakt door het niet te doen. 'If you don't have anything nice to say, don't say anything at all.'

Naar: radio1.be

- nuanceren: - sarcastisch:

Van welk zelfstandig naamwoord is 'sarcastisch' afgeleid?

ex e

1 Leid de betekenis van deze woorden uit de tekst af. Raadpleeg een (online) woordenboek indien nodig.

- oneliner:

- achterban:

- verbolgen: - cynisme:

Welk bijvoeglijk naamwoord is van â€˜cynisme' afgeleid?

- ventileren:

2 Gebruik de woorden in een goede zin waaruit de betekenis duidelijk wordt.

3 Welke drie voordelen bracht het internet volgens Jozefien Daelemans met zich mee?

2 3

174

4 5

UITDAGING 7 â€“ IEDEREEN SOCIAAL

4 In de tekst staat te lezen: ‘Laat die getallen even tot je doordringen’. Wat wil Jozefien Daelemans met die uitspraak bereiken?

5 Wat zijn huistrollen?

6 De titel van de tekst is ‘Haten is een hobby geworden’. Welke mening heeft de auteur daarover?

ex e

7 Jozefien Daelemans schrijft: ‘Cynisme is een harnas’. Leg in je eigen woorden uit wat zij hiermee bedoelt.

8 De auteur geeft raad over sociale media aan de lezer. a Welke raad is dat?

b Ga je hiermee akkoord? Waarom wel/niet?

9 Kwam je zelf al negatieve berichten op sociale media tegen? Waarover gingen ze? Vertel.

BLOG 10 Ga op zoek naar een negatieve reactie op sociale media. U7.2 Plaats deze reactie op je blog. Let op! Zorg dat je de zender

van de negatieve boodschap onherkenbaar maakt. Beschrijf in een vijftal zinnen: - waar je de reactie vond; - of de reactie te maken heeft met een artikel, een vorige reactie of zomaar verscheen; - wat jij negatief aan de reactie vindt.

Do's en don’ts van sociale media

175

2.4 HAS#TAG

Chloé lag op haar bed toen Kevin zich aanmeldde. Zonder nadenken had ze hem als vriend geaccepteerd. Het was leuk om veel vrienden te hebben. Niet dat het een wedstrijd was om meer vrienden dan Marie te hebben, maar ze wilde toch niet te ver achterophinken. Tof dat je je bij mijn Facebookvrienden aansluit  Hij is echt wel een stuk, dacht ze. De foto toonde een gebronsde jongen met een fijngesneden gezicht en ogen die haar strak, maar vriendelijk aankeken. Een T-shirt hing achteloos over een schouder van zijn gespierde, maar slanke bovenlichaam. Zijn haar was ravenzwart en lag met een bles over zijn voorhoofd. Toch was er in de foto iets dat vreemd was. Kevin was veel te knap voor een jongen die haar op Facebook wilde kennen. Goh, misschien wil hij gewoon zo veel mogelijk vrienden hebben, net zoals zij, duwde ze haar argwaan weg. Wat doe jij nu? kreeg ze meteen als reactie. Niets. Ik lig wat op mijn bed. Straks nog wat studeren en daarna slapen. Je ziet er best knap uit. Ben je model ofzo? Doe je fotoshoots? Nee, hoor. Trouwens, zo knap ben ik niet. Helemaal niet zo knap als jij.  Charmeur, dacht ze, maar de leugen voelde wel goed. […] ‘Ben je thuis?’ vroeg Chloé verwonderd toen haar moeder op de bank in een boekje bladerde. ‘Ik voel me niet zo goed en ik heb aan mijn baas gevraagd of ik vroeger mocht stoppen.’ ‘Wat heb je dan?’ ‘Hoofdpijn en rillerig. Griepje, denk ik. Maar met een paar Dafalgans kan ik morgen wel weer aan de slag.’ Chloés smartphone trilde. Kevin, zag ze opgetogen. Tijdens de rit van school naar huis had ze geregeld gekeken of hij online was. ‘Ik ga naar mijn kamer.’ Met haar laptop kon ze makkelijker werken en ze had liever

ex e

30 1

2 3

176

4 5

Lees de tekst en beantwoord de vragen.

4 juni 1953 Schrijver van jeugdboeken Dirk Bracke schreef het boek samen met vijf meisjes. Adil El Arbi en Bilall maakten er ook een kortfilm van. Black, Sweet sixteen, Rollercoaster, Papier, Straks doet het geen pijn, Het engelenhuis, Blauw is bitter … Prijs van de Kinder- en Jeugdjury Vlaanderen (Straks doet het geen pijn meer), Prijs van de Kinder- en Jeugdjury Limburg (Stille lippen) www.dirkbracke.davidsfonds.be

Dirk Bracke Geboortedatum Beroep Over Has#tag Andere boeken Prijzen Meer info?

UITDAGING 7 – IEDEREEN SOCIAAL

ex e

dat mama niet van de bank zou komen om over haar schouder mee te kijken. ‘Vooruit, kreng’, zei ze omdat de laptop veel te traag opstartte. Haar vingers ritselden ongeduldig over het touchpad, alsof ze zo de laptop sneller kon wakker maken. ‘Eindelijk!’ zuchtte ze opgewekt toen de Facebookpagina verscheen en ze zag dat hij nog online was. Hey knap stuk. Hoe gaat het? Super nu jij er bent, lekkere jongen. Ze glimlachte omdat het zo lekker chillen was met Kevin. Je bent echt heel mooi. Je bent aan een bril toe. Toch las ze het graag. Zou je geen foto willen sturen? Dan kan ik altijd naar jou kijken. Je hebt toch al foto’s van me op Facebook gevonden? Ik wil nog meer foto’s. Veel meer. Ik wil duizend foto’s van jou. Of weet je wat? 365 foto’s. Elke dag een foto van jou. Dit jaar, volgend jaar en nog honderd jaar. Gekkerd. Over vijf minuten stuur ik een foto door. Over vijf minuten? Ik ben een meisje. Als ik jou een foto stuur, wil ik er op mijn best uitzien. Snel wat make-up en met een borstel door mijn haar gaan. Chloé haastte zich naar de badkamer, greep eyeliner, de lipstick en met haar gezicht voor de spiegel bracht ze vluchtig enkele extra’s aan. Ze schudde haar haar los en kamde het met haar vingers. Met haar neus op de spiegel bekeek ze het resultaat, tuitte haar mond alsof ze zichzelf een kusje wilde geven. ‘Mooi zo’, dacht ze hardop. Ze haastte zich naar haar laptop. Kevin was er nog steeds, zag ze opgelucht. Ik ben er bijna, tikte ze vlug. Ze nam haar smartphone en hield die voor haar gezicht. Je bent zo knap, las ze toen ze de foto had doorgestuurd. Je overdrijft. Ik denk ook dat je een prachtig lichaam hebt. Mmm, ik ben niet ontevreden, al zeg ik het zelf. Ze verzweeg dat ze toch liever enkele kilo’s minder wilde wegen. Het was niet nodig om haar minpuntjes te accentueren. Mag ik het eens zien? Je zou me zo gelukkig maken. Wat bedoel je? stuurde ze terug, hoewel ze kon raden wat hij wilde. Haar voorste tanden beten vertwijfeld op haar onderlip. Nou ja, ik wil je helemaal zien. Zonder kleren, bedoel ik, zoals je écht bent. Ik weet heel zeker dat je een supermooi lichaam hebt. Het duurde even voor ze antwoordde.

