Inhoudstafel
INHOUD Woord vooraf
5
Deel I Fundamentele elementen van het economisch recht
19
Hoofdstuk 1 De bronnen van het economisch recht
21
1
Wetgeving
21
1.1
Het internationale recht
21
1.2
Het traditionele internationale recht
21
1.3
De Europese Unie
21
1.4
Nationale wetgeving
23
2 3 4
Rechtspraak Gewoonte Rechtsleer
24 24 25
Hoofdstuk 2 De ondernemingsrechtbank
27
1 2 3
27 27 28
Samenstelling Bevoegdheden Procedures
Hoofdstuk 3 Het bewijs in ondernemingszaken
31
1 2
Algemene regels en begrippen Bijzondere bewijsmiddelen
31 35
2.1
De boekhouding
35
2.1.1
Algemeen
35
2.1.2
Bewijskracht van de boekhouding
35
2.1.2.1
35
2.1.3 2.2
3 4
Geschillen tussen ondernemingen onderling
2.1.2.2 Geschillen van een niet-ondernemer tegen een ondernemer
35
Procedureel gebruik van de boekhouding
36
De factuur
36
2.2.1
Algemeen
36
2.2.2
Inhoud van de factuur
37
2.2.3
Bewijskracht van de factuur
38
2.2.3.1 De factuur kan als bijzonder bewijsmiddel worden gebruikt.
38
2.2.3.2 Het gebruik van de factuur als bewijs
38
Casussen Voorbeeld van een factuur
40 41
7
Inhoudstafel
Deel II Ondernemingsrecht
43
Hoofdstuk 1 Vrijheid van ondernemen en algemene verplichtingen van de onderneming
45
1 2 3
De onderneming De vrije en intellectuele beroepen Het statuut van de ondernemer
45 46 47
3.1
De toegang tot ondernemingsactiviteiten
47
3.1.1
De vrijheid van ondernemen
47
3.1.2
De juridische bevoegdheid
47
3.1.2.1
47
3.2
3.3
Handelingsbekwaamheid
3.1.2.2 Onverenigbaarheden
47
3.1.2.3 Beroepsverboden
48
De formele verplichtingen van de onderneming
48
3.2.1
Inschrijven bij de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO)
48
3.2.2
Openen van een zakelijke financiële rekening
50
3.2.3
Bekendmaken van de huwelijksovereenkomst
50
3.2.4
Een boekhouding voeren
51
3.2.5
Voldoen aan de vestigingswet
51
3.2.5.1 De vestigingswet en de bevoegdheden van de gewesten
51
3.2.5.2 De afschaffing van de vestigingswet voor gereglementeerde beroepen in Vlaanderen
52
3.2.5.3 De vestigingswet in het Brusselse Gewest en Wallonië
52
3.2.5.4 Hoe het bewijs van basiskennis bedrijfsbeheer aantonen in het Brusselse en het Waalse Gewest?
52
3.2.5.5 Vergunningen en toelatingen aanvragen en specifieke regels
53
3.2.6
Een btw-nummer aanvragen
55
3.2.7
Aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds
55
3.2.8
Registreren in het UBO-register (Ultimate Beneficial Owner)
56
3.2.9
Afsluiten van verzekeringen
56
Enkele algemene verplichtingen van ondernemingen
56
3.3.1
Algemene verplichting van informatie, transparantie en niet‑discriminatie
56
3.3.2
De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) of General Data Protection Regulation (GDPR)
57
3.3.2.1 Wat is GDPR of AVG?
57
3.3.2.2 Wettelijke basis
58
3.3.2.3 Een aantal belangrijke regels en rechten van de betrokkene
58
3.3.2.4 Op welke ondernemingen is GDPR van toepassing?
60
3.3.2.5 Wie houdt toezicht op de GDPR?
60
3.3.2.6 De functionaris voor gegevensbescherming of Data Protection Officer (DPO) 60
8
3.3.2.7 Het verwerkingsregister
60
3.3.2.8 Wat als bedrijven niet in orde zijn, welke sancties kunnen zij krijgen?
61
Inhoudstafel
Hoofdstuk 2 Ondernemen en intellectuele eigendom
63
1 2 3 4
Situering Wat verstaan we onder intellectuele eigendom? Waarom zijn intellectuele eigendomsrechten belangrijk? Hoe ontstaan de intellectuele eigendomsrechten en wat wordt beschermd?
