Issuu

2 pl aa

jk ex

Economie & organisatie B-stroom

pl aa

jk ex

2 pl aa

jk ex

De consument in de samenleving

Starten met Lift Welkom bij Lift. We leggen graag even uit hoe je met dit leerpakket aan de slag gaat.

1 OP WEG MET LIFT Het leerwerkboek bestaat uit vier themabundels en ICTfiches. Elke themabundel is op dezelfde manier opgebouwd.

In totaal zul je vier thema’s doorlopen: de consument, de onderneming, de overheid en de ondernemingszin (ondernemend project). Elke themabundel start met een Themapagina.

pl aa

T F

STEP-IN 1

Forum

Explore 1— Wat is een bedrijfskolom? Bekijk aandachtig de onderstaande afbeelding.

landbouwer opkoper van aardappelen

transportﬁrma

chipsfabrikant groothandel kleinhandel

Zoek op internet het verschil tussen een groothandel en een kleinhandel. Noteer het verschil hieronder in eigen woorden.

Noteer een synoniem voor:

Noteer twee voorbeelden van groothandelaars en twee kleinhandelaars van chips.

een groothandel:

een kleinhandel:

groothandelaars:

kleinhandelaars:

In dit thema doorloop je drie levels. Elk level biedt je een stukje kennis die je nodig hebt om de opdracht van de Stepup uit te voeren. Daarin ontwerp je een video, een infographic of een presentatie waarin je de situatie van de huidige consument vergelijkt met die van de consumenten vroeger. Je presenteert daarna de opdracht voor de klas.

Je doorloopt per thema verschillende Levels, waarbij je telkens een centrale onderzoeksvraag beantwoordt. Je verkent de onderzoeksvraag aan de hand van verschillende opdrachten, onder de noemer Explore.

consument

STEP-IN

jk ex

Elk thema begint met een Step-in. Daar maak je kennis met de rode draad doorheen het thema.

THEMA 1

De onderneming in de samenleving

Is alles beter dan 40 jaar geleden?

Je hoort het de oudere generaties wel eens zeggen: ‘Vroeger was alles anders.’ Ga naar het onlinelesmateriaal. Bekijk het interview en beantwoord de vragen.

Action 1— Keuze tussen een bedrijfskolom van een tijdschrift en van sportschoenen

Kies, afhankelijk van je interesse, de oefening met het tijdschrift of met de sportschoenen. Duid je keuze aan.

Optie2 Sportschoenen a

Zet de schakels in de productieweg van sportschoenen in de juiste volgorde. De grondstof is rubber.

Omkader de bedrijfskolom.

klant – schoenzolenfabrikant – Decathlon – rubberfabrikant – schoenenfabrikant – Nike

Optie 1 Tijdschrift a

Zet de schakels in de productieweg van een tijdschrift in de juiste volgorde. De grondstof is hout.

Omkader de bedrijfskolom.

THEMA 2

LEVEL 1

dagbladhandel – klant – papierfabriek – drukkerij – boomkweker – boekengroothandel – houtzagerij

Action 2— Bedrijfskolom van 1

In deze action ga je aan de slag om een bedrijfskolom te ontwerpen van een zelf gekozen product. Vul de titel van de action aan met de naam van het product.

Duid aan of je de bedrijfskolom wilt samenstellen op basis van: berichten of korte zinnen. Gebruik ICT-fiche_P_10. afbeeldingen. Gebruik ICT-fiche_P_08. beeldfragmenten. Gebruik ICT-fiche_P_15.

LEVEL 1 12

Kies een eenvoudig product waarvan de verschillende stappen van de bedrijfskolom niet te complex zijn, bijvoorbeeld: een jeansbroek, kaas, brood, chocolade of appelsap.

Bewaar het resultaat in je portfolio.

LEVEL 1

Tip:

THEMA 2

Bij sommige opdrachten kun je kiezen uit twee Opties. Je kiest op basis van je interesse. THEMA 2

STARTEN MET LIFT

TO THE POINT Net zoals jongeren, gezinnen en ondernemingen, moet ook de overheid inkomsten hebben om haar uitgaven te kunnen betalen. Een belangrijke inkomstenbron van de overheid zijn belastingen. Een aantal voorbeelden van belastingen zijn: —

btw

—

verkeersbelasting

—

personenbelasting

—

accijnzen

—

afvalbelasting

—

belasting op de zuivering van het oppervlaktewater

De verworven leerstof is gebundeld in To the point. Daarin staat wat je moet onthouden uit het level. Bij het onlinelesmateriaal vind je de verworven leerstof in een overzichtelijke mindmap.

Action 1— Hoe beheert de overheid haar budget? Net zoals jongeren en gezinnen moet ook de overheid haar budget beheren. Leg de volgende begrippen op de juiste plaats in de weegschaal. btw – groeipakket – personenbelasting – accijnzen – terugbetaling medicijnen – lonen politieagenten – verkeersbelasting – wegenwerken

Nu is het tijd om je opgedane kennis in te oefenen aan de hand van verschillende Actions. UITGAVEN

THEMA 3

LEVEL 3

INKOMSTEN

pl aa

BREAKING NEWS

Aan het einde van elk level sta je stil bij de actualiteit omtrent de inhoud van dat level in de rubriek Breaking news. Bij het onlinelesmateriaal vind je de bijhorende artikels of filmpjes om de opdracht uit te voeren.

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een actualiteitsitem over dit onderwerp.

Beantwoord deze vragen. a

Over welke veranderingen in de samenleving gaat het?

Op welke manier beïnvloeden die de consumptie?

CHECKLIST

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

Je hebt de afgelopen weken de consument in de maatschappij bestudeerd. Schets afsluitend de evolutie in de mogelijkheden voor de consument, door de consument van vroeger en nu te vergelijken. Tip:

– – –

Binnenlandse vs buitenlandse producten Technologische nieuwigheden Digitalisering

Werk alleen of per twee.

Kies een van deze drie opties om de evolutie te presenteren. Leg uit waarom je die optie kiest. Gebruik daarvoor de ICTfiches van Moovly, Canva of powerpoint.

Video, omdat

Ik kan de problemen in de natuur toelichten.

Ik kan toelichten hoe de behoefte van de consument beïnvloed wordt door toene mende heterogeniteit in de samenleving.

Ik kan toelichten hoe de behoefte van de consument beïnvloed wordt door bewust wording van ecologie en duurzaamheid.

Ik kan mijn eigen mening onderbouwen.

Bewaar je presentatie in je portfolio. Je mag trots zijn op je werk.

THEMA 1 66

EXTRA OEFENMATERIAAL

THEMA 1

T F I

STEP-UP

Stel je werk aan de klas voor.

KAN BETER

Presentatie, omdat

LEVEL 1

Infographic, omdat

Elk thema sluit af met een Step-up die je uitdaagt om je kennis toe te passen in een grotere opdracht.

Ik kan veranderingen in de bevolking in de samenleving toelichten.

ICT-fiches

De ICT-fiches helpen je om met een tekstverwerker, een rekenblad of een presentatiepakket aan de slag te gaan; infographics te creëren, foto’s en video’s te monteren en online samen te werken. Je vindt de fiches online.

STARTEN MET LIFT

STEP-UP

jk ex

Elk level eindigt met een Checklist. Het is een hulpmiddel om te beoordelen of je de doelen van dat level onder de knie hebt.

2 HANDIG VOOR ONDERWEG

Explore 4— Wat is de ideale verkoopprijs?

In elk thema vind je dezelfde hulpmiddelen.

PRIJS

Ga naar het onlinelesmateriaal, bestudeer de ontdekplaat en verken de marketingtool Prijs. Gebruik daarvoor het werkblaadje.

PRIJSSTRATEGIE

Doorheen het thema vind je de belangrijkste zaken op een rijtje in de rode kenniskaders.

Elke onderneming hanteert een eigen prijsstrategie. Sommige profileren zich als de goedkoopste, andere hanteren hoge prijzen omdat ze dat willen linken aan een hoge kwaliteit.

Explore 1— Marketingmix — what?? 2 Lees de definitie en markeer de kernwoorden.

Vergelijk de prijzen van deze producten. a b

MARKETING

Voeg in de laatste kolom een supermarkt naar keuze toe. Surf naar de websites van Aldi, Colruyt, Delhaize, Albert Heyn en van de gekozen supermarkt. Noteer de prijzen per kilo / liter van de producten uit de eerste kolom. Wanneer er meerdere merken zijn opgenomen in het assortiment, noteer je de prijs van het goedkoopste merk.

Marketing is:

pl aa

1 liter halfvolle melk (brik) Niet alleen ondernemingen maken gebruik van marketing om hun doelen te bereiken. Combineer de onderneming, de organisatie of de persoon met zijn of haar doel.

Rode Neuzen Dag

een politieke partij

een deelnemer aan Belgium’s Got Talent

een tv-zender

een tennisclub

de overheid

een hogeschool

een bioscoop

vervangings inkomen

welvaart

welzijn

AFBEELDING

de verkiezingen winnen

kijkers trekken

mensen bewust maken van het gevaar van vuurwerk

geld inzamelen voor een goed doel

studenten aantrekken

in de finale geraken

winst makenziel

geest leden werven

Welvaart is de mate waarin de behoef ten bevredigd kunnen worden met de beschikbare middelen.

Welzijn betekent zich goed voelen, het welbevinden.

Accijnzen zijn een belasting om het gebruik van bepaalde goederen af te remmen, omdat ze schadelijk zijn voor de gezondheid of voor het milieu. bv. sigaretten, benzine en alcohol

3 Niet alleen de juiste promotievorm, maar ook het medium (middel) voor de verspreiding van de 1 liter bruiswater 1 Nu is het aan jou! Deisvolgende actions reclameboodschap belangrijk. begeleiden je om klassikaal een a Viatot welke zou jeteinbrengen. de volgende gevallen reclame maken? Zet een kruisje in de juiste project eenmedia goed einde 1 liter vloeibaar kolomjeen / de laatste kolom in. omof devul volgende Steve wasmiddel Ze helpen b Bedenk een goed argument voor jouw keuze. Jobs, Elon Musk, Marc Coucke, Bill (gekleurde was) Gates, Jeff Bezos, Marc Zuckerberg of Sergio Herman te worden.

Forum 2 Verken een aantal vormen die je

ondernemend project kan aannemen: Een hoge prijs betekent ook een hoge kwaliteit. Hoe denk jij daarover? het opzetten van een

THEMA 3

jk ex

BEELDWOORDENBOEK

accijnzen

Action 1— Aan de slag

Dat inkomen vervangt het normale inkomen. bv. pensioen, werkloosheidsuitkering

lichaam

Je vindt die woorden ook achteraan en bij het onlinelesmateriaal in het Beeldwoordenboek.

1 kg zelfrijzende bloem

Adidas

Good to know

THEMA 2

LEVEL 3

In de Good to knowkaders staan handige tips of weetjes bij de uitvoering van de opdrachten.

pop-uponderneming, de organisatie van een solidariteitsactie, Het een project model rond gezonde voeding (zoals een gezond ontbijt voor alle leerlingen van de nieuwste van school), BMW een cultureel evenement, een technische realisatie, een actie rond duurzaamheid.

LEVEL 3

DOEL

VERKLARING Solidariteit betekent dat je je verbon den of verantwoordelijk voelt voor anderen. bv. solidariteit tussen rijk en arm

THEMA 2

BEGRIP

solidariteit

Kies een project waarvoor je enthousiast bent, waarvoor je de handen uit de Snowboardvakantie mouwen wilt steken, waarin je de nodige energie wilt steken.

Boek over drones

Action 2— Nodig een (jonge) zelfstandig ondernemer uit

In een Forum voer je in groepjes of met de hele klas een gesprek over een bepaalde stelling. Het is de bedoeling dat je luistert naar elkaars mening en leert hoe anderen denken, maar ook dat je je eigen mening leert onderbouwen met argumenten.

Nodig een zelfstandig ondernemer uit om te horen hoe het is om ondernemer te zijn.

Forum

THEMA 4

a Zoek een zelfstandig ondernemer in je eigen omgeving. Misschien is een van je leraars of Vind een jij reclame weggesmeten geld? Laat jij je erdoor beïnvloeden? oud-leerling van je school een zelfstandig ondernemer, al dan niet in bijberoep. b Als je geen zelfstandig ondernemer vindt, dan kun je de filmpjes van de twee zelfstandig ondernemers uit de Step-in herbekijken.

LEVEL 1

TIJDSCHRIFT

LEVEL

KRANT

ONDERNEMING, ORGANISATIE, PERSOON

Forum

200 g Wil jij graag je eigen zaak oprichten? Waarom (niet)? melkchocolade

ALBERT HEYN

goederen en diensten te stimuleren.

ANDERE

een geschikte strategie ontwikkelen om de verkoop van die

AFFICHE

die behoeften vertalen in goederen en diensten;

–

INTERNET

–

Moeilijke woorden worden uitgelegd in een begrippenkader. Die woorden DELHAIZE vallen extra opALDI door de COLRUYT stippellijn.

BIOSCOOP

onderzoek doen naar de behoeften van mensen;

–

RADIO

LEVEL 3

De volgende iconen helpen je ook nog een eind op weg: THEMA 2

Je vindt online extra (ondersteunend) materiaal. Het beeldfragment dat hierbij hoort, vind je online. STARTEN MET LIFT

Het luisterfragment dat hierbij hoort, vind je online. Je vindt online een ontdekplaat. Je moet iets bewaren in je portfolio. Je oefent je ICTvaardigheden.

HET ONLINELEERPLATFORM BIJ LIFT

Leerstof kun je inoefenen op jouw niveau.

Hier kan de leraar toetsen en taken voor jou klaarzetten.

pl aa

Hier vind je de opdrachten die de leraar voor jou heeft klaargezet.

Je kunt vrij oefenen of de leraar kan opdrachten voor jou klaarzetten.

jk ex

Benieuwd hoe ver je al staat met je oefeningen en opdrachten? Hier vind je een helder overzicht van je resultaten.

Hier vind je het lesmateriaal per hoofdstuk (onder andere videobestanden, instructiefiches en instructiefilmpjes).

STARTEN MET LIFT

Ga ook hier aan de slag met ontdekplaten en de bijhorende werkblaadjes.

pl aa

THEMA

jk ex

De consument in de samenleving

STEP-UP

LEVEL

Wat zijn de gevolgen van technologische ontwikkelingen en digitalisering voor onze maatschappij?

pl aa

Vergelijking van de situatie van de consument vroeger en nu

p. 66

LEVEL

Waarom voor binnenlandse of buitenlandse producten kiezen?

p. 27

Welke maatschappelijke trends beĂŻnvloeden de consument?

p. 9

STEP-IN

p. 8

jk ex

LEVEL

p. 45

STEP-IN 1

Je hoort het de oudere generaties wel eens zeggen: ‘Vroeger was alles anders.’ Ga naar het onlinelesmateriaal. Bekijk het interview en beantwoord de vragen.

Forum

jk ex

pl aa

Is alles beter dan 40 jaar geleden?

THEMA 1

STEP-IN

LEVEL 1 Welke maatschappelijke trends beïnvloeden de consument? INTRO Lees de inleidende tekst.

pl aa

Je hoort en leest vaak op sociale media, in kranten en tijdschriften dat jij tot generatie Z behoort. Behoor jij dan tot de laatste generatie? En wat is dat precies generatie Z?

Je kunt je wel inbeelden dat er heel wat verschillen zijn tussen de generaties. Welke verschillen op het vlak van comfort zijn er tussen generatie Z en generatie X? Denk bijvoorbeeld aan het wooncomfort van je grootouders. Bespreek klassikaal.

In dit level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Hoe beïnvloeden trends in de samenleving ons aankoopgedrag?

THEMA 1

LEVEL 1

jk ex

Een generatie bestaat uit mensen die in eenzelfde periode geboren zijn en gemeenschappelijke kenmerken hebben. De meest recente generaties zijn generatie X, generatie Y en generatie Z. Tot generatie X behoort al wie geboren is tussen 1956 en 1970. Mensen geboren tussen 1982 en 1996 vormen generatie Y. Zij worden ook de millennials genoemd. Wie geboren is tussen 1996 en 2015 maakt deel uit van generatie Z. Op dit moment wordt generatie alfa geboren. Hun geboortejaar ligt tussen 2016 en 2030. Uiteraard zijn die generaties niet perfect afgebakend en is er een kleine overlap.

Explore 1— Welke veranderingen in de bevolking zijn er in onze samenleving?

Werk in vier groepen. Elke groep gaat op zoek naar veranderingen in de bevolking. THEMA Grootte van de bevolking, levensverwachting en vergrijzing

Groep 2

Huishoudens en singles

Groep 3

Migratie

Groep 4

Verstedelijking

 Worden mensen ouder dan dertig jaar geleden?  Zijn er meer of minder 60plussers? En 80plussers?  Daalt of stijgt de totale bevolking? Hoe komt dat?  Wat is de babyboomgeneratie?  Hoe oud zijn de mensen uit de baby boomgeneratie nu?

d e

THEMA 1

LEVEL 1

f g

 Zijn er meer of minder eenpersoonshuishoudens? Hoe komt dat?

 Wat is migratie?  Hoe evolueert de migratie?  Van welke plaats naar welke plaats is er migratie?  Wat is verstedelijking?  Zullen er in de toekomst meer of minder mensen in een stad wonen?

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er over jouw onderwerp een pdfdocument met cijfergegevens in de vorm van tabellen en grafieken. Kopieer de tabellen en grafieken naar een presentatie of een tekstverwerker. Gebruik de ICTfiches van powerpoint. Vermeld de bron. Ga naar het onlinelesmateriaal en gebruik de fiche ‘Welke bronnen zijn betrouwbaar?’ om de betrouwbaarheid te controleren. Raadpleeg bij het onlinelesmateriaal ook een aantal van de artikels of nieuwsfragmenten over jouw onderwerp. Neem de vragen uit de tabel over in je presentatie en los ze op met behulp van de grafieken, tabellen en / of teksten. Voeg de antwoorden toe in de presentatie of tekstverwerker. Bewaar de presentatie online zodat alle leerlingen er toegang toe hebben. Presenteer de vaststellingen van jouw groep aan de klas en vat de veranderingen die jouw klasgenoten voorstellen, hieronder samen.

jk ex

pl aa

Groep 1

HULPVRAGEN

pl aa

HUISHOUDENS EN SINGLES

jk ex

VERGRIJZING

THEMA 1

LEVEL 1

VERSTEDELIJKING

MIGRATIE

pl aa

Heterogeen

Wat is een heterogene samenleving?

jk ex

Conclusie: Onze samenleving is heel heterogeen en divers.

Explore 2— Welke invloed heeft die heterogene samenleving

op het aankoopgedrag?

Evolutie in de samenstelling van de bevolking zorgt ervoor dat het aankoopgedrag van de mensen verandert. Werk in dezelfde vier groepen als in Explore 1. Elke groep zoekt uit welke invloed de onder zochte trend op het aankoopgedrag heeft. a b

THEMA 1

LEVEL 1

c d

Neem de toegewezen trend nog eens goed door. Gebruik de onderstaande vragen en het kader om na te denken over de invloed van die trend op het aankoopgedrag. Vul de powerpoint of het document aan met jullie bevindingen. Presenteer jullie bevindingen aan de klas.

THEMA Groep 1

Levensverwachting en vergrijzing

Groep 2

Huishoudens en singles

Groep 3

Migratie

Groep 4

Verstedelijking

VERSTEDELIJKING

 Wat hebben oudere mensen meer nodig dan jongeren? Naar welke goederen en diensten zal hun vraag dus stijgen?  Worden ouderen meer afhankelijk of meer zelfstandig naarmate ze ouder worden?  Nu zijn 65 tot 70jarigen fitter en gezonder dan vroeger. Welke invloed heeft dat op hun consumptie?

 Wanneer mensen naar de stad trekken, gaan ze dan groter of kleiner wonen? Tot welke behoefte leidt dat?  Hoe kunnen stedelingen ontsnappen aan de drukte van de stad? Waar doen ze zuurstof op?  Hebben ze een eigen auto nodig? Hoe verplaatsen ze zich? Kopen ze meteen een eigen auto of zijn er andere oplossingen? SINGLES OF EENPERSOONSHUISHOUDEN

 Kopen eenpersoonshuishoudens ook een family pack cornflakes? Waarom (niet)?  Hoe ziet hun woning eruit in vergelijking met een gezinswoning?

jk ex

 Is er een wijziging in de aankoop van voeding?  Veronderstel dat er de afgelopen 70 jaar geen migratie geweest zou zijn in ons land, wat zou er dan nu anders zijn wat betreft voedingsgewoonten?

pl aa

MIGRATIE

LEVENSVERWACHTING EN VERGRIJZING

Ruim de helft van de Vlaamse alleenstaanden heeft moeite om rond te komen. Dat

blijkt uit een onderzoek van VRT Nieuws. Ook nieuwsamengestelde gezinnen hebben het financieel niet gemakkelijk. In het totaal heeft vier op de tien Vlamingen in bepaalde mate moeite om op het einde van de maand rond te komen met het geld. Traditionele gezinnen lijken het volgens het onderzoek financieel beter te hebben dan de meeste andere samenlevingsvormen. Vooral alleenstaanden hebben het moeilijk: Zo heeft 55 procent – ruim de helft dus – van die groep het financieel niet gemakkelijk. Amper een derde van de eenoudergezinnen komt gemakkelijk rond. De meeste eenoudergezinnen komen eerder moeilijk rond, een derde haalt zelfs moeilijk tot zeer

THEMA 1

Bron: vrt.be, 20160609

LEVEL 1

moeilijk het einde van de maand.

jk ex

pl aa

Infographic 1: Inkomen

Bron: vrt.be, 2016Â06Â09

Vat hier de invloed van de veranderingen in de bevolking op het aankoopgedrag samen.

THEMA 1

LEVEL 1

Vergrijzing

Migratie

Eenpersoonshuishoudens

Verstedelijking

pl aa

Explore 3— Met welke uitdagingen in de natuur heeft de

jk ex

aarde te kampen?

Werk in vier groepen. Elke groep onderzoekt een specifieke uitdaging voor onze natuur.

UITDAGING

Waterschaarste

Groep 2

Opwarming van de aarde

Groep 3

Grondstoffentekort

Groep 4

Plastic afval

Bestudeer deze infographics en grafieken. Ga naar het onlinelesmateriaal en bestudeer de ontdekplaat als je nog meer informatie wilt. Beantwoord de volgende vragen in een online gemeenschappelijk bestand. Gebruik de ICTfiches van online samenwerken. Wil je een document online delen, gebruik dan ICTfiche_OSGD_06 of fiche_OSOD_05.

THEMA 1

LEVEL 1

Groep 1

Groep 1:  Noteer vier landen waar de waterschaarste het ergst zal zijn.  Is er in België een hoog of laag risico wat waterschaarste betreft? Hoe weet je dat?

pl aa

Infographic 2: Landen met het grootste watertekort in 2040

Groep 2:

jk ex

Bron: rtlnieuws.nl, 20160825 – © World Resources Institute

 Markeer. De temperatuur van het water is tussen 1990 en 2020 sneller / minder snel / bijna niet gestegen in vergelijking met 19401980.  Hoe zie je dat op de grafiek?

THEMA 1 16

Temperatuurverschil (°C)

LEVEL 1

Infographic 3: Wereldwijde landoceaan temperatuurindex

 Hoe is de temperatuur de afgelopen 100 jaar geëvolueerd?  In welke periode was de felste temperatuurstijging?

pl aa

Infographic 4: Jaarlijkse gemiddelde temperatuur in BrusselUkkel van 1833 tot 2018.

Bron: meteo.be

Groep 3:

jk ex

 Hoelang is er nog voorraad van lood, uranium, gas, antimodium en zink?  Waarvoor worden die grondstoffen gebruikt?

Bron: vlaanderencirculair.be

THEMA 1

LEVEL 1

Infographic 5: Geboren in 2010: Hoeveel is er over voor mij?

Groep 4:  Welke problemen veroorzaakt plastic afval?

jk ex

pl aa

Infographic 6: Plastic voor eenmalig gebruik

Bron: www.europarl.europa.eu, 20181012

THEMA 1

LEVEL 1

Good to know

Nieuwe ICT-toepassingen zorgen voor efficiëntere en milieuvriendelijkere processen, maar ICT is wereldwijd goed voor 20 % van het energieverbruik. Bovendien verhoogt ze ook de vraag naar zeldzame aardmetalen en materialen.

Explore 4— Hoe kunnen we de uitdagingen voor de natuur aanpakken?

Bestudeer de ontdekplaat en beantwoord deze vragen. Hoe kunnen we het probleem van waterschaarste, opwarming van de aarde en grondstoffen tekort aanpakken?

Welke aankopen helpen om rekening te houden met ecologie en duurzaamheid?

jk ex

TO THE POINT

pl aa

De maatschappij wordt gekenmerkt door verschillende veranderingen.

THEMA 1

LEVEL 1

Levensverwachting en vergrijzing De komende jaren zal het bevolkingsaantal blijven toenemen. Verwacht wordt dat het aantal 67-plussers sterker groeit. Het aantal mensen jonger dan 67 neemt daar entegen minder snel toe. Doordat de babyboomgeneratie geleidelijk uit de bevolking op arbeidsleeftijd verdwijnt en de levensverwachting steeds hoger wordt, wordt de vergrijzing tot 2040 versneld. Daarna blijft het aantal oude mensen gelijk.

Verstedelijking Wereldwijd verhuizen er wekelijks 1,3 miljoen mensen naar de stad. Dat is al bijna vijftig jaar zo. Daardoor woont bijna meer dan de helft van de wereldbevolking in een stedelijke omgeving. In 2025 zal dat naar verwachting 58 % zijn en in 2050 meer dan 66 % van de wereldbevolking.

pl aa

In de komende jaren zullen er vooral in de opkomende economieën, zoals China, India of Nigeria, steeds meer en steeds grotere steden ontstaan. In 2025 zullen 46 van de 200 grootste steden ter wereld zich in China bevinden.

Singlehuishouden Het aandeel van eenpersoonshuishoudens stijgt aanzienlijk van 34 % in 2017 tot 42 % in 2070. Dat is enerzijds het gevolg van de vergrijzing. Door de hogere levensverwachting is er een toename van het aantal vrouwen ouder dan tachtig. Anderzijds is het stijgende aantal eenpersoonshuishoudens het gevolg van veranderende samenlevingsvormen. Onder de mensen die werken, zijn er meer eenpersoonshuishoudens doordat de leeftijd om - al dan niet gehuwd - samen te wonen hoger is dan vroeger. Bovendien neemt het aantal scheidingen almaar toe.

jk ex

Migratie De afgelopen decennia is de migratie in de wereld fors toegenomen. De richting daarbij is duidelijk: van lagere-inkomenslanden naar rijkere en veiligere landen in Europa, Noord-Amerika en Oceanië.

THEMA 1

LEVEL 1

Opwarming van de aarde De aarde warmt zeer snel op door de stij gende CO2-concentratie. Zelfs in het minst rampzalige scenario waarbij de opwar ming slechts een graad bedraagt, zullen gletsjers en ijskappen op Groenland en Antarctica smelten. Aangezien water meer plaats inneemt dan ijs, zal de zeespiegel dus stijgen. Rond 2100 zou volgens onder zoekers het zeespiegelniveau 25 tot 80 cm hoger kunnen liggen. Daardoor zouden bijvoorbeeld de Nederlandse provincies Zeeland en Flevoland onder water verdwijnen. Bovendien zal een groter watervolume, bij een hogere temperatuur tot meer verdam ping leiden en zal er meer neerslag vallen.

pl aa

In droge gebieden zal het drinkwater (grondwater) door de toegenomen temperatuur nog sneller verdampen. De gewassen zullen niet genoeg water kunnen opnemen en de akkers zullen uitdrogen. Voor een aantal belangrijke voedingsgewassen zoals tarwe, rijst en maïs zal de oogst van jaar tot jaar erg verschillen. Er dreigt dus zowel drink water- als voedseltekort.

Waterschaarste Het mag tegenstrijdig klinken, maar een groter watervo lume dat meer neerslag veroorzaakt, brengt niet alleen overstroming en overvloed aan water mee, ook water schaarste kan een gevolg zijn. De stijgende temperatuur brengt namelijk een onregelmatig neerslagpatroon met zich mee.

Grondstoffentekort De vraag naar grondstoffen blijft stijgen, terwijl het steeds moeilijker wordt om nieuwe bronnen te vinden en te ontginnen. Op lange termijn worden een aantal noodzakelijke grondstoffen schaars en duur. De situatie is ernstig voor alle grondstoffen, zoals water, maar ook voor fossiele brandstoffen, zoals aardolie.

jk ex

Plastic afval Elk jaar wordt er zo’n 320 miljoen ton plastic geproduceerd. Een deel daarvan komt na gebruik in de oceanen terecht. Door de stromingen verzamelt zich veel van dat afval in het midden van de Stille Oceaan.

THEMA 1

LEVEL 1

Al dat plastic vormt een grote bedreiging voor mens en dier. Dieren raken erin verstrikt of ze eten het op terwijl ze het eigenlijk niet kunnen verteren. Als ze kleine stukjes plastic toch verwerken en verteren, dan komen die in de voedselketen terecht. De mens consumeert de vis en de kleine plastic deeltjes. De gevolgen voor de volks gezondheid zijn nog onbekend. De doeltreffendste manier om het probleem aan te pakken is door te voorkomen dat er meer plastic in de oceaan komt.

Action 1— Project 1

Maak een affiche of een video. Daarin breng je de leerlingen van de school op de hoogte van de water en grondstoffenschaarste en je zet hen aan tot actie. Gebruik ICTfiche_C_01 en fiche_M_01. Gebruik cijfermateriaal om je boodschap wetenschappelijk te ondersteunen. Geef tips wat je medeleerlingen kunnen doen. Kies of je een affiche of een video wilt maken. Wil je een affiche maken, vorm dan een duo. Wil je een video maken, vorm dan een groepje van drie.

2 3

pl aa

EVALUATIEFICHE BEWUSTMAKING WATER- EN GRONDSTOFFENSCHAARSTE Score

Noodzakelijke vermeldingen aanwezig

—

Juiste keuze sjabloon of vorm affiche

—

Ordelijke weergave van de gegevens (layout, afbeeldin gen, schikking)

—

Gebruik cijfermateriaal

—

Algemene indruk (professio neel, duidelijk, mooi)

—

Niet te druk

Duidelijke beelden en foto’s

—

Video

jk ex

—

Duidelijke weergave van de boodschap

—

Originaliteit en creativiteit

—

Gebruik cijfermateriaal

—

Algemene indruk (professio neel, duidelijk, mooi)

THEMA 1

LEVEL 1

TOTAAL

Max

Opmerkingen

Affiche

Action 2â€” Interpretatie van graďŹ eken Interpreteer de onderstaande grafieken. Wat leid je uit de grafieken af?

pl aa

Infographic 7: Afnemend groeitempo van de wereldbevolking

Bron: VN

THEMA 1

Bron: New Scientist

LEVEL 1

jk ex

Infographic 8: Hoelang gaan de grondstoffen nog mee?

Bron: ourworldindata.org

pl aa

Infographic 9: Verstedelijking in de voorbije 500 jaar

jk ex

Action 3â€” Klimaat en verstedelijking

Je hebt intussen al iets geleerd over het klimaat alsook over verstedelijking. In deze action wordt het verband tussen beide uitgelegd.

Lees de tekst over de klimaatverandering en de stijging van het zeeniveau. Op welke manier zal stedenbouw rekening moeten houden met klimaatveranderingen? Bespreek klassikaal.

THEMA 1

LEVEL 1

a b

ÂŠ IrinaK / Shutterstock.com

Klimaatverandering en stijging zeeniveau zullen de vorm van steden veranderen Die gebeurtenissen hebben diepgaande gevolgen voor stedelijke patronen. Stedelijke planners moeten hun traditionele aanpak aanpassen omdat die overstromingen verergeren. De overgrote meerderheid van de stedelijke voetafdruk – gebouwen, wegen, parkeerplaatsen – gebruiken ondoordringbare materialen waardoor het water niet door de grond kan geabsorbeerd worden.

pl aa

Planners realiseren zich dat ze op een andere manier moeten bouwen en meer doordringbare bestrating en groen in de vorm van parken, vijvers en groene daken moeten gebruiken.

Vaak denken we bij klimaatverandering aan langetermijneffecten: warmere temperaturen en stijgende zeeniveaus zullen de omgeving veranderen en de beschaving hervormen. De stedelijke omgeving is vooral kwetsbaar omdat de helft van de mensheid op 1 % van het land woont en steden ontstonden in de buurt van waterwegen en oceanen. Terwijl gebieden, bedreigd door een stijging van het zeewaterniveau, slechts 2 % van het landoppervlak op aarde voorstellen, gaat het om 13 % van de stedelijke bevolking op aarde en 21 % van de stedelijke bevolking in ontwikkelingslanden.

China loopt hiermee op kop met zijn ‘spons-steden’-initiatief. Steden beginnen ook al het langetermijneffect in rekening te brengen van het stijgende zeepeil. Het grote probleem op dit moment is het ontbreken van een budget.

jk ex

Klimaatverandering heeft nu al reële effecten die een uitdaging zijn voor stedelijke planning. Jakarta zinkt snel en kan in minder dan een decennium onder water liggen. Kaapstad wordt misschien de eerste grote stad die zonder water komt te zitten. De klimaatverandering zorgt voor extreme weerfenomenen: orkanen, tornado’s, bosbranden en extreme droogte.

THEMA 1

LEVEL 1

BREAKING NEWS 1

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een actualiteitsitem over dit onderwerp.

Beantwoord deze vragen. Over welke veranderingen in de samenleving gaat het?

Op welke manier beïnvloeden die de consumptie?

pl aa

CHECKLIST

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

jk ex

EXTRA OEFENMATERIAAL

Ik kan veranderingen in de bevolking in de samenleving toelichten.

Ik kan de problemen in de natuur toelichten.