Naar: Dirk Bracke, Has#tag

1 Beschrijf de relatie tussen Chloé en Kevin.

2 Wat doet Chloé vermoeden dat er iets niet helemaal klopt aan het vriendschapsverzoek van

Kevin?

3 Waarom besluit ze om Kevin toch als vriend toe te voegen? 4 Zou de profielfoto van Kevin de echte foto van die jongen zijn? Waarom wel/niet? 5 Wat zou Chloé volgens jou antwoorden?

Do's en don’ts van sociale media

177

Jouw stem telt

3.1 OVER HET BELANG VAN JE STEM A Bespreek de onderstaande vragen.

Hoe peilt de school naar jouw mening? Wat realiseerde de leerlingenraad al? Wat realiseerde de leerlingenraad niet? Waarom niet? Wat zou jij nog graag veranderd zien? Hoe zou je dat aanpakken?

1 2 3 4

ex e

Je kunt informatie uit (online) teksten en beelden halen. Je kunt in groep informatie uitwisselen. Je kunt je mening verwoorden.

LEZEN, GROEPSWERK, LUISTEREN

B Lees de tekst en beantwoord de vragen.

Jeugdraad bevraagt 12- tot 18-jarigen over verkiezingsthema’s

De jeugdraad van Rotselaar gaat naar aanleiding van de komende gemeenteraadsverkiezingen alle 12- tot 18-jarige jongeren uit de gemeente bevragen. Met de grootschalige online enquête ‘Serious Talk’ wil de jeugdraad een beeld krijgen over hoe de Rotselaarse jeugd onder meer over thema’s als Mobiliteit, Veiligheid en Onderwijs denkt. ‘Elke politieke partij zegt dat ze de mening van kinderen en jongeren belangrijk vindt. Als jeugdraad willen we daarom dat het duidelijk wordt waar onze jeugd van wakker ligt’, kadert Yasmine Goossens, voorzitster

Naar: Het Laatste Nieuws 1

2 3

178

4 5

UITDAGING 7 – IEDEREEN SOCIAAL

van de Rotselaarse jeugdraad. ‘We zullen er daarnaast op toezien dat het toekomstige beleid beantwoordt aan de noden en vragen van onze kinderen en jongeren.’ Vanaf deze week krijgen alle 12- tot 18-jarige inwoners een postkaart om aan de enquête deel te nemen. Daarmee vallen trouwens enkele prijzen te winnen, waaronder filmtickets en een dagticket voor Rock Werchter.

1 Wat wil de jeugdraad te weten komen?

2 Waarom bevraagt de Rotselaarse jeugdraad 12- tot 18-jarigen?

C Lees de tekst en beantwoord de vragen.

Speeltuin De Kempkens helemaal vernieuwd

ex e

De aanpassingen zijn het resultaat van de inspanningen van de gemeentelijke jeugdraad. Deze boog zich vorig jaar over het herinrichten van de twee grote speelterreinen in de gemeente: De Kempkens (Ledegem) en Terschueren (Sint-Eloois-Winkel). Al snel volgde de goedkeuring van het gemeentebestuur dat een aan-

zienlijk budget vrijmaakte om dit project te kunnen verwezenlijken. Een werkgroep van de jeugdraad nam de herinrichting in handen. Het resultaat is een gloednieuw speelplein waar kinderen van elke leeftijd op de vele nieuwe speeltuigen aan hun trekken komen. Volgend jaar liggen de plannen voor het speelplein Terschueren in Sint-Eloois-Winkel op tafel.

Het gloednieuwe speelplein De Kempkens in Ledegem werd afgelopen weekend officieel geopend. Het is de eerste van twee grote speeltuinen in de gemeente die helemaal vernieuwd worden.

Naar: Het Nieuwsblad

1 Wat werkte de jeugdraad uit?

2 Wat gebeurde er met deze plannen?

3 Bespreek met je buur.

a Wat is het verschil tussen een leerlingenraad en een jeugdraad?

b Weet je hoe je iemand van de jeugdraad kunt bereiken?

Jouw stem telt

179

D Voer deze opdracht in groep uit.

A Beluister de fragmenten en vul de tabel aan. Om welk land gaat het?

Wat is het probleem?

ex e

Fragment 1

3.2 GELUKKIG MOET JE STEMMEN

1 Verdeel de teksten die je van je leraar krijgt onder elkaar. 2 Lees de tekst in stilte. 3 Noteer op een apart blad een antwoord op de volgende vragen. a Welk idee komt in je tekst aan bod? b Welke persoon, organisatie of politieke partij komt er aan bod? c Wat is de link tussen het idee en de persoon, de organisatie of de politieke partij? d Welke informatie vind je nog de moeite waard om te noteren? Doe dat. 4 Bespreek om de beurt je tekst. 5 Geef je mening: is het invoeren van statiegeld een goed idee? Waarom wel/niet? Noteer jullie groepsmening en jullie argumenten. 6 Is de situatie ondertussen veranderd?

Fragment 2

Fragment 3

B Bespreek de onderstaande vragen.

1 Welke informatie is nieuw voor jou? 2 Vind je deze actie normaal? 3 Hoe is de situatie in BelgiĂŤ?

C Beantwoord de vragen.

1 Wat is het verschil tussen stemplicht en opkomstplicht?

2 3

180

4 5

UITDAGING 7 â€“ IEDEREEN SOCIAAL

2 Ongeveer 25 procent van de bevolking stemde blanco. Waar of niet waar?

3 Welk term komt er niet op een kieslijst voor? Kruis aan.  lijsttrekker  lijstvuller  opvolger  lijstduwer

4 Waar of niet waar? Kruis het juiste antwoord aan.

Niet waar

Waar Een kieskring is een opdeling die overeenkomt met een provincie. Je moet op personen in jouw kieskring stemmen.