63 63 64 65
4.1
Hoe ontstaan intellectuele eigendomsrechten?
65
4.1.1
Automatisch zonder registratie
65
4.1.2
Na registratie
65
4.2
5 6
Registreren
Inbreuken op intellectuele eigendomsrechten Registraties opzoeken
66 66 67
Hoofdstuk 3 De handelszaak
69
1 2
Het begrip Het huurcontract
69 69
2.1
Situering
69
2.2
Het huurcontract op basis van de handelshuurwet
70
2.2.1
Toepassingsgebied
70
2.2.2
Duurtijd en opzegging
70
2.2.3
Huurprijs en herziening
71
2.2.4
Verbouwingswerken
71
2.2.5
Overdracht van huur
72
2.2.6
Huurhernieuwing
72
2.3
2.4
3 4
5
Het korte termijn handelshuurcontract in Vlaanderen
73
2.3.1
Toepassingsgebied
73
2.3.2
Duurtijd en beëindiging
73
2.3.3
Huurprijs
74
2.3.4
Verbouwingen
74
2.3.5
Overdracht van huur en onderverhuring
75
2.3.6
Vervreemding van het verhuurde goed
75
Het kortetermijnhandelshuurcontract in het Brussels Gewest en in Wallonië
75
2.4.1
Het Waals decreet
75
2.4.2
De Brusselse ordonnantie
75
Verkoop van een handelszaak De inpandgeving van een handelszaak
76 77
4.1
De gewijzigde wetgeving op inpandgeving is op 1 januari 2018 in werking getreden.
77
4.2
De bestaande waarborgen ‘pand op de handelszaak’
77
Elektronisch contracteren voor onroerend goed
78
9
Inhoudstafel
Hoofdstuk 4 Betalingsachterstand bij handelstransacties
81
1 2
Toepassingsgebied Betalingstermijn
81 82
2.1
Betalingstermijn afgesproken of niet
82
2.2
Laattijdige betaling
82
2.3
Rechtsplegingsvergoeding
83
Casussen
84
Hoofdstuk 5 Overeenkomsten met handelstussenpersonen
87
1
Inleiding
87
1.1
Definitie en situering
87
1.2
Waarom werken met een handelstussenpersoon?
87
1.3
Toepasselijke bepalingen
88
2
3
4
5
6
10
De overeenkomst van handelsagentuur
88
2.1
Definitie
88
2.2
Toepasselijke bepalingen
89
2.2.1
Vergoeding van de handelsagent
89
2.2.2
Duur en einde van de overeenkomst
90
2.2.3
Uitwinningsvergoeding
91
2.2.4
Het concurrentiebeding
91
De commissieovereenkomst
92
3.1
Definitie
92
3.2
Toepasselijke bepalingen
92
3.2.1
Verplichtingen van de commissionair
92
3.2.2
Verplichtingen van de committent
92
De concessieovereenkomst
92
4.1
Definitie
92
4.2
Toepasselijke bepalingen
93
4.2.1
Duur en beëindiging van de overeenkomst
93
4.2.2
Vergoedingen wegens beëindiging van de overeenkomst
94
4.2.3
Overige toepasselijke bepalingen
94
De franchiseovereenkomst
94
5.1
Definitie en situering
94
5.2
Toepasselijke bepalingen
95
De makelaarsovereenkomst
96
6.1
Definitie
96
6.2
Toepasselijke bepalingen
96
6.2.1
Verplichtingen van de makelaar
96
6.2.2
Verplichtingen van de opdrachtgever
96
Inhoudstafel
7 8
Precontractuele informatieverplichting bij commerciële samenwerkingsovereenkomsten Overeenkomsten met handelstussenpersonen: casussen
Begeleidende casus: Een eigen zaak van klein naar groter
97 99
1
Eerste etappe
100 100
2
Het idee
101
3
Klein beginnen
101
3.1
Welke vorm neemt de onderneming aan?