Ik kan toelichten hoe de behoefte van de consument beïnvloed wordt door toene mende heterogeniteit in de samenleving.

In LEVEL 1 THEMA 1 26

KAN BETER

Ik kan toelichten hoe de behoefte van de consument beïnvloed wordt door bewust wording van ecologie en duurzaamheid.

Ik kan mijn eigen mening onderbouwen.

LEVEL 2 Waarom voor binnenlandse of buitenlandse producten kiezen? INTRO Je bent in de winkel om fruit voor je gezin te kopen. Bekijk het uitgestalde fruit.

Welk fruit komt uit ons land?

Welk fruit komt uit andere landen?

jk ex

Ga ervan uit dat jouw gezin alle fruitsoorten lust. Wat beĂŻnvloedt er dan jouw keuze? Zou je eerder Belgische of toch liever exotische vruchten, zoals mango en passievrucht, kopen? Bespreek klassikaal.

pl aa

In dit level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Welke impact heeft onze keuze voor binnenlandse of buitenlandse producten op de economie en de maatschappij?

LEVEL 2

In welke deelvragen kun je die onderzoeksvraag opsplitsen?

THEMA 1

Explore 1— Welke producten komen uit België? Niet alle producten die we consumeren, worden in België gekweekt, geteeld of geproduceerd. Ga naar het onlinelesmateriaal en ontdek in de powerpoint welke producten wel in België geprodu ceerd worden. a

Daarnaast worden er ook heel wat voedingswaren in België geproduceerd. Welke?

THEMA 1

LEVEL 2

jk ex

pl aa

b c

Maak van die producten een schematische voorstelling met een tekstverwerker. Gebruik de ICTfiches van tekstverwerker. Bewaar het schema in je portfolio. Je mag trots zijn op je werk. Noteer nogmaals de productcategorieën die in België geproduceerd worden.

Good to know

Ook dit is van Belgische makelij:

Speculoospasta van Lotus Bakeries

jk ex

De Burj Khalifa is ontworpen en gebouwd door Besix, een Belgische onderneming.

pl aa

Bioscoopprojectoren van Barco

Belgische blauwe hardsteen

Explore 2— Welke nadelen zijn er wanneer we producten uit

het buitenland aankopen?

Om na te gaan wat de nadelen zijn bij het aankopen van producten uit het buitenland, wordt de klas verdeeld in vier groepen.

LEVEL 2

Groep 1: Ga naar het onlinelesmateriaal en bekijk het filmpje. Wat wordt er in het filmpje aangehaald over de scheepvaart?

THEMA 1

Groep 2: Ga naar het onlinelesmateriaal. Bestudeer de afbeeldingen en beantwoord de vragen. Wat wordt er op de grafieken en kaarten voorgesteld? Geef een concreet voorbeeld.

Welke nadelen heeft die export volgens jou?

pl aa

Groep 3: Lees de teksten over Van Hool en Bekaert, twee Belgische ondernemingen. Beantwoord de vragen. Zoek op internet op wat Van Hool en Bekaert produceren.

Beide bedrijven hebben een deel van hun productie naar het buitenland verlegd. Waarom is dat voor België nadelig?

Omcirkel Macedonië, Tsjechië en Slovakije op de kaart.

THEMA 1

LEVEL 2

jk ex

Naar: tijd.be.

pl aa

De hoofdzetel van het Belgische busbedrijf Van Hool bevindt zich in Lier. In 2014 opende Van Hool een productievestiging in Macedonië. In Skopje, de hoofdstad van Macedonië, werken er inmiddels 1 350 mensen en rolden er 725 voertuigen van de band. Dat is bijna dubbel zoveel als in Lier waar in 2017 nog 200 banen verdwenen.

Van Hool bouwt meer bussen in Macedonië dan in België

281 banen op de tocht bij Bekaert

jk ex

In maart 2019 besloot Bekaert enkele van zijn activiteiten te verhuizen naar Tsjechië en Slovakije omwille van de lagere loonkosten. Daardoor zullen er in België 281 jobs verdwijnen.

Naar: debouwkroniek.be, 20190328

THEMA 1

LEVEL 2

Groep 4: Lees de tekst en bestudeer de grafiek. In tegenstelling tot de andere groepen werken jullie rond de voordelen. Welk voordeel hebben de landen die naar België exporteren?

pl aa

Bevolkingsaandeel dat van minder dan twee euro per dag leeft

Infographic 1: Extreme armoede van 1800 tot vandaag

Naar: Gapminder, based on Bourguignon and Morrisson World Bank & our World In Data

In de afgelopen 20 jaar is het deel van de wereldbevolking dat in extreme armoede leeft, bijna gehalveerd. In 1997 leefde zowel in India als in China 42 procent van de bevolking in extreme armoede. In India daalde dat percentage tot 12 % en in China tot 0,7 %.

Vorm nu nieuwe groepen met deelnemers uit elke groep van oefening 1. a Maak een overzicht met de voorÂ en nadelen van import en export.

THEMA 1

LEVEL 2

jk ex

Miljarden mensen zijn consumenten op en producenten voor de wereldmarkt geworden. Door zijn lage lonen kon China veel buitenlandse bedrijven aantrekken. Daardoor werd China het grootste productieland van de wereld.

Maak dat overzicht nu met een onlinetoepassing zodat jullie er tegelijk aan kunnen werken.

Explore 3— Welke voordelen biedt lokaal aankopen voor het milieu?

Wat betekent lokaal aankopen?

Noteer enkele voordelen van lokaal aankopen.

Geef enkele concrete voorbeelden van lokaal aankopen.

jk ex

pl aa

Explore 4— Hebben de ontwikkelingslanden voordeel van de De afgelopen tientallen jaren hebben veel bedrijven uit de Verenigde Staten en West-Europa hun productie naar lageloonlanden zoals China, India, Bangladesh, Vietnam of Indonesië ver huisd. Dat deden ze om kosten te besparen en zo meer winst te maken. De Westerse bedrijven zorgden er weliswaar voor werkgelegenheid maar toch had het ook zijn schaduwzijde.

Je onderzoekt in zes groepen een bepaalde schaduwzijde van de productie voor de ontwikkelingslanden. a b c

Bekijk met je groep het toegewezen filmpje. Bespreek de inhoud klassikaal. Vat elk thema hieronder samen.

THEMA 1

LEVEL 2

productie van de internationale bedrijven?

THEMA Waarom blijven we T-shirts van 2 euro kopen?

Groep 2

De Sumangali-scheme in India: tienermeisjes in de kledingindustrie

Groep 3

Inside Foxconn: interviews with factory workers making iPhones and other Apple products

Groep 4

This man worked undercover in a Chinese iPhone factory

Groep 5

Nigerianen gaan nog steeds dood door olievervuiling Shell

Groep 6

From Dinah with love

Groep 1

pl aa

Groep 1:

jk ex

Groep 3:

Groep 2:

Groep 4:

THEMA 1

LEVEL 2

Groep 5:

Groep 6:

Organisaties zoals de Schone kleren Campagne en Oxfam proberen aan die problemen iets te doen. a

Ga naar het onlinelesmateriaal en bekijk het filmpje. Wat doet Oxfam?

Ga naar het onlinelesmateriaal en bekijk het filmpje. Wat doet de Schone Kleren Campagne (SKC)?

Oxfam en SKC zijn ngo’s. Wat is een ngo?

pl aa

Een andere ngo is China Labor Watch. Zoek op internet wat zij doet.

Geef enkele voorbeelden van ngo’s.

Ga naar het onlinelesmateriaal en zoek in het pdf-document wat jij kunt doen.

THEMA 1

LEVEL 2

jk ex

Explore 5— Zijn identieke producten overal even duur? Welke munteenheid of valuta gebruiken ze in de volgende landen? LAND

LAND

Duitsland

Spanje

Verenigde Staten

Denemarken

Zwitserland

Japan

China

Brazilië

Vergelijk de prijzen van de volgende producten. Wat valt je op?

ZWITSERLAND

jk ex

NEDERLAND

BELGIË

VERENIGDE STATEN

THEMA 1

LEVEL 2

VERENIGDE STATEN

MUNTEENHEID

pl aa

MUNTEENHEID

BELGIË

WISSELKOERS

pl aa

Het prijsverschil heeft onder andere te maken met de wisselkoers van de munteenheden.

De wisselkoers drukt uit hoeveel een munt in een andere munt waard is.

Stel dat de wisselkoers van de euro ten opzichte van de USdollar de volgende is: 1 euro = 1,20 USdollar. Wat betekent dat?

Reken de prijzen van de bovenstaande makeuptafel om van Zwitserse frank en USdollar naar euro. a

jk ex

Wat is de wisselkoers van de euro ten opzichte van de Zwitserse frank en de USdollar? 1,00 euro

Zwitserse frank (CHF) euro

1,00 euro

USdollar

1,00 USdollar

euro

1,00 Zwitserse frank (CHF) =

Pas de regel van drie toe om de prijs van USD in euro om te zetten.

Voeg die formule in het rekenblad in. Gebruik ICTfiche_R_24 voor de correcte werkwijze. USA = België =

euro

Nederland = Zwitserland =

euro euro

LEVEL 2

Op het ticket van H&M staan er twee prijzen. In welke munteenheid staat de bovenste prijs?

THEMA 1

euro

Er bestaan onlinetools en apps om de wisselkoers te berekenen. Welk zoekbegrip tik je in om zo een onlinetool te vinden? Controleer daarna met behulp van zo een tool of jouw berekeningen bij benadering kloppen.

Lees deze artikels en noteer waarom de Belgen hun producten in het buitenland aankopen.

pl aa

Daar waar Nederlanders vroeger als

jk ex

het kon even in België gingen tanken omdat de dieselprijzen daar een

stuk lager waren, komen Belgen nu

juist in Nederland tanken omdat de dieselprijs er lager is.

Zo betaal je in het Zeeuwse

Kapellebrug, net op de grens met

Vlaanderen, aan de pomp 1,19 euro voor een liter diesel. Aan de Belgische kant van de grens betaal je zeker zes cent meer, aldus Het

Belgen trekken meer en meer naar het buitenland om wijn en sterke drank in te slaan. Dat blijkt uit een bevraging bij duizend Belgen. Een recente studie van het onderzoeksbureau GfK wees al uit dat Belgische gezinnen in 2018 bijna de helft meer wijn en tot bijna driemaal zoveel sterkedrank in de buurlanden kochten dan in 2014. Frankrijk (47 procent) en Luxemburg (51 procent) zijn de populairste bestemmingen.

Laatste Nieuws.

THEMA 1

LEVEL 2

Bron: telegraaf.nl, 20180327

Het zijn bovendien niet alleen de Belgen die dicht bij de grens wonen die in het buitenland hun wijnen en sterkedrank kopen. Een kwart van alle inwoners van Antwerpen, Brussel en Vlaams-Brabant gaat geregeld alcohol kopen in het buitenland. Bron: standaard.be, 20190311

Explore 6— Kies je voor binnenlands of buitenlands? Werk in groepjes van maximum zeven personen. Kies een voorzitter die de discussie in goede banen leidt en ervoor zorgt dat iedereen voldoende aan het woord komt. a b

Bespreek klassikaal waarom je binnenlandse producten in plaats van buitenlandse producten zou kopen. Denk daarbij aan de voordelen. Bespreek klassikaal waarom je buitenlandse producten zou kopen in plaats van binnenlandse producten. Denk daarbij aan de voordelen van het kopen van buitenlandse producten.

pl aa

TO THE POINT

Producten kunnen afkomstig zijn uit het binnenland en dus in België geproduceerd of geteeld worden, maar ze kunnen ook geproduceerd worden in en getransporteerd worden vanuit het buitenland. Wanneer je producten koopt, kun je je dan ook afvragen of ze Belgisch, lokaal of internationaal zijn.

Wanneer je producten koopt die in België geproduceerd of geteeld worden, dan draag je bij aan extra werkgelegenheid in België. Koop je producten uit het buitenland, dan hebben de inwoners van het oorsprongsland werk dankzij de productie van hun exportgoederen.

jk ex

Wanneer je producten koopt die in België geproduceerd worden, dan zorg je ervoor dat er geen transportmiddelen moeten ingezet worden om die producten naar België te ver voeren. Dat beïnvloedt de mobiliteit positief en het is beter voor het milieu want minder vrachtwagens, produceren ook minder CO2-uitstoot.

Het kan voordelig zijn om producten in het buitenland te kopen. Dat komt enerzijds doordat er daar lagere btw-percentages of minder accijnzen aangerekend worden, anderzijds door een zwakkere munteenheid of valuta in dat bepaalde land. De munteenheid wordt bepaald door de wisselkoers.

LEVEL 2

Vaak verplaatsen bedrijven hun productie naar lageloonlanden. Ze moeten de werk nemers daar minder loon betalen en kunnen dus goedkoper produceren. Maar de werkomstandigheden zijn er vaak slecht en de lonen zijn er laag. Ngo’s (niet- of nongouvernementele organisaties) proberen dat te veranderen door die informatie in het nieuws te brengen.

THEMA 1

Action 1— Samengevat: Is het ethisch wat bedrijven in het buitenland doen?

Vat het artikel samen (in tien tot twintig regels) in een tekstverwerker. Lees je graag, kies dan het artikel ‘Je weet zelf ook wel dat er iets niet pluis is met een Tshirt van 3 euro’. Lees je min der graag, kies dan het artikel ‘Chinese fabrieksarbeider vangt leed van zware werk in poëzie’.

Wat kun je uit deze grafiek afleiden over de kosten van een Tshirt dat in Afrika geproduceerd wordt?

jk ex

pl aa

Infographic 2: Uitsplitsing van de kosten van een Tshirt van drie euro

Bron: Mo* & Fair Wear Foundation, 20150421

Forum

THEMA 1

LEVEL 2

Hoe kun jij rekening houden met de slechte werkomstandigheden van de arbeiders uit de teksten.

Action 2— Graﬁeken van import en export van België 1

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er de top tien van klanten en leveranciers van België en een overzicht van de producten die in België het meest geëxporteerd en geïmporteerd worden. Zet die informatie in een grafiek met behulp van een rekenblad.

Maak nu zelfstandig de grafieken. Gebruik ICTfiche_R_30 en het onlinefilmpje.

Bewaar de grafiek in je portfolio. Je mag trots zijn op je werk.

jk ex

pl aa

Maak een staafdiagram met de top tien klanten van België en hun exportwaarde. Maak een staafdiagram met de top tien leveranciers van België en hun importwaarde. Maak een kolomgrafiek met de top vijf van Belgische exportproducten en de waarde van de uitvoer. Maak een kolomgrafiek met de top vijf van meest geïmporteerde producten en de waarde van de invoer ervan.

a b c

THEMA 1

LEVEL 2

Action 3— Project: Exportgoederen van verschillende landen

Je weet intussen welke landen naar België exporteren. Zoek de top vijf van exportproducten van een land naar keuze.

Werk per twee. Kies een land uit deze lijst en zoek zijn typische en bekende exportproducten.

Maak met die gegevens een infographic met Canva. Gebruik ICTfiche_C_01. Je mag trots zijn op je werk. Bewaar je werk in je portfolio.

pl aa

a b

Nederland – GrootBrittannië – Frankrijk – Marokko – Turkije – Griekenland – Italië – de Verenigde Staten – Duitsland – Polen – Zweden – Spanje – Irak – Iran – Denemarken – Rusland – China – India – Vietnam – Brazilië

EVALUATIEFICHE

INFOGRAPHIC EXPORTPRODUCTEN Score

Vermelding exportproducten

—

Vermelding bron

—

Vermelding land

—

Gebruik van afbeeldingen en toepasselijke kleur in de infographic

—

Schikking van gegevens infographic

jk ex

—

THEMA 1

LEVEL 2

TOTAAL

Max

Opmerkingen

Zoek op welke landen de euro als munteenheid gebruiken. Die landen vormen de eurozone of in het Engels Euro area.

In dit level zijn verschillende landen aan bod gekomen waaronder China, Vietnam en nog veel meer. Duid de landen die aan bod gekomen zijn, aan op een wereldkaart. Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een filmpje om je op weg te helpen.

Zoek een afbeelding van een lege wereldkaart. Importeer die afbeelding in een tekstverwerker. Kies A3formaat. Duid de landen aan.

pl aa

a b

Action 4— Waar economie en aardrijkskunde elkaar kruisen

Action 5— Graﬁeken interpreteren

Werk per twee. Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er grafieken over de wereldwijde transpor troutes van fruit, groente en vis. Werk met de kaarten of grafieken die je toegewezen worden.

jk ex

Open een lege presentatie. Knip of kopieer jouw grafiek uit het document en voeg die in de presentatie. Bestudeer die grafiek(en) en licht die daarna toe aan de klas. Voeg eventueel een extra dia aan je powerpoint toe met uitleg over de grafiek.

THEMA 1

LEVEL 2

a b c d

BREAKING NEWS 1

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een actualiteitsthema over dit onderwerp.

Beantwoord deze vragen. Over welke producten gaat het?

Gaat het over import van België of over export naar België?

pl aa

CHECKLIST

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

EXTRA OEFENMATERIAAL

Ik kan Belgische producten opnoemen.

Ik kan de nadelen van het kopen van producten in het buitenland toelichten.

Ik kan voordelen toelichten van het lokaal aankopen van producten.

Ik kan reflecteren over de aankoop van binnenlandse en buitenlandse producten.

Ik kan de impact van de aankoop van pro ducten in het buitenland op de economie toelichten.

Ik kan mijn eigen mening onderbouwen.

Ik kan een infographic ontwerpen.

Ik kan een presentatie maken.

jk ex

In LEVEL 2 THEMA 1 44

KAN BETER

LEVEL 3 Wat zijn de gevolgen van technologische ontwikkelingen en digitalisering voor onze maatschappij?

In dit level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag:

Bespreek de bovenstaande afbeeldingen. Wat stel je vast?

NIEUW

jk ex

TRADITIONEEL

pl aa

INTRO

Wat zijn de gevolgen van technologische ontwikkelingen en digitalisering voor onze maatschappij?

LEVEL 3

In welke deelvragen kun je die onderzoeksvraag opsplitsen?

THEMA 1

Explore 1— Welke technologische ontwikkelingen beïnvloeden ons dagelijks leven?

Brainstorm klassikaal over de bestaande technologische snufjes. Noteer een vijftiental ideeën.

Ga op zoek naar de recentste technologische vernieuwingen.

jk ex

pl aa

Ga naar het onlinelesmateriaal. Bekijk er het filmpje met enkele technologische innovaties.

Zoek op internet nog andere technologische innovaties, snufjes en ontwikkelingen. Welke zoektermen geef je in?

Welke technologische ontwikkelingen ben je voornamelijk tegengekomen?

THEMA 1

LEVEL 3

Explore 2— Zorgen die technologische ontwikkelingen voor kansen of voor bedreigingen?

Verdeel de klas in twee groepen. Elke groep krijgt een rol en een bijhorende opdracht. ROL

Zoek argumenten waarom die technologische ontwikkelingen goed zijn voor de maatschappij en voor de consument.

Groep 2

Tegenstander van die technologische vernieuwingen

Zoek nadelen van die technologische ontwikkelingen. Geef problemen die ze kunnen veroorzaken.

Voorstander van die technologische vernieuwingen

pl aa

Groep 1

Noteer per groep de argumenten. Gebruik daarvoor een onlinetoepassing waar jullie tege lijk in kunnen werken. Gebruik de ICTfiches van online samenwerken. Om een document te delen gebruik je ICTfiche_OSGD_06 of fiche_OSOD_05. Houd een panelgesprek. Van elke groep nemen drie à vier personen vooraan plaats en zij presenteren beurtelings hun argumenten. De leraar speelt de voorzitter. De andere leerlingen noteren de vermelde kansen en bedreigingen van technologische vernieuwingen.

OPDRACHT

jk ex

KANSEN OF MOGELIJKE VOORDELEN

THEMA 1

LEVEL 3

BEDREIGINGEN OF MOGELIJKE NADELEN

Lees de artikels. Vink jouw mening over de beschreven technologische vernieuwing aan en licht jouw keuze kort toe. ARTIKEL 1

ARTIKEL 2

een must

wenselijk, maar niet nodig

te vergaand

te vergaand Toelichting:

ARTIKEL 3

ARTIKEL 4

een must

wenselijk, maar niet nodig

te vergaand

jk ex

ARTIKEL 6

een must

wenselijk, maar niet nodig

te vergaand

ki In LEVEL 3

Toelichting:

ARTIKEL 7

ARTIKEL 8

een must

wenselijk, maar niet nodig

te vergaand

Toelichting:

THEMA 1

Toelichting:

ARTIKEL 5

Toelichting:

wenselijk, maar niet nodig

te vergaand Toelichting:

pl aa

Toelichting:

ARTIKEL 9

ARTIKEL 10

een must

wenselijk, maar niet nodig

te vergaand

te vergaand Toelichting:

pl aa

Toelichting:

‘Alexa, zet eens vier pakken halfvolle melk op

opnames die gemaakt zijn met de slimme

de boodschappenlijst!’ ‘Siri, hoe warm wordt

Google Home-luidsprekers en via de Google

het morgen?’ Miljoenen mensen hebben een

Assistent-app op smartphones. Wereldwijd,

‘slimme’ luidspreker in huis en gebruiken

ook in België en Nederland, luisteren mensen

die om snel een antwoord te krijgen op heel

naar die opnames om de zoekmachine

gewone vragen of om er allerlei opdrachten

slimmer te maken. VRT NWS kon ruim 1 000

aan te geven. De bekendste slimme speakers

fragmenten beluisteren. Het gaat om stukjes

die verbonden zijn aan het internet, zijn de

die meestal bewust werden ingesproken.

Google Home, Apple HomePod, de Sonos

Maar vaak krijgen de medewerkers ook

One en de Echo van Amazon.

jk ex

Medewerkers van Google luisteren naar

dingen te horen die onbewust werden opgenomen, soms met gevoelige of

Amazon blijkt nu wereldwijd duizenden

persoonlijke informatie.

werknemers in dienst te hebben die de

Bron: vrt.be, 2019-07-10

hele dag luisteren naar opnames die de Echo-luidsprekers voortdurend maken bij zowat 100 miljoen klanten die zo’n slimme speaker hebben gekocht. Dat personeel zou tewerkgesteld zijn in grote kantoren in de VS,

THEMA 1

Bron: vrt.be, 2019-04-11

LEVEL 3

Costa Rica, India en Roemenië.

In een open brief waarschuwen 116 technologie-experten uit 26 landen dat dodelijke autonome wapens, zogenaamde ‘killer robots’, na buskruit en kernwapens, een derde revolutie in oorlogsvoering dreigen te veroorzaken. ‘Als ze eenmaal zijn ontwikkeld, zullen ze leiden tot gewapende conflicten op een ongeziene schaal en met een snelheid die voor mensen moeilijk te bevatten is’, aldus de specialisten.

jk ex

Dankzij verschillende sensoren en een lageresolutiecamera maken de Roomba-stofzuigers van iRobot een uiterst gedetailleerde kaart van de verschillende ruimtes in uw woning. In de eerste plaats diende dat om het apparaat slimmer te maken, maar die informatie kan ook geld opbrengen. Na honderden rondjes door uw huis, weet de robotstofzuiger bijvoorbeeld perfect waar je meestal je pantoﬀels laat rondslingeren. Maar hij zou ook aan Google of Amazon kunnen laten weten of een zetel van drie meter breed wel of niet in je zithoek past. Kwestie van advertenties op maat te kunnen aanbieden.

‘Dat kunnen wapens van terreur zijn, wapens die dictators en terroristen gebruiken tegen onschuldige burgers, en wapens die gehackt kunnen worden om zich op ongewenste wijze te gedragen’, waarschuwen ze verder. ‘Als die doos van Pandora eenmaal geopend is, wordt het moeilijk ze te sluiten.’ De ondernemers roepen de Verenigde Naties daarom op snel in actie te komen en ‘een manier te vinden om ons allemaal te beschermen tegen die gevaren’.

pl aa

iRobot, fabrikant van zelfrijdende stofzuigers, wil de gegevens die het toestel opslaat tijdens zijn ritjes door uw huis, verkopen aan technologiegiganten als Amazon of Google.

Bron: hln.be, 20170726

THEMA 1

LEVEL 3

Elon Musk is bezig met de productie van een chip die onze hersenen moet bewaren en verbeteren. De ingebrachte kleine chip moet het mogelijk maken om technologie te besturen zonder ook maar een hand uit te steken. Naar: want.nl, 20190717

Lieven Scheire: ‘DNAmanipulatie wordt in de toekomst technisch steeds mak kelijker en ik denk dat we over tien jaar voor bepaalde zware ziektes genetische manipulatie gaan inzetten. De wetgeving loopt hopeloos achter en daarom zijn wij voor sommige vragen al te laat en daarom moeten we gaan kijken naar de vragen die nu nog voor ons liggen.’

Bron: nporadio1.nl, 20190111

jk ex

Door de snelle ontwikkelingen moet wetenschapper Lieven Scheire om de paar weken de inhoud van zijn voorstelling over DNA veranderen en hij schrok van de mogelijkheden die er nú al zijn: ‘In Cyprus en California zijn er al ziekenhuizen die je aanbieden om het geslacht en de oogkleur van je kind te kiezen. Je kunt er dus naar toe gaan en zeggen: ‘Doe mij een dochter met blauwe ogen’.

waar wij nu al antwoord op moeten gaan vinden volgens Lieven Scheire: ‘Of je zelf je DNA wilt leren kennen is een individuele keuze, maar we moeten ook als samenle ving gaan nadenken over het bewerken van DNA, want willen wij knutselen met DNA van jezelf en misschien zelfs je kinderen mogelijk maken?’

pl aa

We kunnen wel zeggen dat er op dit moment een DNArevolutie aan de gang is. Het feit dat we inmiddels DNA kunnen manipuleren brengt ons bij veel ethische vraagstukken waar nog te weinig discussie over wordt gevoerd volgens wetenschap per Lieven Scheire: ‘De grote revolutie zit hem in het feit dat we inmiddels zijn begonnen aan het knutselen met menselijk DNA. De komende jaren gaat iedereen van ons de vraag krijgen van de dokter of we een DNAtest willen ondergaan en wat we van ons DNA willen weten.’

Willen wij als samenleving toestaan dat ouders het geslacht, de haar en oogkleur van hun kind gaan kiezen? Dat is een vraag

Belgische klanten van Bol.com kunnen hun bestelling sinds juni 2019 nog sneller in handen krijgen. De Nederlandse webshop levert sommige producten sindsdien ook in ons land op dezelfde dag als waarop ze besteld werden, en het bedrijf begint met leveringen op zondag.

Wist je dat Amazon in de VS ook binnen de twee uur levert met een drone? Die service heet Amazon Prime Now.

LEVEL 3

In Nederland konden bepaalde bestellingen bij Bol.com een tijdje geleden al op dezelfde dag geleverd worden. Het gaat dan om producten die de webwinkel zelf aanbiedt. Vanaf juni 2019 gold die supersnelle levering ook in België. Bol.com werkt daarvoor samen met Bpost.

THEMA 1

Naar: Het nieuwsblad, 20190619

pl aa

Het is perfect denkbaar dat tv-zenders zoals we die nu kennen, in de toekomst niet meer zullen bestaan. Dankzij video on demand, Netflix, Amazon Prime, Disney+ en Apple TV Plus zullen we minder naar tv kijken, maar meer naar pakketten (series, films, kids …) waarin we geïnteresseerd zijn.

V} l yhs"pu"J opuh"ohunl u"j ht l yhÔz5" ^ pl "l l u"v} l y{ yl k pun"i l nhh{ 3"~ vyk { " vwnl t l yr { 5

jk ex

Toen in april vorig jaar op een druk kruispunt camera’s werden geïnstalleerd om illegale overstekers in enkele minuten te identiﬁceren, daalde volgens de politie het aantal doorrood-lopers van honderd per uur naar tachtig per dag. Zij werden immers met hun foto, naam en een deel van hun ID-nummer op een groot scherm afgebeeld en ze kregen een boete. Ineens bleken de voetgangers zich toch te kunnen beheersen.

THEMA 1

LEVEL 3

Wanneer je je schoenen of kleding wilt verkopen, kun je op een rommelmarkt gaan staan. Om meer mensen te bereiken, kun je ook online verkopen. Je neemt een foto van je schoenen of je kleding en biedt ze via de Vinted-app online aan.

Op het bierfestival van Qingdao werden vorig jaar 25 voortvluchtige criminelen in de kraag gevat, onder wie de leider van een prostitutienetwerk die al tien jaar door de politie werd gezocht. En op het treinstation van Zhengzhou, waar agenten begin dit jaar brillen met gezichtsherkenning kregen toegemeten, werden volgens de lokale autoriteiten in een week zeven criminelen ingerekend. En in Shenzhen betrapten de kruispuntcamera’s in de eerste maand al 3 600 overtreders. Bron: trouw.nl, 20180915

Explore 3— Hoe beïnvloedt digitalisering ons dagelijks leven?

Wat leid je af uit deze twee grafieken?

jk ex

pl aa

Infographic 1: Score voor de indicator internetgebruik

Bron: Digital Scoreboard, Europese Commissie

Bron: ICTenquête huishoudens en individuen (2013), FOD economie – AD Statistiek – Statistics Belgium

THEMA 1

LEVEL 3

Infographic 2: Individuen die de laatste twaalf maanden online bestelden

Bestudeer deze afbeeldingen. Op welke manieren beĂŻnvloedt digitalisering ons dagelijks leven?

THEMA 1

LEVEL 3

jk ex

ÂŠ Serov Aleksei / Shutterstock.com

pl aa

k.com hutterstoc

ielaitis / S

pl aa

Bekijk in de tabel welke problemen of gevaren de ICT-revolutie en de bijhorende digitalisering de laatste jaren hebben veroorzaakt. a b c

Bespreek klassikaal wie die problemen thuis al heeft meegemaakt. Hoe heb je het opgelost? Hoe kun je het in de toekomst vermijden?

jk ex

Explore 4— Welke gevaren schuilen er in de digitalisering?

Tabel 1: Beveiligingsproblemen bij privégebruik van het internet

(in %)

EU 28

Internetgebruikers

BE Internetgebruikers

Vrouwen

Mannen

Virus of andere infectie op de computer Misbruik van persoonlijke informatie verstuurd via het internet of andere schending van de privacy

Minstens een van de vier onderstaande problemen

Verlies van geld door phishing of pharming*

Verlies van geld door fraude met de kredietkaart

De toegang van kinderen tot websites voor volwassenen of contact met potentieel gevaarlijke personen

*phishing: ontvangen van frauduleuze berichten; pharming: omleiden naar nepsites die vragen om persoonlijke informatie

THEMA 1

LEVEL 3

Bron: ICTenquête huishoudens en individuen (2015), Eurostat.

Een ander probleem dat opduikt in de snel veranderende tijden is de digitale kloof. a

Wat is de digitale kloof?

Bestudeer deze tabel. Bij welke groep mensen is de digitale kloof het grootst?

pl aa

jk ex

Tabel 2: Percentage individuen die nog nooit het internet gebruikten (in % van het totaal van elke groep)

Bron: ICTenquête huishoudens en individuen (2015), FOD Economie – AD Statistiek – Statistics Belgium.

THEMA 1

LEVEL 3

Welk gevaar kun je uit de volgende teksten afleiden? Kunnen die gevaren ook voordelen bieden?

Location Based marketing

Heb je het nog nooit gemerkt?

Dilara en haar mama winkelen graag in Wijnegem Shopping Center. Daar gebruiken ze de app van het winkelcentrum om snel de winkels te vinden. Meteen krijgt ze een e-mail van Torfs, haar favoriete schoenenwinkel, met een korting op Adidas-sneakers. Enkele minuten later krijgt haar mama een mail waarin Nespresso haar eraan herinnert dat ze lang geen nieuwe koffie besteld heeft.

Nauwelijks een uur later, informeert Hunkemöller hen over de actie van die dag: 2 stuks kopen, 3e gratis.

Je surft op Google, Zalando of Torfs op zoek naar nieuwe schoenen of kledij. Even later ga je naar Facebook en daar krijg je meteen reclame van schoenen van Zalando. Cookies houden bij op welke websites je zoal geweest bent. Facebook gebruikt dan die gegevens om gerichte reclameboodschappen te tonen.

pl aa

Hoe kan dat?

Dankzij het wifi- of gps-signaal weten hun favoriete winkels dat ze in de buurt zijn. Met location based marketing sturen reclamemakers promoties en aanbiedingen naar de geïnteresseerden die zich in de buurt van de winkels bevinden. Als Dilara en haar mama de app toestemming gegeven hebben om de locatie te gebruiken, dan krijgen ze dus hyperlokale advertenties.

jk ex

Explore 5— Hoe kunnen we omgaan met fake news? Tegenwoordig kan iedereen nieuwsberichten maken en publiceren op onder andere blogs en sociale media. Daarom is het belangrijk om nieuwsberichten steeds kritisch te bekijken. Ga naar het onlinelesmateriaal en bekijk er de filmpjes. Beantwoord de vragen. Wat is fake news?

Waarom wordt er nepnieuws gemaakt?

Wat zijn de gevaren van nepnieuws?

THEMA 1

LEVEL 3

Ontdek op deze affiche hoe je kunt nagaan of een nieuwsbron betrouwbaar is. Bespreek klassikaal.

jk ex

pl aa

THEMA 1

LEVEL 3

Bron: Mediawijs

Explore 6â€” Welke gevolgen hebben al die trends voor de maatschappij?

Good to know

Veronderstel dat pakketbezorgers die de pakjes van onder andere Coolblue en Zalando afleveren in hun busjes van DHL, UPS, bpost, vervangen worden door drones en dat vrachtÂ wagenchauffeurs door zelfrijdende vrachtwagens vervangen worden. Welke voordelen zou dat hebben?

jk ex

pl aa

De effecten van innovatie zijn moeilijk in te schatten. Nieuwe technologie is niet per definitie een doorbraaktechnologie. Vaak kan pas later worden bepaald welk effect een technologie heeft gehad voor de samenleving, zelfs als het populaire technologie is.

b Welke nadelen zou dat hebben?