Een politicus moet in de kieskring waarin hij wil verkozen worden wonen.

5 Kijk naar de filmpjes en corrigeer je antwoorden indien nodig. 6 Bespreek met je buur. a Welke informatie was nieuw, bizar … ? b In België moet je naar de stembus. Hoe sta jij tegenover de Belgische stemplicht/ opkomstplicht?

ex e

D Bekijk de illustratie en beantwoord de vragen.

LOKALE EN PROVINCIALE VERKIEZINGEN van 14/10/2018 gemeente: provinciedistrict: provincie:

Bredene Ieper-Oostende-Diksmuide West-Vlaanderen

Vlaanderenkiest.be 2018

MEC Staf Versluys Kapelstraat 76 8450 Bredene

Kieswet Portvrij NMBS-code: 096 Organisatienummer: 099727 Vorderingsnummer: E000001

G-M1-W1-8450-Res-067/146

DE STEMMING IS VERPLICHT

Stemlokaal:

Nr Kiezer

10021

Bureau nr.

-17-

Mijnheer, Op zondag 14 oktober 2018 vinden de gemeente- en provincieraadsverkiezingen plaats. Er worden 25 gemeenteraadsleden en 11 provincieraadsleden verkozen. Meld u op die dag tussen 8 en 13 uur aan bij het stembureau dat hierboven vermeld staat. Breng uw identiteitskaart en deze oproepbrief mee.

Yannick Vanneste Kon. Astridlaan 92 8450 Bredene

Namens het College van Burgemeester en schepenen, Algemeen directeur,

Burgemeester.

Yannick Wittevrongel

Steve Vandenberghe

Jouw stem telt

181

1 Welk teksttype is dit?

2 Wanneer vindt de verkiezing plaats?

3 Wat moet je bij je hebben als je gaat stemmen?

4 Waar moet je je aanmelden?

5 Voor welke verkiezing(en) is dit een oproepingsbrief?

6 Wie moet er worden verkozen?

ex e

E Ga naar www.dekrachtvanjestem.be. Klik bij ‘Digitaal woordenboek’ op ‘Vertel mij meer’. Scrol naar beneden en klik op ‘Geldig stemmen’. Beantwoord de vragen.

1 Wat is de algemene regel om geldig te stemmen?

2 Wanneer breng je een naamstem uit?

3 Wanneer is een stem ongeldig?

4 Wat hebben een blanco stem en een ongeldige stem gemeenschappelijk?

2 3

182

4 5

UITDAGING 7 – IEDEREEN SOCIAAL

Niets dan goeds!

SPREKEN, KIJKEN / LUISTEREN, LEZEN

Je kunt informatie uit teksten en beelden halen. Je kunt je mening verwoorden.

1 2 3 4

Blacklight Sportdag brengt 3 000 euro op voor goed doel

ex e

Knokke haalt 10 000 euro op voor Music For Life

A Bekijk de krantenkoppen en beantwoord de vragen.

Recordbedrag voor Rode Neuzen Dag! (4 103 677 euro)

â€˜Rostpotjesâ€™ leveren aardige duit op

Welke acties ken je? Heb je zelf al meegedaan aan deze/andere inzamelacties? Welke? Waarom deed je (niet) mee? Vind je deze initiatieven altijd goed? Waarom wel/niet?

B Bekijk het fragment en beantwoord de vragen. 1 Wat is een zwerfie?

2 Wat houdt Rachels actie rond goede daden in?

3 Hoe werkt de app die Gijs en Henk Jan aan het ontwikkelen zijn?

Niets dan goeds!

183

4 Noteer vier goede daden die in het fragment aan bod komen.

- Rachel: ‘Ik wil laten zien aan mensen dat

- Gijs: ‘Wat ons opviel, is dat veel mensen de

als het om goede daden gaat.’

ex e

C Lees de tekst en beantwoord de vragen.

6 Bekijk deze afbeelding. Kun je deze ‘kunstige’ boodschap ook als een goede daad zien? Waarom wel/niet?

om een verschil te maken.’

Brusselse activist (29) vult gaten in de weg met bloemen: ‘Een positieve manier om het probleem aan te kaarten’

BRUSSEL - De verloederde wegen in Brussel krijgen weer een beetje kleur. Een Brusselse ‘activist’ plant een bloemetje in ieder gat dat hij in de straat ziet. Daarmee wil hij op een ‘grappige en positieve manier’ de slechte staat van de wegen onder de aandacht brengen. ‘Het had al effect: twee dagen nadat ik een bloemetje in een gat had geplant, was het al hersteld.’

Naar: www.nieuwsblad.be 1

2 3

184

4 5

UITDAGING 7 – IEDEREEN SOCIAAL

De 29-jarige Brusselaar en ‘activist’ Anton Schuurmans vindt dat de kapotte en verloederde straten van Brussel dringend moeten worden aangepakt. Volgens hem zou zo het verkeer in de hoofdstad veiliger en vlotter kunnen verlopen. Hij wil echter niet zomaar kwaad worden en het probleem met luide stem aankaarten. Dus vond hij een ludieke en kleurrijke manier om de gaten – althans tijdelijk – te herstellen. Gewapend met een plastic zak vol bloemen, een gieter en wat potgrond, schuimt de Brusselaar de straten af om de hoofdstad iets fleuriger te maken. Hij zet in alle gaten in de weg een plant, zelfs al moet hij daarvoor het drukke verkeer trotseren. Bewoners en toeristen kunnen de actie van de activist alvast smaken en vinden dat deze actie Brussel wat opvrolijkt.

5 Het idee achter beide acties is dat goede daden niet groot hoeven te zijn. Ze zeggen dat elk op hun manier. Vul de zinnen aan.

1 Leid de betekenis van deze woorden uit de tekst af.

- verloederen: - activist: - aankaarten: - ludiek:

- afschuimen:

- trotseren: 2 Gebruik de woorden in een goede zin waaruit de betekenis duidelijk wordt.

3 In de titel staat te lezen: â€˜een positieve manier om een probleem aan te kaartenâ€™. a Welk probleem komt in de tekst aan bod?

b Vind jij dat Anton Schuurmans dit op een positieve manier duidelijk wil maken? Waarom wel/niet?

4 Welk uiteindelijk doel zit er achter de actie?

5 Hoe zou jij actie tegen slechte wegen voeren?

ex e

Niets dan goeds!