102
3.2
Welke stappen moeten Joris en Yasmina ondernemen en wat moeten ze weten?
103
3.3
Hoe gaat het verder?
104
Hoofdstuk 6 Inleiding: eenmanszaak of vennootschap
105
1 2
105 106
De voor- en nadelen van een eenmanszaak De voor- en nadelen van een vennootschap
Hoofdstuk 7 Vennootschapsrecht
107
1
Inleiding
107
1.1
De krachtlijnen van het WVV
107
1.2
Toepassing van het WVV
107
2 3
4
Wat is een vennootschap? – Welke vennootschappen bestaan er? Het vermogen van de vennootschap – de rechtspersoonlijkheid
108 109
3.1
Het vermogen van de vennootschap
109
3.2
Rechtspersoonlijkheid
109
Algemene regels die gelden voor alle vennootschappen
110
4.1
Naam en zetel van de vennootschap
110
4.2
Oprichting – openbaarmakingsvereisten – website
110
4.3
Algemene regels met betrekking tot het bestuur van een vennootschap
111
4.4
Uitsluiting – uittreding van een vennoot
112
4.4.1
Uitsluiting
112
4.4.2
Uittreding
112
4.5
Ontbinding en vereffening
113
4.5.1
Ontbinding
113
4.5.2
Vereffening
113
4.5.2.1 Eendagsvereffening
113
4.5.2.2 Wie wordt vereffenaar?
113
4.5.2.3 De bevoegdheden van de vereffenaars
114
4.5.2.4 Verrichtingen van de vereffening
114
4.5.2.5 De sluiting van de vereffening
115
4.5.2.6 Aansprakelijkheid van de vereffenaars – strafsancties
115
4.6
Verjaring
115
4.7
Op welke vennootschappen is het Belgisch recht van toepassing?
115
11
Inhoudstafel
5
Jaarrekening – controle – inzagerecht vennoten
116
5.1
Jaarrekening
116
5.2
Commissariaat
116
5.2.1
Beginselen
116
5.2.2
Benoeming – duur van het mandaat
116
5.2.3
Onafhankelijkheid en bezoldiging
116
5.2.4
Bevoegdheden
117
5.2.5
Aansprakelijkheid
117
5.3
6
7
Individuele onderzoeks- en controlebevoegdheden van vennoten en aandeelhouders
117
De maatschap – de vennootschap onder firma – de commanditaire vennootschap
117
6.1
Inleiding
117
6.2
Definitie – kenmerken
118
6.3
Het aandeel van de vennoten
119
6.4
Bestuur van de vennootschap – vergadering van vennoten
119
6.5
Het vennootschapsvermogen en de rechten van de schuldeisers
119
6.6
Ontbinding van de vennootschap, terugtrekking en uitsluiting van een vennoot
120
6.7
Bepalingen die bijkomend specifiek gelden voor de vennootschap onder firma en de commanditaire vennootschap
120
De besloten vennootschap (bv)
120
7.1
Algemeen
120
7.2
Oprichting
121
7.2.1
Aanvangsvermogen
121
7.2.2
Plaatsing van de aandelen
121
7.2.3
Storting van de inbrengen
122
7.2.4
Oprichtingsformaliteiten
122
7.2.5
Nietigheid
122
7.3
Effecten en hun overdracht
123
7.3.1
Algemeen
123
7.3.2
De verschillende soorten effecten
123
7.3.2.1
123
7.3.3 7.4
12
Aandelen
7.3.2.2 Obligaties
124
7.3.2.3 Inschrijvingsrechten
124
Overdracht en overgang van effecten
124
Vennootschapsorganen en algemene vergadering van aandeelhouders en obligatiehouders
125
7.4.1
Het bestuur
125
7.4.1.1
Samenstelling
125
7.4.1.2
Bezoldiging
125
7.4.1.3
Bevoegdheid en werkwijze
126
7.4.1.4
Dagelijks bestuur
126
Inhoudstafel 7.4.2
Algemene vergadering van aandeelhouders 7.4.2.1
7.5
128
7.4.2.3 Bijzondere algemene vergadering
128
7.4.2.4 Buitengewone algemene vergadering
128