LEVEL 3

Uit het bovenstaande voorbeeld blijkt dus dat er een ongelijke verdeling zal zijn tussen zij die winnen bij de vernieuwing en zij die hun job verliezen, al komen er misschien net jobs bij in de technologiesector. Innovaties, zoals drones kunnen tegelijkertijd handig en gevaarlijk zijn. Geef een aantal voorbeelden.

THEMA 1

pl aa

Olieprijs kent grootste prijsstijging ooit na drone-aanval op Saudi-Arabië

Schade veroorzaakt door een droneaanval op het olieveld van Buqyaq.

Biotechnologie maakt gebruik van dieren, planten, bacteriën en andere levende wezens voor de ontwikkeling van medicijnen, voedsel of nieuwe stoffen. Is dat alleen maar positief of kan dat ook negatief zijn?

Is DNAtechnologie altijd goed?

Veronderstel dat robots het werk van de werknemers in fabrieken overnemen? Is dat goed voor de maatschappij?

jk ex

De vraag is natuurlijk of iedereen evenveel in de voortgebrachte rijkdom zal delen? Veronderstel dat een winkelbediende die de rekken aanvult of aan de kassa staat, vervangen wordt door een robot.

THEMA 1

LEVEL 3

Welke nadelen brengt dat voor de winkelbediende?

Wie heeft daar dan wel baat bij?

Good to know

TO THE POINT

pl aa

Dat elke technologische sprong voor meer producten en diensten zorgt, die ons het leven makkelijker maken, is een geruststellende gedachte. Er is geen reden om aan te nemen dat we morgen armer worden ten gevolge van de digitalisering, robotisering of de doorbraak van artificiële intelligentie. Ook met de werkgelegenheid lijkt het wel goed te komen. Jobs verdwijnen, maar er komen andere komen voor in de plaats.

jk ex

De laatste jaren volgen de technologische vernieuwingen die je het leven makkelijker zouden moeten maken mekaar in een razendsnel tempo op. Zo is er bijvoorbeeld het internet of things. Sensoren en apparaten worden met het internet verbonden. Het bekende voorbeeld is de koelkast die met de supermarkt communiceert en melk voor je bestelt als die op is.

Wat zijn de nadelen van technologische ontwikkelingen?

THEMA 1

LEVEL 3

Wanneer het gaat over technologische ontwikkelingen, lees je vaak dat technologiebedrij ven zeer veel kennis van jou verzamelen op allerlei manieren. Wanneer je online winkels bezoekt, krijg je al snel reclame via Google of Facebook. Ze doen dan voorstellen wat jij kunt kopen. Op deze manier wordt jouw eigen keuze en koopgedrag beïnvloed.

Robotisering (het gebruik van robots in de productie of in winkels), automatisering (de automatische verwerking van een bestelling bij een online winkel), digitalisering (de elektronische identiteitskaart) en artificiële intelligentie (zelfrijdende auto’s) zorgen voor meer producten en diensten die ons het leven makkelijker maken. Al die technologische vernieuwingen zorgen ervoor dat – er langer kan geproduceerd worden, want robots worden niet moe; – er sneller en op elk moment via een online winkel kan besteld worden; – computers snellere berekeningen kunnen maken; – enz.

pl aa

Die vernieuwingen zorgen ervoor dat productie van goederen en leveren van diensten sneller, goedkoper en makkelijker gaan.

Sociale onrust Mensen kijken toch met een bang hartje naar de evolutie van de robotisering. Volgens velen zullen robots mensen vervangen en zullen vele banen sneuvelen.

jk ex

Nepnieuws

Vooral rond politiek nieuws komt het begrip nepnieuws vaak naar voren. Het is niet een voudig om na te gaan of wat er gezegd wordt, echt of vals nieuws is. Het is belangrijk om de bronnen steeds goed te controleren.

THEMA 1

LEVEL 3

Online shoppen Tegenwoordig is er niets zo makkelijk als onlineshoppen. De bestelde producten worden de dag nadien of soms de dag zelf nog geleverd. Een aankoop online is gemakkelijker en vaak goedkoper dan naar de winkel te gaan. Je hoeft geen verplaatsingskosten te maken. Het nadeel is dat kleinere lokale winkels het moeilijk krijgen omdat ze niet met die lagere prijs kunnen concurreren.

Bovendien rijden er veel meer kleinere bestelwagens rond en die zorgen voor files en luchtverontreiniging. Of zouden die bestelwagens het aantal individuele auto’s die naar de stad rijden compenseren?

Menselijke verbetering De mens gebruikt al eeuwen technologie om vooruitgang te boeken en zichzelf te verbe teren. Denk maar aan het wiel of de elektriciteit. Technologische vernieuwing is één ding maar de mens probeert ook zichzelf te verbeteren. Er gaat geen jaar voorbij of er zijn wel ziektes overwonnen door medicijnen. Met verandering van DNA kun je de kleur van ogen en haren van je kind kiezen. Nog even en ze kunnen bepalen hoe slim je kind is als het geboren wordt. Er zullen pillen ontwikkeld worden waarin alle noodzakelijk stoffen zitten om voeding te vervangen.

jk ex

pl aa

Misschien zullen er ook pillen ontwikkeld worden die je intelligentie een boost geven. De vraag is natuurlijk of dat ethisch is. Zal iedereen dat kunnen betalen of enkel de rijken?

Action 1— Zijn kranten en tijdschriften interessant?

e f

Scan die tekst in met een scanner of een app. Zorg ervoor dat je hem als leesbare tekst inscant. Markeer de kernwoorden en sla het document als pdf op. Zoek via Gopress minstens twee onlineartikels over technologische nieuwtjes en digitalisering. Van het eerste artikel selecteer je de tekst en kopieer je die naar een document. Dat kan in Office of in de cloud zijn. Het tweede artikel sla je op als pdf. Maak van twee artikels een schematische samenvatting. Bewaar die in je portfolio.

THEMA 1

a b c d

LEVEL 3

Ga naar de bibliotheek en zoek in kranten en tijdschriften artikels over technologische ontwikkelingen en digitalisering.

Action 2— Spiegeltje, spiegeltje aan de wand …

Welke voordelen zie je voor de mens en de samenleving?

Welke nadelen kunnen er volgens jou opduiken?

In de nabije toekomst…

pl aa

Ga naar het onlinelesmateriaal en bekijk het filmpje. Lees ook de onderstaande tekst en beantwoord de vragen.

jk ex

Parisa ontwaakt in London met de geur van wafels, vers van de 3D-printer in de keuken. Haar virtuele assistent, Diana, zegt goedemorgen en vertelt haar dat het buiten koud is. Diana zegt Parisa dat ze een trui heeft gekocht die Parisa de dag voordien aan het bewonderen was en dat de trui net geleverd werd door een drone. Nadat Parisa aangekleed is, komt haar chauffeurloze taxi aan. Onderweg naar haar werk geniet Parisa van een virtual reality-gesprek met haar man die op dat moment in het buitenland verblijft.

Wanneer Parisa op haar gedeelde werkplek aankomt, wordt ze op de hoogte gebracht van drie ondernemingen die met haar willen samenwerken. Een van de aanvragen kwam uit China en werd automatisch vertaald dankzij artificiële intelligentie. Op weg naar huis verwittigt haar geïmplanteerde chip haar virtuele assistent Diana dat haar cholesterol te hoog is. Diana laat haar weten dat ze meteen een afspraak met een virtuele dokter heeft gemaakt en dat ze haar menu preventief heeft aangepast.

THEMA 1

LEVEL 3

Wanneer Parisa later die avond naar bed gaat, speelt Diana een rustgevend achtergrondmuziekje. Terwijl Parisa slaapt, plant Diana haar volgende vakantie.

Technologie zal toekomstige consumenten bijstaan in alle aspecten van hun leven.

BREAKING NEWS

Zoek op internet voorbeelden van de recentste technologische snufjes die het leven van de consu ment gemakkelijker maken.

pl aa

CHECKLIST

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

Ik kan voorbeelden opnoemen van nieuwe technologische ontwikkelingen.

Ik kan voorbeelden opnoemen van digitalisering in het dagelijks leven.

Ik kan de nadelen en voordelen van digitalisering toelichten.

Ik kan toelichten op welke manier technologie en digitalisering een impact hebben op het aankoopgedrag.

Ik kan echt nieuws van fake nieuws onderscheiden.

Ik kan het effect van technologie en digitalisering op de maatschappij toelichten.

Ik kan mijn eigen mening onderbouwen.

Ik kan online in een document samenwerken.

Ik kan een infographic ontwerpen.

jk ex

LEVEL 3

EXTRA OEFENMATERIAAL

THEMA 1

KAN BETER

STEP-UP Je hebt de afgelopen weken de consument in de maatschappij bestudeerd. Schets afsluitend de evolutie in de mogelijkheden voor de consument, door de consument van vroeger en nu te vergelijken. Tip:

– – –

Binnenlandse vs buitenlandse producten Technologische nieuwigheden Digitalisering

Werk alleen of per twee.

Kies een van deze drie opties om de evolutie te presenteren. Leg uit waarom je die optie kiest. Gebruik daarvoor de ICTfiches van Moovly, Canva of powerpoint.

pl aa

jk ex

Infographic, omdat

Video, omdat

THEMA 1

STEP-UP

Presentatie, omdat

Stel je werk aan de klas voor.

Bewaar je presentatie in je portfolio. Je mag trots zijn op je werk.

Beeldwoordenboek Thema 1 BEGRIP

VERKLARING

behoefte

De behoefte is de nood die mensen hebben aan eten, drinken, liefde …

demografie

Demografie is een wetenschap die kijkt naar de samenstelling van de bevolking, de aantallen van de totale bevolking of van bevolkingsgroepen, zoals jongeren, ouderen enz.

eenpersoons huishouden

Het eenpersoonshuishouden bestaat uit één persoon.

grondstof fentekort

jk ex

pl aa

AFBEELDING

LEVEL

heterogene samenleving

De heterogene samenleving bestaat uit veel verschillende groepen, zoals ouderen en jongeren, verschillende rassen, traditionele gezinnen, nieuw samengestelde gezinnen of eenpersoonshuishoudens.

BEELDWOORDENBOEK

THEMA 1

Het grondstoffentekort is het tekort aan grondstoffen doordat we reeds veel grondstoffen uit de aarde opgebruikt hebben en onze consumptie van grondstoffen de aanwezigheid ervan op aarde overschrijdt.

BEGRIP

VERKLARING

klimaatver anderingen

De klimaatverandering is de veran dering van het gemiddelde weer of klimaat over een lange periode.

levensver wachting

De levensverwachting geeft aan hoelang een persoon uit een bepaalde categorie gemiddeld leeft.

migratie

Migratie betekent dat mensen hun vaderland verlaten en naar een ander land trekken.

vergrijzing

De vergrijzing is een term die aangeeft, dat de bevolking steeds ouder wordt en dat de groep oudere mensen binnen de totale bevolking groter wordt.

jk ex

pl aa

AFBEELDING

LEVEL

THEMA 1

BEELDWOORDENBOEK

verstede lijking

Verstedelijking geeft de groei van stedelijke gebieden aan door de trek van het platteland naar de stad.

LEVEL 1

BEGRIP water schaarste

VERKLARING

AFBEELDING

Waterschaarste is het tekort aan grondwater in bepaalde gebieden of tijdens bepaalde droge periodes.

eurozone

De eurozone bestaat uit de landen die de euro als officiële munteenheid hebben.

export / uitvoer

De export of uitvoer verwijst naar de goederen die van een land worden uitgevoerd naar andere landen.

jk ex

De import of invoer verwijst naar de goederen die in een land worden ingevoerd vanuit andere landen.

lageloonlan den

Duitsland 18,00 %

Frankrijk 14,10 %

Nederland 11,80 %

BELGIËS TOP 3-LEVERANCIERS Nederland 17,20 %

Duitsland 13,10 %

Frankrijk 9,70 %

De lageloonlanden zijn landen waar het loon van arbeiders zeer laag is.

BEELDWOORDENBOEK

In 2

BELGIËS TOP 3-KLANTEN

THEMA 1

import / invoer

pl aa

BEGRIP

VERKLARING

lokaal aankopen

Lokaal aankopen doe je wanneer je producten aankoopt, die in het eigen land geproduceerd of geteeld worden.

munteenheid / valuta

De munteenheid is de geldeenheid of de munt waarmee in een land kan betaald worden.

ngo

De ngo (niet of nongouvernementele organisatie) is onafhankelijk van de overheid. Ze richt zich op een maatschappelijk belang, zoals bevorderen van milieubescherming, gezondheid, ontwikkelingswerk of mensenrechten.

artificiële intelligentie

THEMA 1

BEELDWOORDENBOEK

wisselkoers

De wisselkoers is de waarde van een munt van een land uitgedrukt in de waarde van de munt van een ander land.

jk ex

pl aa

AFBEELDING

LEVEL

Artificiële intelligentie is de verza melnaam voor de technologieën die machines een zekere vorm van mense lijke intelligentie verschaffen.

BEGRIP

VERKLARING

automatise ring

Automatisering is het vervangen van menselijke arbeid door machines of computers en computerprogramma’s.

blog

De blog is een persoonlijke website met verhalen over het leven van de schrijver. Het is een soort openbaar onlinedagboek waarmee de schrijver de lezers meerdere malen per week op de hoogte houdt.

digitale kloof

De digitale kloof verwijst naar het feit dat er een groep is die wel makkelijk toegang heeft tot en kan werken met ICT, en zij die dat niet kunnen.

digitalisering

fake news of nepnieuws

jk ex

pl aa

AFBEELDING

LEVEL

BEELDWOORDENBOEK

Fake news of nepnieuws is nieuws dat verzonnen is. Het kan zowel in de vorm van video’s als artikels zijn.

THEMA 1

De digitalisering is het proces dat analoge gegevens en data, zoals boeken, foto’s en processen omzet naar gegevens die op een computer verwerkt worden.

LEVEL

BEGRIP

VERKLARING

ICT-revolutie

De ICT-revolutie is de opmars van computers, gsm’s en digitalisering.

innovatie

Innovatie is vernieuwing.

location based marketing

Location based marketing betekent dat bedrijven dankzij jouw smartphone signalen, kunnen traceren waar jij bent. Ze sturen je vervolgens persoonlijke reclame.

robotisering

BEELDWOORDENBOEK THEMA 1 72

jk ex

Robotisering is het proces waarbij robots taken van mensen overnemen.

sociale media

De sociale media zijn het geheel van onlineplatformen waarop mensen rechtstreeks met elkaar kunnen praten en data, zoals video’s en foto’s, uitwisselen.

techno logische vernieuwing

De technologische vernieuwing bestaat uit nieuwigheden op het vlak van technologie.

pl aa

AFBEELDING

2 pl aa

jk ex

De onderneming in de samenleving

2 pl aa

THEMA

jk ex

De onderneming in de samenleving

p. 196

LEVEL

Hoe gebruik je algoritmisch denken in een economische context?

p. 190

LEVEL

Hoe verloopt het verkoopproces in een onderneming?

p. 172

LEVEL

Hoe verloopt het aankoopproces in een onderneming?

p. 143

LEVEL

Hoe halen bedrijven informatie uit digitale data?

p. 129

LEVEL

Wanneer maakt een onderneming winst of verlies?

p. 113

Is een job als verkoop-, magazijnof onthaalmedewerker iets voor jou?

p. 91

Wat is logistiek?

p. 75

Welke winkelvormen en branches bestaan er in de retail?

p. 64

LEVEL

Hoe speelt een onderneming in op maatschappelijke trends?

p. 45

LEVEL

Hoe probeert een onderneming succesvol te zijn?

p. 20

Welke bedrijfssectoren zijn er?

p. 15

10 9

LEVEL

jk ex

pl aa

Stappenplan ontwerpen om winst en verlies in te schatten

STEP-UP

LEVEL

4 3

LEVEL

Welke weg leggen goederen en diensten af voor ze bij de consument komen?

p. 6

STEP-IN

p. 4

STEP-IN De onderstaande infographic stelt ondernemingen voor. Op deze bladzijde zie je de ondernemingen van vroeger en vandaag. Op de rechterbladzijde staan de ondernemingen van de toekomst. Noteer vijf belangrijke verschillen.

THEMA 2

STEP-IN

jk ex

pl aa

ONDERNEMINGEN VROEGER EN VANDAAG

In dit thema doorloop je twaalf levels. Elk level biedt je een stukje kennis die je nodig hebt om de opdracht van de Step-up uit te voeren. Daarin ontwerp je een stappenplan om na te gaan of een ondernemer winst of verlies maakt.

THEMA 2

STEP-IN

jk ex

pl aa

ONDERNEMING VAN DE TOEKOMST

LEVEL 1 Welke weg leggen goederen of diensten af voor ze bij de consument komen?

pl aa

Saar gaat minstens twee keer per maand met haar beste vriendin Noor naar de bioscoop. Daar hoort een grote zak chips en een beker Coca-Cola bij, al vraagt ze zich wel af hoe de zakken chips in de winkel van de bioscoop terechtkomen. Heb jij enig idee?

jk ex

INTRO

In dit level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag:

THEMA 2

LEVEL 1

Welke weg leggen goederen of diensten af voor ze bij de consument komen?

Explore 1â€” Wat is een bedrijfskolom? 1

Bekijk aandachtig de onderstaande afbeelding. landbouwer opkoper van aardappelen

transportďŹ rma

chipsfabrikant groothandel

pl aa

consument

kleinhandel

Zoek op internet het verschil tussen een groothandel en een kleinhandel. Noteer het verschil hieronder in eigen woorden.

Noteer een synoniem voor: a

een groothandel:

een kleinhandel:

Noteer twee voorbeelden van groothandelaars en twee kleinhandelaars van chips. groothandelaars:

jk ex

LEVEL 1

kleinhandelaars:

THEMA 2

Lees de definitie van een bedrijfskolom. Omkader daarna bij vraag 1 de onderdelen die deel uitmaken van de bedrijfskolom van chips. BEDRIJFSKOLOM EN CONSUMENT

Een bedrijfskolom is een schematisch overzicht van alle stappen die een goed of dienst doorloopt. Het schema start bij de producent van grondstoffen en eindigt zodra het eindproduct of de dienst aan de consument wordt aangeboden. Bij iedere stap wordt er waarde aan het goed of aan de dienst toegevoegd. De consument wordt ook weergegeven in de bedrijfskolom, maar maakt er geen onderdeel van uit omdat de consument zelf geen waarde meer toevoegt aan het product.

Enkel de bedrijven die eigenaar worden van het product, maken deel uit van de bedrijfskolom.

pl aa

Logistieke bedrijven, zoals transportbedrijven, worden meestal geen eigenaar van het product maar verlenen enkel een dienst aan een andere onderneming. Daardoor maken ook zij geen deel uit van de bedrijfskolom.

Explore 2â€” Hoe ziet de toekomst van de fysieke winkel eruit?

jk ex

Je kunt steeds meer goederen en diensten online kopen en er is online ook almaar meer informatie beschikbaar. Dat alles heeft invloed op de toekomst van de fysieke winkel. Bekijk aandachtig de resultaten van een onderzoek naar de bezoekfrequentie per branche. Tabel 1: Impact bezoekfrequentie in procent

GEMIDDELD

LEVEL 1 THEMA 2

SPORT

ELEKTRONICA

BOUWMARKTEN

WONEN

DROGISTERIJ

SUPERMARKTEN

2018

2015

2018

2015

2018

2015

2018

2015

2018

2015

2018

2015

2018

2015

2018

2015

2018

minder fysieke winkels.

evenveel fysieke winkels.

meer fysieke winkels.

veel meer fysieke winkels.

veel minder fysieke winkels.

SCHOENEN

2015

Ik bezoek ...

MODE

Bron: Insights ABN-AMRO

Zoek op internet het begrip drogisterij op en noteer een omschrijving in eigen woorden.

Zijn de stellingen juist of fout? Verbeter de foutieve stellingen. JUIST

FOUT

pl aa

32 % van de consumenten heeft in 2018 (veel) minder fysieke winkels bezocht.

Ongeveer de helft van de consumenten zegt dat ze minder fysieke winkels bezoeken bij een aankoop van elektronica.

Brainstorm in twee groepen. Elke groep voert de opdracht van zijn thema uit. Ga naar het onlinelesmateriaal en gebruik de ICT-fiche_C_01 en fiche_S_01. Duid aan hoe je het resultaat zult voorstellen.

jk ex

Ten opzichte van 2015 hebben fysieke winkels in de branches sport en wonen het meest te maken gehad met een teruglopend aantal bezoekers.

THEMA

OPDRACHT

RESULTAAT VOORSTELLEN MET:

De fysieke winkels

Verzamel de voordelen van fysieke winkels

een infographic een storyboard

Groep 2

Onlineplatformen

Verzamel de voordelen van online platformen

een infographic een storyboard

Groep 1

THEMA 2

Is een fysieke winkel volgens jou nog nodig?

LEVEL 1

Forum

Explore 3— Hoe proberen ondernemingen in te spelen op de wensen van de consument?

Door producten te personaliseren met bijvoorbeeld de naam of een eigen tekst, zorgen winkeliers voor een uniek product en een bijzondere beleving bij de klant. Winkeliers hopen dan ook dat de klanten omwille van die beleving terugkomen. Welke producten kun je zoal personaliseren?

Bij onder andere Adidas en Nike is het mogelijk om sportschoenen of sportkleding helemaal volgens je eigen voorkeur samen te stellen. Bij Oakley kan dat voor zonnebrillen.

jk ex

pl aa

Personalisatie is geen optie. Het is essentieel .

Kies een van die drie bedrijven en test het uit. Duid aan wie je kiest.

THEMA 2

LEVEL 1

b c

Surf naar de website, stel een product volgens jouw eigen wensen samen. Bewaar een schermafdruk van het eindresultaat in je portfolio.

Explore 4â€” Kies je voor de korte of de lange keten?

Kies je voor de korte of de lange keten? Werk per twee. Zoek de voordelen van de korte keten voor de consument, de producent en de planeet. Gebruik de ICT-fiches voor online samenwerken. a b

Bekijk het filmpje over de korte keten. Verwerk de voordelen van de korte keten in een onlinedocument.

Surf naar rechtvanbijdeboer.be. Noteer twee verkooppunten uit jouw buurt.

jk ex

TO THE POINT

pl aa

De bedrijfskolom is een schematische voorstelling van alle stappen die een product of dienst moet doorlopen. Het schema start bij de producent van grondstoffen en eindigt zodra het eindproduct of de dienst aan de consument wordt aangeboden. Elke schakel voegt waarde aan het goed of de dienst toe. Zo wordt dat goed of die dienst almaar beter geschikt voor gebruik door de consument. Die consument voegt geen waarde meer toe en maakt dus geen deel uit van de bedrijfskolom. Bepaalde ondernemingen, zoals transportfirmaâ€™s, werken ook met de goederen, maar toch behoren zij niet tot de bedrijfskolom omdat ze geen eigenaar zijn van de goederen of diensten.

THEMA 2

LEVEL 1

De consument koopt zijn goederen en diensten niet enkel meer in de fysieke winkel, maar hij koopt steeds vaker op onlineplatformen zoals bol.com of Zalando.

Action 1— Keuze tussen een bedrijfskolom van een tijdschrift en van sportschoenen

Kies, afhankelijk van je interesse, de oefening met het tijdschrift of met de sportschoenen. Duid je keuze aan.

Optie 1 Tijdschrift a

Zet de schakels in de productieweg van een tijdschrift in de juiste volgorde. De grondstof is hout.

Omkader de bedrijfskolom.

THEMA 2

LEVEL 1

jk ex

pl aa

dagbladhandel – klant – papierfabriek – drukkerij – boomkweker – boekengroothandel – houtzagerij

Optie2 Sportschoenen a

Zet de schakels in de productieweg van sportschoenen in de juiste volgorde. De grondstof is rubber. klant – schoenzolenfabrikant – Decathlon – rubberfabrikant – schoenenfabrikant – Nike Omkader de bedrijfskolom.

jk ex

pl aa

Action 2— Bedrijfskolom van In deze action ga je aan de slag om een bedrijfskolom te ontwerpen van een zelf gekozen product. Vul de titel van de action aan met de naam van het product. Tip:

Duid aan of je de bedrijfskolom wilt samenstellen op basis van: berichten of korte zinnen. Gebruik ICT-fiche_P_10. afbeeldingen. Gebruik ICT-fiche_P_08. beeldfragmenten. Gebruik ICT-fiche_P_15.

Bewaar het resultaat in je portfolio.

LEVEL 1

Kies een eenvoudig product waarvan de verschillende stappen van de bedrijfskolom niet te complex zijn, bijvoorbeeld: een jeansbroek, kaas, brood, chocolade of appelsap.

THEMA 2

BREAKING NEWS 1

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een actualiteitsitem over dit onderwerp.

Beantwoord de vragen. a

Over welk goed of welke dienst gaat het in deze rubriek?

Uit hoeveel stappen bestaat de bedrijfskolom?

pl aa

CHECKLIST

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst. JA

EXTRA OEFENMATERIAAL

Ik kan de weg van een goed of een dienst tot bij de klant illustreren.

Ik kan een bedrijfskolom voor een goed of dienst samenstellen.

Ik kan het verschil tussen een groot- en kleinhandel toelichten.

Ik kan de voordelen van een onlineÂÂplatform ten opzichte van een fysieke winkel toelichten.

Ik kan de voordelen van een korte keten ten opzichte van een lange keten toelichten.

Ik kan resultaten van een opdracht in een infographic weergeven.

Ik kan resultaten van een opdracht met een tekstverwerker verwerken.

Ik kan resultaten van een opdracht in afbeeldingen verwerken.

Ik kan resultaten van een opdracht in beeldfragmenten verwerken.

jk ex

In LEVEL 1 THEMA 2 14

KAN BETER

10 Ik kan online samenwerken aan een document.

LEVEL 2 Welke bedrijfssectoren zijn er? INTRO Welke ondernemingen uit deze collage horen volgens jou bij elkaar? Bespreek klassikaal.

em jk ex H

In dit level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Welke bedrijfssectoren zijn er in BelgiĂŤ?

LEVEL 2

THEMA 2

pl aa

Explore 1â€” Hoe worden ondernemingen ingedeeld in sectoren?

Zoek op internet een omschrijving van de sectoren en noteer ze in eigen woorden. a

De primaire sector:

De secundaire sector:

De tertiaire sector:

De quartaire sector:

pl aa

Plaats de ondernemingen uit de Intro in de juiste sector. SECUNDAIRE SECTOR

jk ex

PRIMAIRE SECTOR

TERTIAIRE SECTOR

QUARTAIRE SECTOR

Explore 2â€” Tot welke bedrijfssectoren behoren de

ondernemingen?

BEDRIJFSSECTOR

Naast de indeling van ondernemingen in de primaire, secundaire, tertiaire en quartaire sector kun je ondernemingen ook onderbrengen in bedrijfssectoren. Een bedrijfssector omvat een aantal ondernemingen die hetzelfde soort goederen en / of diensten voortbrengen.

THEMA 2

LEVEL 2

Om de verschillende bedrijfssectoren te leren kennen, speel je een dominospel.

a b c

Werk in groepjes van drie of vier. Ga naar het onlinelesmateriaal en lees de spelregels. Zoek indien nodig de activiteit van een onderneming op internet op.

TO THE POINT Bedrijven worden enerzijds in de primaire, secundaire, tertiaire en quartaire sector en anderzijds in bedrijfssectoren ingedeeld.

pl aa

De secundaire sector is de economische sector met alle bedrijven (fabrieken) die de grondstoffen van de primaire sector verwerken. De producten van die bedrijven worden meestal door de tertiaire sector aan de consument doorverkocht.

De primaire sector is de economische sector die grondstoffen en voedsel levert die dan in de secundaire sector verwerkt worden. Tot de primaire sector behoren de landbouw, de jacht, de visserij en de delfstoffenwinning, zoals een zandgroeve, steenkoolmijn of zoutmijn.

De tertiaire sector is de economische sector waarin bedrijven (winkels) met de verkoop van hun goederen of diensten winst willen maken.

jk ex

Tot de quartaire sector behoren bedrijven en organisaties die niet als doel hebben om winst te maken. Ze leveren een niet-commerciële dienstverlening, zoals defensie (leger), onderwijs, zorg (bijvoorbeeld ziekenhuizen, rusthuizen …) of openbare orde (politie). Die diensten dragen bij tot het welzijn van de mensen.

THEMA 2

LEVEL 2

Een bedrijfssector bestaat uit bedrijven die hetzelfde soort goederen en / of diensten voortbrengen. Belangrijke bedrijfssectoren zijn bouw, horeca en toerisme, chemie, metaal, textiel, groot- en kleinhandel, logistiek, transport, technologie en de gezondheidszorg.

Action 1— Tot welke sector behoren deze ondernemingen? Plaats de ondernemingen bij de juiste sector. Gebruik het internet als je de activiteit van de onderneming niet weet. verzekeringsmaatschappij Baloise – kinderdagverblijf De Pagadder – bosbouwbedrijf Van der Velden – kapsalon Carré – bouwonderneming Maes – transportbedrijf Essers – landbouwbedrijf Vandriessche – brandweer Londerzeel – fietsenfabriek Cycletech – rusthuis Avondrood – schoenenproducent Ambiorix – visserij Desmit

SECUNDAIRE SECTOR

TERTIAIRE SECTOR

QUARTAIRE SECTOR

pl aa

PRIMAIRE SECTOR

Action 2— Kwartetspel

jk ex

Om dit thema verder te verkennen, speel je in groepjes een kwartetspel. Lees vooraf aandachtig de spelregels. SPELREGELS

1 De kaarten worden geschud en onder de spelers verdeeld.

2 De jongste speler begint door aan een willekeurige andere speler een andere kaart te vragen van hetzelfde kwartet. Als de gevraagde speler die kaart heeft, moet hij die geven en mag de vragende speler opnieuw vragen. Als de gevraagde speler de kaart niet heeft, mag hij op zijn beurt een kaart vragen. 3 Wie een kaart vraagt, moet zelf al minstens een kaart uit dat kwartet bezitten.

THEMA 2

LEVEL 2

4 Als een speler de vier kaarten van een kwartet heeft, maakt hij dat bekend en legt het kwartet op tafel. Hij moet ook aangeven wat de ondernemingen van het kwartet gemeenschappelijk hebben. Wanneer dat fout is, moet hij het kwartet omgekeerd in het midden van de tafel leggen.

5 De speler die op het eind van het spel (als niemand nog losse kaarten heeft) de meeste kwartetten heeft, is de winnaar.

BREAKING NEWS 1

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een actualiteitsitem over dit onderwerp.

Beantwoord de volgende vragen. a

Over welke onderneming gaat het in deze rubriek?

Behoort deze onderneming tot de primaire, de secundaire, de tertiaire of de quartaire sector?

Tot welke bedrijfssector behoort deze onderneming?

pl aa

Checklist

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

KAN BETER

em JA

EXTRA OEFENMATERIAAL

Ik kan ondernemingen indelen in de primaire, secundaire, tertiaire en quartaire sector.

Ik kan ondernemingen indelen in bedrijfssectoren.

THEMA 2

LEVEL 2

jk ex

LEVEL 3 Hoe probeert een onderneming succesvol te zijn? INTRO Het kampeermateriaal van jouw jeugdvereniging heeft afgelopen zomer veel schade opgelopen door een storm. De leiding wil geld inzamelen om nieuw kampeermateriaal te kopen en stelt twee acties voor: een sponsorlooptocht of een multiculturele lunch.

jk ex

pl aa

THEMA 2

LEVEL 3

Werk per twee. Kies een van beide acties en bedenk hoe jullie van die actie een groot succes kunnen maken. Neem eerst ICT-fiche_MM_01 door. Maak daarna een digitale mindmap van jullie hersenspinsels.

In dit level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Wat zet een onderneming in om succesvol te zijn en om met anderen te kunnen concurreren?

Explore 1— Marketingmix — what?? 1

Lees de definitie en markeer de kernwoorden. MARKETING

Marketing is: –

onderzoek doen naar de behoeften van mensen;

–

die behoeften vertalen in goederen en diensten;

–

een geschikte strategie ontwikkelen om de verkoop van die

Niet alleen ondernemingen maken gebruik van marketing om hun doelen te bereiken. Combineer de onderneming, de organisatie of de persoon met zijn of haar doel. ONDERNEMING, ORGANISATIE, PERSOON

een politieke partij

de verkiezingen winnen

kijkers trekken

een deelnemer aan Belgium’s Got Talent

mensen bewust maken van het gevaar van vuurwerk

een tv-zender

geld inzamelen voor een goed doel

een tennisclub

studenten aantrekken

de overheid

in de finale geraken

een hogeschool

winst maken

leden werven

jk ex

een bioscoop

LEVEL 3

Rode Neuzen Dag

DOEL

THEMA 2

pl aa

goederen en diensten te stimuleren.

Een van je beste vrienden is volgende week jarig. Je bent uitgenodigd op zijn verjaardagsfeest. Daarom ben je dringend op zoek naar een geschikt cadeautje. Waarmee houd je rekening bij de keuze en de aankoop van het geschenk?

pl aa

MARKETINGMIX

Om van de onderneming een succes te maken, moet ze rekening

houden met de factoren die het keuze- / aankoopgedrag van

consumenten beïnvloeden. Daarom zet ze een combinatie van verschillende instrumenten in, de marketingmix. Die bestaat traditioneel uit de 6 P’s: product, prijs, plaats, promotie, presentatie

jk ex

en personeel.

PRODUCT

THEMA 2

LEVEL 3

PERSONEEL

PRIJS

6 P’s

PRESENTATIE PROMOTIE

PLAATS

Explore 2— Wat is het ideale product voor je doelgroep?

PRODUCT

Ga naar het onlinelesmateriaal, bestudeer de ontdekplaat en verken de marketingtool Product. Gebruik daarvoor het werkblaadje.