185

Je kunt informatie mondeling delen. Je kunt een idee op een enthousiaste manier uit de doeken doen.

VOOR

Oriënteren

Je gaat op zoek naar een actueel voorbeeld dat past bij een van de lessen van deze uitdaging: verkeer, sociale media, jouw stem telt of goede daden. In een filmpje breng je een eigen sociaal idee naar voren.

ex e

Voorbereiden

Tijd voor actie!

1 Zoek naar een actueel voorbeeld en beantwoord onderstaande vragen. a Wat is de actie / het thema? b Vat je tekst, cartoon, filmpje … in enkele zinnen samen. c Komt het thema op een positieve of negatieve manier aan bod? - Indien positief: beschrijf wat er goed aan is. - Indien negatief: beschrijf wat fout loopt. d Welk idee haal je uit je voorbeeld? Beschrijf het in enkele zinnen.

2 Maak een spreekschema. Als je hulp bij het filmen nodig hebt, spreek dan goed af met de persoon die jou zal helpen. Gebruik hetzelfde programma of dezelfde app die je gebruikte in uitdaging 1.

3 Bekijk je YouTubefilmpje uit uitdaging 1 opnieuw. a Wat liep goed?

b Wat zul je dit keer anders doen?

2 3

186

4 5

UITDAGING 7 – IEDEREEN SOCIAAL

TIJDENS Uitvoeren

Maak je filmpje.

NA 1 Controleer je filmpje aan de hand van deze checklist.

Reflecteren

Checklist 1 Ik besprak een actueel voorbeeld.

Inhoud

 

3 Ik besprak het positieve idee dat ik bedacht.



Taal



ex e

4 Ik sprak standaardtaal.

2 Ik legde de link met het onderwerp van deze uitdaging.



6 Ik lette op mijn intonatie.



7 Ik lette op mijn tempo.



8 Ik kwam spontaan over.



5 Ik verzorgde mijn articulatie.

2 Indien je niet tevreden bent, maak dan een nieuw filmpje of blijf monteren tot het filmpje goed zit.

3 Plaats het filmpje op je blog.

BLOG U7.3

Tijd voor actie!

187

FICHE 1 Een blog A Om een blog te maken, gebruik je een blogsite.

Zoek op internet of op de blogpagina uitleg over hoe de blogpagina werkt. Je kunt zelf je blognaam, indeling, thema, lettertype … kiezen.

Bijvoorbeeld: - www.weebly.com - www.blogger.com - www.tumblr.com - www.wordpress.com

B Foto’s en (achtergrond)muziek in blogs

1 Gebruik eigen materiaal of materiaal dat niet beschermd is. Je mag geen werk van anderen gebruiken zonder hun toestemming. Vermeld altijd de bron als je materiaal gebruikt. 2 Gebruik hyperlinks als je naar een andere site wilt verwijzen.

3 Gebruik aanhalingstekens als je iemand citeert.

ex e

4 Voor gratis beelden kun je terecht op: - Openphoto: vermeld de naam van de maker - Wikipedia: in principe zijn alle beelden op Wikipedia vrij van copyright. - Google Afbeeldingen: klik op ‘geavanceerd zoeken’ en filter op gebruiksrechten. - Flickr: kies ‘geavanceerd zoeken’ en filter op ‘Creative Commons-licensed content’. Je mag die foto’s gebruiken, maar je moet de bron vermelden. Foto’s uit ‘common domain’ mag je zonder bronvermelding gebruiken. - Pixabay - Picjumbo - NegativeSpace - StockSnap - Pexels - Shutterstock - Unsplash

5 Voor gratis geluiden of muziek, kun je werken met sites als: - Freesound - SoundCloud: vink bij het zoeken ‘search only for CC licensed tracks’ aan. - Electrobel - SoundBible: vooral voor geluidseffecten

FICHE 1

Een blog

C Te onthouden bij het maken van een blog(tekst)

Inhoud

Lay-out

Laat voldoende witruimte of werk met alinea’s. Gebruik af en toe een vetgedrukt woord. Zo trek je de aandacht van scannende lezers. Gebruik niet te veel kleur of te veel foto’s.

Afspraken 1

ex e

1 2 3

1 Let op de leesbaarheid van je tekst: - Vermijd afkortingen. - Schrijf de namen van kranten en tijdschriften, titels van boeken, namen van films, tv- en radioprogramma’s cursief. 2 Gebruik zo weinig mogelijk extra accenten en tekens. Bv.: ! * ( Bwèk! 3 Schrijf je verhaal neer zoals je het zou vertellen aan iemand die je tegenkomt. Houd er rekening mee dat ook mensen die je niet kennen je blog kunnen lezen. Probeer hen te overtuigen om te blijven lezen. 4 Laat je emoties niet de overhand nemen. Bloggen als je heel erg kwaad of heel erg blij bent, is niet altijd een goed idee. 5 Houd je blog persoonlijk. Schrijf niet over anderen zonder hun toestemming.

Stel eventueel regels over je blog op: - Wees vriendelijk in je reacties. - Gebruik geen negatieve taal. - Toon respect voor de mening van anderen.

2 Pas je regels aan als je merkt dat het nodig is. Je hebt, als blogger, het recht om reacties die niet aan de regels voldoen te verwijderen. Let op: Pas de instellingen zo aan dat je blog niet openbaar staat, anders kan iedereen meelezen.

FICHE 1

Een blog

FICHE 2

Informatie op het internet zoeken

A Goede zoektermen

1 Vul geen te algemene termen in, dat levert te veel resultaten op. 2 Vul geen te lange termen in. 3 Vul enkel noodzakelijke woorden in. 4 Typ geen vraag, maar de inleiding van een antwoord. 5 Gebruik aanhalingstekens, dan krijg je de gezochte woorden precies in die combinatie. 6 Zet een + voor woorden die zeker moeten voorkomen. 7 Zet een * als je een woord niet weet.

B Betrouwbare bronnen

Gebruik het ezelsbruggetje ‘KODAK’ om je zoekresultaten kritisch te beoordelen.

ex e

1 Kwaliteit:  Ziet de website er professioneel uit?  Staan er geen spelfouten? Zijn de zinsbouw en de woordkeuze correct?  Is de site klaar (en niet under construction)?  Is er een duidelijke index om binnen de site te zoeken?  Bevat de site reclame? 2 Oorsprong:  Is de site door een deskundige (organisatie) geschreven of gemaakt?  Kun je de maker/schrijver van de site contacteren? 3 Doel: de website is gemaakt:  om te informeren,  om vragen te stellen,  om te verkopen,  om reclame te maken, 4 Actualiteit:  Is de info recent geschreven of bijgewerkt? 5 Kwantiteit:  Is de info op meerdere sites, in boeken of artikels identiek?  Zijn er links naar andere sites?  Is er een verwijzing naar andere literatuur of bronnen?  Is er voldoende info gegeven?