7.4.3
Vennootschapsvordering en minderheidsvordering
128
7.4.4
Algemene vergadering van obligatiehouders
129
Het vermogen van de besloten vennootschap
7.5.2
9
127
7.4.2.2 Gewone algemene vergadering
7.5.1
8
Bepalingen die gelden voor alle algemene vergaderingen van aandeelhouders
127
129
Bijkomende inbrengen – uitgifte van nieuwe aandelen, van converteerbare obligaties en van inschrijvingsrechten
129
De instandhouding van het vermogen van de vennootschap
130
7.5.2.1
Uitkeringen aan aandeelhouders – tantièmes
130
7.5.2.2 Verkrijging van eigen aandelen of certificaten
131
7.6
Uittreding en uitsluiting lastens het vennootschapsvermogen
132
7.7
Duur en ontbinding
132
Coöperatieve vennootschap (cv)
133
8.1
Algemeen
133
8.2
Oprichting
133
8.3
Effecten en hun overdracht en overgang
133
8.4
Vennootschapsorganen en algemene vergadering van obligatiehouders
134
8.5
Het vermogen van de vennootschap
134
Naamloze vennootschap (nv)
135
9.1
Algemeen
135
9.2
Oprichting
135
9.2.1
Het kapitaal
135
9.2.2
Oprichtingsformaliteiten
136
9.2.3
Nietigheid
136
9.3
Effecten en hun overdracht en overgang
137
9.3.1
Algemeen
137
9.3.2
De verschillende soorten effecten
137
9.3.2.1 Aandelen
137
9.3.2.2 Winstbewijzen
137
9.3.2.3 Obligaties
138
9.3.2.4 Inschrijvingsrechten
138
Overdracht en overgang van effecten
138
9.3.3 9.4
Vennootschapsorganen en algemene vergadering van obligatiehouders
139
9.4.1
Het bestuur
139
9.4.1.1
Het monistisch bestuur
139
9.4.1.2
De enige bestuurder
140
9.4.1.3
Duaal bestuur
140
9.4.1.4
Dagelijks bestuur
141
13
Inhoudstafel 9.4.2
9.5
Algemene vergadering van aandeelhouders
141
9.4.2.1 Gemeenschappelijke bepalingen
142
9.4.2.2 Gewone algemene vergadering
143
9.4.2.3 Buitengewone algemene vergadering
143
9.4.3
Vennootschapsvordering – minderheidsvordering – deskundige
143
9.4.4
Algemene vergadering van obligatiehouders
144
Kapitaal 9.5.1
10 11 12 13 14
14
145 Kapitaalsverhoging
145
9.5.1.1
Algemeen
145
9.5.1.2
Kapitaalverhoging bij wijze van inbreng in geld
146
9.5.1.3
Kapitaalverhoging bij wijze van inbreng in natura
146
9.5.1.4
Het toegestane kapitaal
146
9.5.1.5
Kapitaalverhoging ten gunste van het personeel
146
9.5.1.6
Garantie en aansprakelijkheid
146
9.5.2
Kapitaalvermindering
147
9.5.3
Instandhouding van het kapitaal
147
9.5.3.1 Winstverdeling
147
9.5.3.2 Verkrijging van eigen aandelen, winstbewijzen of certificaten.
147
9.5.3.3 Alarmbelprocedure
148
9.6
Duur en ontbinding
148
9.7
Strafbepalingen
148
Vereniging zonder winstoogmerk (vzw) Verdere bepalingen Basisvragen om je vennootschapsvorm te kiezen Vergelijkende tabel vennootschapsvormen Vennootschapsrecht: casussen
149 150 150 151 153
Hoofdstuk 8 De onderneming in moeilijkheden: de insolventiewetgeving
155
1 2 3 4 5 6 7 8
Inleiding Toepasselijke bepalingen Toepassingsgebied boek XX WER Insolventieregister Opsporing van ondernemingen in moeilijkheden Voorlopige maatregelen Ondernemingsbemiddelaar en minnelijk akkoord Gerechtelijke reorganisatie
155 155 155 156 156 156 156 157
8.1
Doelstellingen
157
8.2
Voorwaarden
157
8.3
Hoe aanvragen?