Bekijk de vakantieaanbiedingen (1-4) en de doelgroepen (A-D) a

Combineer de vakantie met de doelgroep. VAKANTIE 4

Waarom biedt een reisbureau verschillende vakantietypes aan, denk je?

jk ex

VAKANTIE 3

pl aa

VAKANTIE 2

VAKANTIE 1

LEVEL 3

THEMA 2

Noteer in kernwoorden enkele kenmerken van de doelgroep.

Explore 3— Hoe breed en diep moet het assortiment zijn? Bestudeer de ontdekplaat en omschrijf het begrip assortiment in eigen woorden. Lukt dat niet meteen, bestudeer dan de ontdekplaat opnieuw.

Surf naar de website van TUI.

Vul de begrippen breedte en diepte in op de juiste plaats in de onderstaande tabel. Vul de tabel aan met extra bestemmingen

a b

pl aa

VAN HET ASSORTIMENT

Egypte

THEMA 2

LEVEL 3

Portugal

SKIVAKANTIES

CITYTRIPS

Turkije

WEEKENDJES WEG

jk ex

Spanje

AUTOVAKANTIES

VAN HET ASSORTIMENT

VLIEGVAKANTIES

CRUISES Verenigde Arabische Emiraten Canarische eilanden Egypte

Griekenland

Explore 4â€” Wat is de ideale verkoopprijs? 1

PRIJS

Ga naar het onlinelesmateriaal, bestudeer de ontdekplaat en verken de marketingtool Prijs. Gebruik daarvoor het werkblaadje.

PRIJSSTRATEGIE

Vergelijk de prijzen van deze producten. a b c

1 liter halfvolle melk (brik)

DELHAIZE

ALBERT HEYN

200 g melkchocolade

COLRUYT

jk ex

ALDI

pl aa

Elke onderneming hanteert een eigen prijsstrategie. Sommige profileren zich als de goedkoopste, andere hanteren hoge prijzen omdat ze dat willen linken aan een hoge kwaliteit.

1 kg zelfrijzende bloem

1 liter bruiswater

Een hoge prijs betekent ook een hoge kwaliteit. Hoe denk jij daarover?

THEMA 2

Forum

LEVEL 3

1 liter vloeibaar wasmiddel (gekleurde was)

Explore 5â€” Wat is de ideale vestigingsplaats voor je onderneming?

Ga naar het onlinelesmateriaal, bestudeer de ontdekplaat en verken de marketingtool Plaats. Gebruik daarvoor het werkblaadje. VESTIGINGSPLAATS

De plaats van een vestiging is een heel belangrijk instrument in de marketingmix. De onderneming moet uitzoeken waar en hoe haar

pl aa

klanten hun aankopen doen.

Waar zou je de volgende ondernemingen vestigen en waarom?

jk ex

THEMA 2

LEVEL 3

ÂŠ Lester Balajadia / Shutterstock.com

PLAATS

pl aa

Explore 6— Welke distributie kies je voor je onderneming? Bestudeer de ontdekplaat en omschrijf de begrippen directe en indirecte distributie in eigen woorden. Lukt dat niet meteen, bestudeer dan de ontdekplaat opnieuw.

Zet de volgende distributiekanalen in de juiste kolom.

jk ex

INDIRECTE DISTRIBUTIE

LEVEL 3

DIRECTE DISTRIBUTIE

THEMA 2

webwinkel – groothandelaar – postorderbedrijf – (auto)dealer – kleinhandel – invoerder van bananen – vertegenwoordiger in koffie – de automaat bij de fruitkweker

Vervolledig de tabel. a b

Noteer in de tweede kolom waar je de producten kunt kopen. Omschrijf de betekenis van deze woorden. Gebruik indien nodig een woordenboek.

intensief:

selectief:

exclusief:

Noteer in de derde kolom het juiste soort distributie. SOORT DISTRIBUTIE

VERKOOPPUNT

PRODUCT

pl aa

jk ex

THEMA 2

LEVEL 3

Explore 7— Welke promotie voer je om van je

PROMOTIE

onderneming een succes te maken?

Ga naar het onlinelesmateriaal, bestudeer de ontdekplaat en verken de marketingtool Promotie. Gebruik daarvoor het werkblaadje.

PROMOTIEVORMEN

Bestudeer de onderstaande tabel met een overzicht van de verschillende promotievormen. Beantwoord de vragen. Zoek op internet naar de betekenis van het begrip direct mail. Omschrijf het in eigen woorden.

Waarom is die promotievorm de laatste jaren zo populair geworden?

Geef twee voorbeelden van promotievormen die je onder de categorie andere zou kunnen plaatsen.

jk ex

Adverteren in huis-aan-huisbladen, huis-aan-huisfolders, verenigingsbladen

Adverteren in dagbladen

Promotiemateriaal in de winkel

Direct mail

Adverteren in telefoongids en handels- en beroepengids (meer dan naamsvermelding)

Adverteren op lokale radio, lokale televisie …

Opendeurdagen, demonstraties, deelnemen aan beurzen …

Sponsoring

Geen

Adverteren op internet

Andere

Bron: vizo

LEVEL 3

RECLAMEMIDDELEN GEBRUIKT DOOR SCHOENENWINKELS

THEMA 2

pl aa

Promotie maken voor je onderneming is één ding. De juiste promotievormen kiezen is een andere zaak.

Niet alleen de juiste promotievorm, maar ook het medium (middel) voor de verspreiding van de reclameboodschap is belangrijk.

ANDERE

INTERNET

AFFICHE

BIOSCOOP

jk ex

Snowboardvakantie

pl aa

Adidas

Het nieuwste model van BMW

RADIO

KRANT

Via welke media zou je in de volgende gevallen reclame maken? Zet een kruisje in de juiste kolom en / of vul de laatste kolom in. Bedenk een goed argument voor jouw keuze.

TIJDSCHRIFT

Boek over drones

Forum

THEMA 2

LEVEL 3

Vind jij reclame weggesmeten geld? Laat jij je erdoor beïnvloeden?

Explore 8— Hoe kan de inrichting van de winkel de

PRESENTATIE

verkoop stimuleren?

Ga naar het onlinelesmateriaal, bestudeer de ontdekplaat en verken de marketingtool Presentatie. Gebruik daarvoor het werkblaadje.

Bekijk het filmpje en noteer vijf trucjes van IKEA die mensen aanzetten om iets te kopen.

rdon / Shutte

rstock.com

jk ex

pl aa

Explore 9— Hoe zet je de juiste persoon op de juiste job?

Good to know Goed personeel is het visitekaartje van je winkel.

LEVEL 3

Ga naar het onlinelesmateriaal, bestudeer de ontdekplaat en verken de marketingtool Personeel. Gebruik daarvoor het werkblaadje.

THEMA 2

PERSONEEL

Je vindt hier drie jobadvertenties waarin de competenties staan die noodzakelijk zijn om de job goed te kunnen uitvoeren. a b

Bestudeer de jobadvertenties Noteer de jobtitel bij de juiste jobadvertentie. kassamedewerker – magazijnmedewerker Euro Shoe Group – verkoper Proximus

“Ben jij de persoon die we zoeken?”

Wie zoeken we?

Iemand die:

vlotjes het vertrouwen van klanten. Je ontdekt snel hun behoeften en kunt hen de gepaste oplossing voorstellen. Je loopt over van energie en maakt met plezier deel uit van een team waarin de collega’s elkaar helpen en bijdragen aan een toffe sfeer.

Samen met je collega’s zet je ideeën om in concrete acties die de shop en

het team beter doen draaien. Je hebt passie voor al wat nieuw is en werkt

dan ook graag met onze digitale tools die je ondersteunen met informatie

jk ex

over de klant, zijn bestellingen, nieuwigheden en promoties ...

Je bent bereid om ook in het weekend

∙ nauwkeurig werkt met aandacht voor veiligheid, orde en netheid; ∙ ervoor zorgt dat de chauffeurs tijdig kunnen vertrekken met de bestellingen; ∙ bereid is om in een wisselend ploegensysteem (6.00 – 14.00 u.; 14.00 – 22.00 u.) te werken; ∙ houdt van afwisselende taken en zin heeft voor initiatief; ∙ niet terugdeinst voor fysieke arbeid; ∙ goed zelfstandig en in team kan werken.

te werken.

∙ de bestellingen van de klanten op een correcte manier klaarzet in het magazijn;

pl aa

Dankzij je inlevingsvermogen win je

THEMA 2

LEVEL 3

We zijn op zoek naar iemand op wie onze klant kan rekenen letterlijk en fi guurlijk

– Je bent uiterst betrouwbaar. – Je komt steeds met een glimlach voor de dag bij elke klant ook als het even wat minder meezit. – Je hebt een sterk logisch redeneervermogen. – Je bent van het principe ‘klant is koning’. – Je bent een vlot, spontaan persoon. – Je houdt de inkom en kassazone netjes en opgeruimd. – Je zorgt ervoor dat de uitstallingen in de omgeving van de kassa aantrekkelijk ogen doorheen de dag.

Explore 10—

Ga naar het onlinelesmateriaal, bestudeer de ontdekplaat en ontdek wat de verschuiving van de 6 P’s naar de 4 C’s inhoudt. Gebruik daarvoor het werkblaadje.

PRIJS

CUSTOMER SOLUTION

COSTS

(oplossing voor de consument)

(kosten)

PLAATS

PROMOTIE

PRODUCT

CONVENIENCE

COMMUNICATION

(gemak)

(communicatie)

pl aa

Wat is het verschil tussen de 6 P’s en de 4 C’s?

Welke C zet een ondernemer in de kijker wanneer hij de volgende acties onderneemt?

WELKE C?

ACTIE

De klant kan het parkeerticket aan de kassa laten inscannen zodat hij de parking gratis kan verlaten.

jk ex

De webshop is door verschillende personen getest op gebruiksvriendelijkheid zodat een bestelling heel snel geplaatst kan worden. Een hotelgast kan op de Facebookpagina van het hotel een review posten.

De klant die een bepaald product via de webshop heeft besteld, kan een leveringsadres dicht bij huis kiezen, zo kan hij zijn verplaatsingskosten beperken. Een producent van tablets heeft een enquête gedaan om precies te achterhalen wat de consument van een dergelijk toestel verwacht.

Een producent heeft voor een bepaalde klant een rolstoel ontworpen op maat van de behoeften van die klant. De kapperszaak heeft haar openingsuren verlengd tot 20.00 uur.

LEVEL 3

De klantendienst is in het weekend bereikbaar zodat de consumenten er ook dan met hun vragen terechtkunnen.

THEMA 2

De doe-het-zelfzaak heeft een YouTubefilmpje gemaakt zodat de klant snel ziet hoe hij de aangekochte machine moet gebruiken.

TO THE POINT

—

— —

PRESENTATIE

PLAATS

PROMOTIE

Product: Het goed of de dienst moet voldoen aan de wensen en de behoeften van de consument. Daarbij speelt niet alleen het product op zich een rol maar ook de verpakking, de kwaliteit, de service, de garantie, de merknaam en het ontwerp. Prijs: Dat gaat over hoeveel er voor het goed of de dienst gevraagd wordt. De verkoopprijs speelt een rol maar ook bijvoorbeeld de kortingen die aangeboden worden en de bijkomende kosten voor de levering van het product. Plaats: Dat instrument beschrijft de keuze van de vestigingsplaats, maar ook hoe het goed of de dienst bij de klant terechtkomt. Het gaat om welke kanalen en hoeveel kanalen er gebruikt worden. Promotie: Daarbij gaat het over hoe en via welke media het goed of de dienst onder de aandacht van consumenten gebracht wordt om de verkoop te stimuleren. Presentatie: Dat instrument beschrijft hoe het goed of de dienst aan de consument gepresenteerd wordt, waar de producten zich in de winkel bevinden … Personeel is een heel belangrijke factor. Niet iedereen is geschikt voor een bepaalde job. Het komt erop aan om de juiste persoon voor een bepaalde taak te vinden.

—

6 P’s

—

PRIJS

jk ex

—

PERSONEEL

pl aa

De marketingmix is een combinatie van verschillende instrumenten die een onderneming, een organisatie of een individu inzet om zijn doelen te bereiken. Traditioneel bestaat die mix uit de 6 P’s: product, prijs, plaats, promotie, presentatie en personeel. Elk van de 6 P’s is belangrijk maar soms focust een onderneming zich meer op de ene of de andere P.

PRODUCT

Marketing is onderzoek doen naar de behoeften van mensen, het vertalen van die behoeften in producten en diensten en het ontwikkelen van een geschikte strategie om de verkoop van die producten en diensten te stimuleren.

In de loop der tijd is de marketing veranderd. Zo staan de ondernemingen en de producten niet meer centraal maar de individuele consument en zijn welzijn. Bij die verandering hoort dus ook een andere invulling van de marketingmix. De marketinginstrumenten heten nu de 4 C’s. —

THEMA 2

LEVEL 3

—

Customer solution (oplossing voor de consument): Er wordt gedacht CUSTOMER vanuit de consument. Waarom is dit SOLUTION product of deze dienst een oplossing COSTS (oplossing voor de voor de consument? (kosten) consument) Costs (kosten): Daarbij gaat het niet alleen meer om de prijs van het product of de dienst, maar ook om alles wat het de consument verder kost. Wat kost het de consument om bij de winkel te komen? Heeft het product of de dienst vervelende gevolgen voor het dagelijkse leven?

—

Convenience (gemak): De moderne consument wil vooral gemak. Het aanbod is groot en de tijd van de consument is kostbaar. Als een klant CONVENIENCE COMMUNICATION veel moeite moet doen om aan een (gemak) (communicatie) goed of dienst te komen, haakt hij snel af. Communication (communicatie): In de nieuwe marketingmix gaat het niet alleen om het promoten van het product of de dienst. De klant wil inspraak. Klanten moeten genoeg informatie kunnen vinden (bij voorkeur online), gemakkelijk klachten kunnen indienen en op een laagdrempelige wijze contact kunnen zoeken.

pl aa

Samengevat is de marketingmix als volgt veranderd: — Product wordt consumentenoplossing. — Prijs wordt kosten voor de consument. — Plaats wordt gemak van de klant. — Promotie wordt communicatie.

—

Action 1— Welk assortiment biedt

aan?

Je leraar geeft je een kaartje met de naam van een onderneming. Vul de naam aan in de titel van deze action.

Surf naar de website van die onderneming.

Stel het assortiment van die onderneming in de breedte en diepte voor in een overzichtelijke tabel. Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een sjabloon dat je als vertrekpunt kunt gebruiken. Noem twee concurrenten van jouw onderneming.

jk ex

Is het assortiment van jouw onderneming gelijkaardig aan het assortiment van beide concurrenten? Indien ja, toon aan met een aantal voorbeelden.

Wijkt het assortiment van jouw onderneming af van dat van beide concurrenten? Indien ja, toon aan met een aantal voorbeelden.

Sla je bestand op in je portfolio. Je mag trots zijn op je werk.

THEMA 2

LEVEL 3

Action 2— Gaan de supermarkten elkaar te lijf met scherpe prijzen?

Lees het artikel over de komst van supermarktketen Jumbo en beantwoord de vragen. a

Welke supermarkt in Pelt heeft de meeste last van de komst van Jumbo in Pelt?

Mag Jumbo zich de supermarkt met gegarandeerd de laagste prijzen noemen?

pl aa

Colruyt moet slechts ‘paar tientallen’ prijzen aanpassen na opening Jumbo in Pelt ‘Gegarandeerd de laagste prijzen’,

stelt de Nederlandse supermarktketen Jumbo. Wie een product elders

goedkoper vindt – en het is geen

tijdelijke promotie – krijgt het product als dank gratis mee naar huis. Maar Belgische koopjesjagers hoeven nog

jk ex

niet te juichen.

Colruyt stuurde een dag na de opening tien prijzenopnemers naar Jumbo,

en nog eens tien naar de omliggende supermarkten. Uit de eerste vaststellingen blijkt dat Jumbo maar voor een ‘paar tientallen artikelen’ goedkoper was. Colruyt paste prompt zijn prijzen aan in de vestigingen in Pelt en Lommel. Het gaat onder

meer om speculoospasta, Coca-Cola light en Côte d’Or. Maar net zo goed zijn er producten waar Jumbo duurder is, stipt Colruyt aan. Dreft-vaatwastabletten zijn twintig procent duurder bij Jumbo, net als een halfliterflesje Lipton Ice Tea.

Het Nieuwsblad deed diezelfde dag ook een test en kocht 35 producten bij Jumbo en vier omliggende supermarkten. Jumbo bleek op het moment van de aankoop respectievelijk 3,5 en 5 procent goedkoper dan Colruyt en Albert Heijn. Delhaize en Carrefour waren voor de aangekochte producten ruim 20 procent duurder dan Jumbo.

Naar: standaard.be, november 2019

THEMA 2

LEVEL 3

Behalve Colruyt, Albert Heijn, Delhaize en Carrefour, welke supermarkten hebben nog een vestiging in Pelt? Gebruik het internet.

Action 3— Hoe promoot je een nieuwe frisdrank? Ontleed de onderstaande cartoon met behulp van de KIAM-methode: kijken, interpreteren, actualiseren en mening.

STAPPENPLAN Stap 1: Kijken Wat zie je op de cartoon?

–

Welke tekst zie je?

jk ex

–

pl aa

Stap 2: Interpreteren

Waarover gaat die cartoon volgens jou? Wat wil de cartoonist zeggen?

Stap 3: Actualiseren

Kwam het onderwerp onlangs nog in het nieuws? Leg kort uit.

Stap 4: Mening

THEMA 2

LEVEL 3

Wat is jouw mening? Ga je akkoord met de boodschap van de cartoonist?

Werk in groepjes. Elke groep moet een nieuw product promoten. Beschrijf om welk nieuw product het gaat.

Beschrijf bondig jullie doelpubliek.

Maak per groep een reclamefilmpje van maximum een minuut om het nieuwe product in de kijker te plaatsen. Wees creatief, maar zorg er ook voor dat het aanslaat bij je doelpubliek! Gebruik ICT-fiche_M_01 als ondersteuning bij het maken van het filmpje. Maak ook een bijhorende affiche om het product te promoten. Gebruik ICT-fiche_C_01 om de reclameaffiche te ontwerpen. Sla je bestanden op in je portfolio. Je mag trots zijn op je werk.

d e

pl aa

Action 4â€” Welke elementen van de marketingmix werden

niet (correct) gebruikt?

Lees de situaties. Noteer telkens welke elementen van de marketingmix niet of niet correct worden gebruikt. Een onderneming lanceert een nieu we frisdrank met een groots opgezette publiciteitscam pagne. Elk gezin ontvangt kortingsbonnen. De frisdrank is slechts te koop in een enkele warenhuisketen.

jk ex

THEMA 2

LEVEL 3

Een nieuw type gsm wordt gelanceerd. De gsm heeft een heel mooie lijn en de prijs is concurrentieel. Technisch staat het mobieltje nog niet op punt. Het regent klachten in de eerste maanden na de lancering.

Een onderneming brengt een nieuw jacht op de markt. De verkoopprijs bedraagt 163 000,00 euro. De onderneming maakt daarvoor reclame in Klasse, een tijdschrift voor leraars.

pl aa

vestiging in de Een fitnesszaak opent een nieuwe zeehaven. industriezone in de buurt van een

em jk ex

de iPhone gelanceerd. De Apple heeft een nieuw model van we model tussen de andere smartphoneshop plaatst dat nieu smartphones in de winkel.

THEMA 2

LEVEL 3

De zorgwinkel heeft een bijkomend e vestiging geopend. De manager heeft een enthousiaste verkoopster aangeworven maar ze heeft geen ervaring me t de zorgsector.

Action 5— Welke marketingmix hoort bij welke onderneming?

Een onderneming moet aandacht besteden aan elk van de 6 P’s, maar sommige ondernemingen hebben meer aandacht voor een of meerdere P’s. a b

Lees de marketingmix van een aantal ondernemingen. Welke marketingmix hoort bij welke onderneming? Gucci – Colruyt – Porsche-garage – Center Parcs – IKEA – Apple – Coca-Cola

MARKETINGMIXINSTRUMENT

PRODUCT

PRIJS

PERSONEEL 6 P’s

PLAATS

PRESENTATIE

ONDERNEMING

jk ex

PROMOTIE

PRODUCT

PERSONEEL

PRIJS

6 P’s

PLAATS

PRESENTATIE

PROMOTIE

PRODUCT

PERSONEEL

PRIJS

6 P’s PRESENTATIE

THEMA 2

LEVEL 3

PROMOTIE

PLAATS

Noteer telkens waarom je die onderneming aan de marketingmix toewijst. ARGUMENT

pl aa

MARKETINGMIXINSTRUMENT

ONDERNEMING

ARGUMENT

PRODUCT PERSONEEL

PRIJS 6 P’s

PRESENTATIE

PLAATS

PERSONEEL

PRIJS 6 P’s

PRESENTATIE

PLAATS

PROMOTIE

PRODUCT PRIJS

jk ex

PERSONEEL

PRODUCT

pl aa

PROMOTIE

6 P’s

PRESENTATIE

PLAATS

PROMOTIE

PRODUCT

PERSONEEL

PRIJS

6 P’s

PLAATS

LEVEL 3

PROMOTIE

THEMA 2

PRESENTATIE

Action 6â€” Hoe verleidt een supermarkt haar klanten? Onderzoek in groepjes van drie of vier personen hoe een supermarkt haar klanten probeert te verleiden en maak daarvan een presentatie. Noteer de naam van de supermarkt die jullie gaan bezoeken.

Bekijk deze tabel aandachtig. Zo weten jullie meteen waarop jullie moeten letten bij het bezoek. Zorg dat jullie alle vragen kunnen beantwoorden. Schrijf in de eerste kolom op welke P van de marketingmix de vraag betrekking heeft.

VRAGEN

pl aa

Hoe probeert men de klanten tot impulsaankopen aan te zetten?

Hoe vlot is de supermarkt te bereiken?

Waar vind je wat op de plattegrond (vlees, groente en fruit, diepvriesproducten, dranken, suiker, bloem, magazines, speelgoed, verzorgingsproducten, kassa)? Waarom?

Welke voor- of nadelen heeft de ligging van de supermarkt?

Waar bevinden zich de producten die in promotie staan? Waarom?

Hoe breed is het assortiment van de supermarkt?

Hoe ziet de plattegrond van de supermarkt eruit? Hoe schat je de prijzen van de supermarkt in (hoger dan gemiddeld, gemiddeld of lager dan gemiddeld)? Hoe diep is het assortiment?

jk ex

THEMA 2

LEVEL 3

Hoe is de prijs van de producten op ooghoogte in vergelijking met de producten op het onderste rek? Waarom?

Welke huismerken heeft de winkel?

Hoe probeert men het winkelen eenvoudiger / efficiĂŤnter te maken voor de klanten?

Waar is de supermarkt gelegen?

Biedt de supermarkt veel merkproducten aan?

Vraag aan de zaakvoerder of je enkele foto’s voor je onderzoeksverslag mag maken. Maak een verslag waarin je het antwoord op de vragen uit de tabel verwerkt. Noteer welke presentatievorm jouw groepje kiest (tekst, presentatie, fotocollage ... ).

Maak in een onlinetoepassing een taakverdeling en een tijdschema zodat jullie er tegelijk aan kunnen werken. Hou daarbij rekening met de talenten van de leden van jullie groepje. In de eerste kolom noteer je wie wat opneemt. In de tweede kolom noteer je de deadlines. In de derde kolom neem je een afvinklijst op. Gebruik ICT-fiche_T_15.

pl aa

BREAKING NEWS

d e

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een actualiteitsitem over dit onderwerp.

Beantwoord de volgende vragen. Over welke onderneming gaat het?

Waarop heeft deze onderneming ingezet om succesvol te zijn?

jk ex

CHECKLIST

KAN BETER

EXTRA OEFENMATERIAAL

Ik kan het resultaat van een brainstorm in een mindmap weergeven.

Ik kan het begrip marketing en marketingmix toelichten.

Ik kan het begrip doelgroep met een voorbeeld illustreren.

Ik kan het begrip assortiment in eigen woorden omschrijven.

Ik kan de begrippen diepte en breedte van het assortiment met een voorbeeld toelichten.

THEMA 2

LEVEL 3

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

Ik kan mijn eigen mening onderbouwen.

Ik kan de marketingtool prijs toelichten aan de hand van een voorbeeld.

Ik kan toelichten welke criteria een onderneming het best gebruikt bij de keuze van de vestigingsplaats.

Ik kan gericht zoeken in onlinedatabanken.

pl aa

12 Ik kan toelichten of een onderneming voor een intensieve, een selectieve of een exclusieve distributie gaat.

11 Ik kan toelichten welke distributiekanalen een onderneming gebruikt.

14 Ik kan het belang van de juiste persoon voor de juiste job toelichten aan de hand van voorbeelden.

15 Ik kan de 4 Câ€™s toelichten aan de hand van voorbeelden.

16 Ik kan een reclamefilmpje maken.

jk ex

13 Ik kan het belang van de presentatie van producten duiden aan de hand van voorbeelden.

In LEVEL 3 THEMA 2

EXTRA OEFENMATERIAAL

10 Ik kan de begrippen directe en indirecte distributie toelichten aan de hand van voorbeelden.

KAN BETER

17 Ik kan een affiche maken om een product te promoten.

18 Ik kan online samenwerken aan een document.

19 Ik kan een tabel aanmaken met een tekstverwerker.

LEVEL 4 Hoe speelt een onderneming in op maatschappelijke trends? INTRO

a b c

In de maatschappij zijn er telkens weer nieuwe trends. Werk in twee groepen. Groep 1 bekijkt het filmpje met de gevestigde ondernemer, groep 2 met de jonge starter. Noteer in kernwoorden de belangrijkste trends. Verwerk je resultaten in een online gemeenschappelijk bestand. THEMA

pl aa

Gevestigde ondernemer

Groep 2

Jonge starter

jk ex

Groep 1

In het vorige thema heb je onderzocht hoe de behoeften van de consument doorheen de jaren zijn veranderd. In dit level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag:

LEVEL 4

Hoe speelt een onderneming in op maatschappelijke trends?

THEMA 2

Explore 1— Hoe gaan ondernemingen om met de circulaire economie?

Bestudeer de onderstaande afbeelding.

Leg de begrippen lineaire economie, hergebruikeconomie en circulaire economie uit aan de hand van deze afbeelding. In de lineaire economie …

In de hergebruikeconomie …

In de circulaire economie …

jk ex

pl aa

Infographic 1: Lineaire economie, hergebruikeconomie en circulaire economie

THEMA 2

LEVEL 4

Bron: rijksoverheid.nl

Werk in drie groepen aan de toegewezen opdracht. Duid aan hoe je het resultaat zult voorstellen. GAAT AAN DE SLAG MET:

OPDRACHT

VERWERKT HET RESULTAAT IN:

Groep 1

Net-Works

 Bekijk het filmpje.  Wat is de kernactiviteit van de onderneming?  Omschrijf het concept in verband met circulaire economie.

Optie 1: een infographic Optie 2: een beeldfragment

Groep 2

Pelican House

 Bestudeer de website gerrardst.nl.  Wat is de kernactiviteit van de onderneming?  Omschrijf het concept in verband met circulaire economie.

Optie 1: een infographic Optie 2: een presentatie

Groep 3

Coolrec

 Bekijk het filmpje.  Wat is de kernactiviteit van de onderneming?  Omschrijf het concept in verband met circulaire economie.

Optie 1: een infographic Optie 2: een beeldfragment

THEMA 2

LEVEL 4

jk ex

pl aa

Explore 2â€” Hoe past deeleconomie in het groeiende

De deeleconomie of sharing economy is in. Initiatieven daaromtrent schieten als paddenstoelen uit deÂ grond. a

Werk per twee. Kies samen een van deze initiatieven. Duid jullie keuze aan.

jk ex

pl aa

bewustzijn dat ecologie en duurzaamheid belangrijk is?

voedsel ruilen / delen

gedeeld wonen

THEMA 2

LEVEL 4

goederen ruilen en delen

gedeelde mobiliteit

delen en ruilen op reis

b c

Surf via het onlinelesmateriaal naar de website van het Netwerk Bewust Verbruiken. Beantwoord deze vragen in een onlinedocument.  Welke goederen en / of diensten worden in jullie gekozen initiatief gedeeld of geruild?  Omschrijf bondig het concept aan de hand van tekst of afbeeldingen.  Wil het initiatief een bepaalde doelgroep bereiken? Zo ja, welke?  Waarom past dit initiatief binnen het streven naar duurzaamheid?

Voor het uitrollen van een initiatief van de deeleconomie worden vaak onlineplatformen gebruikt. Combineer de initiatieven uit de linkerkolom met de onlineplatformen uit de rechterkolom. INITIATIEF

ONLINEPLATFORM A hulaaloop.com

pl aa

1 Gereedschap delen 2 Gedeelde mobiliteit

B thuisafgehaald.be

3 Delen en ruilen op reis

C tournevie.be

4 Gedeelde werkruimtes

D velo-antwerpen.be E acospace.be

5 Voedsel ruilen en delen 6 Kinderkledingabonnement

THEMA 2

LEVEL 4

jk ex

F gocampr.com

Explore 3— Welke trends zijn populair in de retail? 1

Lees de onderstaande artikels in verband met trends in de retail.

Markeer in elk artikel de trend.

Combiwinkels veroveren België

Naar: nl.metrotime.be, 2015-02-16

pl aa

Steeds meer handelaars combineren twee – soms erg verschillende – activiteiten. Het gaat bĳvoorbeeld om de combinatie van een koffiebar en een boekenwinkel, een kapsalon-café of een krantenwinkel die speelgoed verkoopt. Andere opmerkelĳke voorbeelden zĳn een bar met © maoyunping / Shutterstock.com fietsbenodigdheden en een tuincentrum dat streekproducten verkoopt. Een van de eerste initiatieven van die aard in ons land was de Wasbar, een wassalon waar je kunt lunchen, werken of iets drinken tĳdens het wachten.

jk ex

Ikea opent mysterieuze pop-upwinkel in hartje Leuven

De Zweedse meubelgigant IKEA gaat een pop-upwinkell openen in hartje Leuven. ‘Naast onze grote winkels en webshop zĳn we steeds op zoek naar nieuwe manieren om onze klanten te bereiken. We onderzoeken momenteel een alternatieve IKEA-ervaring in hartje leuven.’ © Luluxmy / Shutterstock.com

De timing en de locatie doen vermoeden dat het om een citycentrestore zal gaan. Dat is een nieuw concept gericht op stadsbewoners. In Parĳs ging al zo’n kleinere stads-IKEA open. Die winkels bieden producten voor het stedelĳke leven.

THEMA 2

LEVEL 4

Bron: nieuwsblad.be, 2019-08-14

Omnichannel is in!

pl aa

Naar: marketingfacts.nl

Meer en meer ondernemingen gaan voor omnichannel. Een klant wil product X van bedrijf Y kopen. Hij ziet het product voor het eerst op Facebook en klikt op de advertentie. Daardoor belandt hij bij de actuele voorraad in de webshop waar hij zelf kan aangeven of hij het thuis laat bezorgen, of in de winkel ophaalt. Omdat de bezorging wat lang op zich laat wachten, vraagt de klant via de chat op de website wanneer hij het product kan verwachten. Als het product eenmaal in de winkel voor hem klaarligt, ontvangt hij een sms. Nadat hij het product heeft opgehaald, ontvangt hij de bon per mail.

Combineer het begrip met de juiste omschrijving.

BESCHRIJVING

1 combiwinkel

A De klant gebruikt heel veel kanalen die op elkaar zijn afgestemd en bepaalt zelf welk kanaal het best bij zijn vraag past. B Een winkel die producten aanbiedt die niet tot het standaardaanbod behoren.

jk ex

2 pop-upwinkel 3 omnichannel

C Een winkel die slechts tijdelijk open is.

THEMA 2

LEVEL 4

BEGRIP

Explore 4— Op welke manier beïnvloedt de aandacht van de consument voor duurzaamheid en ecologie het aanbod van de winkels?

Door de aandacht van de consument voor duurzaamheid en ecologie breiden supermarkten hun assortiment uit met onder andere bioproducten en fairtradeproducten. Kies samen met je buur een van de onderstaande winkels. Duid je keuze aan.

pl aa

Surf naar de onlineshop van de gekozen supermarkt en noteer in de tabel vijf voorbeelden van bio- of fairtradeproducten en de prijs die ze hanteren.

THEMA 2

LEVEL 4

jk ex

PRODUCTOMSCHRIJVING

PRIJS PER STUK

Explore 5— Hoe spelen ondernemingen in op de versnelde

jk ex

pl aa

technologische ontwikkelingen en digitalisering?

Lees de artikels. Markeer:

de voordelen van technologische ontwikkelingen en digitalisering in het groen; de nadelen van technologische ontwikkelingen en digitalisering in het rood.

Door onze nieuwe bestelapp bezorgen we nu 10 % meer En dat wil je als restaurant natuurlijk niet.’ Ook administratief is het voor Tang eenvoudiger geworden. Bestellingen via de app worden standaard via iDEAL afgerekend en zo neemt de hoeveelheid contant geld die het bedrijf moet verwerken af. Bezorgers hoeven daardoor bovendien niet meer met wisselgeld in de weer. Naar: rabobank.nl

LEVEL 4

Met 350 zitplaatsen geldt Tang Dynastie als een van de grootste Aziatische restaurants. ‘De app zorgt voor veel extra gemak’, zegt Tang. ‘Niet alleen voor onze klanten die zo eenvoudig de juiste gerechten kunnen doorgeven, maar ook voor onszelf. Iedere keer telefonisch een bestelling afhandelen kost tijd. Bovendien heb je zo meer kans dat er fouten gemaakt worden. Dan krijgt een klant gerecht A bezorgd, terwijl hij gerecht B had besteld.

THEMA 2

a b

Cashloos wordt de norm De afgelopen jaren heeft er ontzettend veel innovatie plaatsgevonden in de wereld van transacties en betalingen. De eerste en – wellicht belangrijkste – trend is de overgang naar cashloos betalen. Er is steeds minder cashgeld in omloop. Dat komt door de ontwikkeling van allerlei mobiele apps (Google Pay, Payconiq …) die cashloos betalen mogelijk maken.