C Nuttige taalsites 1 spelling: www.woordenlijst.org 2 betekenis: www.vandale.be www.synoniemen.net

FICHE 2

Informatie op het internet zoeken

KODAK

FICHE 3

Luisteren

VOOR Met welk doel luister/kijk je? (info zoeken, mening vormen, genieten …) Welk teksttype/fragment verwacht je? Welke typische kenmerken heeft zo’n tekst? Wat is het onderwerp? Wat weet je er al over? Wat wil je er nog meer over weten? Wat waren jouw werkpunten tijdens vorige luisteropdrachten? Hoe denk je dat de leraar je zal beoordelen?

1 2 3 4 5

Oriënteren

Voorbereiden

Welke vragen moet je beantwoorden? Begrijp je de vragen? Moet je naar de grote lijnen of naar details luisteren/kijken? Hoeveel keer mag je luisteren/kijken? Mag je tijdens het luisteren/kijken noteren? Lees de eventuele luisteren kijktips. Spreek bij groepswerk een taakverdeling af.

TIJDENS Uitvoeren 1 2 3 4 5

Concentreer je. Noteer de belangrijkste informatie met sleutelwoorden. Haal de gevraagde informatie uit het fragment. Vraag uitleg als iets onduidelijk is. Wat vind je zelf van wat je hoort/ziet?

ex e

1 2 3 4

Reflecteren

1 2 3 4

Heb je alles ingevuld? Kun je nog iets aanvullen of verbeteren? Heb je je goed voorbereid? Wat waren je sterke en zwakke punten tijdens het luisteren/kijken? Wat moet je bij een volgende luisteropdracht anders aanpakken?

FICHE 3

Luisteren

FICHE 4

Spreken

Oriënteren

Met welk doel spreek je? (je mening geven, een presentatie geven …) Welk teksttype kies je? Welke typische kenmerken heeft zo’n tekst? Wat is het onderwerp? Wat weet je er al over? Wat moet je nog opzoeken om te kunnen spreken? Voor wie spreek je (= ontvanger)? Gebruik je formele of informele taal? Wat waren jouw werkpunten tijdens vorige spreekopdrachten? Hoe denk je dat de leraar je zal beoordelen?

1 2 3 4 5 6

VOOR

Voorbereiden

a b c d e

ex e

1 Oefen je tekst enkele keren in, zodat je vlot kunt vertellen. 2 Als je een spreekopdracht met behulp van een presentatie geeft, besteed dan aandacht aan volgende zaken.

Bepaal hoe je de presentatie meebrengt. (op USB-stick, via het internet …) Controleer of de computer en de beamer werken. Controleer of je presentatie op de computer draait. Controleer of het beeld- of geluidsfragment afspeelt. Controleer of je presentatie goed zichtbaar is.

TIJDENS Uitvoeren

Let als je spreekt op:

Houding 1 Houd oogcontact met de hele klas. 2 Zorg voor passende gelaatsuitdrukkingen. 3 Sta flink rechtop. 4 Beweeg vlot. 5 Kijk niet voortdurend naar de dia’s als je een presentatie geeft.

FICHE 4

Spreken

Als je een spreekopdracht geeft met behulp van een presentatie. 6 Geef extra info bij de dia's. 7 Let op de timing.

NA Reflecteren

1 Beoordeel jezelf: wat waren je sterke en je zwakke punten? 2 Wat moet je bij een volgende spreekopdracht anders aanpakken (= werkpunt)?

ex e

Taal 1 Spreek in volzinnen. 2 Spreek standaardtaal. 3 Articuleer goed. 4 Let op je intonatie. 5 Spreek niet te luid of te stil.

FICHE 4

Spreken

FICHE 5

Gesprekken voeren/argumenteren

Oriënteren

Bekijk en lees fiche 4: ‘spreken’.

Wanneer neem je het woord? Hoe ga je in op wat de andere zegt? Hoe formuleer je een boodschap? Welke mening heb je? Wie wil je overtuigen? Welke argumenten gebruik je?

1 2 3 4 5 6

Voorbereiden

Uitvoeren

Spreken 1 Denk goed na over wat je wilt zeggen en hoe je het formuleert. 2 Vraag op gepaste wijze het woord. 3 Vraag door als je iets niet begrijpt. 4 Blijf bij het onderwerp van het gesprek. 5 Gebruik standaardtaal. 6 Luister actief.

Inhoud 1 Feiten zijn de beste argumenten. Daarmee overtuig je de ander.

ex e

a Geef voorbeelden. Het autoverkeer in Vlaanderen is een probleem. Ik denk bijvoorbeeld aan de dagelijkse files rond Antwerpen en Brussel. b Maak een vergelijking met een gelijkaardige situatie. Het openbaar vervoer in Vlaanderen is een probleem. De NMBS bereikt afgelegen gebieden niet. c Vermeld oorzaak en gevolg. De oorzaak van het verkeersprobleem is een teveel aan auto’s. Heel wat gezinnen hebben er twee of drie. Daarom schuiven we elk in onze auto op de snelweg aan. d Geef cijfers en/of statistieken of verwijs naar wetenschappelijk onderzoek. Op 1 augustus waren er in België 5 712 061 personenwagens. Dat is een stijging met 1,6 procent in een jaar tijd.

FICHE 5

Gesprekken voeren/argumenteren

2 Vertel vanuit jezelf.

a Gebruik een persoonlijke ervaring. Op een zebrapad heb je voorrang, maar toch moet je nog goed uitkijken. Ik werd vorige week bijna aangereden op een zebrapad. b Laat jouw persoonlijk gevoel meespelen. Ik voel me niet veilig bij de toename van al die auto’s. Enerzijds is het steeds gevaarlijker op straat, anderzijds neemt de luchtvervuiling toe. c Vermijd veralgemeningen. Zeg bijvoorbeeld niet: ‘Alle autobestuurders zijn egoïsten. Ze denken alleen aan hun persoonlijk comfort.’