157
8.4
Gevolgen
158
8.5
Periode van opschorting
158
8.6
Minnelijk akkoord
159
8.7
Reorganisatieplan
159
Inhoudstafel
9
8.8
Overdracht onder gerechtelijk gezag
159
8.9
Versoepelingen aan de gerechtelijke reorganisatie
160
8.9.1
Minder papierwerk
160
8.9.2
Voorbereidend akkoord
160
Het faillissement
161
9.1
Inleiding
161
9.2
Voorwaarden voor faillietverklaring
161
9.3
Inleiding van de procedure – faillietverklaring
161
9.3.1
161
9.3.2
9.4
9.5
9.3.1.1
De schuldenaar die heeft opgehouden te betalen
161
9.3.1.2
Eén of meer schuldeisers
161
9.3.1.3
De Procureur des Konings
162
9.3.1.4
De voorlopige bewindvoerder
162
Vonnis van faillietverklaring
162
9.3.2.1 Beoordeling van de faillissementsvoorwaarden
162
9.3.2.2 Aanduiding van het personeel van het faillissement
162
9.3.3.3 Vaststelling van de datum van het ophouden van betalen
162
Gevolgen van het faillissement
163
9.4.1
Buitenbezitstelling en niet-tegenstelbaarheid van bepaalde handelingen
163
9.4.1.1
Verlies van het beheer
163
9.4.1.2
Beschikkingsonbevoegdheid
163
9.4.1.3
Verdachte periode
163
9.4.1.4
Niet-tegenwerpelijke handelingen tijdens de verdachte periode
163
9.4.2
Opschorting van de tenuitvoerlegging
164
9.4.3
Opeisbaarheid van de schulden
164
9.4.4
Stuiting van de interesten
165
Beheer en vereffening van het faillissement
165
9.5.1
Rol van de curator
165
9.5.2
Lopende contracten
165
9.5.3
Aangifte en verificatie van de schuldvorderingen
166
9.5.4
Eigendomsvoorbehoud en terugvordering
167
9.5.4.1 Begripsbepaling
167
9.5.4.2 Tegenstelbaarheid
167
9.5.4.3 Terugvordering
167
Vereffening van het faillissement
168
9.5.5 9.6
Inleiding
Verdeling en sluiting
168
9.6.1
Verdeling
168
9.6.2
Sluiting
168
9.7
Kwijtschelding
169
9.8
Aansprakelijkheid van bestuurders
169
15
Inhoudstafel
10
Ondernemingen in moeilijkheden: casussen
Begeleidende casus: Een eigen zaak van klein naar groter 1
Tweede etappe
171 171
1.1
Een groeiend bedrijf
171
1.2
Dat ook enkele problemen kent
171
Deel III Marktrecht
173
Hoofdstuk 1 Boek VI WER ‘Marktpraktijken en consumentenbescherming’
175
1 2 3
Inleiding Toepassingsgebied Informatie van de markt
175 175 176
3.1
Inleidende oefening
176
3.2
Basisprincipes ‘informatie’
177
3.2.1
De totale prijs van het product
177
3.2.2
De voornaamste kenmerken van het product
177
3.2.3
De identiteit van de onderneming (naam, adres, ondernemingsnummer …)
178
3.2.4
Een herinnering aan het bestaan van de wettelijke garantie, de commerciële garantie en de voorwaarden van diensten na verkoop
178
3.3
Meer informatieverplichtingen
178
3.4
Prijsaanduiding: hoeveel moet de consument betalen?
180
3.4.1
Inleidende oefening
180
3.4.2
De juiste prijs(aanduiding)
180
3.4.3
Prijsaanduiding voor goederen
181
3.4.3.1 Basisprincipe
181
3.4.3.2 Goederen te koop uitgestald
181
3.4.3.3 Prijsaanduiding per meeteenheid
181
Prijsaanduiding voor diensten
182
3.4.4.1 Homogene diensten
182
3.4.4.2 Niet-homogene diensten
183
Prijspromoties: hoeveel moet de consument betalen?