De ontwikkelingen op digitaal gebied stapelen zich snel op. Zoals het betalen met horloges, armbanden en ringen, de zogeheten wearables.

Er is natuurlijk ook een keerzijde aan de digitalisering van het betalingsverkeer. Cybercriminaliteit neemt zeer snel toe en vormt een grote bedreiging. Om de consument voldoende te beschermen en te verhinderen dat gevoelige gegevens in verkeerde handen vallen,

Apps zoals Apple Pay en Google Pay lijken in de eerste plaats handig voor de consument, maar ook de handelaar kan er zijn voordeel mee doen. Je kunt een smartphone immers gebruiken als een alles-in-éénbetaalterminal. Die smartphoneterminal kan betalingen verwerken via QR-codes, betaalkaarten, contactloze betalingen of portefeuille / appbetalingen vanaf de smartphone van de klant. Zeker voor een beginnend bedrijf kan het een zeer nuttig hulpmiddel zijn.

pl aa

De ontwikkeling van scan-and-go zelfbedieningswinkels is een tweede trend. Zelfbediening is natuurlijk geen nieuw concept in de retail, maar de recente ontwikkelingen zijn toch van een andere orde. In de Go store van Amazon kunnen klanten uit de rekken nemen wat ze nodig hebben en vervolgens zonder te betalen buiten wandelen. Via een virtueel winkelmandje worden hun aankopen geregistreerd en de betaling gebeurt automatisch met hun Amazonaccount.

zijn er dan ook richtlijnen en normen uitgevaardigd, denk maar aan GDPR.

jk ex

Naar: retaildetail.be, 2019-04-28

Door bestellingen te automatiseren hebben we veertien extra fairtradebanen gecreëerd

THEMA 2

LEVEL 4

Myomy do goods is een modemerk dat fairtradetassen laat maken door mensen in de sloppenwijken van India en Bangladesh. Het zijn er inmiddels zo’n 4 000 per maand. Het laatste jaar kende het merk een aanzienlijke groei. Dat heeft alles te maken met een belangrijke stap die het bedrijf heeft gezet: het automatiseren van het bestelproces.

‘Voorheen maakten we gebruik van een Excelsheet met een orderformulier. De retailer vulde dat formulier in en mailde het vervolgens naar ons. Wij typten de bestelling dan over in ons

boekhoudsysteem. De order met de spreadsheet werd dan doorgestuurd naar het warehouse, een extern bedrijf dat voor ons de distributie verzorgt. Best omslachtig allemaal’, aldus eigenaar van Myomy do goods. ‘Hier was iedere dag minimaal een medewerker fulltime mee bezig.’ Een nieuwe applicatie die het bedrijf het afgelopen jaar in gebruik nam, heeft aan al dat handwerk een einde gemaakt. Een winkelier voert nu zelf zijn bestelling in en kan meteen zien of de artikelen nog op voorraad zijn. Die gegevens worden automatisch

verwerkt in het boekhoudsysteem en gaan direct naar het warehouse. Dat heeft een aantal belangrijke voordelen. Op de eerste plaats is MYOMY minder tijd kwijt aan het verwerken van orders waardoor de medewerkers meer kunnen bezig zijn met de klanten en de sales. Met de extra omzet hebben ze veertien extra fairtradebanen gecreëerd. Het andere grote voordeel is dat het aantal invoerfouten in het ordersysteem is verminderd. Naar: rabobank.nl

TO THE POINT In de lineaire economie worden grondstoffen verwerkt tot een product dat na gebruik weggegooid wordt. Vaak moet je betalen om ervan af te geraken. In een circulaire economie worden grondstoffen ook verwerkt tot een product, maar dat product blijft zo lang mogelijk in de economie. Het wordt hersteld, geĂźpgraded, uit elkaar gehaald, omgevormd tot een nieuw product of tweedehands verkocht. De materialen zijn volledig recycleerbaar of afbreekbaar.

pl aa

In de hergebruikeconomie worden grondstoffen verwerkt tot een product dat na gebruik gedeeltelijk wordt gerecycleerd om weer verwerkt te worden tot een product. Er blijft wel restafval.

M et de deeleconomie verandert de manier van produceren en consumeren: je leent goederen in plaats van ze te kopen, je deelt een woonruimte, transportmiddelen of gereedschap. Je biedt jouw kennis en ervaring aan in ruil voor die van iemand anders. Goederen worden tweedehands verkocht. Dankzij de deeleconomie ontstaat er een milieuvriendelijkere en duurzamere productie en consumptie.

jk ex

Er is ook de tendens van de versnelde technologische ontwikkelingen en digitalisering. De technologische ontwikkelingen en de digitalisering hebben een impact op veel facetten van een onderneming. Dat kan gaan van orderverwerking en productie tot betaling.

THEMA 2

LEVEL 4

De retailsector is voortdurend in beweging. Zo zijn combiwinkels, pop-upstores en omnichannel heel populair.

Action 1â€” Hoe werkt een abonnementsmodel? ABONNEMENTSMODEL

Een abonnementsmodel is een overeenkomst tussen een leverancier van een goed of dienst en een afnemer daarvan, de abonnee. Op basis van die overeenkomst wordt een bepaald goed of een bepaalde dienst periodiek (dagelijks, wekelijks, maandelijks, halfjaarlijks â€Ś) geleverd in ruil voor een betaling door de abonnee.

Het bekendste abonnementsmodel is wellicht Hellofresh. Ben jij daarmee bekend? Leg in maximaal vier zinnen het concept van Hellofresh uit.

jk ex

pl aa

THEMA 2

LEVEL 4

Op welke manier speelt Hellofresh in op sociaal-maatschappelijke veranderingen van de maatschappij?

Noteer twee andere voorbeelden van abonnementsmodellen.

Action 2— Hoe verklaar je het succes van de kringloopwinkel?

Lees het artikel over kringloopwinkels en beantwoord de vragen. Waarom kennen de kringloopwinkels zo’n groot succes?

Op welke manier heeft de kringloopwinkel ook een sociaal doel?

De kringloopwinkel wordt alleen maar populairder

pl aa

De opmars van de kringloopwinkels lijkt

niet te stoppen. Het publiek wordt steeds breder en de omzet stijgt. Het succes is

jk ex

niet alleen een commercieel, maar ook een sociaal succes.

In de meeste kringloopwinkels ruikt het

Die zijn niet alleen in de mode, het

goed. Winkelpanden worden omgetoverd

publiek kan het ook waarderen dat

tot ware showrooms en er wordt een

daardoor geen producten onterecht

breed publiek aangesproken.

worden weggegooid.

Er zijn meerdere verklaringen voor

Naast dit commerciële succes blijven

het commerciële succes. Enerzijds is

de winkels ook sociale ondernemingen.

er door toegenomen armoede behoefte

Ze zorgen voor arbeidsplaatsen voor

aan goedkopere kwaliteitsproducten.

mensen die minder kansen hebben op de

Anderzijds is het helemaal in de mode

arbeidsmarkt. Daarnaast werken ze ook

om te shoppen bij de kringloopwinkel.

met veel vrijwillige medewerkers voor

Het winkelaanbod bestaat vaak uit

wie het werken in de winkel soms veel

populaire oudere, vintage producten.

betekent.

allang niet meer muf. De zaken gaan

Surf via het onlinelesmateriaal naar de website van de kringwinkel. Noteer het adres van een vestiging binnen een straal van tien kilometer van jouw woonplaats.

THEMA 2

LEVEL 4

Naar: eenvandaag.avrotros.nl, 2018-05-10

Action 3— Hoe past Zalando de circulaire economie toe in zijn winkelconcept?

Lees het artikel over Zalando en zijn nieuwe winkelconcept en beantwoord deze vragen. Op welke manier wijkt de fysieke winkel Zircle af van het Zalandoconcept?

Toon aan dat het concept van Zircle een voorbeeld van circulaire economie is.

pl aa

jk ex

Zalando opent allereerste tweedehandswinkel

De modewebwinkel Zalando is gestart met de verkoop van tweedehandskleding in een fysieke winkel: Zircle, een samenvoegsel van Zalando en circulaire economie.

THEMA 2

LEVEL 4

Zalando experimenteert met het openen van een fysieke winkel om gedragen kleding een tweede leven te geven. De eerste locatie met tweedehandskleding is gelegen in het Alexa Shopping Center in de Duitse hoofdstad Berlijn en focust op ‘goed bewaarde’ vrouwenkleding. De kleren worden er verkocht aan prijzen tussen drie en zeven euro.

De winkel is geen inzamelpunt, maar enkel een verkooppunt. Mensen die kleren willen

doneren of verkopen zijn dus niet aan het juiste adres in Zircle: ze worden doorverwezen naar de Zalando Wardrobe app. Die applicatie biedt gebruikers de mogelijkheid om tweedehandskleding te verkopen aan Zalando of andere gebruikers. Zalando wil met dit experiment zijn duurzaamheidsimago opkrikken en wil bijdragen aan een circulaire modecyclus. Het nieuwe concept voorkomt ook dat kleding snel weggegooid of vernietigd wordt – een probleem waar de gigant zelf mee verantwoordelijk voor is. Zalando wil ook zo ‘nieuwe’ klanten bereiken. Naar: standaard.be, 2019-08-23

Action 4— Op welke manier past IKEA het concept van circulaire economie toe?

Surf naar de website van IKEA en bestudeer hoe het concept ‘Verkoop ze’ werkt. Noteer het stappenplan. STAPPENPLAN Stap 1:

pl aa

Stap 2:

Stap 3:

jk ex

THEMA 2

LEVEL 4

Stap 5:

Stap 4:

Action 5— Hoe draagt een app bij tot een duurzamere maatschappij?

Technologie en digitalisatie kunnen ook ingezet worden om een aantal duurzame ontwikkelingsdoelen (SDG’s) te realiseren. Werk in twee groepen met de toegewezen app. Bestudeer het concept van de app. Stel het concept voor aan de andere groep. Spreek af op welke manier jullie het concept zullen presenteren. Noteer het hier:

c d

Bewaar het resultaat in je portfolio. Omcirkel welk(e) SDG(‘s) er met jullie app gerealiseerd kunnen worden.

jk ex

pl aa

a b

THEMA 2

LEVEL 4

Bron: United/Nations

Action 6â€” Hoe spelen winkeliers in op de aandacht van de consument voor duurzaamheid en ecologie?

Hoe speelt de winkelier in op: het verbod op plastic zakjes voor eenmalig gebruik in de winkel?

het recycleren van frituurolie?

het verminderen van zwerfvuil?

het verminderen van de CO2-uitstoot van de vrachtwagens van leveranciers?

het inschakelen van mensen met een beperking in de arbeidsmarkt?

het wegwerken van kansarmoede?

THEMA 2

LEVEL 4

jk ex

pl aa

Action 7— Hoe kan duurzaamheid toch een commercieel succes zijn?

Lees het artikel over duurzaamheid bij verschillende ondernemingen en markeer: a b

de positieve elementen van de nieuwe aanpak in het groen, de werkpunten voor de toekomst in het rood.

Zalando vanaf nu klimaatneutraal, bol.com opent ‘duurzame’ webshop Met het oog op de feestdagen

Ook Zalando kondigt

lanceert bol.com een webhoek

ambitieuze duurzaamheids-

jaar van alle plastic verpakkin-

met alleen een duurzaam

doelstellingen aan: het bedrijf

gen af, ook bij producten die

assortiment. Alle artikelen,

belooft volledig klimaatneutraal

van externe merken komen.

momenteel zo’n 6 500, hebben

te gaan opereren – en wel

Het huismerk ZIGN wordt al

een onafhankelijk duurzaam-

vanaf vandaag. Vandaag komt

vanaf de komende lentecol-

heidskeurmerk of komen van

al 90 % van alle gebruikte

lectie helemaal duurzaam.

sociale ondernemers. In 2022

energie op alle locaties van

Bewuste consumenten kunnen

de moderetailer uit duurzame

voortaan ook nog makkelijker

energiebronnen. Helemaal

duurzame kleding op de site

uitstootvrij is de Duitse kle-

vinden, met de introductie

dinggigant nog niet, maar voor

van zeven nieuw zoekfilters.

waar dat kan, van kinderkleding tot verzorgingsartikelen, een duurzaam alternatief bieden.

pl aa

de leveringen experimenteert

Daaronder vallen nu onder

producten die je bij bol.com ook

de webshop al wel met elektri-

meer duurzaam leer en

duurzaam geleverd worden, is

sche wagens.

jk ex

In hoeverre de duurzame

wil bol.com in elke categorie

Verder wil Zalando over drie

verantwoorde wol. Naar: retaildetail.be, 2019-10-30

een andere vraag.

THEMA 2

LEVEL 4

BREAKING NEWS

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een actualiteitsitem over dit onderwerp.

Beantwoord de volgende vragen. a

Over welke onderneming gaat het?

Op welke trend(s) speelt de onderneming in?

CHECKLIST Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst. KAN BETER

EXTRA OEFENMATERIAAL

Ik kan het verschil tussen de lineaire en de circulaire economie en de hergebruikeconomie omschrijven.

Ik kan voorbeelden geven van circulaire economie.

Ik kan het concept van deeleconomie omschrijven.

Ik kan omschrijven welke invloed de aandacht van de consument voor duurzaamheid en ecologie heeft voor een onderneming.

Ik kan na het lezen van een artikel omschrijven welke impact de snelle technologische ontwikkelingen en digitalisering hebben voor een onderneming.

Ik kan gericht zoeken in een onlinedatabank.

Ik kan het resultaat van een opdracht weergeven in een online gemeen schappelijk bestand.

Ik kan het resultaat van een opdracht in een infographic weergeven.

pl aa

Ik kan het resultaat van een opdracht in een collage van afbeeldingen weergeven.

LEVEL 4

10 Ik kan het resultaat van een opdracht in een beeldfragment weergeven.

THEMA 2

jk ex

In 9

LEVEL 5 Welke winkelvormen en branches bestaan er in de retail? Focus

INTRO

Ga naar het onlinelesmateriaal. Bekijk de filmpjes. Vul de tabel aan met de antwoorden op de onderstaande vragen. Focus 1.1 | Welke organisatievormen onderscheid je binnen de

pl aa

Hoe zien de logistieke en retail eruit?

Bekijk de filmpjes bij het onlinelesmateriaal.

a b c

jk ex

1 Noteer alle moeilijke woorden. Bespreek ze met je leerkracht. Hoe heet de onderneming? Is dat een groothandel of een kleinhandel? Markeer. Denk daarbij aan wat je in Level 1 geleerd hebt. Wie zijn de klanten van de onderneming?

FILM

2 Wie zijn de klanten van de ondernemingen uit de filmpjes? Vul de tabel aan. GROOTKLEINBELANGRIJKSTE HANDEL HANDEL KLANTEN Filmpje Naam onderneming Belangrijkste klanten 1 2

ONDERNEMING

Wat ga je leReN? Je leert: handel indelen in groothandel en detailhandel.

winkels indelen in branches. winkels indelen in winkelvormen. het assortiment van winkels omschrijven in de breedte en in de diepte.

THEMA 2

LEVEL 5

een mindmap maken.

In dit level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: M&C_Retail 3.indb 5

Welke winkelvormen en branches bestaan er in de retail?

Re t a

Explore 1â€” Kun je de retail indelen in branches? BRANCHE

Een branche is een verzameling van alle bedrijven die dezelfde soort producten of diensten aanbieden.

speelgoed

kantoorhandel

supermarkt

parfumerie

doe-het-zelf

voeding

persoonlÄłke verzorging multimedia

tuincentra boeken en papierwaren

sportartikelen

elektro

mode ontspanning en vrije tijd

interieur en decoratie

Bekijk de onderstaande woordenwolk met de belangrijkste branches binnen de retail.

pl aa

Tot welke branche(s) behoren deze winkels? Noteer in de tabel en geef een tweede voorbeeld. BRANCHE

ANDER VOORBEELD

THEMA 2

LEVEL 5

jk ex

WINKEL

r pl aa em jk ex ki In LEVEL 5 THEMA 2 66

Â© ricochet64 / Shutterstock.com

Explore 2— Wat zijn de belangrijkste winkelvormen in de retail?

Lees de omschrijvingen van de belangrijkste winkelvormen. a b

Duid in elke omschrijving de kernwoorden aan. Noteer de juiste winkelvorm bij elke omschrijving. Kies uit: ambulante handel – discounter – e-commerce – hypermarkt – m-commerce – outletstore – speciaalzaak – supermarkt

Aan het eind van dit leerwerkboek vind je een blad met afbeeldingen van verschillende winkelvormen. Knip die uit. Kleef de juiste foto bij de winkelvorm. OMSCHRIJVING

pl aa

jk ex

Deze winkel legt zich toe op de verkoop van een productgroep of richt zich tot een bepaalde consumentengroep. Als je er iets koopt, word je persoonlijk bediend door de verkoper. Die verkoper bezit een grote kennis van de producten die hij aanbiedt. Hij kan je ook altijd deskundig advies geven. Je kunt er rekenen op een goede service. Je betaalt aan de toonbank in de winkel.

WINKELVORM

Dit is een kleinere winkel met een beperkt assortiment. De service is beperkt en de prijzen zijn laag. De winkel is heel sober ingericht. De presentatie van de producten is niet belangrijk. Je betaalt aan de kassa.

THEMA 2

LEVEL 5

In deze winkelvorm neem je de producten meestal zelf uit de rekken. Er worden hoofdzakelijk voedingsmiddelen verkocht. Daarnaast vind je er ook enkele non-foodartikelen, zoals schoolgerief, kleding en huishoudartikelen. Bij bepaalde afdelingen, bijvoorbeeld vers vlees, charcuterie en kazen, word je soms wel persoonlijk bediend. Je betaalt aan de uitgang. Goed opgeleide kassiers zorgen voor de juiste afrekening. Je hebt er veel keuze. Er wordt veel aandacht besteed aan reclame. Er zijn dikwijls acties, want de concurrentie is groot. De winkels zijn makkelijk bereikbaar en hebben meestal genoeg parkeerplaatsen.

OMSCHRIJVING

WINKELVORM D

Bij deze winkelvorm verplaatst de verkoper zich naar de klanten. Er bestaan verschillende vormen. — Leurhandel: De verkoper gaat van deur tot deur en probeert te verkopen. — Verkoop aan huis: De winkelier (bv. de bakker of de melkboer) bezoekt zijn eigen klanten aan huis. — Markthandel: Op vaste tijdstippen of voor feesten (bv. een kerstmarkt) biedt de verkoper zijn producten aan op een openbare plaats. — Huisdemonstratie of partyverkoop: Je nodigt thuis een groepje mensen uit om een demonstratie bij te wonen. Jullie kunnen de producten na de demonstratie kopen.

Bij deze winkelvorm worden producten van bekende merken tegen lagere prijzen verkocht. Vaak gaat het om de verkoop van ‘oudere’ collecties of restpartijen.

jk ex

pl aa

Dit is een zeer grote winkel aan de rand van de stad. Het assortiment is er breed en diep. Je kunt er je wekelijkse boodschappen doen, maar je kunt er ook een tv-toestel of een fiets kopen.

THEMA 2

LEVEL 5

Dit is een winkelvorm waarbij je de producten of diensten koopt op internet. Je surft naar een website om het assortiment te bekijken. Om te bestellen klik je op het artikel, zo komen de producten in je winkelwagen. Je kunt de bestelling afhalen in een Kiala-punt, in het bedrijf zelf of thuis laten leveren. Betalen doe je via onlinebankieren. Als je de bestelling afhaalt, kun je soms ook contant betalen. Synoniemen voor deze winkelvorm zijn ook onlinewinkel of webwinkel.

OMSCHRIJVING

WINKELVORM

pl aa

TO THE POINT

Bij deze winkelvorm kun je een product bestellen via een draadloos medium, zoals een smartphone.

Je kunt de retail op verschillende manieren indelen.

Volgens de doelgroep Een groothandelaar of grossist verkoopt zijn goederen meestal in grote hoeveelheden aan andere ondernemingen / kleinhandelaars. Een kleinhandelaar daarentegen verkoopt zijn goederen meestal in kleine hoeveelheden aan particulieren. Die particulieren noem je ook consumenten.

jk ex

Volgens het assortiment Alle winkels die dezelfde categorie van producten of diensten aanbieden, behoren tot een bepaalde branche. Er bestaan heel wat branches, zoals mode, voeding, persoonlijke verzorging, interieur en decoratie, sport, elektro …

Volgens de winkelvorm Sommige winkels zijn gespecialiseerd in een bepaalde assortimentsgroep, andere winkels bieden artikelen uit verschillende assortimentsgroepen aan.

THEMA 2

LEVEL 5

— De speciaalzaak legt zich toe op de verkoop van een assortimentsgroep of richt zit tot een consumentengroep. In een speciaalzaak word je persoonlijk bediend. De winkelier en de bediende bezitten een grote vakkennis. Ze geven je een deskundig advies. De klant betaalt aan de toonbank in de winkel. Je kunt er rekenen op een goede service, ook na verkoop.

—

— —

—



—

E-commerce: Je koopt via het internet. De betaling gebeurt meestal per kredietkaart of debetkaart. M-commerce: Je kunt een product bestellen via een draadloos medium, zoals een smartphone.

jk ex

—

Leurhandel: De verkoper gaat van deur tot deur. Verkoop aan huis: De winkelier (bv. de bakker of de melkboer) bezoekt zijn klanten thuis. Markthandel: Op vaste tijdstippen of voor feesten wordt er een markt gehouden op een openbare plaats. Huisdemonstratie of partyverkoop: Je nodigt thuis een groepje mensen uit om een demonstratie bij te wonen. De aanwezigen kunnen na de demonstratie de artikelen kopen.

 

pl aa

—

De discounter positioneert zich nadrukkelijk als winkel met lage prijzen. Om dat te bereiken zijn het assortiment en de service beperkt en zijn de winkels sober ingericht. Bekende merken kun je er niet (altijd) kopen. De outletstore verkoopt producten van bekende merken tegen lagere prijzen. Het gaat dan vaak om de verkoop van ‘oudere’ collecties of restpartijen. De supermarkt is een zelfbedieningswinkel. Je vindt er vooral voedingsmiddelen en een beperkt assortiment van non-foodartikelen. Bij sommige afdelingen, bijvoorbeeld vers vlees, word je wel bediend. Je betaalt aan de uitgang. De hypermarkt is een heel grote winkel aan de rand van de stad. Hij heeft een breed en diep assortiment in food en non-food. Het is een zelfbedieningswinkel. Je betaalt ook hier aan de uitgang. Bij de ambulante handel verplaatst de verkoper zich om de klanten te vinden. Vormen van ambulante handel zijn:

Action 1— Hoe deel je de retail in winkelvormen in? Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt daar een kwartet. Tijdens het spel oefen je om de retail in winkelvormen in te delen. a

THEMA 2

LEVEL 5

Speel in groepjes van minimum vier spelers. Lees eerst de spelregels.

Action 2â€” Welke winkels vind je zoal per branche? Werk per twee een digitale trip (een tripline) uit langs tien winkels die tot jullie toegewezen branche behoren. a b c

Gebruik het onderstaande stappenplan. Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een korte handleiding van het programma Tripline. Stel je digitale trip voor aan de klas.

STAPPENPLAN

pl aa

Stap 2: Surf naar tripline.net. Maak een account aan.

Stap 1: Zoek tien winkels (naam en adres) uit jullie branche. Die winkels moeten in een straal van tien kilometer rond de school liggen. Stap 3: Maak een nieuwe map aan.

Stap 4: Geef de naam van jouw branche in als kaartnaam. Als hoofdlocatie vul je de gemeente / stad van jouw school in. Stap 5: Werk een logische route uit langs de winkels van jullie keuze.

jk ex

Stap 6: Voeg een foto of het logo van de winkels toe.

Action 3â€” Werkplekleren om branches en winkelvormen te Branches leer je het best kennen door op pad te gaan in de winkelstraat. Werk in groepjes van drie. Elke leerling kiest een van deze drie rollen: verslaggever, fotograaf of tijdbewaker.

leren kennen

Elke groepje krijgt vier branches toegewezen. Noteer de vier branches en zoek voor elke branche een winkel. BRANCHE

WINKELNAAM

1 2 3 4

LEVEL 5

THEMA 2

Vervolledig voor elke winkel een fiche. Als je die gegevens niet aan de buitenkant van de winkel vindt, dan moet je even binnen navragen.

adres:

telefoonnummer:

mailadres:

website:

WINKEL 2:

adres:

telefoonnummer:

mailadres:

website:

jk ex

WINKEL 3:

WINKEL 1:

pl aa

Tip:

telefoonnummer:

mailadres:

adres:

website:

THEMA 2

LEVEL 5

WINKEL 4:

adres:

telefoonnummer:

mailadres:

website:

c d

Wanneer je terug op school bent, verwerk je alle informatie in een presentatie. Zorg voor een titeldia en inhoudsopgave. Vermeld de gegevens van de vier winkels en de branche waartoe ze behoren. Voeg foto’s toe van elke winkel en zorg voor een gepaste achtergrond. Gebruik de ICT-fiches van powerpoint. Bewaar de presentatie in je portfolio. Je mag trots zijn op je werk.

jk ex

pl aa

a b c d e

Fotografeer de gevel of de etalage van de winkel. Zorg ervoor dat de naam of het logo van de winkel zichtbaar is. Verzamel informatie over het assortiment van de winkel.  Noteer minstens vijf productgroepen met telkens vijf voorbeelden.  Vraag aan de winkelier of je foto’s mag maken om het assortiment te illustreren.  Noteer nadien de informatie in een overzichtelijke tabel.

THEMA 2

LEVEL 5

Welkom bij Madelieve

BREAKING NEWS 1

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een actualiteitsitem over dit onderwerp.

Beantwoord de volgende vragen. a

Over welke branche gaat het?

Over welke winkel gaat het?

pl aa

CHECKLIST

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

Ik kan van een bepaald verkooppunt Âbepalen of het een kleinhandel en / of groothandel is.

Ik kan een verkooppunt situeren in een branche.

Ik kan eigen voorbeelden van verkoopÂ punten van een bepaalde branche geven.

Ik kan van een verkooppunt aangeven tot welke winkelvorm dat behoort.

Ik kan zelf voorbeelden van bepaalde winkelvormen geven.

Ik kan het resultaat van een onderzoek verwerken in een presentatie.

jk ex

Ik kan het verschil tussen een groot- en kleinhandel omschrijven.

In LEVEL 5 THEMA 2

EXTRA OEFENMATERIAAL

KAN BETER

LEVEL 6 Wat is logistiek? INTRO

Jullie of jullie ouders hebben wellicht al eens iets besteld op bol.com, Coolblue of een andere webshop. Bestudeer de onderstaande afbeelding van een bestelling bij bol.com en beantwoord de vragen. Wat bestelt de klant?

Is het artikel op voorraad?

Wanneer wordt het artikel geleverd? Hoe weet je dat?

pl aa

jk ex

Hoe ziet logistiek en de logistieke keten eruit?

LEVEL 6

In dit level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag:

THEMA 2

Explore 1— Hoe gaan de goederen van bedrijf naar bedrijf in de bedrijfskolom?

In Level 1 werd de bedrijfskolom voorgesteld. Wat weet je nog over de bedrijfskolom? Bespreek klassikaal.

Wanneer je de onderstaande bedrijfskolom van chips bekijkt, dan vraag je je wellicht af hoe de aardappelen van de opkoper naar de chipsfabrikant gaan of hoe de chips in de winkelrekken terechtkomen. Hoe gebeurt dat volgens jou?

opkoper van aardappelen

pl aa

landbouwer

chipsfabrikant groothandel

In de volgende tabel staan de stappen die een product doorloopt wanneer het over zee vervoerd wordt. De stappen staan echter niet in de juiste volgorde. Lees de verschillende stappen. Ga naar het onlinelesmateriaal en bekijk het filmpje. Plaats de stappen in de juiste volgorde zodat het product bij de consument terechtkomt.

a b c

jk ex

kleinhandel consument

STAP

De documenten worden gecontroleerd in de haven en er is een controle door de douane.

Deze laatste klant kan een bedrijf zijn of een consument, zoals jij en je leraar.

Een transportplanner kiest de meest efficiënte route.

In het tussenmagazijn of crossdock-magazijn worden de goederen gesplitst en vertrekken ze naar de klant.

Goederen worden tijdelijk in een magazijn opgeslagen en gaan van de haventerminal over de weg naar het magazijn.

In het magazijn worden de goederen opgeslagen en soms ook bewerkt.

De vrachtwagen vertrekt met de goederen naar een tussenmagazijn of een crossdock-magazijn.

Goederen worden vervoerd via scheepvaart of spoorweg.

In LEVEL 6 THEMA 2 76

VOLGORDE

Welke andere transportmiddelen dan de vrachtwagen, ken je nog voor goederentransport?

pl aa

Good to know

Onder andere Elon Musk en de Nederlandse onderneming Hardt zijn bezig met een nieuwe manier van transport voor mensen. Dat is de Hyperloop. Daarin wordt een ‘wagen’ in een luchtledige buis getransporteerd tegen 1 000 kilometer per uur.

De logistieke keten is nauw verbonden met de bedrijfskolom. De bedrijfskolom staat in de blauwe vakjes, de logistieke keten in de groene vakjes. Uit welke elementen bestaat de logistieke keten?

jk ex

Voor gas en olie wordt er nog een ander transportmiddel gebruikt, namelijk pijpleidingen.

LANDBOUWER

OPKOPER AARDAPPELEN PLANNING EN TRANSPORT

PLANNING EN TRANSPORT MAGAZIJN OPKOPER

CHIPSFABRIKANT

MAGAZIJN FABRIKANT

PLANNING EN TRANSPORT MAGAZIJN GROOTHANDEL

THEMA 2

KLEINHANDEL

LEVEL 6

GROOTHANDEL PLANNING EN TRANSPORT

Explore 2â€” Hoe ziet de goederenstroom in een magazijn eruit?

Welk magazijn heb je thuis?

Waarom is een extra voorraad handig? Geef enkele voorbeelden.

Wat doe je wanneer je toiletpapier of drinken op is in je voorraadkast?

Wat doe je wanneer je cornflakes wilt eten en de melk in de koelkast is op?

pl aa

In een bedrijfsmagazijn worden goederen opgeslagen totdat een ander bedrijf of een klant die nodig heeft. Bekijk de onderstaande voorbeelden. Bedenk nog andere voorbeelden.

In de vorige explore heb je al geleerd dat goederen in een magazijn worden opgeslagen. Misschien ben je nog nooit in een echt magazijn geweest, maar wellicht heb je thuis ook een soort magazijn.

jk ex

In het magazijn staan goederen klaar om vervoerd te worden naar de winkels.

Volkswagens staan klaar voor transport naar de Volkswagen-dealers.

THEMA 2

LEVEL 6

Good to know

In een magazijn worden goederen bewaard of opgeslagen. Maar ze moeten daar ook aankomen en vertrekken. Net zoals bij jouw thuis in de keuken en de voorraadkast of berging.

Er zijn vier processen in een magazijn: het ontvangstproces, opslagproces, orderpickproces en het opstuurproces. Ga naar het onlinelesmateriaal en bekijk de filmpjes van het distributiecentrum van Scania in Opglabbeek. Bij Scania in Opglabbeek vind je alle onderdelen van de vrachtwagens en bussen van Scania. Er liggen meer dan 100 000 verschillende onderdelen van een vrachtwagen opgeslagen. Vanuit Opglabbeek vertrekken de onderdelen naar Scania-garages over heel de wereld. a

Proces 1 – Ontvangstproces: Ontvangen van goederen. Bekijk het filmpje. Vul daarna de tekst aan.

komt aan op de receiving. De logistiek bediende

De bediende controleert de

De chauffeur wordt

in het computersysteem.

pl aa

begroet en vraagt de

als de documenten klaar zijn. Het gaat

over de

voor op de palletten.

De chauffeur rijdt in de

De losploeg krijgt de labels en magazijn.

ze op een tafel in het

Op elk label staan de artikelcode, de

van het artikel, de

picklocatie en het leveranciersnummer. De goederen worden gelost met de

De logistiek medewerker gaat de labels

De logistiek medewerker vergelijkt de laatste

en binnengereden.

jk ex

cijfers met

het label op de pallet en op het label dat opgeklopt moet worden.

Proces 2 – Opslagproces: Opslaan van goederen. Bekijk het filmpje. Vul daarna de tekst aan.

De goederen worden opgeslagen.

De reachtruckchauffeur scant de

chauffeur neemt de goederen van de wachtlocatie.

geeft aan waar de pallet in het magazijn moet

opgeslagen worden. De reachtruckchauffeur rijdt naar de locatie in het magazijn. Hij plaatst de pallet in het magazijn en

Hij kan ook een

Hij moet de zelfgekozen locatie dan wel registreren in het

De goederen voor de 10-zone moeten eerst worden ze opgeslagen kunnen worden.

locatie kiezen en de pallet daar plaatsen.

. voor

LEVEL 6

THEMA 2

De artikelen worden dan voorgesorteerd op een wachtlocatie.

Proces 3 – Orderpickproces: Orderpicken van goederen. Bekijk het filmpje. Vul daarna de tekst aan.

De goederen worden gepickt / verzameld in de 10-zone. Daar liggen artikelen tot 15 kg.

De verantwoordelijke print voor elke picker een

De picker krijgt de picklabels en neemt een hoge orderpicker.

Hij gaat een lege

De orderpicker legt een interne routing af (Dat is de weg die in het magazijn afgelegd

af.

halen.

wordt).

De picker controleert de locatie en vergelijkt de

Hij neemt het artikel en bevestigt het

Dan gaat hij naar het volgende artikel en verzamelt het juiste aantal.

De picker gaat terug naar de zone met de pc om de job af te rapporteren.