Formulering 1 Gebruik een ik-boodschap waarin je begrip voor jouw boodschap vraagt. Kwets of veroordeel de ander niet. 2 Door een ik-boodschap vraag je begrip voor jouw boodschap. 3 Toon waardering voor wat de andere zegt: bedank je gesprekspartner voor zijn mening. 4 Wanneer je kritiek krijgt, ga je beter niet in de verdediging. Probeer te begrijpen waarom je de kritiek krijgt. Laat je gesprekspartner ook weten wat je met de kritiek wilt doen.

Reflecteren

Hoe verliep het gesprek? Kon iedere deelnemer zijn standpunt geven? Welke argumenten werden er gebruikt? Hoe formuleerde jij je argumenten? Hoe vaak gebruikte jij een ik-boodschap? Wat doe je beter anders bij een volgend groepsgesprek?

ex e

1 2 3 4 5 6

FICHE 5

Gesprekken voeren/argumenteren

FICHE 6

Lezen

Oriënteren Bekijk de titel, tussentitels en afbeeldingen. Wat is het onderwerp? Wat weet je er al over? Wat wil je er nog over te weten komen? Welk doel heeft de tekst? (informeren, overtuigen, ontspannen of ontroeren) Wat waren jouw werkpunten tijdens vorige leesopdrachten? Hoe denk je dat de leraar je zal beoordelen?

1 2 3 4 5 6 7

Zoek de inleiding, het midden en het slot. Welke vragen moet je beantwoorden? Begrijp je de vragen? Moet je naar de grote lijnen of naar details zoeken? Spreek bij groepswerk een taakverdeling af.

TIJDENS 1 2 3 4 5

Concentreer je. Markeer de belangrijkste informatie/sleutelwoorden. Bepaal de hoofdgedachte: wat vertelt de schrijver over het onderwerp? Haal de gevraagde informatie uit de tekst. Volg deze stappen als je een belangrijk woord niet begrijpt:

Uitvoeren

ex e

1 2 3 4 5

Voorbereiden

Kijk naar de context: lees de zin voor en na het woord opnieuw. Kijk naar het woord: herken je stukjes van het woord? Bekijk de afbeeldingen in de tekst. Zoek het woord op of vraag de betekenis aan iemand anders. Let op: woorden kunnen een letterlijke of een figuurlijke betekenis hebben! (Bv.: ‘Ik speel met je voeten’ heeft een letterlijke en een figuurlijke betekenis.)

a b c d e

VOOR

6 Bevat de tekst vooral meningen of vooral feiten?

FICHE 6

Lezen

NA Reflecteren Voerde je de opdracht zoals gevraagd uit? (antwoorden in zinnen of kernwoorden, markeren â€Ś) Heb je alles ingevuld? Kun je nog iets aanvullen of verbeteren? Wat vond je van de tekst? Gaf de tekst de informatie die je wilde? Wat waren je sterke en zwakke punten tijdens het lezen? Wat moet je bij een volgende leesopdracht anders aanpakken?

1 2 3 4 5 6

ex e

FICHE 6

Lezen

FICHE 7

Schematiseren

Oriënteren - Voorbereiden Bekijk en lees de tekst aan de hand van fiche 6: ‘lezen’.

Uitvoeren

1 Noteer de hoofdgedachte per alinea. a Markeer de signaalwoorden in de tekst. b Duid per alinea de kernwoorden aan.

Verklaring in volgorde van tijd informatie aanbrengen uitleggen waardoor iets komt en wat er dan gebeurt

ex e

Soorten tekststructuren chronologisch

2 Bepaal de structuur van de tekst. Horen alle gemarkeerde signaalwoorden thuis in eenzelfde tekststructuur? of: Bevatten bepaalde alinea’s signaalwoorden van een andere tekststructuur?

oorzaak-gevolg

probleem-oplossing

vergelijkend

de oplossing voor een probleem schetsen gelijkenissen en verschillen aanbrengen verschillende zaken na elkaar vertellen

opsommend

Signaalwoorden eerst, dan, nadien, later, nu, daarna, de tweede stap … omdat, daarom, want, doordat, daardoor, zodat, met als gevolg dat … een probleem, een moeilijkheid, maar, daarom, als, dus … maar, daarentegen, hoewel, in tegenstelling tot … ten eerste, ten tweede, een ander, ook, het eerste punt …

3 Welk schema past bij de structuur? - een tijdlijnschema

Levensloop

1972

hoogleraar

FICHE 7

Schematiseren

1985

2010

oprichter

boek Wij zijn ons brein

- een spindiagram

- een vergelijkend schema

ex e

4 Vul het schema in. a Gebruik kernwoorden in plaats van volzinnen. b Werk met lijntjes, pijltjes en symbolen om verbanden te duiden. c Laat voldoende plaats tussen woorden en regels.

- een boomschema

Reflecteren

1 2 3 4 5

Komt je schema overeen met de tekststructuur? Begrijp je door het schema de tekst beter? Werkte je met kernwoorden? Werkte je met pijltjes, lijntjes en symbolen? Kun je aan de hand van het schema de tekst navertellen?

FICHE 7

Schematiseren

FICHE 8

Schrijven

VOOR

Oriënteren

1 Met welk doel schrijf je? (info delen, mening geven, anderen laten genieten …) 2 Welk teksttype kies je? Welke typische kenmerken heeft zo’n tekst? 3 Wat is het onderwerp? Wat weet je er al over? Wat moet je nog opzoeken om je tekst te kunnen schrijven? 4 Voor wie schrijf je (= ontvanger)? Gebruik je formele of informele taal? 5 Wat waren jouw werkpunten tijdens vorige schrijfopdrachten? 6 Hoe denk je dat de leraar je zal beoordelen?

1 2 3 4 5

Stel een werkplanning en een timing op. Spreek bij groepswerk een taakverdeling af. Verzamel al het nodige materiaal. Zoek en selecteer informatie. Typ bij voorkeur je tekst.

TIJDENS

Uitvoeren

ex e

Voorbereiden

Opmaak

1 Kies één goed leesbaar lettertype (bv. Arial, Verdana, Calibri). 2 Gebruik een gepaste lettergrootte (11 of 12). 3 Gebruik geen emoji’s of emoticons.

Indeling

1 2 3 4 5 6

Gebruik een aanspreking en een slotformule als je een e-mail schrijft. Plaats een duidelijk, kort onderwerp als je een e-mail schrijft. Zorg voor een duidelijke structuur. (inleiding-midden-slot) Zorg voor een goede en korte titel als je een artikel schrijft. Verdeel je tekst in alinea’s. Laat een witregel tussen de verschillende alinea’s.