183
3.4.5.1 Gewone prijsverminderingen
184
3.4.5.2 Uitverkopen
184
3.4.5.3 Opruiming of solden
185
3.4.5.4 Waardebonnen
186
3.4.4
3.4.5
3.5
16
170
Benaming, samenstelling en etikettering van producten: wat koopt de consument?
186
3.5.1
Taal
187
3.5.2
Aanduiding van de hoeveelheid: hoeveel en wat koopt de consument?
187
3.5.3
Geregistreerde benamingen
188
3.5.4
Vergelijkende reclame
188
3.5.5
Uitgeputte voorraad
189
Inhoudstafel 3.6
Van wie koopt de consument: overeenkomsten met consumenten
190
3.6.1
190
Inleiding 3.6.1.1
190
3.6.1.2 De contractfase
190
3.6.1.3 De uitvoeringsfase
190
Algemene regels m.b.t. consumentencontracten
191
3.6.2.1 Levering
191
Overeenkomsten op afstand
192
3.6.3.1 Inleiding
192
3.6.3.2 Overeenkomsten op afstand met betrekking tot niet-financiële diensten
193
3.6.3.3 Overeenkomsten op afstand met betrekking tot financiële diensten
204
Buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten
205
3.6.4.1 Toepasselijke situaties
205
3.6.4.2 Uitzonderingen
205
3.6.4.3 Precontractuele informatie
206
3.6.4.4 Modaliteiten voor informatieverstrekking
206
3.6.5
Openbare verkoop
207
3.6.6
Gezamenlijk aanbod
208
3.6.7
Onrechtmatige bedingen
209
3.6.7.1
209
3.6.2 3.6.3
3.6.4
3.6.8
4
De precontractuele fase
Onrechtmatige bedingen tussen ondernemingen en consumenten
3.6.7.2 Onrechtmatige bedingen tussen ondernemingen
210
Verlenging van dienstenovereenkomsten
211
Verboden praktijken
212
4.1
Inleiding
212
4.2
Oneerlijke handelspraktijken t.a.v. consumenten
212
4.2.1
Toepassingsgebied
212
4.2.2
Structuur
213
4.2.3
Oneerlijke handelspraktijken
213
4.2.4
Misleidende handelspraktijken
214
4.2.4.1 Misleidende handelingen
214
4.2.4.2 Misleidende omissie
216
4.2.4.3 Zwarte lijst van misleidende handelspraktijken
217
4.2.5
Agressieve handelspraktijken
220
4.2.6
Analyseschema ‘oneerlijke handelspraktijken’
223
4.3
Oneerlijke marktpraktijken tussen ondernemingen
224
4.3.1
Oneerlijke marktpraktijken
224
4.3.2
Misleidende marktpraktijken
224
4.3.2.1 Spookfacturen
225
4.3.2.2 Reclameronselaars
225
4.3.2.3 Gedwongen verkoop
226
4.3.2.4 Piramidesystemen
226
17
Inhoudstafel 4.3.3
5 6 7
Agressieve marktpraktijken
4.4
Ongewenste communicaties
227
4.5
Verkoop met verlies
228
Vordering tot staking Handhaving Marktpraktijken en consumentenbescherming: casussen
229 230 231
Hoofdstuk 2 De wettelijke garantie
233
1 2 3 4 5 6 7
233 233 234 235 235 236 236
Het basisprincipe van de wettelijke garantie Over welke consumptiegoederen gaat het? Wanneer stemt het product (niet) overeen? Termijnen Uitvoering van de wettelijke garantie De commerciële garantie Bescherming van de consument: casussen
Hoofdstuk 3 Consumentenkrediet
239
1 2
Inleiding In grote lijnen
239 239
2.1
Reclame
239
2.2
Kredietbemiddelaar
240
2.3
Kredietgever
240
2.4
Kredietovereenkomst
240
2.5
Bedenktermijn
241
2.6
Verschillende soorten
241
3
Consumentenkrediet: casussen
242
Hoofdstuk 4 Betaalrekeningen en betalingsdiensten
245
1 2 3
245 245 246
Vergelijkbaarheid van de vergoedingen voor betaalrekeningen De overstap naar een andere betaalrekening (bankrekening) De toegang tot betaalrekeningen met basisfuncties
Overzicht van het extra online materiaal
18
226
249