Er worden een

Het

De pallet wordt eventueel nog opgevuld met

geprint.

wordt aan de buitenkant opgeklopt.

aan het artikel.

pl aa

voorkomen.

om schade te

Daarna wordt de pallet op de wachtlocatie gezet, klaar om naar de klant te verzenden.

jk ex

Proces 4 – Opstuurproces: Opsturen van goederen. Bekijk het filmpje. Vul daarna de tekst aan.

De goederen worden klaargezet voor verzending en de goederen worden geladen.

We zijn in de shipping. Dat is de zone waar de goederen verstuurd worden.

De afvoerder heeft de palletten klaargezet.

De route of het land kun je aflezen van de

In de shippingzone worden het

op de pallet.

met de

label van de

aan het plafond. op de pallet en ook het

gescand.

De palletten worden dus voorgesorteerd per land of per route.

De chauffeur komt aan en laat weten dat hij goederen komt laden.

De chauffeur parkeert de vrachtwagen en er wordt een

THEMA 2

LEVEL 6

geplaatst.

De vloer van de vrachtwagen wordt gecontroleerd.

De lader scant het

en de

aan

de poort.

De lading wordt eventueel nog extra vastgezet met

spanriemen.

De chauffeur ontvangt uiteindelijk de

Explore 3— Welke nieuwe technologieën gebruikt de logistiek?

Ga naar het onlinelesmateriaal en bekijk de filmpjes. Beantwoord na elk filmpje de vraag. Beschrijf in je eigen woorden hoe voicepicking werkt.

Wat is het verschil tussen voicepicking en orderpicking met een ‘bril’.

pl aa

jk ex

Explore 4— Wat is track and trace?

Wat betekenen de Engelse woorden track and trace?

Wanneer je iets online bestelt, wil je graag weten wanneer ze het pakket zullen leveren. Tegenwoordig kun je een levering goed volgen. Bekijk de volgende afbeeldingen. Wat leer je eruit?

THEMA 2

LEVEL 6

r pl aa em

Wat is het voordeel van track and trace voor de klant?

Wat is het voordeel van track and trace voor de onderneming of de pakjesbezorger?

jk ex

Explore 5â€” Wat is logistiek? Je hebt nu al verschillende elementen gezien die met logistiek te maken hebben. Maar wat is logistiek nu precies?

THEMA 2

LEVEL 6

a b

Ga naar het onlinelesmateriaal en bekijk het filmpje. Geef een omschrijving van logistiek.

Explore 6— Wat is duurzame logistiek? Er worden meer en meer goederen online besteld. Daardoor rijden er meer bestelwagens en vrachtwagens rond die files en vervuiling veroorzaken. a b

Lees deze tekst. Hoe kunnen vervuiling en files vermeden worden? Markeer de kernwoorden in de tekst.

Naar: logistiek.nl

Waarom worden er maar weinig elektrische bestelwagens ingezet voor goederentransport in de stad? Lees deze tekst.

jk ex

pl aa

Een mogelijke oplossing zou kunnen zijn om aan de rand van de steden met hubs te werken. Dat zijn magazijnen waar grotere vrachtwagens de goederen die naar de binnenstad moeten, uitladen. Daar worden de goederen dan overgezet op kleinere, bij voorkeur elektrische bestelwagens. Er moet rekening mee gehouden worden dat de goederen in de busjes goed worden samengesteld zodat er geen overbodige kilometers gereden moeten worden. De overheid kan het gebruik van elektrische voertuigen in de steden stimuleren.

Overschakeling op elektrisch vervoer vergt een

behoorlĳke investering. Het duurt lang voordat een bedrĳf de aankoop van een elektrische wagen terug-

verdiend heeft. Zo lang, dat vervoerders die stap nog niet kunnen zetten zonder financiële hulp van de overheden. Voordelen van de gemeenten kunnen helpen, maar maken het prĳsverschil niet goed. Daarom moet de CO2-uitstotende logistiek minder

aantrekkelĳk worden. En dit is een rol weggelegd voor de nationale en Europese overheid.

THEMA 2

LEVEL 6

Naar: logistiek010.nl

Good to know Op dit moment lopen er al verschillende testprojecten om met elektrische bestelwagens goederen in steden rond te brengen. In Rotterdam gaat het om pakket- en koerierdiensten en om gebundelde winkelbevoorrading, belevering van horeca met drank. In Milaan gebeurt de distributie van medicijnen met elektrische voertuigen. In Lissabon gebeurt de postbezorging en het ophalen van parkeergeld elektrisch. En ook in Madrid en Stockholm lopen gelijkaardige projecten.

Omschrijf het begrip ‘duurzame logistiek’ in eigen woorden.

pl aa

Bekijk deze afbeeldingen van Vlaanderen en van België. Wat stel je vast?

THEMA 2

LEVEL 6

jk ex

Explore 7— Hoe belangrijk is logistiek voor Vlaanderen?

Bron: flandersinvestmentandtrade.com

snelwegen N-wegen N-wegen rivieren

Spoorlijnen in België

pl aa

Ga naar het onlinelesmateriaal en bekijk het filmpje. Beantwoord de vragen. Welke transportmogelijkheden kun je in België gebruiken?

Wat zijn de voordelen van transport per spoor?

Wat zijn de vier belangrijkste havens in Vlaanderen?

Wat zijn de drie belangrijkste luchthavens in Vlaanderen?

Welke sterke troeven heeft Vlaanderen op het vlak van werknemers?

jk ex

Bon: Michiel1972 - CC BY-SA 3.0 - commons.wikimedia.org

Bron: wikipedia.be

Good to know

THEMA 2

LEVEL 6

België heeft een goede ligging. Vanuit de haven van Antwerpen kunnen goederen eenvoudig naar Noord-Frankrijk, Duitsland, Luxemburg, Nederland en nog verder in Europa getransporteerd worden.

Lees de volgende tekst en beantwoord de vragen. a

Is logistiek belangrijk voor ons land?

Waarom?

Werkgelegenheid in de logistieke sector Bijna 117 000 personen aan de slag in logistieke sector In 2017 werkten er bijna 117 000 mensen in de logistieke sector in het Vlaamse Gewest. De bedrijven die actief zijn in het vervoer van goederen, zijn daarmee goed voor 4,2 % van het totaal aantal werkenden in het Vlaamse Gewest.

Het aantal personen in de logistieke sector is sinds 2014 weer wat toegenomen. Er zijn meer

pl aa

mensen actief in het goederenvervoer over de weg, bij de opslag in koelpakhuizen en bij de overige vervoersondersteunende activiteiten. Er is wel een daling van de werkgelegenheid bij het vervoer over water en de vrachtbehandeling in zeehavens.

Bijna 1 op 2 actief in vervoersondersteunende sector

De vervoersondersteunende activiteiten stellen het meeste mensen tewerk. Zij zijn goed voor 47 % van het totaal aantal personen actief in de logistieke sector. Een groot deel van het werk in de

havens gelinkt aan laden, lossen en opslag valt daaronder.

34 % van de personen actief in de logistieke sector vallen onder de deelsector ‘vervoer over land’. Daartoe behoren onder andere vrachtwagenchauffeurs en spoorpersoneel die meewerken aan het vervoer van goederen.

Postdiensten vertegenwoordigen 16 % van de werkgelegenheid in de logistieke sector.

jk ex

Daarnaast zijn er nog twee kleinere deelsectoren: het vervoer over water (zeevaarders en binnenvaartschippers) en de vrachtluchtvaart. Bron: statistiekvlaanderen.be

Bestudeer de volgende tabel.

Zijn de havens belangrijk voor ons land?

Waarom?

Tabel 1: Directe en indirecte tewerkstelling in de havens in België

THEMA 2

LEVEL 6

2017

Directe tewerkstelling havens

104 612

Indirecte tewerkstelling havens

128 961

Totale tewerkstelling havens

233 573

Bron: Nationale Bank België

TO THE POINT

pl aa

— Bij het ontvangstproces worden de goederen in het magazijn ontvangen en gecontroleerd. — Bij het opslagproces worden de goederen in het magazijn opgeslagen in rekken of op de grond. — Bij het orderpickproces worden de goederen verzameld omdat klanten een bestelling geplaatst hebben. — Bij het opstuurproces worden de goederen verzonden naar de klant.

De bedrijfskolom is het overzicht van alle stappen die een product doorloopt van grondstof tot afgewerkt product. In de logistieke keten staan ook de opslag van de goederen en de planning van het transport zodat alles tijdig op zijn bestemming geraakt. Transport kan gebeuren op meerdere manieren: over de weg, het spoor, op het water of door de lucht. Magazijnen dienen om voorraden op te slaan. Dankzij die extra voorraad kunnen klanten de goederen krijgen wanneer ze die nodig hebben. In een magazijn komen er vier processen aan bod.

jk ex

Om goederen te verzamelen worden allerhande nieuwe technologieën gebruikt. Zo is er voicepicking: de orderpicker krijgt via een hoofdtelefoon de opdracht om artikelen in het magazijn te verzamelen. Goederen die onderweg zijn naar de klant, kunnen door middel van track and trace gevolgd worden. Zo weet de klant waar het pakje zich bevindt. Doordat er meer en meer goederen online besteld worden, rijden er ook meer bestel wagens en vrachtwagens rond. Daarom is duurzame logistiek zeer belangrijk. Een eerste element van duurzame logistiek is dat elektrische voertuigen de goederen transporteren. Een tweede element is dat men goederen bundelt zodat de bestelwagens zo weinig mogelijk weg moeten afleggen.

THEMA 2

LEVEL 6

Logistiek is voor Vlaanderen en België zeer belangrijk. België heeft dankzij de autosnelwegen, waterwegen, spoorwegen en zijn lucht- en zeehavens een heel goede infrastructuur. Het is een belangrijke sector voor ons land want hij zorgt voor heel veel jobs. Logistiek betekent dat je op het juiste moment, op de juiste plaats, de exacte hoeveelheid van de gevraagde goederen hebt en dat tegen zo laag mogelijke kosten.

Action 1— De logistiek van de friet en van Nike

Beschrijf de verschillende stappen die aan bod komen. Doe dat aan de hand van een schema. Gebruik een tekstverwerker of een ander programma.

Bewaar het schema in je portfolio.

Bij Nike in Laakdal worden schoenen, kledij en accessoires opgeslagen. Van daaruit vertrekken de producten naar de winkels. Ga naar het onlinelesmateriaal en bekijk het filmpje.

Ga naar het onlinelesmateriaal en bekijk het filmpje.

Beschrijf de verschillende stappen die in het magazijn aan bod komen. Doe dat aan de hand van een schema. Gebruik een tekstverwerker of een ander programma.

Bewaar het schema in je portfolio.

pl aa

Action 2— De infrastructuur in België

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een blinde kaart van België. Duid aan op de kaart: de E-wegen E17, E19, E314, E313, E34, E411, de zeehavens van Antwerpen, Gent, Oostende, Zeebrugge, de luchthavens Zaventem, Luik, Antwerpen, Oostende.

Bewaar de kaart in je portfolio.

jk ex

Action 3— Een afﬁche over logistiek Ontwerp een affiche over logistiek. De affiche moet een beeld geven van wat logistiek inhoudt.

THEMA 2

LEVEL 6

Tip:

— —

Wees creatief. Gebruik veel foto’s en kernwoorden Je kunt het onlineprogramma Canva gebruiken. Gebruik de ICT-fiches van Canva.

Action 4— Logistiek en jouw project We herhalen hier nog even de definitie van logistiek.

Logistiek

pl aa

Logistiek betekent dat je op het juiste moment, op de juiste plaats, de exacte hoeveelheid van de gevraagde goederen hebt en dat tegen zo laag mogelijke kosten. Dat betekent dat je ook voor voldoende voorraad van je grondstoffen om een product te produceren moet zorgen of voor een voorraad van je afgewerkte producten om het aan je klanten te kunnen aanbieden.

Hoe kom je te weten hoeveel voorraad je nodig hebt?

Heb je al enquêtes afgenomen of onderzoek gedaan? Noteer dan een schatting van de hoeveelheid producten die je wellicht nodig hebt.

jk ex

Good to know

THEMA 2

LEVEL 6

Ook bij de aankoop van producten of grondstoffen, kun je nadenken over duurzaamheid. Als je bijvoorbeeld wafels wilt bakken, neem je het best meteen alle benodigdheden direct mee uit de winkel.

BREAKING NEWS 1

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een actualiteitsitem over dit onderwerp.

Beantwoord deze vragen. a

Over welke onderneming gaat het?

Op welke manier heeft dit actualiteitsitem met logistiek te maken?

pl aa

CHECKLIST

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

Ik kan het begrip logistieke keten toelichten.

Ik kan de processen in een magazijn toelichten.

Ik kan het nut van track and trace omschrijven.

Ik kan duurzame logistiek omschrijven.

Ik kan het belang van logistiek voor Vlaanderen en BelgiĂŤ toelichten.

Ik kan een affiche ontwerpen.

jk ex

Ik kan het begrip logistiek toelichten.

LEVEL 6

THEMA 2

EXTRA OEFENMATERIAAL

KAN BETER

LEVEL 7 Is een job als verkoop-, magazijnof onthaalmedewerker iets voor jou?

Ontleed de onderstaande cartoon met behulp van de KIAM-methode: kijken, interpreteren, actualiseren en mening. STAPPENPLAN

pl aa

INTRO

Stap 1: Kijken: Wat stelt de afbeelding in zijn geheel voor?

â€“ Wat stellen de verschillende radertjes voor?

jk ex

â€“ Wat is er belangrijk in een raderwerk?

Stap 2: Interpreteren: Waarover gaat die cartoon volgens jou? Wat wil de cartoonist zeggen?

Stap 3: Actualiseren: Kwam het onderwerp onlangs nog in het nieuws? Leg kort uit.

Stap 4: Mening: Wat is jouw mening? Ga je akkoord met de boodschap van de cartoonist?

Is de job van verkoopmedewerker, magazijnmedewerker of onthaalmedewerker iets voor jou?

LEVEL 7

In dit level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag:

THEMA 2

Explore 1â€” Welke taken voeren werknemers in een supermarkt uit?

jk ex

pl aa

Bekijk de afbeelding van de supermarkt. Er zijn veel mensen aan het werk. Noteer het beroep en omschrijf de taken.

BEROEP

TAAK

Explore 2â€” Wat zijn de taken van een verkoopmedewerker? 1

a b

LEVEL 7 THEMA 2 92

Als je een winkel binnenkomt, vind je het heel normaal dat alle artikelen uitgestald staan en dat je snel geholpen wordt. Verschillende mensen dragen daartoe bij. Een verkoopmedewerker is een van die mensen.

Welke mensen zijn er nodig in een retailwinkel? Wat zijn dan de taken van een verkoopmedewerker? Bespreek klassikaal.

Op al die vragen zoek je nu een antwoord in het verhaal van Nathalie. Lees het verhaal.

Vul daarna bij elke functie de taken in. TAAK

pl aa

BEROEP

Toen ik zestien was, had ik nog geen plannen om verkoopster te worden. Ik wilde wel een beroep waarin ik veel contact met mensen zou hebben en daarom besloot ik de richting Retailassistent te volgen. Na dat zesde jaar volgde ik nog een zevende jaar Winkelbeheer en etalage.

jk ex

Ik ben zeven jaar geleden afgestudeerd. De vakantie was pas begonnen toen mijn moeder in de stad een advertentie zag hangen aan het uitstalraam van een supermarkt. De supermarkt was nog in opbouw en zocht heel veel werknemers.

THEMA 2

Als retailmedewerker staat het helpen van klanten centraal, maar daarnaast krijg ik ook heel wat andere deeltaken. Daarom vind je in jobadvertenties (vacatures) ook andere benamingen voor mijn job, zoals aanvuller, kassier of verkoper. Naast de verkoop behoren immers ook het controleren van de binnenkomende goederen, het opslaan van die goederen en de merchandising – dat is alles wat te maken heeft met het presenteren van de artikelen – tot mijn taak. Regelmatig moet ik ook bijspringen aan de kassa.

LEVEL 7

Ik solliciteerde onmiddellijk voor de job van verkoopmedewerker en werd diezelfde week nog uitgenodigd voor een gesprek. Het gesprek was heel positief en ‘s avonds kreeg ik al bericht dat ik mocht starten in die functie.

Mijn werk is heel gevarieerd. Ik ben met de klanten bezig, maar daarnaast krijg ik ook regelmatig een extra opleiding. Binnenkort volg ik een training om met het nieuwe kassasysteem om te gaan en een training over de professionele aanpak van klachten. We stimuleren elkaar om goed samen te werken, zo zorgen we voor een aangename sfeer in de winkel. Als ik nu terugdenk aan mijn schooltijd heb ik veel gehad aan de verkoopgesprekken, de praktijklessen en aan de stage. Praktijkervaring is de beste leerschool.

pl aa

verkoopmedewerker?

Ga naar het onlinelesmateriaal. Bekijk de twee filmpjes. Noteer de tien taken van een verkoopmedewerker.

jk ex

Wat betekent het begrip attitude? Zoek het woord in een woordenboek op. Omschrijf het begrip in je eigen woorden.

THEMA 2

LEVEL 7

Explore 3â€” Wat verwacht een werkgever van een

Wat betekent het begrip vaardigheid? Zoek het woord in een woordenboek op. Omschrijf het begrip in je eigen woorden.

Noem vijf vaardigheden die een retailmedewerker onder de knie moet hebben?

In de woordenwolk hieronder staan de belangrijkste attitudes die een werkgever van een retailmedewerker verwacht. Verwerk deze opdracht met een tekstverwerker met het onderstaande stappenplan. Neem eerst de ICT-fiches van tekstverwerker door.

vlot

jk ex

ordelijk teamgericht klantvriendelijk nauwkeurig

flexibel

pl aa

spontaan

discreet

STAPPENPLAN

Stap 1: Geef je document de titel ‘Attitudes_van_een_verkoopmedewerker’. Geef de titel lettergrootte 16. Gebruik voor het document lettertype Times New Roman. Stap 2: Neem de attitudes over in een tekstverwerker. Gebruik een opsommingsteken voor elke attitude. Stap 3: Noteer achter elke attitude een concreet voorbeeld. Stap 4: Schrijf je naam in de koptekst en de datum in de voettekst.

THEMA 2

LEVEL 7

Stap 5: Bewaar het bestand in je portfolio onder de naam ‘Attitudes_van_een_verkoopmedewerker’.

Explore 4— Heb jij de nodige vaardigheden voor een kassier? Hoeveel munten en / of biljetten moet een kassier minimaal gebruiken om de klant gepast terug te geven? Pieter Devriendt koopt een computerspel van 25,95 euro. Hij betaalt met een biljet van € 50,00

Stijn Bertels koopt een ijsje van 3,75 euro. Hij betaalt met een biljet van € 5,00.

De vader van Juline koopt een printer van 115,00 euro. Hij betaalt met een biljet van 100,00 en een biljet van 50,00 euro.

pl aa

jk ex

Explore 5— Hoe informeer je de klanten over de plaats van een artikel?

Ga naar het onlinelesmateriaal. Download het grondplan van Krea met de winkelafdelingen en artikelgroepen. Druk het grondplan af.

Een leerling – de retailmedewerker – trekt een kaartje uit de doos met afdelingen en een kaartje uit de doos met artikelgroepen. De klant bevindt zich op de plaats die op het afdelingen kaartje staat en gaat op zoek naar het artikel.

De retailmedewerker legt aan de andere leerlingen van de klas – de klanten – de weg naar het artikel uit. Gebruik het grondplan.

THEMA 2

LEVEL 7

Tip:

Maak gebruik van deze zinnen: – Heeft u een grondplan van de winkel? – Ik toon u de afdeling op het grondplan. – U loopt langs … – U neemt de … gang rechts / links. – Volg de … pictogrammen / bordjes / kleuren. – Ga rechtdoor … – Bij de speelhoek / het ballenbad / de shop / de schoenkasten gaat u naar links / rechts. – Aan uw linker-/rechterkant vindt u … – Recht voor u ziet u …

Explore 6— Is een job als verkoopmedewerker iets voor jou? Doe de onlinetest en ontdek of een job als verkoopmedewerker iets voor jou is. a b c

pl aa

Surf via het onlinelesmateriaal naar de website van VDAB. Vul in het zoekveld ‘Ontdek of een specifiek beroep bij je past’ ‘verkoopmedewerker’ in. Vul de test in. Druk de ingevulde test en je score af. Bewaar de test in je portfolio.

Explore 7— Wat zijn de kerntaken van een onthaalmedewerker?

Ga naar het onlinelesmateriaal en bekijk het filmpje.

Wat zijn volgens jou de kerntaken van een onthaalmedewerker. Markeer ze.

jk ex

bezoekers naar de vergaderruimte begeleiden koerierdiensten bestellen

goederen verzendklaar maken

parkeerplaats reserveren

inlichtingen verstrekken aan bezoekers badges klaarleggen voor de bezoekers facturen opstellen bezoekers ontvangen agenda beheren

personeel aanwerven bezoekers registreren

facturen boeken

LEVEL 7

de telefooncentrale bedienen

THEMA 2

vergaderzalen klaarzetten

lichtkranten maken om bezoekers te verwelkomen

Explore 8— Hoe belangrijk is de eerste indruk? Herbekijk het beroepenfilmpje. Hoe geeft Sabine de bezoekers het gevoel dat ze welkom zijn?

Lees het volgende onthaalgesprek. Beantwoord daarna de vragen. Welke fouten maakt Danny tijdens het gesprek?

Hoe zou jij dit aangepakt hebben?

jk ex

pl aa

Laurent Huyghe meldt zich aan bij de ontvangstbalie van M&C voor zijn sollicitatiegesprek met Sigrid Luijten. Danny Opdebeeck ontvangt hem. Tijdens de verwelkoming brengt Inge Franken fotokopieën. Goedemorgen meneer, kan ik u helpen?

Danny:

THEMA 2

LEVEL 7

Laurent:

Ik heb een afspraak met Sigrid Luijten.

Danny:

Wat is de reden van uw bezoek?

Laurent:

Ik kom solliciteren naar de functie van onthaalmedewerker.

Inge:

Danny, hier zijn de fotokopieën die je gevraagd hebt. Waar mag ik ze leggen?

Danny:

Leg ze daar maar neer, Inge. Zeg, heb je er ook aan gedacht om de krant voor mij opzij te leggen?

Inge:

Ja, de reclamebon voor die strandvakantie staat erin, hoor! Wil je echt naar Alanya gaan? Daar is het voor mij veel te warm op dat moment van het jaar.

Danny: Voor mij niet, hoor! Hoe warmer, hoe beter. Maar ik moet nu verderwerken. Tot straks. Meneer, wie mag ik aanmelden? Laurent:

Laurent Huyghe.

Danny:

Een ogenblik alstublieft.

Danny verwittigt Sigrid dat de sollicitant aangekomen is. Danny: Mevrouw Luijten verwacht u. Is dit uw eerste sollicitatie als onthaalmedewerker? Ja, ik ben pas afgestudeerd.

Laurent:

pl aa

Danny: Je weet toch dat je mij gaat vervangen tijdens mijn verblijf in het ziekenhuis? Ik moet namelijk geopereerd worden aan mijn meniscus. Doet u maar goed uw best, want er zijn nog twee kandidaten. Maar ik zal u laten gaan. U neemt hier de trap naar de eerste erdieping. Het kantoor van mevrouw Luijten bevindt zich aan het v einde van de gang links. Veel succes. Dank u wel!

Laurent:

Explore 9— Wie is de meest geschikte kandidaat voor de

jk ex

functie van onthaalmedewerker?

Sigrid Luijten, de bedrijfsleider van M&C, is op zoek naar een tijdelijke vervanger voor Danny Opdebeeck, de onthaalmedewerker. Het interimkantoor heeft drie kandidaten aanbevolen.

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er de profielen van de drie kandidaten. Lees ze grondig door. Welke kandidaat is volgens jou het meest geschikt als onthaalmedewerker? Waarom?

Explore 10— Hoe begeleid je een bezoeker snel en correct?

Werk per twee. Ieder duo moet de weg naar een bepaalde plaats uitleggen. Leerling A beschrijft de weg. Leerling B beoordeelt of de opdracht correct werd uitgevoerd en of de bezoeker vlot en efficiënt zijn bestemming bereikt.

THEMA 2

a b

LEVEL 7

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er het grondplan van M&C. Download het grondplan en druk het af.

EVALUATIEFICHE ROUTE BESCHRIJVEN Score

—

Opdracht vooraf goed gelezen

—

Route vooraf bedacht

—

Bezoeker efficiënt begeleid

Max

Opmerkingen

pl aa

TOTAAL

Explore 11— Is een job als onthaalmedewerker iets voor jou? Doe de onlinetest en ontdek of je klantvriendelijk genoeg bent om onthaalmedewerker te worden. Surf via het onlinelesmateriaal naar de website van Zaleco. Vul de test in. Druk de ingevulde test en je score af. Bewaar de test in je portfolio.

a b c

Explore 12— Wat zijn de taken van een magazijnmedewerker

jk ex

en een heftruckchauffeur?

THEMA 2

LEVEL 7

Ga naar het onlinelesmateriaal en bekijk de beroepenfilmpjes. Noteer de taken van een magazijnmedewerker en een heftruckchauffeur.

100

Explore 13— Welke attitudes en vaardigheden heb je nodig voor logistieke beroepen?

Lees de beroepsfiches van magazijnmedewerker en heftruckchauffeur. Ze bevatten de vaardigheden en attitudes die je nodig hebt voor elk van beide beroepen. Plaats het beroep boven de beroepsfiche. Markeer:  de vaardigheden in het groen;  de attitudes in het rood.

Je verplaatst goederen met behulp van een heftruck. Je stapelt, ontstapelt, laadt en lost goederen. Voor het bijhouden van die handelingen en van verplaatsingen van goederen wordt er steeds meer gebruikgemaakt van de computer. Je werkt alleen of in groep. Je kunt op verschillende locaties werken, bijvoorbeeld op kades, in magazijnen, productieruimtes of koelruimtes. Je werkt heel ordelijk en nauwkeurig en leeft de veiligheidsnormen strikt na. Afhankelijk van de locatie werk je overdag, in een twee- of drieploegenstelsel of volcontinu. Een specifieke opleiding is vereist, eventueel via bijscholing. Veel bedrijven vragen vooraf een attest voor het rijden met een heftruck.

LEVEL 7 THEMA 2

jk ex

Je staat in voor de ontvangst, de opslag, de voorbereiding en het distributieklaar maken van goederen. Je kijkt de lading na en verzamelt de orders. Je hebt geregeld contact met interne en externe klanten en leveranciers. Je werkt op de computer via specifieke computerprogramma’s voor magazijnbeheer. Je werkt in een magazijn bij distributeurs of concessiehouders, in opslagplaatsen of op de kade. Je werkt alleen of in ploegverband. Om het laden en lossen te vergemakkelijken gebruik je machines. In sommige gevallen moet je manueel zaken verplaatsen. Het komt voor dat je moet werken met gevaarlijke goederen en stoffen. Er is geen specifieke opleiding. De job wordt geleerd op de werkplek. Een attest van heftruckbestuurder is een pluspunt.

pl aa

a b

101

Explore 14— Is een job als magazijnmedewerker iets voor jou?

Doe de onlinetest en ontdek of een job als verkoopmedewerker iets voor jou is. a b c

TO THE POINT

pl aa

Surf via het onlinelesmateriaal naar de website van VDAB. Vul in het zoekveld ‘Ontdek of een specifiek beroep bij je past’ ‘magazijnmedewerker’ in. Vul de test in. Druk de ingevulde test en je score af. Bewaar de test in je portfolio.

jk ex

Er bestaan verschillende benamingen voor de jobs in een winkel, maar de taken zijn min of meer dezelfde. Je kunt alles terugbrengen tot enkele basisfuncties. De belangrijkste taak van de verkoop- of retailmedewerker is de verkoop zelf. Hij zorgt ook voor vlotte aanvullingen en de presentatie van de artikelen, en werkt soms aan de kassa. Die deelfuncties vind je in een vacature (jobadvertentie) terug als: verkoper, aanvuller en kassier. Een verkoopmedewerker moet klantvriendelijk, flexibel, nauwkeurig, ordelijk, spontaan, teamgericht en vlot zijn.

Het onthaal is voor een bezoeker of een (mogelijke) klant het eerste aanspreekpunt binnen een bedrijf of een organisatie. Een goed klantenonthaal is dus heel belangrijk. Het geeft de bezoeker een eerste indruk en zegt veel over het bedrijf of de organisatie. Een vriendelijke onthaalmedewerker is dan ook een essentiële schakel in ieder bedrijf. Als hij de klant op een goede manier ontvangt, dan zullen ongetwijfeld meerdere gesprekken of bezoeken volgen.

THEMA 2

LEVEL 7

Bovenop het onthaal en de registratie van bezoekers moet de onthaalmedewerker ook de telefooncentrale bedienen en doorschakelen wanneer dat nodig is. Soms controleert of klasseert hij ook documenten en reserveert indien nodig parkeerplaatsen en behandelt hij de post.

102

Van een onthaalmedewerker wordt verwacht dat hij klantvriendelijk, flexibel en polyvalent is. Een verzorgd voorkomen en voldoende inlevingsvermogen zijn belangrijk.

In de logistiek komen verschillende beroepen voor. Een magazijnmedewerker (of magazijnier) voert allerhande taken uit in het magazijn zoals: — goederen lossen en controleren, — goederen opslaan en verzamelen, — goederen opsturen naar de klant. Een heftruckchauffeur moet: — goederen uit de vrachtwagen lossen of inladen, — goederen vervoeren doorheen het magazijn.

pl aa

Voor zowel de magazijnmedewerker als heftruckchauffeur zijn deze attitudes belangrijk: — nauwkeurigheid: Hij hecht belang aan kwaliteit en past de regels strikt toe. — flexibiliteit: Hij kan zich aanpassen aan veranderende omstandigheden. — stressbestendigheid: Hij blijft rustig wanneer het moeilijk gaat of wanneer het druk is. — veiligheid: Hij past de veiligheidsregels correct toe. In een magazijn rijden immers veel machines rond en een ongeluk is snel gebeurd.

jk ex

Tot slot zijn er een aantal vaardigheden noodzakelijk. Dit zijn enkele voorbeelden. — Hij spreekt goed Nederlands. — Hij kan met een computer overweg. — Hij kan een heftruck besturen en bezit dus een heftruckrijbewijs. Dat is vaak een vereiste.

Action 1— Hoe ziet een jobadvertentie voor de retail eruit?

a b c d

Welke functie wordt er aangeboden? Welke taken behoren tot die functie? Welke kennis of vaardigheden moet je minstens hebben om in aanmerking te komen voor die job? Aan welke attitudes hecht de werkgever veel belang?

LEVEL 7

Zoek drie jobadvertenties voor een job in de verkoop. Beantwoord voor elke jobadvertentie deze vragen.

THEMA 2

103

Verwerk deze opdracht met een tekstverwerker aan de hand van het volgende stappenplan. STAPPENPLAN Stap 1: Geef het document de titel ‘Jobadvertenties in de retail’. Geef de titel KOP 1 als opmaakstijl. Gebruik daarvoor ICT-fiche_T_11. Stap 2: Voeg drie subtitels of ondertitels toe, met name ‘Jobadvertentie 1’, ‘Jobadvertentie 2’ en ’Jobadvertentie 3’. Gebruik KOP 2 als opmaakstijl. Gebruik daarvoor ICT-fiche_T_11. Stap 3: Voeg onder elke subtitel een tabel met twee kolommen en vier rijen toe. Gebruik daarvoor ICT-fiche_T_15. Stap 4: Voeg de eerste kolom samen zodat je slechts een rij hebt in de eerste kolom en vier rijen in de tweede kolom. Gebruik daarvoor ICT-fiche_T_20.

Stap 5: Kopieer en plak elke jobadvertentie in de eerste kolom van elke tabel.

pl aa

Stap 6: Kies voor elke tabel hetzelfde lettertype, bijvoorbeeld Arial, lettertype 11. Gebruik daarvoor ICT-fiche_T_03. Stap 7: Noteer de antwoorden op de vier vragen in de tweede kolom van elke tabel. Voor elke vraag en bijhorend antwoord gebruik je een rij in de tweede kolom. Zorg voor een ordelijke lay-out.

Stap 8: Schrijf je naam in de koptekst en de datum in de voettekst. Gebruik daarvoor ICT-fiche_T_13. Bewaar het bestand in je portfolio onder de naam ‘Jobadvertenties_retailmedewerker’.

jk ex

Action 2— Hoe geef je wisselgeld terug? Geef zo weinig mogelijk biljetten en muntstukken als wisselgeld terug. In de tabel zie je op welke manier het wisselgeld werd teruggegeven.

Is de teruggave juist – met het minimale aantal munten – of fout? Verbeter de foute teruggave in een andere kleur.

a b

WISSELGELD

0,05 EURO

0,40 euro

GEBRUIKTE MUNTSTUKKEN

0,10 EURO

LEVEL 7

4,60 euro

THEMA 2

0,50 EURO

1,00 EURO

2,00 EURO

0,30 euro

104

0,20 EURO

1 1

0,75 euro

0,85 euro

JUIST

FOUT

Action 3— Hoe informeer je de klanten over de plaats van een artikel?

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er het grondplan van Decathlon met daarop vier soorten sportschoenen in verschillende afdelingen. Download dat winkelplan en druk het af. Maak gebruik van deze zinnen:

KLANT

— — —

Excuseer, kunt me vertellen waar ik … kan vinden? Ik zoek … Goedendag, ik ben op zoek naar … In welke afdeling kan ik … vinden?

— — — — —

Heeft u een grondplan van de winkel? Ik toon u de afdeling op het grondplan. U loopt langs … U gaat de … gang rechts / links in. Volg de … pictogrammen / bordjes / kleuren. Ga rechtdoor. Bij de speelhoek / het ballenbad / de shop / de schoenkasten gaat u naar links / rechts … Aan uw linker-/rechterkant vindt u … Recht voor u ziet u …

pl aa

—

RETAILMEDEWERKER

Tip:

— —

Werk per twee. Schrijf met je buur de route uit van het onthaal naar de mountainbikeschoenen.