FICHE 8

Schrijven

Taal 1 2 3 4 5 6 7 8

Schrijf hoofdletters waar het moet. Plaats de gepaste leestekens. Wissel korte en langere zinnen met elkaar af. Kies voor een aantrekkelijk woordgebruik. Zorg voor afwisseling in je woordkeuze. Gebruik (passende) verwijswoorden. Gebruik, per alinea, de tegenwoordige en verleden tijd niet door elkaar. Let op de correcte spelling.

NA Reflecteren

Lees je tekst hardop na. Controleer of je alle tips toepaste. Pas je tekst indien nodig aan. Beoordeel jezelf: wat waren je sterke en je zwakke punten? Wat moet je bij een volgende schrijfopdracht anders aanpakken (= werkpunt)?

1 2 3 4

ex e

FICHE 8

Schrijven

FICHE 9

Een presentatie maken

A Opmaak

Gebruik een goed leesbaar lettertype (bv. Verdana, Arial, Calibri). Kies een leesbare lettergrootte (minstens 20). Zorg dat de kleur van de tekst duidelijk tegen de achtergrondkleur afsteekt. Gebruik niet te veel verschillende of felle kleuren. Gebruik geen emoji’s of emoticons. Beperk het aantal verschillende animaties. Gebruik geen verschillende stijlen door elkaar. Kies beelden/of geluidsmateriaal van goede kwaliteit. Kies afbeeldingen die niet te groot of te klein zijn. Plaats afbeeldingen goed tegenover de tekst.

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

B Inhoud

Gebruik duidelijke kernwoorden: goed gekozen zelfstandige en bijvoeglijke naamwoorden. Gebruik geen volzinnen. Kies passend en juist beeldmateriaal: - van goede kwaliteit; - niet te groot of te klein; - goed tegenover de tekst geplaatst.

C Structuur

ex e

1 2

Tijdens een presentatie let je op:

1 Zet op de eerste dia - de titel; - een afbeelding als aandachtstrekker (daardoor weet je meteen waarover de presentatie gaat); - de namen + klas van de makers van de presentatie. 2 Zet op de tweede dia - de inleiding (waarover gaat de presentatie?) + eventueel een zinvol beeld- of geluidfragment. 3 Zet op enkele dia’s - het midden: per inhoudelijk samenhangend blok (= per vraag) één dia. 4 Zet op de voorlaatste dia - het slot: samenvatting; - de bronvermelding. 5 Zet op de laatste dia - een dankwoord voor de toehoorders.

D Correcte spelling

FICHE 9

Een presentatie maken

FICHE 10

Spelling van de werkwoorden

1 Hoe schrijf je een werkwoord in de tegenwoordige tijd? het onderwerp = meervoud  de persoonsvorm = de infinitief

Mijn vrienden helpen me met mijn taak.

het onderwerp = enkelvoud  de persoonsvorm = stam + t

Maak die taak tegen morgen. Antwoord met een volledige zin.

ex e

In een bevelzin gebruik je de stam.

Ik fiets naar school. Vind je lopen saai? Ik vind atletiek leuk.

Uitgezonderd: het onderwerp = ik = je of jij na de persoonsvorm  de persoonsvorm = stam

Mijn vriend helpt me met mijn taak. Je vindt tennis vermoeiend.

2 Hoe schrijf je een werkwoord in de verleden tijd? Klankvaste werkwoorden veranderen in de verleden tijd niet van klank.

gooi + de = gooide gooi + den = gooiden

stam + te (enkelvoud) stam + ten (meervoud)

blaf + te = blafte blaf + ten = blaften

Let op! - Je schrijft in de verleden tijd een dubbele -d als de stam al op een -d eindigt.

melden: meld + de = meldde meld + den = meldden

- Je schrijft in de verleden tijd een dubbele -t als de stam al op een -t eindigt.

pletten: plet + te = plette plet + ten = pletten

Klankveranderende werkwoorden veranderen in de verleden tijd van klank. Hiervoor bestaan er geen regels. De verleden tijd van deze werkwoorden kun je in een woordenboek of op het internet opzoeken.

lopen: liep - liepen bewijzen: bewees - bewezen

stam + de (enkelvoud) stam + den (meervoud)

FICHE 10

Spelling van de werkwoorden

3 Hoe schrijf je het voltooid deelwoord?

blafte De hond heeft geblaft.

Hoor je in de verleden tijd een -d, dan eindigt het voltooid deelwoord op een -d.

gooide Ik heb de bal gegooid.

Klankveranderende werkwoorden hebben een onregelmatig voltooid deelwoord. Hiervoor bestaan er geen regels. Het voltooid deelwoord van deze werkwoorden kun je in een woordenboek opzoeken. Bij veel klankveranderende werkwoorden eindigt het voltooid deelwoord op -en.

zwemmen: gezwommen lopen: gelopen blijven: gebleven

Het voltooid deelwoord begint meestal met het voorvoegsel ge-. - Als de infinitief met het voorvoegsel ver-, be- of ont- begint, dan gebruik je het voorvoegsel geniet.

Hoor je in de verleden tijd een -t, dan eindigt het voltooid deelwoord op een -t.

Ik ben verrast. Hij heeft een drankje besteld. Je wordt daar vriendelijk ontvangen.

ex e

Bij scheidbare werkwoorden staat -ge tussen de scheidbare delen.

FICHE 10

Spelling van de werkwoorden

Bij klankvaste werkwoorden luister je naar de verleden tijd.

uitvinden: uitgevonden afdrogen: afgedroogd

FICHE 11

Hoofdletters

1 Je schrijft een hoofdletter bij het begin van een zin. Bv.: Het regent al de hele dag.

2 Je schrijft een hoofdletter bij eigennamen:

Let op! - Je schrijft de hoofdletter aan het eerste volledige woord. Bv.: ’t Regent al de hele dag. - Je schrijft ook een hoofdletter bij het begin van een zin tussen aanhalingstekens. Bv.: Ze zei: ‘Het regent al de hele dag.’

namen van personen

samenstellingen met namen van personen als ze nog duidelijk aan de naam herinneren

namen van dieren

namen van plaatsen

woorden die afgeleid zijn van een plaatsnaam

Belgisch, Amerikaans

namen van straten, gebouwen, monumenten, parken …

Nieuwstraat, Antwerpen-Centraal, Vrijheidsbeeld, Citadelpark

namen van talen

Frans, Nederlands, Pools

namen van inwoners van een land en van een volk

Belgen, Fransen, Basken

namen van feestdagen

Pasen, Kerstmis, Suikerfeest (Let op: niet bij samenstellingen: paasvakantie, kerstdagen)

de Nobelprijs

Bobby, Flipper

België, Kortrijk, Oost-Vlaanderen, Ardennen, Alpen (Let op: niet als iets anders dan de plaatsnaam bedoeld wordt: goudakaas, moezelwijn)

ex e

Lore, Jens Verbeeck

gebeurtenissen in de tijd

de Eerste Wereldoorlog

namen van merken en bedrijven

Zara, Opel, Colruyt

namen van tijdschriften, films, boeken, series …

Flair, De Leeuwenkoning, Thuis

namen van instellingen, evenementen, verenigingen …

Sint-Trudo Ziekenhuis, Pukkelpop,

FICHE 11

Hoofdletters

Leestekens De kat ligt in de zetel te slapen. Neem jullie boek.

Je schrijft een vraagteken op het einde van een vraag.

Welk boek heb je gelezen?

Je schrijft een uitroepteken op het einde van een uitroep of een bevel.

Was het maar waar! Hou daar nu mee op!

We fietsten door vier gemeenten: De Panne, Koksijde, Nieuwpoort en Middelkerke.

ex e

Je schrijft een komma - tussen de delen van een opsomming;

- voor een opsomming; - als er een aanhaling volgt.

We mogen niet meer schaatsen op het ijs: het dooit. Je vindt alles in de kringwinkel: kledij, meubelen, boeken en fietshelmen. Lisan zei: ‘Ik kom straks.’

Je schrijft een dubbele punt - voor een verklaring;

Je schrijft een punt op het einde van een mededelende zin of een bevelzin.

FICHE 12

- voor maar en want;

- tussen twee persoonsvormen in dezelfde zin;

- tussen bijvoeglijke naamwoorden bij hetzelfde zelfstandig naamwoord;

Ik kom vandaag niet, maar overmorgen wel. Ik kom vandaag niet, want ik moet studeren. Omdat ik te vlug fietste, kon ik niet meer op tijd remmen. Hij heeft een grote, kleurrijke tuin.

Neem eens een ander blad, Ellen.

Als je letterlijk schrijft wat iemand zegt, gebruik je aanhalingstekens.

Damir riep: ‘Ik fiets je zo voorbij!’

- bij een aanspreking.

FICHE 12

Leestekens

Woordtekens

foto-onderschrift, camera-instelling

land- en tuinbouw gps-toestel, 21-jarige, A3-blad, BMX-titel Zuid-Europa, Noord-Koreaan, Sint-Pieters-Leeuw twee auto’s papa’s verlanglijstje

Je gebruikt een apostrof - bij het meervoud en de bezitsvorm van woorden waarvan de laatste klank met één -a, -i, -o, -u of -y geschreven; - bij de bezitsvorm van eigennamen die eindigen op een sisklank (-s, -z of -x).

Je schrijft een koppelteken - in samenstellingen waarbij de klinkers kunnen botsen; - in plaats van een weggelaten woorddeel; - in samenstellingen met een afkorting, een losse letter of een cijfer; - in samenstellingen en afleidingen van aardrijkskundige namen.

geïnteresseerd, tweeën

Als je in een woord twee of drie opeenvolgende klinkers niet als één klank mag lezen, zet je een trema op de eerste letter van de nieuwe klank.

FICHE 13

ex e

Lies’ boek Alex’ balpen Inez’ fiets ’t Regent, zo’n slecht weer

- op de plaats van weggelaten letters

café première enquête

Let op: in het Nederlands schrijf je alleen -é op het einde van een woord.

defilé procedé

De meeste woorden uit het Frans behouden het accent op de letter -e.

FICHE 13

Woordtekens

Zelfstandige naamwoorden - een paddenstoel, de paddenstoel - een huis, het huis

Je kunt de, het of een voor een zelfstandig naamwoord schrijven. De, het en een zijn lidwoorden.

FICHE 14

Het huis staat in een rustige buurt. Het staat in een rustige buurt.

Onzijdige woorden kun je vervangen door het.

Zelfstandige naamwoorden kunnen onzijdig (o), mannelijk (m) of vrouwelijk (v) zijn. Alle het-woorden zijn onzijdig. Alle de-woorden zijn ofwel mannelijk ofwel vrouwelijk.

De bakker test een nieuw recept. Hij test een nieuw recept. De computer is gecrasht. Hij is gecrasht.

ex e

Mannelijke woorden kun je vervangen door hij.

De lerares geeft een moeilijke opdracht. Zij (ze) geeft een moeilijke opdracht. De afstandsbediening valt op de grond. Ze valt op de grond.

Twijfel je of een zelfstandig naamwoord mannelijk, vrouwelijk of onzijdig is, zoek het dan in een woordenboek of online op.

biefstuk (de; m) dun stuk vlees van de bovenbil dat gebakken of geroosterd wordt

Bij een zelfstandig namwoord kan een bijvoeglijk naamwoord staan. Een bijvoeglijk naamwoord geeft meer informatie over het zelfstandig naamwoord.

het grote huis de koppige ezel mijn vrijgevige tante

Vrouwelijke woorden kun je vervangen door zij (ze).

Let op! Woordjes als: mijn, jouw, zijn, haar, ons, jullie, uw en hun zijn geen bijvoeglijke naamwoorden!

FICHE 14

Zelfstandige naamwoorden

Het meervoud van zelfstandige naamwoorden Om het meervoud van zelfstandige naamwoorden te vormen, schrijf je -en of -s aan het enkelvoud.

paard - paarden kamer - kamers tante - tantes cadeau - cadeaus

Twijfel je hoe het meervoud van een zelfstandig naamwoord gevormd is, zoek het dan in een woordenboek of online op. tak - takken straat - straten

Bij sommige woorden in het meervoud die eindigen op -en verandert de medeklinker. De letter -f wordt een -v; de letter -s verandert in een -z.

duif - duiven vaas - vazen

Sommige meervouden eindigen op -eren.

kinderen, eieren

Woorden waarvan de laatste klank met één -a, -i, -o, -u en -y geschreven is, krijgen in het meervoud -’s.

cavia - cavia’s ski - ski’s auto - auto’s menu - menu’s baby - baby’s

Woorden die op -ie eindigen: -ie wordt -ieën als de klemtoon op de ie ligt; -ie wordt -iën (of soms ies) als de klemtoon niet op de -ie ligt.

knie - knieën melodie - melodieën bacterie - bacteriën tralie - traliën - tralies

ex e

Soms moet je bij het meervoud van zelfstandige naamwoorden op -en een klinker enkel schrijven of een medeklinker verdubbelen.

FICHE 14

Zelfstandige naamwoorden