Werk alleen. Schrijf de route uit van de mountainebikeschoenen naar de voetbalschoenen.

jk ex

LEVEL 7

Wijs de klant mondeling de weg vanaf de voetbalschoenen tot aan de zwemvliezen. Gebruik het plan van Decathlon. Met een vierde klant oefen je het toelichten van de winkelindeling aan de hand van het grondplan in. Loods de klant van de zwemvliezen naar de tennisschoenen.

THEMA 2

105

Action 4â€” Welke sollicitanten hebben de juiste kwaliteiten voor een onthaalmedewerker?

Tijdens een sollicitatiegesprek voor de functie van onthaalmedewerker doen een aantal kandidaten de volgende uitspraken. a b

Noteer bij elke uitspraak of de kandidaat de juiste kwaliteit heeft. Leg telkens uit waarom je dat antwoord kiest. POSITIEF / NEGATIEF

Voor mij is het belangrijk dat het een nine-to-fivejob is omdat ik kinderen heb.

Ik durf vreemde talen te spreken, ook al ben ik daar niet zo sterk in.

pl aa

Ik kan gemakkelijk iets uitleggen.

UITSPRAAK

jk ex

Ik kan niet goed met computers werken en ik hou er ook niet van.

Op rustige momenten kan ik privĂŠzaken regelen, zoals een afspraak maken bij de tandarts.

Ik word niet snel van mijn stuk gebracht.

THEMA 2

LEVEL 7

106

Ik kan niet goed omgaan met kritiek.

Ik besteed weinig aandacht aan mijn kleding. Als ik mijn job maar goed doe.

Action 5— Hoe lees je een jobadvertentie uit de logistieke sector?

Lees de jobadvertenties voor een aantal logistieke beroepen. Noteer in de tabel: a b c

de logistieke job, de voornaamste taken, de vermelde attitudes en vaardigheden.

Taken:

Je staat in voor: – de controle van de kwaliteit en de hoeveelheid van de producten bij binnenkomst in het magazijn, – het lossen van de vrachtwagens,

pl aa

Gezocht: Logistiek medewerker

Job:

Vereiste studies: – geen specifieke studievereisten – talenkennis: Frans, Engels, Nederlands en Duits We bieden: – een contract van onbepaalde duur, – een voltijdse job, – een hospitalisatieverzekering, – een goede verloning, – veel afwisseling, – mogelijkheid tot het volgen van opleiding.

Attitudes:

Vaardigheden:

LEVEL 7

jk ex

We verwachten: – enige ervaring als magazijnier, – bereidheid om gerichte opleidingen te volgen, – een rijbewijs B (C / CE is een pluspunt) en een heftruckrijbewijs, – een positieve instelling, – ordelijkheid, – flexibiliteit.

THEMA 2

– de orde en de netheid in het magazijn.

107

Job:

“Wij zoeken een magazijnier!”

op. Je verzamelt de bestellingen en maakt ze klaar. Je hebt geregeld contact met klanten en leveranciers.

Het is belangrijk dat je goed kunt samenwerken, zowel

met mensen binnen het bedrijf als daarbuiten. Je kunt met bepaalde computerprogramma’s voor

magazijnbeheer werken. Enige ervaring als magazijnier

is gewenst.

Attitudes:

Vereiste studies: – 3e graad Retail en logistics assistant bso – Bij voorkeur: Specialisatiejaar 7 Logistiek bso – een goede talenkennis van het Nederlands – een rijbewijs type: B Verwacht: – flexibel qua werkuren – zelfstandig kunnen werken – nauwkeurig kunnen werken – zin voor netheid

ki In LEVEL 7 THEMA 2 108

Vaardigheden:

jk ex

– een heftruckrijbewijs.

– minstens twee jaar ervaring

pl aa

– 3e graad Office en logistics assistant bso

Taken:

Als magazijnier ontvang je de goederen en sla je ze

Job:

Ben jij de logistiek medewerker die we zoeken?

We verwachten van jou: hoogstens een diploma hoger secundair beroep.

Taken:

Attitudes:

pl aa

Jouw takenpakket: Je werkt samen met een ploeg vrijwilligers onder leiding van een begeleider. Je staat in voor de vlotte aanvoer van goederen (groenten, fruit, zuivel, brood …) o.a. vanuit de Mechelse Veiling, voedselbank Brussel (gelegen in Anderlecht) en lokale leveranciers uit het Leuvense die we verkopen in de sociale kruidenier of verwerken in het sociaal restaurant. Je zorgt voor een ordelijke opslag van deze goederen. Je garandeert ook een vlotte afvalverwerking. Je hebt een collega die met je meerijdt als convoyeur (laden en lossen).

jk ex

Jouw profiel: ∙ rijbewijs B en enkele jaren rijervaring ∙ basiskennis Nederlands ∙ klantvriendelijk ∙ teamspeler ∙ fysiek fit (veel til- en hefwerk) ∙ discreet, hoffelijk en eerlijk ∙ Je kunt vlot omgaan met collega’s en klanten. ∙ Je steekt graag de handen uit de mouwen en wilt graag bijleren. ∙ Je kunt gevarieerd werk aan en ziet niet op tegen die afwisseling. ∙ Gezonde voeding en armoede interesseren je.

Vaardigheden:

Vereiste studies ∙ Diploma secundair onderwijs ∙ Talenkennis: Nederlands ∙ Werkervaring: beperkt ∙ Rijbewijs: B

Verklaar deze woorden en geef telkens een voorbeeld uit de logistiek. De bovenstaande job advertenties kunnen je daarbij helpen. flexibiliteit:

LEVEL 7

THEMA 2

109

een positieve instelling:

kwaliteit van de producten:

een afwisselende functie:

Goede verloning:

Zoek nog twee jobadvertenties voor een logistieke job die je interesseert. Druk die af en voeg ze toe aan je portfolio.

jk ex

pl aa

Action 6â€” Werkplekleren om de job van verkoop-, magazijn-

en onthaalmedewerker beter te leren kennen

Een job leer je het best kennen door die te doen en aan de lijve te leren ondervinden. a

Duid aan welke medewerker je graag een dag zou volgen. een verkoopmedewerker een onthaalmedewerker een magazijnmedewerker

THEMA 2

LEVEL 7

110

Noteer de naam en het adres van de onderneming waar je meeloopt met een van de werknemers.

Verzamel informatie over de taken van de medewerker. Illustreer eventueel met foto’s maar vraag eerst of je foto’s mag nemen. Vraag de medewerker naar de top drie van vaardigheden die belangrijk zijn voor het uitvoeren van de job. Vraag eveneens naar de top drie van attitudes die de werkgever verwacht van de job die de medewerker moet uitvoeren Wanneer je terug op school bent, verwerk je alle verzamelde informatie in een overzichtelijk document. Bewaar het document in je portfolio. Je mag trots zijn op je werk.

d e f g

BREAKING NEWS Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een actualiteitsitem over dit onderwerp.

Beantwoord de volgende vragen.

pl aa

Over welke branche gaat het in deze rubriek?

Over welke winkel gaat het?

jk ex

CHECKLIST

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst. EXTRA OEFENMATERIAAL

KAN BETER

Ik kan een cartoon interpreteren aan de hand van de KIAM-methode.

Ik kan informatie uit een tekst, een filmfragment, een jobadvertentie … halen.

Ik kan de taken van een verkoopmedewerker toelichten.

Ik kan de kennis en vaardigheden van een verkoopmedewerker toelichten.

Ik kan de nodige attitudes van een verkoopmedewerker toelichten.

THEMA 2

LEVEL 7

111

Ik kan een klant snel teruggeven bij een betaling aan de kassa.

Ik kan op een efficiënte manier informatie opzoeken op internet.

Ik kan een tekst een bepaald lettertype en een bepaalde lettergrootte geven.

pl aa

11 Ik kan een kopen voettekst toevoegen aan een document.

12 Ik kan een tabel toevoegen in een tekst.

14 Ik kan de kennis en vaardigheden van een onthaalmedewerker toelichten.

15 Ik kan de nodige attitudes van een onthaalmedewerker toelichten.

16 Ik kan de taken van een magazijn medewerker toelichten.

jk ex

13 Ik kan de taken van een onthaal medewerker toelichten.

17 Ik kan de kennis en vaardigheden van een magazijnmedewerker toelichten. 18 Ik kan de nodige attitudes van een magazijnmedewerker toelichten.

LEVEL 7

Ik kan de klant informeren over de plaats van een artikel in de winkel.

13 Ik kan cellen van een tabel samenvoegen.

THEMA 2

EXTRA OEFENMATERIAAL

10 Ik kan ingestelde stijlen gebruiken.

112

KAN BETER

LEVEL 8 Wanneer maakt een onderneming winst of verlies? INTRO In level 3 heb je al gebrainstormd over een actie om geld in te zamelen voor nieuw kampeermateriaal. Deze twee voorstellen liggen op tafel: een multiculturele avond of een sponsorloop.

Werk per twee. Welke actie zal het meeste geld opbrengen?

jk ex

pl aa

Waarom denk je dat? Noteer minstens drie argumenten.

In dit level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag:

LEVEL 8

Wanneer maakt een onderneming / organisatie winst of verlies?

THEMA 2

113

Explore 1â€” Wat zijn de kosten en opbrengsten van een plantenshop?

KOST EN OPBRENGST

Een opbrengst is het geld dat je ontvangt voor de verkoop van goederen of de levering van diensten. Een kost is het geld dat je moet betalen voor het gebruik van een goed of dienst om iets te produceren of te verkopen.

pl aa

de kosten in het rood, de opbrengsten in het groen.

Fleur en Dries, een jong koppel, hebben het aangedurfd, een plantenshop op te starten. Hun zaak is gespecialiseerd in het kweken van Japanse hulst, een alternatief voor de buxusplant die zwaar te lijden had onder de buxusrups. Omdat de verkoop van Japanse hulst erg afhankelijk is van het seizoen, kunnen Fleur en Dries niet in elk seizoen evenveel verkopen. Daarom verkopen ze enerzijds planten in kuipen (pot) en anderzijds scheuten. De planten in kuipen worden meestal het hele jaar door verkocht. De scheuten verkopen vooral in de lente en de herfst vlot. De verkoopprijs van een plant met kuip bedraagt 14,00 euro. De gemiddelde verkoopprijs van een scheut bedraagt 2,25 euro. De scheuten en de planten voor de kuipen worden door Fleur en Dries zelf gekweekt. De aankoopkost per stek bedraagt 1,00 euro. De pot waarin de plant wordt verkocht, kost 2,00 euro per stuk. Omdat Fleur en Dries nieuw zijn in de omgeving, willen ze zich graag bekendmaken. Ze voorzien daarvoor een reclamebudget van 9 500,00 euro. Daarvan investeren ze 6 000,00 euro in reclame bij het opstarten van de zaak (begin november). Het resterende bedrag besteden ze in de lente om de planten te promoten.

THEMA 2

LEVEL 8

jk ex

a b

Lees de tekst over Fleur en Dries en markeer:

114

Het jaarlijkse onderhoud van de serres bedraagt 3 000,00 euro. De verzekeringspremie van de serres en de machines bedraagt jaarlijks 1 800,00 euro. Verder betalen ze jaarlijks voor: – telefoon: € 700,00 – kantoorbenodigdheden: € 300,00 – boekhouder: € 520,00 – drukwerk: € 1 550,00

Ook aan de elektriciteit gaat er elk jaar een groot budget op: – verlichting: € 375,00 – drijfkracht: € 1 200,00

pl aa

Tot slot is het waterverbruik voor de bevloeiing in de serres een grote uitgavenpost, jaarlijks 3 200,00 euro.

Zoek in een woordenboek of op internet de betekenis van de begrippen afzet en omzet. Noteer de betekenis in je eigen woorden. a

de afzet

de omzet

jk ex

Explore 2— Hoe bereken je de omzet?

Hoe wordt de omzet berekend? Noteer hier de wiskundige formule.

Lees deze info over de afzet van Fleur en Dries. Breng de afzet in kaart door de tabel aan te vullen.

THEMA 2

Wat de afzet betreft weten Fleur en Dries dat ze tijdens de herfst ongeveer 2 500 scheuten kunnen verkopen. Ook tijdens de lente worden nog scheuten verkocht, maar dan zijn dat er nog maar een 660-tal. De planten in kuipen worden tijdens drie seizoenen verkocht: lente, zomer en herfst. De lente is het beste seizoen. Dan zouden Fleur en Dries 3 500 planten kunnen verkopen. In de zomer is de verkoop iets minder, dan zou het om 2 500 planten gaan. Tijdens de herfst zouden dat er nog 1 500 zijn. De plant wordt altijd in een pot verkocht.

LEVEL 8

115

AANTAL SCHEUTEN

AANTAL PLANTEN IN KUIP

Winter Lente Zomer

Bereken de omzet per seizoen en per jaar met een rekenblad door het stappenplan te volgen. Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er het basisbestand. Gebruik de ICT-fiches voor rekenblad.

pl aa

Herfst

STAPPENPLAN

Stap 1: Voeg deze cellen samen: B1 tot en met D1; E1 tot en met G1. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_14.

Stap 2: Geef deze cellen de juiste opvulkleur: A1 tot en met H2; B7 tot en met C7; E7 tot en met F7. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_13.

jk ex

Stap 3: Geef alle cellen van de tabel een blauwe celrand. Gebruik daarvoor ICTfiche_R_13. De tabel zou er nu zo uit moeten zien: SCHEUTEN

Winter

OMZET

AANTAL

OMZET

TOTALE OMZET

Lente

AANTAL

VERKOOPPRIJS

PLANTEN IN KUIP

Zomer Herfst Totaal (jaar)

THEMA 2

LEVEL 8

Tip:

116

Noteer de getallen volgens de NBN-normen: Gebruik een spatie als scheidingsteken na de duizendtallen, noteer het euroteken voor het getal en schrijf twee decimalen. Gebruik ICT-fiche_R_06.

Stap 4: Vul de verkoopprijs van de scheuten en de planten in kuip in door gebruik te maken van de vulgreep. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_17. Stap 5: Vul de afzet in.

Stap 6: Bereken de omzet per seizoen door een formule te gebruiken. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_24. Tip:

Een formule begint altijd met een =-teken. Noteer de formule voor cel D3:

Stap 7: Bereken de totale omzet per seizoen door een formule te gebruiken. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_24. Noteer de formule voor cel H3:

pl aa

Noteer de functie die je gebruikt hebt in cel D7:

Stap 8: Bereken de totale omzet per jaar door een functie te gebruiken. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_24.

Explore 3â€” Welke kosten moet je in rekening brengen? HANDELSGOED

In de eerste plaats zijn er de kosten die je maakt als je de goederen aankoopt, ook wel handelsgoederen genoemd.

Bereken de aankoopkosten met een rekenblad door het stappenplan te volgen. Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er het basisbestand. Gebruik de ICT-fiches voor rekenblad. Denk eraan dat ze zowel voor de scheuten als de kuipplanten stekken aankopen.

jk ex

STAPPENPLAN

Stap 1: Voeg deze cellen samen: B1 tot en met D1 en E1 tot en met G1. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_14.

Stap 2: Geef deze cellen de juiste opvulkleur: A1 tot en met H2; B7 tot en met C7; E7 tot en met F7. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_13.

Stap 3: Geef alle cellen van de tabel een blauwe celrand. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_13. De tabel zou er nu zo uit moeten zien: STEKKEN

AANKOOPPRIJS

AANTAL

KUIPEN AANKOOPKOSTEN

AANKOOPPRIJS

AANTAL

AANKOOPKOSTEN

TOTALE AANKOOPKOSTEN

Winter

Herfst Totaal (jaar)

THEMA 2

Zomer

LEVEL 8

Lente

117

Tip:

Noteer de getallen volgens de NBN-normen: Gebruik een spatie als scheidingsteken na de duizendtallen, noteer het euroteken voor het getal en schrijf twee decimalen. Gebruik ICT-fiche_R_07.

Stap 4: Vul de aankoopprijs van de stekken en de kuipen in door gebruik te maken van de vulgreep. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_10. Stap 5: Vul de aantallen in. Stap 6: Bereken de aankoopkosten per seizoen door een formule te gebruiken. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_24. Een formule begint altijd met een =-teken. Noteer de formule voor cel D3:

Tip:

Noteer de formule voor cel H3:

pl aa

Stap 7: Bereken de totale aankoopkosten per seizoen door een formule te gebruiken. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_24. Stap 8: Bereken de totale aankoopkosten per jaar door een functie te gebruiken. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_24.

Daarbovenop zijn er ook de kosten die van belang zijn voor de goede werking van de onderneming. Dat kunnen geleverde diensten zijn zoals het onderhoud van de serres of de levering van elektriciteit. a

Bereken de andere kosten door de onderstaande tabel in te vullen.

jk ex

Noteer de functie die je gebruikt hebt in cel D7:

RUBRIEK

Elektriciteit

Reclame

Verzekeringen

Onderhoud

Telefoonkosten

Bureelbenodigdheden

Boekhouder

Drukwerk

Water

Totaal

In LEVEL 8 THEMA 2 118

BEDRAG

Bereken de totale kosten voor de plantenshop.

Explore 4â€” Hoe bereken je het resultaat van een onderneming?

Welke formule gebruik je om het resultaat van een onderneming te berekenen?

Markeer het juiste antwoord. a

Er is sprake van winst wanneer de opbrengsten groter / kleiner zijn dan de kosten.

Een onderneming lijdt verlies wanneer de opbrengsten groter / kleiner zijn dan de kosten

Bereken het resultaat van de plantenshop.

Maakt de plantenshop winst of verlies? Waaruit leid je dat af?

pl aa

Gifts?

Explore 5â€” Hoe krijg je snel een beeld van de omzet van

jk ex

Gifts verkoopt geschenkartikelen. Bereken de omzet. Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er het basisbestand en de filmpjes. Gebruik de ICT-fiches van rekenblad. STAPPENPLAN

Stap 1: Open het bestand Omzet_Gifts.xlsx met daarin de afzet en de eenheidsprijs van november.

Stap 2: Bereken de omzet in kolom E door een gepaste formule te gebruiken. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_24. Tip:

Een formule begint altijd met een =-teken.

Noteer de formule van cel E2:

Stap 3: Gebruik een gepaste formule om de totale omzet in cel E22 te berekenen. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_24. Noteer de formule voor cel E22: Stap 4: Bereken de minimumomzet in cel E23. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_24. Noteer de formule voor cel E23: Stap 5: Bereken de maximale omzet in cel E24. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_24.

Noteer de formule voor cel E25:

THEMA 2

Stap 6: Bereken de gemiddelde omzet in cel E25. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_24.

LEVEL 8

Noteer de formule voor cel E24:

119

Explore 6— Hoe evolueert de afzet van Gift? Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er het bestand Afzet_Gifts.xlsx met de afzet per productcategorie voor 2018, 2019 en 2020. Welke soort grafiek gebruik je om de evolutie van de afzet per productcategorie voor te stellen?

Waarom kies je dat grafiektype?

Neem ICT-fiche_R_28 door en bekijk het bijhorende filmpje. Stel daarna de afzet per productcategorie in een grafiek voor.  Plaats de grafiek op een nieuw blad.  Voeg de grafiektitel ‘Evolutie van de afzet per productcategorie’ toe.

TO THE POINT

pl aa

jk ex

De afzet is het aantal verkochte producten in een bepaalde periode. De omzet of opbrengst is het geldbedrag dat je krijgt bij het verkopen van de goederen of het leveren van diensten. De omzet bereken je door de verkoopprijs (p) te vermenigvuldigen met de afzet (q).

Een kost is het geld dat je moet betalen voor het gebruik van een product of dienst om iets te produceren of te verkopen.

THEMA 2

LEVEL 8

Het resultaat van een onderneming wordt berekend door de opbrengsten te verminderen met de kosten. Zijn de opbrengsten groter dan de kosten dan is er winst. Zijn de opbrengsten kleiner dan de kosten dan is er verlies.

120

Action 1â€” Wat zijn de kosten en opbrengsten van een dierenhotel?

Thorben heeft enkele jaren in een dierenspeciaalzaak gewerkt. Hij vond dat het tijd was om een nieuwe uitdaging aan te gaan en wil een dierenhotel beginnen. Hij is een echte dierenliefhebber en vond niet gemakkelijk onderdak voor zijn golden retriever wanneer hij zelf op reis wilde gaan.

Noteer tien voorbeelden van kosten die het uitbaten van een dierenhotel met zich meebrengt.

THEMA 2

LEVEL 8

jk ex

Zoek inspiratie op websites van bestaande dierenhotels.

Tip:

Werk per twee. Noteer vier voorbeelden van opbrengsten van het dierenhotel.

pl aa

121

Action 2— Kost of opbrengst? Zijn deze verrichtingen van Sportswear een kost of een opbrengst? Duid aan. SPORTSWEAR

KOST

OPBRENGST

… verkoopt trainingspakken aan voetbalclub F.C. Plein. … betaalt maandelijks interest op de lening van de firmawagen.

pl aa

… plaatst een publiciteitsadvertentie in een regionale krant.

… ontvangt de elektriciteitsfactuur voor de maand januari.

… verkoopt vijf voetballen aan basisschool De Linde. ... betaalt de maandelijkse huur voor het magazijn. … koopt voetbalschoenen bij Reebok Europe.

… ontvangt interest op de zichtrekening.

… betaalt de jaarlijkse premie van de autoverzekering van de firmawagen.

jk ex

… ontvangt een korting van leverancier Nike omdat de betaling van de factuur binnen vijf dagen gebeurde.

Action 3— Kun je van websites ontwerpen, je droomjob Lees de tekst over Jasmien en Stijn. Markeer:

maken?

THEMA 2

LEVEL 8

a b

122

de kosten in het rood, de opbrengsten in het groen.

Jasmien Degroot en haar vriend Stijn Martens zijn pas afgestudeerd als webdesigners. Zij willen van hun hobby hun beroep maken en hebben samen Design2Joy opgericht. De onderneming zal webapplicaties en websites ontwerpen.

THEMA 2

LEVEL 8

jk ex

pl aa

Om de kosten zo laag mogelijk te houden, blijven ze het eerste jaar in de studentenstudio die ze sowieso al huurden. De huurprijs van hun studio bedraagt 300,00 euro per maand. Voor het tweede jaar willen ze een bediende in dienst nemen waardoor zij gedwongen zijn een kleine woning met kantoorruimte te huren. De maandelijkse huurprijs schatten ze op 750,00 euro. De jaarlijkse loonkost van die bediende bedraagt 50 000,00 euro. Gedurende het eerste jaar blijft de omzet wellicht beperkt tot zo’n € 75 000,00 euro. Voor het tweede jaar rekenen ze op een omzet van 250 000,00 euro. Omdat dat hun enige inkomen is, zullen Jasmien en Stijn zich elk een bezoldiging uitkeren van 25 000,00 euro in het eerste jaar, en van 62 500,00 euro in het tweede jaar. Verder houden ze rekening met: — publiciteit bij de start van hun onderneming: € 1 500,00 — elektriciteit, gas, water: € 1 000,00 (jaar 1) € 3 000,00 (jaar 2) — huur van de informatica-uitrusting: € 2 500,00 (per jaar) — verzekeringen: € 1 350,00 (jaar 1) € 2 450,00 (jaar 2) — telefoon: € 2 500,00 (jaar 1) € 2 900,00 (jaar 2) — factuur van de boekhouder: € 2 000,00 (jaar 1) € 2 500,00 (jaar 2) — kantoormateriaal: € 2 750,00 (jaar 1) € 2 250,00 (jaar 2) — diversen: € 2 000,00 (jaar 1) € 2 500,00 (jaar 2) Om de oprichting te ﬁnancieren hebben ze een lening aangegaan op drie jaar, waarvoor in het eerste jaar 750,00 euro interest betaald wordt, en in het tweede jaar 500,00 euro.

123

Bereken het resultaat van Design2Joy. Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er het basisbestand en de bijhorende filmpjes. Gebruik de ICT-fiches van rekenblad. a

Pas het basisontwerp aan volgens het stappenplan zodat het er als volgt uitziet: STAPPENPLAN Stap 1: Pas de breedte van kolom A aan  35 (ICT-fiche_R_16). Stap 2: Pas de breedte van kolom B en C aan  12 (ICT-fiche_R_16). Stap 3: Pas de arcering van rij 1 – 4 – 6 – 20 – 22 en 23 aan (ICT-fiche_R_13). Stap 4: Zorg ervoor dat de tekst van rij 1 – 6 en 22 de juiste kleur krijgt (ICT-fiche_R_13). Stap 5: De tekst van rij 1 – 4 – 6 – 20 – 22 en 23 moet vetjes zijn (ICT-fiche_R_13).

Totaal

JAAR 1

JAAR 2

pl aa

OPBRENGSTEN

Stap 6: Breng de nodige randen aan (ICT-fiche_R_13).

jk ex

KOSTEN

JAAR 1

JAAR 2

JAAR 1

JAAR2

Totaal

RESULTAAT

Totaal

Vul de tabel in. STAPPENPLAN Stap 1: In kolom A vul je de rubrieken van de opbrengsten en kosten in. Stap 2: Verwijder overbodige rijen.

THEMA 2

LEVEL 8

Stap 3: Vul in kolom B en C de bedragen in. Zorg ervoor dat de het scheidingsteken voor de duizendtallen een spatie is. De bedragen moeten automatisch twee decimalen hebben (ICT-fiche_R_07).

124

Stap 4: Bereken de totalen van de kosten en de opbrengsten aan de hand van een formule. (ICT-fiche_R_24). Noteer de formule voor: –

het totaal van de kosten van jaar 1:

–

het totaal van de opbrengsten van jaar 1:

Stap 5: Bereken het resultaat in cel B21 en C21. Noteer de formule voor:

–

B21:

–

C21:

Bewaar het resultaat in je portfolio.

Action 4— Kun jij het resultaat van Campeerservice berekenen?

pl aa

Lees aandachtig het vraagstuk en bereken het resultaat van onderneming Campeerservice.

jk ex

Bereken de omzet van Campeerservice. Bereken de jaarlijkse aankoopkosten. Bereken de totale kosten voor Campeerservice. Bereken het resultaat van de onderneming. Maakt ze winst of verlies? Waaruit leid je dat af?

THEMA 2

LEVEL 8

a b c d e

Campeerservice verkoopt tenten en in het bijzonder tenten voor bergbeklimmers. De onderneming koopt de tenten aan voor 250,00 euro en verkoopt de tenten voor 385,00 euro. Jaarlijks verkopen ze 1 500 tenten. De andere kosten bedragen 120 000,00 euro.

125

Action 5— Hoe krijg je zicht op de omzet van Sportswear? Bereken de omzetcijfers van Sportswear. Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er het basisbestand. Gebruik de ICT-fiches voor rekenblad. Gebruik de gepaste functie. Bereken: de totale omzet:

de grootste omzet:

de kleinste omzet:

de gemiddelde omzet per jaar:

sportswear

Noteer telkens de gebruikte functie voor 2016.

pl aa

Action 6— Hoe is de omzet van Sportswear over de

jk ex

verschillende sportcategorieën verdeeld?

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er het bestand Omzet per sportcategorie.xlsx. Welke soort grafiek gebruik je om de evolutie van de omzet per productcategorie voor te stellen?

Waarom kies je dat grafiektype?

Stel de verdeling van de omzet per productcategorie in een grafiek voor. Gebruik ICT-fiche_R_31.  Plaats de grafiek op een nieuw blad.  Noteer de grafiektitel ‘Omzet per sportcategorie’.  Geef de percentages per categorie weer.

THEMA 2

LEVEL 8

126

sportswear

Action 7— Hoe stel je de evolutie van de omzet van Sportswear graﬁsch voor?

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er het bestand ‘evolutie_omzet_sportswear.xlsx’. Welk soort grafiek gebruik je om de evolutie van de omzet per productcategorie voor te stellen?

Waarom kies je dat grafiektype?

Stel de evolutie van de omzet per productcategorie in een grafiek voor. Gebruik ICT-fiche_R_30 en volgende.  Plaats de grafiek op een nieuw blad.  Noteer de grafiektitel ‘Evolutie omzet per sportcategorie’

pl aa

sportswear

jk ex

BREAKING NEWS 1

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een actualiteitsitem over dit onderwerp.

Beantwoord de volgende vragen.

Maakt deze onderneming winst of verlies?

Over welke onderneming gaat deze rubriek?

LEVEL 8

Wat is de reden hiervoor?

THEMA 2

127

CHECKLIST Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst. JA

EXTRA OEFENMATERIAAL

Ik kan het begrip opbrengsten toepassen op een voorbeeld.

Ik kan het verschil tussen afzet en omzet omschrijven.

Ik kan de omzet berekenen in een concreet voorbeeld.

Ik kan het begrip kosten toepassen op een voorbeeld.

Ik kan omschrijven hoe het resultaat wordt berekend.

Ik kan omschrijven wanneer een onderÂ neming winst of verlies maakt.

Ik kan de winst of het verlies in een concrete situatie berekenen.

Ik kan de vulgreep toepassen.

Ik kan een tabel functioneel opmaken (randen, arceringen, uitlijnen, cellen samenvoegen).

10 Ik kan de gegevens in een tabel de juiste getallennotaties geven (getal, percentage, valuta, datum).

pl aa

jk ex

In LEVEL 8 THEMA 2 128

KAN BETER

11 Ik kan data grafisch weergeven.

12 Ik kan het meest geschikte grafiektype kiezen voor een situatie.

13 Ik kan de formules som, gemiddelde, minimum, maximum toepassen.

LEVEL 9 Hoe halen bedrijven informatie uit digitale data? INTRO Ondernemingen zijn voortdurend bezig om data van onder andere hun klanten te verzamelen. Dankzij die data kunnen ze zo goed mogelijk inspelen op de klantbehoeften. a b

Bedenk zoveel mogelijk manieren waarop ondernemingen die data kunnen verzamelen. Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een aantal tools waarmee je een woordenwolk kunt maken. Maak een woordenwolk met alle antwoorden. Bewaar de woordenwolk in je portfolio.

jk ex

pl aa

In dit level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag:

LEVEL 9

Hoe halen bedrijven informatie uit (digitale) data?

THEMA 2

129

Explore 1— Wat is het verschil tussen data en informatie? VERSCHIL TUSSEN DATA EN INFORMATIE

Data of gegevens kunnen symbolen, getallen, tekens, graﬁeken, woorden … zijn. Er is pas sprake van informatie als er aan die gegevens een bepaalde betekenis gegeven wordt.

Leg de begrippen data en informatie uit aan de hand van het onderstaande voorbeeld. Markeer het juiste antwoord. De grafiek zelf levert data of gegevens / informatie.

De interpretatie en de conclusie zijn data of gegevens / informatie.

pl aa

Infographic 1: Seizoensspreiding van de overnachtingen in Vlaanderen

jk ex

Toerisme aan de kust en in de Vlaamse regio’s is erg seizoensgebonden, de bezetting in de kunststeden is eerder stabiel doorheen het jaar. Aan de kust vindt 35 % van alle overnachtingen plaats in de maanden juli en augustus, in de Vlaamse regio’s is dat 29 %. In de kunststeden zijn de twee zomermaanden goed voor 19 % van het jaartotaal. Vooral in de wintermaanden is het commerciële verblijftoerisme aan zee beperkt, terwijl in de Vlaamse regio’s wel nog redelijk wat overnachtingen plaatsvinden. Het is een uitdaging voor de toeristische sector om ook aan de kust en in de Vlaamse regio’s voor een meer stabiele omzet en tewerkstelling te zorgen.

Seizoensspreiding van de overnachtingen in Vlaanderen

1 800 000 1 600 000 1 400 000 1 200 000 KUNSTSTEDEN

1 000 000

130

600 000

VLAAMSE REGIO’S

400 000

KUST

200 000

Bron: toerismevlaanderen.be

dec

nov

okt

sept

aug

jul

jun

mei

apr

mrt

feb

0 jan

THEMA 2

LEVEL 9

800 000

Explore 2— Hoe kunnen gegevens gemanipuleerd worden? De verkoopafdeling van een onderneming stelde de gegevens in verband met de evolutie van de afzet van een bepaald product voor in de onderstaande grafieken. a b

Werk samen met je buur. Spreek af wie welke grafiek bestudeert. Welke conclusie kun je trekken over de evolutie van de afzet van jouw grafiek? 

Grafiek 1:



Grafiek 2:

Leg de twee conclusies naast elkaar. Wat stel je vast?

Hoe komt het dat dezelfde data tot een andere interpretatie leiden?

jk ex

Infographic 2: Afzet (in stuks)

pl aa

THEMA 2

LEVEL 9

Infographic 3: Afzet (in stuks)

131

Explore 3— Welke tools gebruiken ondernemingen om data te verzamelen?

Bekijk de onderstaande afbeeldingen van tools die een onderneming kan gebruiken om data te verzamelen. a

Noteer naast de letter de naam van de tool. Kies uit: experimenten – callcenter – locatiebepaling – surfgedrag – digitale klantenkaart (app) – identiteitskaart – klantenkaart

Noteer in de rechterkolom de data die de onderneming met de tool kan verzamelen. TOOL

jk ex

pl aa

THEMA 2

LEVEL 9

132

VERZAMELDE DATA

LEVEL 9

pl aa

THEMA 2

jk ex

In TOOL VERZAMELDE DATA

133

Explore 4— Hoe zetten de ondernemingen cookies in om data te verzamelen?

Doe thuis of op school de volgende test. Ga op zoek naar een specifiek product op Zalando, bol.com, Coolblue …

Shutterstock

.com

jk ex

pl aa

stock.com

Surf even later naar Google of Facebook. Wat merk je?

Elke website maakt gebruik van cookies. a

Heb jij deze melding al op het scherm van je laptop of pc gezien?

THEMA 2

LEVEL 9

Deze website maakt gebruik van cookies om de best mogelijke ervaring te bieden.

134

AKKOORD

MEER LEZEN

Lees deze tekst in verband met de werking van cookies als achtergrondinformatie voor de volgende opdracht.

pl aa

Op deze site worden cookies gebruikt om informatie op te slaan. Een cookie is een eenvoudig, klein bestandje dat met de paginaâ€™s van deze website wordt meegestuurd en door uw browser op de harde schijf van uw computer wordt opgeslagen. De daarin opgeslagen informatie kan tijdens het bezoek, of bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd worden. De cookies zijn noodzakelijk om deze site te laten functioneren. De meeste websites gebruiken cookies. We maken gebruik van diensten van derde partijen, die ook cookies plaatsen (bijvoorbeeld Google Analytics voor het analyseren van het gebruik van de website). Door op OK te klikken, geeft u aan akkoord te gaan met het plaatsen van deze cookies. Zie onze privacypolicy voor meer informatie. OK

Er bestaan verschillende soorten cookies. Combineer de soort cookies uit de linkerkolom met de juiste functie uit de rechterkolom. SOORT COOKIE

A Deze cookies bevatten de persoonlijke gegevens van de bezoeker van de site.

Analyserende cookies

B Deze cookies zijn noodzakelijk voor de goede werking van de website.

Marketingcookies

C Dankzij deze cookies kan de ondernemer het algemeen gebruik van de website meten.

ki In

LEVEL 9

Functionele cookies

THEMA 2

FUNCTIE

jk ex

135

Explore 5— Waarom manipuleren ondernemingen foto’s en ﬁlmpjes?

Ga naar het onlinelesmateriaal en bekijk er de twee filmpjes. Beantwoord deze vragen. Noem vier trucs die de adverteerder toepast.

Wat is het doel van die manipulatie?

THEMA 2

LEVEL 9

jk ex

pl aa

136

TO THE POINT

pl aa

Socialmediaberichten, e-mails, websites, sms’jes, nieuwsberichten, reclameborden … al die woorden, zinnen, cijfers en symbolen zijn gegevens die ons dagelijks bereiken. Alles draait om de beslissingen die je neemt op basis van de informatie die je uit de data afgeleid hebt.

Er is een verschil tussen de begrippen data (of gegevens) en informatie. Wat je waarneemt, zijn data of gegevens, ongeacht of er betekenis aan die waarnemingen gegeven wordt. Als je die data of gegevens interpreteert en er een betekenis aan geeft, worden ze informatie.

Gebruik deze tips om kwalitatieve informatie uit gegevens te halen: — Selecteer alleen data die een toegevoegde waarde hebben. Het komt er niet op aan zoveel mogelijk data te verzamelen. — Ga na of de data bewerkt zijn. Bewerkte data zijn niet altijd betrouwbaar. — Controleer de betrouwbaarheid van de bronnen door bijvoorbeeld een tweede bron te raadplegen.

jk ex

Data kunnen interessante informatie opleveren voor ondernemingen. Ze verzamelen daarom die data via tools zoals digitale klantenkaarten, surfgedrag, identiteitskaarten, het gebruik van apps, cookies, locatiebepaling, experimenten …

THEMA 2

LEVEL 9

Heel wat aspecten bepalen hoe en of een beeld bij de consument binnenkomt. Makers van beeldmateriaal werken er hard aan om het gewenste effect op de kijker te hebben. Een reclamebord met bewegend beeld, bijvoorbeeld, zal zeker gezien worden. De effecten van een 3D-film zijn grootser. Makers zoomen bijvoorbeeld in om iets te benadrukken of om iets anders te doen verdwijnen. Ze spelen met het perspectief van de kijker: als je een object van onderen fotografeert, lijkt het groter. Maar het kan ook subtieler: bepaalde kleuren roepen emoties op waardoor je nauwelijks beseft dat je mening of gevoel beïnvloed wordt. Als consument is het belangrijk om steeds bedacht te zijn op die beïnvloeding.

137

Action 1â€” Welke bronnen gebruiken ondernemingen uit het Vlaamse gewest om data te verzamelen?

Bestudeer deze grafiek over de analyse van big data en beantwoord de vragen. Geef twee voorbeelden van slimme apparaten.

Geef twee voorbeelden van draagbare toestellen met geolocatie.

Geef twee voorbeelden van andere bronnen.

pl aa

2018

jk ex

2016

Infographic 4: Bronnen van data (in procent), geanalyseerd door bedrijven met minstens tien werknemers in het Vlaamse gewest

Slimme apparaten of sensoren Geolocatie van draagbare toestellen Sociale media

Andere bronnen

THEMA 2

LEVEL 9

Bron: EnquĂŞte ICT-gebruik en e-commerce bij ondernemingen Statbel, bewerking Statistiek Vlaanderen

138

Action 2— Hoe proberen ondernemingen bezoekers van hun website te overtuigen om cookies te aanvaarden?

Bekijk deze schermafdrukken over het accepteren van cookies. a b

Van welke onderneming is de schermafdruk? Hoe overtuigt de onderneming de bezoeker om de cookies te accepteren.

pl aa

Onderneming:

Cookies helpen ons om jou jobs aan te bieden die écht bij jou passen.

Om je zoektocht naar een job of een kandidaat te vergemakkelijken en je persoonlijke aanbevelingen te kunnen geven, gebruikt ASAP cookies (zie onze cookie policy). Klik akkoord om verder te gaan of klik hier om je cookie-instellingen te bepalen. Opgelet: sommige functies op de website zullen niet werken als je cookies uitzet.

jk ex

Akkoord.

Onderneming:

Wij maken gebruik van cookies. Deze website maakt gebruik van cookies en vergelijkbare technologieën. Ik ga ermee akkoord dat bedrijven behorend tot Roularta Media Group en vertrouwde partners, gebruikersprofielen genereren voor het aanpassen van de website aan de gebruiker, voor marktonderzoek en voor reclame. De gegenereerde gegevens kunnen ook met derden worden gedeeld. Gedetailleerde informatie, ook over het recht om toestemming

✓

Ja, ik accepteer cookies.

THEMA 2

Meer informatie en instellingen

LEVEL 9

in te trekken, is te vinden in het privacybeleid van de website. Show vendors

139

Action 3— Hoe zet een onderneming data in het bedrijfsproces in?

Bestudeer deze mail van winkelketen ZEB en beantwoord de vragen. Welke gegevens heeft ZEB verzameld? Op welke manier?

Hoe zet ZEB die data in?

jk ex

PROFICIAT FLEUR

pl aa

Het is vandaag jouw dag en daarom geven we jou een extra verjaardagscadeautje voor je volgende aankoop bij ZEB! Ga met deze mail naar jouw favoriete ZEB store vóór 20 oktober en krijg 10 euro korting bij aankoop van minimum 50 euro. Shop je op ZEB.be?

THEMA 2

LEVEL 9

Vul tijdens de betaalprocedure de volgende code in bij het veld ‘cadeaubon’: Vkl1910191185639

140

Action 4â€” Hoe komt een beeld of video bij jou binnen? Zoek een foto of een video die jou aanspreekt. Vorm dan een groepje met je buur en bespreek beide beelden aan de hand van deze vragen.

Wat doet het beeld met jouw gevoel, en hoe komt dat? Staat het beeld stil of is het bewegend? Is het onbewerkt of juist gemanipuleerd? Staat het beeld op zichzelf of is het deel van een groter geheel? Zie je het afgebeelde van dichtbij of van veraf, van onder of boven? Ben je bekend met het onderwerp, of is het helemaal nieuw? Wie maakte het beeld en met welk doel?

Bewaar de foto of de video in je portfolio.

a b c d e f g

pl aa

Action 5â€” Hoe betrouwbaar zijn reviews van een hotel? Noteer hieronder je favoriete vakantiebestemming.

Zoek op internet een hotel dat jou aanspreekt.

Noteer de naam en het adres van dat hotel.

Lees twee reviews over dat hotel. Is die feedback volgens jou betrouwbaar? Waarom (niet)?

THEMA 2

LEVEL 9

jk ex

141

BREAKING NEWS 1

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een actualiteitsitem over dit onderwerp.

Beantwoord de vragen. a

Over welke onderneming / organisatie gaat het?

Hoe worden de gegevens verzameld? Hoe worden de data ingezet?

pl aa

CHECKLIST

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst. JA

KAN BETER

EXTRA OEFENMATERIAAL

Ik kan het verschil tussen data en informatie illustreren aan de hand van een voorbeeld.

Ik kan een aantal tools opsommen waarmee ondernemingen data verzamelen.

Ik kan illustreren dat bedrijven en instellingen informatie halen uit beschikbare digitale data.

Ik kan illustreren hoe bedrijven en instellingen de verkregen informatie na het analyseren van de data inzetten om hun bedrijfsprocessen, producten of dienstverlening aan te passen.

Ik kan met voorbeelden illustreren dat data of informatie niet altijd betrouwbaar zijn.

Ik kan de werking van cookies omschrijven.

Ik kan mijn eigen mening onderbouwen.

Ik kan het resultaat van een brainstorm in een mindmap weergeven.

THEMA 2

LEVEL 9

jk ex

142

LEVEL

Hoe verloopt het aankoopproces in een onderneming? INTRO

Je hebt wellicht al eens iets online besteld. Hoe hebben jullie dat ervaren? Bespreek klassikaal.

Wat doe je wanneer je een product wilt kopen dat je bij meerdere onlinewinkels kunt kopen?

Wanneer je een verkoper of webshop gekozen hebt, wat is dan de volgende stap?

Meestal krijg je na je bestelling de volgende reacties. Waarvoor dienen deze berichten?

pl aa

THEMA 2

LEVEL 10

jk ex

143

Wat is een pakbon? Bekijk de onderstaande afbeelding.

Afzender: Dreambaby nv Edingensesteenweg 1500 HALLE

196

2020/03/27 2020/03/20

Verzendkost:

€ 0,00

Datum levering: Datum bestelling:

pl aa

PAKBON

Artikelnr

Omschrijving

Aantal

Gewicht

Prijs/stuk

0000371209

780542

Dreambee Hoeslaken Essentials – katoen wit

0,23

€ 5,95

0000371209

721472

Taf Toys Knuffelboekje Clip-On Pram Book

0,10

€ 14,95

jk ex

Pakketnr

Dreamland nv - Edingensesteenweg 196 - 1500 HALLE – Tel. 02 363 55 56 – Fax 02 363 56 58 www.colruyt.be – RPR Brussel – BTW 0448.746.645 – BNP Paribas Fortis: 293-0416500-19

In dit level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag:

THEMA 2

LEVEL 10

Hoe zien de belangrijkste documenten in het aankoopproces eruit?

144

Explore 1â€” Hoe ziet ons spilbedrijf eruit?

Hoe heet het spilbedrijf?

Wat verkoopt het bedrijf?

Waar ligt de firma?

pl aa

Voor je het aankoopproces leert kennen, maak je kennis met het bedrijf dat in dit level centraal staat. Bekijk de schermafdrukken van de website.

THEMA 2

LEVEL 10

jk ex

145

146

THEMA 2

LEVEL 10

pl aa

jk ex

In de volgende lijst vind je een overzicht van enkele klanten en leveranciers van M&C.

Wat is een klant?

jk ex

pl aa

LEVEL 10

Wat is een leverancier?

THEMA 2

147

Good to know Wie of wat is een klant? Wanneer de bakker bij jou in de buurt meubelen nodig heeft, dan kan hij die bijvoorbeeld bij IKEA halen. Wanneer jij een nieuwe kamer nodig hebt, dan kun jij ook je meubelen kopen bij IKEA. Dus zowel de bakker als jij zijn klanten van IKEA en omgekeerd, IKEA levert (of verkoopt) aan de bakker, maar ook aan jou.

Organogram

pl aa

In een onderneming werken natuurlijk meerdere mensen. Die mensen worden voorgesteld in een organogram. Een organogram stelt de mensen voor die in een onderneming werken en geeft ook aan wie baas is over welke personen.

Directeur Sigrid Luijten

jk ex

Management assistant Anke Plessers

Administratief bediende Inge Franken

Bediende onthaal Danny Opdebeeck

Hoofd aankoop Isabella Puzzola

Aankoper Frank Lenaerts

Facturatie Priscilla Meekers

Aankoper Matthias Smets

We zitten in dit level op de aankoopafdeling. Bekijk een deel uit het organogram van M&C en Âbeantwoord de vragen. Ga naar het onlinelesmateriaal om het volledige organogram te zien. a

Wie staat aan het hoofd van de onderneming M&C?

THEMA 2

LEVEL 10

148

Hoofd boekhouding Hilde Severens

Wie is de verantwoordelijke van de aankoopafdeling?

Wie werkt er onder die verantwoordelijke?

Wie werkt er op het secretariaat van de onderneming?

Wie werkt er op de boekhouding? Enkel de voornamen zijn voldoende.

Explore 2â€” Hoe verloopt het aankoopproces in een

pl aa

onderneming?

Het aankoopproces in een onderneming verloopt in verschillende stappen.

Lees de volgende situaties. Plaats de verschillende stappen van het aankoopproces in de juiste volgorde.

jk ex

a b

Isabella Puzzola (hoofd van de aankoopafdeling) heeft de drie offertes grondig met elkaar vergeleken. De

prijzen waren vergelijkbaar. De service na verkoop van

een van de leveranciers was echter opvallend beter.

Twee dagen nadat de bestelling is geplaatst, wordt de kopieermachine geleverd en geĂŻnstalleerd. Anke Plessers en haar twee medewerkers, Inge Franken en Danny Opdebeeck, krijgen een heel uitgebreide toelichting van de leverancier. Op die manier kunnen ze het toestel onmid-

THEMA 2

en tekent de leveringsbon dan ook zonder problemen af.

LEVEL 10

dellijk bedienen. Sigrid is heel tevreden over die service

149

C Omdat de oude kopieermachine voortdurend vastloopt en niet meer hersteld kan worden, geeft Sigrid aan Isabella de opdracht om de bestelling telefonisch te plaatsen. Isabella vraagt wel aan de leverancier om een schriftelijke orderbevestiging te bezorgen, zodat alle afspraken en details op papier staan.

ontvangt M&C de factuur via de post.

pl aa

Drie dagen nadat de kopieermachine is geleverd,

jk ex

Drie leveranciers reageren op de prijsaanvraag van M&C. Twee van hen sturen een offerte met de post. De derde leverancier stuurt een verkoper langs. Die laat een catalogus met een prijslijst achter.

Nadat Hilde Severens (hoofd van de boekhouding)

de factuur heeft gecontroleerd, geeft ze Jef Hoydonks de opdracht om de factuur te betalen via een

overschrijving.

THEMA 2

LEVEL 10

150

Sigrid Luijten wil een nieuwe kopieermachine aankopen voor de afdeling administratie. Ze overloopt eerst met Anke Plessers, de management assistant, welke functies zoâ€™n machine moet hebben. Nadien vraagt Sigrid de aankoopafdeling een prijsaanvraag op te stellen waarin precies staat welk apparaat de firma nodig heeft. De afdeling administratie verstuurt de prijsaanvraag naar verschillende mogelijke leveranciers.

Explore 3— Uit welke stappen bestaat het aankoopproces? 1

Vul naast elke fase van het aankoopproces de naam van het handelsdocument in dat in die stap gebruikt wordt. Kies uit: factuur – leveringsbon of pakbon – offerte – bestelbon – prijsaanvraag – orderbevestiging

pl aa

De verkoper of leverancier informeert de koper over de prijs en de verkoopsvoorwaarden.

De koper informeert naar de prijs en de verkoopsvoorwaarden van het product dat of de dienst die hij wil kopen.

De koper vergelijkt de verschillende offertes. Op basis van die offertes ziet hij welke leverancier de beste voorwaarden biedt, en kan hij een bestelling plaatsen.

jk ex

Bij een mondelinge bestelling vraagt de koper het best een schriftelijke bevestiging van de bestelling aan.

Op een afgesproken plaats en tijdstip worden de goederen of diensten geleverd. De koper controleert of de juiste goederen werden geleverd en of de goederen in goede staat zijn.

THEMA 2

LEVEL 10

De verkoper bezorgt een factuur aan de koper waarin hij vraagt om het geleverde product te betalen.

151

Je kunt dat proces ook nog op een andere manier schematisch voorstellen. Noteer bij elke pijl de naam van het handelsdocument.

KLANT:

pl aa

VERKOPER OF LEVERANCIER

Good to know

jk ex

In dit level ben jij het bedrijf M&C. Jij bent de klant die een bestelling plaatst bij een ander bedrijf.

Noteer in het schema dat M&C de klant is.

Explore 4â€” Hoe ziet een leveringsbon of pakbon eruit? 1

Bestudeer de volgende leveringsbon. Noteer de letter van het onderdeel op de leveringsbon. A titel leveringsbon

E nummer van de bestelbon

B naam verkoper / leverancier

F datum van de leveringsbon

C adres verkoper / leverancier

G omschrijving van de bestelling

THEMA 2

LEVEL 10

D naam en adres klant

152

Beantwoord de vragen over de leveringsbon. a

Wat bestelt de klant?

â€‰

Wanneer krijgt de klant een leveringsbon?

Waarvoor dient een leveringsbon?

Waarom moet de klant de leveringsbon ondertekenen?

THEMA 2

LEVEL 10

jk ex

pl aa

153

Explore 5â€” Hoe ziet een factuur eruit? Bestudeer de volgende factuur. Noteer de letter van het onderdeel op de factuur. G nummer van de factuur

B naam verkoper / leverancier

H datum van de factuur

C adres verkoper / leverancier

omschrijving van de bestelling

D naam en adres klant

vervaldag van de factuur

E btw-percentage en btw-bedrag

K totaalbedrag van de factuur

THEMA 2

LEVEL 10

jk ex

F btw-nummer of ondernemingsnummer verkoper / leverancier

A titel factuur

pl aa

154

Wanneer je een factuur krijgt, moet je controleren of de goederen die op de factuur staan, overeenkomen met de goederen op de leveringsbon. a

Vergelijk de factuur met de leveringsbon. Klopt alles?

Waarom is het belangrijk om dat te controleren?

Beantwoord de vragen over de factuur. a

Wat is de datum van de factuur?

Wanneer is de vervaldag van de factuur?

Wat betekent die datum?

jk ex

pl aa

Op de factuur staat het btw-nummer. Waarvoor dient het btw-nummer? Gebruik het internet.

Good to know

THEMA 2

LEVEL 10

De factuur geeft aan dat je de eigenaar bent van de goederen.

155

Explore 6— Wat is btw? 1

Waarvan is btw de afkorting? Gebruik het internet.

Wat betekent dat?

Voor wie is die btw?

pl aa

Een voorbeeld: De waarde van het brood bij de bakker is 1,89 euro. Dat lijkt een raar bed rag, maar dat is de kostprijs van de ingrediënten plu s een beetje winst voor de bakker. Op die 1,89 euro betaalt de klan t 6 % btw. Daardoor kost een brood 2,00 eur o.

Good to know

jk ex

In België gelden verschillende btw-tarieven. – 0 %: Op dagen weekbladen die minstens 48 keer per jaar verschijnen. – 6 %: Op levensnoodzakelijke producten, zoals brood, water, groenten en planten betaal je 6 % btw. – 12 %: Op steenkool, margarine, sociale woningen en restaurantdiensten wordt er 12 % berekend. – 21 %: Op alle andere producten, zoals tv’s, auto’s en kleding, betaal je 21 % btw.

THEMA 2

LEVEL 10

156

12 %

21 %

Welk btw-tarief wordt er aangerekend? Zet een kruisje bij het juiste btw-tarief. Gebruik indien nodig het internet. 0%

12 %

21 %

THEMA 2

LEVEL 10

jk ex

pl aa

GOED / DIENST

157

Explore 7— Wat betekent exclusief en inclusief btw? 1

Sigrid Luijten, de baas van M&C bestelt visitekaartjes. Op de website van leverancier Smileprint vindt ze dat 800 visitekaartjes 163,70 euro kosten, exclusief btw. a

Waar staat dat op de factuur bij Explore 5?

Wat betekent ‘exclusief btw’?

Wat betekent dan ‘inclusief btw’?

pl aa

Hoeveel is dat op de aankoopfactuur van Explore 5?

Hieronder vind je telkens bedragen zonder of exclusief btw. a

Welke formule moet je gebruiken om het bedrag inclusief btw te berekenen?

jk ex

Bereken met je zakrekenmachine of met een rekenblad telkens het btw-bedrag en het bedrag inclusief btw. BTWPERCENTAGE

BEDRAG INCLUSIEF BTW

€ 200,00

€ 124,00

€ 100,00

12 %

€ 50,00

12 %

€ 100,00

21 %

€ 200,00

21 %

€ 265,00

21 %

€ 20,00

€ 1 284,00

21 %

€ 100,00

LEVEL 10

BTW-BEDRAG

THEMA 2

BEDRAG ZONDER BTW

158

Explore 8â€” Hoe bereken je de btw op een factuur? 1

Noteer eerst nog eens de definitie van btw.

Bestudeer de bedragen onderaan de factuur. Er staat alleen een btw-percentage van 21 %. Beantwoord deze vragen. Wat is de waarde van de goederen op de factuur ?

Hoeveel bedraagt de btw?

Op welk bedrag wordt de btw berekend? Hoe heet dat bedrag?

Bereken nu zelf de btw met je rekenmachine.

jk ex

pl aa

Btw-berekening

Met deze formule reken je de btw op een factuur na: maatstaf van heffing _________________ Ă— btw-percentage

THEMA 2

LEVEL 10

100

159

TO THE POINT Vooraleer een klant een product ontvangt, doorloopt hij het aankoopproces dat uit meerdere stappen bestaat. In grote bedrijven zijn er dan ook vaak meerdere mensen en afdelingen bij dat aankoopproces betrokken. Een schematische voorstelling van de mensen die in een bedrijf werken en hun afdelingen, vind je in het organogram. STAPPENPLAN

Stap 2: Offerte

pl aa

Stap 1: Prijsaanvraag De koper of de klant neemt meestal het initiatief en vraagt mondeling (bijvoorbeeld in de winkel of telefonisch) of schriftelijk (via de website of e-mail) informatie aan voor een duidelijk omschreven product of dienst. In de prijsaanvraag vraagt hij niet alleen de prijs, maar ook naar de verkoopsvoorwaarden (zoals de leveringstermijn, betalingstermijn, kortingen, aangerekende kosten, kwaliteit, service).

jk ex

– De leverancier of de verkoper bezorgt de koper of klant de gevraagde informatie. Ook dat kan mondeling (bijvoorbeeld in de winkel) of schriftelijk (een offerte per mail of per post) gebeuren. Een offerte per brief komt aan op het secretariaat of de administratie van de onderneming. Die staat in voor de postverdeling in het bedrijf, het ontvangen van klanten en telefoons. – In de offerte staan de leveringsvoorwaarden met de leveringstermijn en eventuele transportkosten.

Stap 3: Bestelling Wanneer de klant beslist heeft, plaatst hij een bestelling. Dat doet hij telefonisch of per mail, in de webshop of met een document, de bestelbon.

Stap 4: Orderbevestiging Vaak stuurt de leverancier of de verkoper een bevestiging dat hij de bestelling ontvangen heeft. Dat is de orderbevestiging.

THEMA 2

LEVEL 10

Stap 5: Leveringsbon De levering van de goederen en van de leveringsbon gebeurt op een overeengekomen tijdstip en plaats. Het is heel belangrijk dat de koper de levering goed controleert voor hij de leveringsbon aftekent. Door zijn handtekening te zetten verklaart de klant dat hij alle goederen die vermeld staan op het document in goede staat heeft ontvangen.

160

Stap 6: Factuur De laatste stap in het aankoopproces is de ontvangst van de factuur. Dat kan gelijktijdig met of enkele dagen na de levering zijn. Ook hier is het belangrijk dat de koper de bestelbon, de orderbevestiging, de leveringsbon en de factuur met elkaar vergelijkt. De koper of de klant moet narekenen of de factuur correct berekend is. De verkoper kan altijd een fout maken. De formule om de btw na te rekenen is: maatstaf van heffing _________________           × btw-percentage 100

pl aa

Btw staat voor belasting over de toegevoegde waarde. Het is de belasting die je als consument betaalt op de waarde die een onderneming creëert.

In België gelden verschillende btw-tarieven. — 0 %: Op dagen weekbladen die minstens 48 keer per jaar verschijnen. — 6 %: Op levensnoodzakelijke producten, zoals brood, water, groenten en planten betaal je 6 % btw. — 12 %: Op steenkool, margarine, sociale woningen en restaurantdiensten wordt er 12 % berekend. — 21 %: Op alle andere producten, zoals tv’s, auto’s en kleding, betaal je 21 % btw.

jk ex

Aan de factuur hangt vaak een overschrijvingsformulier. Dat is handig om de factuur te betalen, omdat daar alle gegevens vermeld staan, zoals rekeningnummer en bedrag. Uiteindelijk is het de boekhoudafdeling die de factuur van de leverancier betaalt. Dat dient altijd te gebeuren voor de vervaldag. Dat is de laatste dag waarop de factuur kan betaald worden. Als de klant na die datum betaalt, kan hij een boete krijgen.

THEMA 2

LEVEL 10

De prijsaanvraag, prijsofferte, bestelbon, orderbevestiging, leveringsbon, factuur zijn allemaal handelsdocumenten.

161

Action 1â€” Leveringsbonnen 1

Bestudeer de volgende leveringsbonnen. Noteer de letter van het onderdeel op de leveringsbon. A titel leveringsbon

E nummer van de bestelbon

B naam verkoper / leverancier

F datum van de leveringsbon

C adres verkoper / leverancier

G omschrijving van de bestelling

Beantwoord de vragen over leveringsbon 1. a

Welke naam gebruikt men hier voor leveringsbon?

Wie is de leverancier?

jk ex

Wie is de klant?

Hoeveel wegen de bestelde goederen?

Wat betekent 2 collo?

THEMA 2

LEVEL 10

162

pl aa

D naam en adres klant

Beantwoord de vragen over de leveringsbon 2. a

Wie is de klant?

Wie is de leverancier?

Hoeveel wegen de bestelde goederen? .

Uit hoeveel pakjes bestaat de bestelling?

pl aa

jk ex

THEMA 2

LEVEL 10

163

Action 2— Aankoopfacturen Bestudeer de volgende factuur.

Noteer de letter van het onderdeel op de factuur. titel factuur

nummer van de factuur

naam verkoper / leverancier

datum van de factuur

adres verkoper / leverancier

omschrijving van de bestelling

naam en adres klant

vervaldag van de factuur

btw-percentage en btw-bedrag

totaalbedrag van de factuur

btw-nummer of ondernemingsnummer verkoper / leverancier

pl aa

Komen de producten en de aantallen op de factuur overeen met de vrachtbrief uit Action 1? Toon dit aan met de volgende tabel. Vul ook de nummers van de documenten aan.

PRODUCTEN

AANTAL OP VRACHTBRIEFNUMMER

jk ex

AANTAL OP FACTUURNUMMER

Er staat op de factuur ‘Leveringsvoorwaarden Af fabriek’. Wat betekent dat volgens jou? Gebruik indien nodig het internet.

Tip: d

Kijk naar de berekening van de factuur. Misschien helpt die jou.

Hoeveel bedraagt het btw-percentage?

THEMA 2

LEVEL 10

164

Hoeveel bedraagt het btw-bedrag?

Bureauland Menenstraat 25 8500 KORTRIJK Tel. +32 056 35 00 37 IBAN BE39 3104 5214 9119 BTW BE 403 566 025

info@bureauland.com www.bureauland.com

FACTUUR

Datum 20xx-11-02

Vervaldag 20xx-12-01

Omschrijving

Art. ref.

Aantal

Costa Pencil potlood hout Striper

1080.61 1409.44 1109.50

6% 21 %

Totaal

€ 0,11 € 0,02 € 0,04

€ 66,00 € 12,00 € 24,00

Brutoprijs Handelskorting Vervoerskosten Subtotaal

Fin. Korting 0,0 % Mvh € 0,00

Leveringsvoorwaarde: Af fabriek Betalingsvoorwaarde: dagen na datum factuur

600 600 600

Btw-nummer klant BE 0465 672 452

Klantcode K/045

€ 152,00

Btw

Btw-% 21% 21% 21%

21 % € 102,00

Totaal € 102,00

€ 50,00 € 152,00

€ 31,92

€ 183,92

jk ex

Te betalen Voor de algemene verkoopsvoorwaarden: zie keerzij de

Bestudeer de volgende factuur.

Komen de producten en de aantallen op de factuur overeen met de vrachtbrief uit Action 1? Toon dit aan met de volgende tabel. Vul ook de nummers van de documenten aan.

AANTAL OP VRACHTBRIEFNUMMER

PRODUCTEN

AANTAL OP FACTUURNUMMER

Er staat op de factuur ‘Leveringsvoorwaarde franco huis’. Wat betekent dat volgens jou? Gebruik indien nodig het internet.

Tip:

Kijk naar de berekening van de factuur. Misschien helpt die jou.

LEVEL 10

THEMA 2

Korting-%

pl aa

Factuurnummer F-0123

M&C Veldstraat 94 9000 GENT

165

Hoeveel bedraagt het btw-percentage?

Hoeveel bedraagt het btw-bedrag?

Herbereken de factuur. Totaal goederen:

Btw-percentage:

Btw-bedrag:

THEMA 2

LEVEL 10

jk ex

pl aa

Totaal bedrag inclusief btw:

166

Action 3— Btw uitrekenen met een zakrekenmachine of rekenblad

Bereken in de voorlaatste kolom het btw-bedrag.

Bereken in de laatste kolom het bedrag inclusief btw. BEDRAG ZONDER BTW

BTWPERCENTAGE

BEDRAG INCLUSIEF BTW

BTW-BEDRAG

€ 123,22

€ 298,40

€ 190,39

€ 1 009,18

12 %

€ 503,97

12 %

€ 2 098,27

21 %

€ 207,65

21 %

€ 22 065,00

21 %

€ 280,26

€ 10 294,30

21 %

THEMA 2

LEVEL 10

jk ex

pl aa

167

Action 4â€” Zijn de facturen correct? 1

Controleer de volgende factuur. a

Noteer jouw berekening. Totaal goederen in euro: Btw-percentage: Btw-bedrag: Totaal bedrag inclusief btw: Wat is de datum van de factuur?

Wanneer moet deze factuur ten laatste betaald worden?

THEMA 2

LEVEL 10

jk ex

pl aa

168

Bestudeer de volgende leveringsbon en factuur. a

Komen de factuur en de leveringsbon overeen?

Noteer hieronder de correcte berekening van de factuur. Totaal goederen:

Btw-percentage:

pl aa

Totaal bedrag inclusief btw:

Btw-bedrag:

Wanneer werden de goederen geleverd? Waar lees je dat?

Wat is de datum van de factuur?

Wanneer is de vervaldag van de factuur?

THEMA 2

LEVEL 10

jk ex

169

THEMA 2

LEVEL 10

170

Verder oefenen? Ga naar

pl aa

jk ex

CHECKLIST Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst. KAN BETER

EXTRA OEFENMATERIAAL

Ik kan de stappen in het aankoopproces toelichten.

Ik kan een leveringsbon interpreteren.

Ik kan een factuur lezen en begrijpen.

Ik kan de btw op een factuur berekenen.

Ik kan het begrip leveringsbon toelichten.

Ik kan het begrip factuur toelichten.

Ik kan het begrip maatstaf van heffing toelichten.

Ik kan het begrip btw toelichten.

THEMA 2

LEVEL 10

jk ex

pl aa

171

LEVEL

Hoe verloopt het verkoopproces in een onderneming? INTRO In het vorige level heb je kennisgemaakt met de onderneming M&C. Wie werkt er allemaal op de verkoopafdeling? Bekijk een stukje van het organogram van M&C. a

pl aa

Wie staat aan het hoofd van de verkoopafdeling?

Geef de voornamen van de verkopers.

Wat doet een verkoopafdeling in een bedrijf?

jk ex

Management assistant Anke Plessers

Directeur Sigrid Luijten

Administratief bediende Inge Franken

Bediende onthaal Danny Opdebeeck

Hoofd verkoop Giordano Colla

Commercieel medewerker binnendienst Femke Baetens

1e verkoper Anita Van den Driessche

Verkoopster Yasmine Engelen

Wie zijn de mogelijke klanten? Geef voorbeelden voor het spilbedrijf.

THEMA 2

LEVEL 11

172

In dit level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Hoe verloopt het verkoopproces in een onderneming?

Verkoopster Inez Ortega

Verkoopster Ilse Peeters

Explore 1— Hoe goed kun jij rekenen? Een verkoper moet goed kunnen hoofdrekenen.

9+7=

19 – 6 =

123 + 124 =

28 + 46 =

289 – 76 =

98 – 32 =

187 – 99 =

37 + 54 =

345 + 453 =

76 – 28 =

876 – 127 =

97 – 48 =

654 + 231 =

56 + 66 =

987 – 399 =

4x9=

9:3=

7x6=

21 : 3 =

15 x 3 =

72 : 2 =

21 x 4 =

48 : 4 =

9x8=

54 : 6 =

32 x 2 =

96 : 3 = 76 : 4 =

Hoeveel vakjes staan er in het grote vierkant?



Hoeveel vierkantjes zijn er ingekleurd?



Hoeveel procent van de vierkantjes is er ingekleurd?

Hoe bereken je het percentage van een bedrag of een getal?

Bereken het percentage van een bedrag. 

0 % van 1 500 =



12 % van 8 700 =



6 % van 2 300 =



21 % van 12 000=



6 % van 500 =



21 % van 432,54 =



12 % van 10,4 =



21 % van 876,22 =

THEMA 2



LEVEL 11

Los de vragen op.

28 : 7 =

jk ex

28 x 3 = 33 x 4 =

pl aa

32 + 48 =

Reken de volgende bewerkingen uit je hoofd.

173

Explore 2— Uit welke stappen bestaat het verkoopproces? 1

Het is de taak van een verkoper om de klant te informeren en zijn bestellingen af te handelen. Vul naast elke fase van het verkoopproces de naam van het handelsdocument in dat in die stap gebruikt wordt. Kies uit: factuur – leveringsbon of pakbon – reclame – offerte – bestelbon – prijsaanvraag – orderbevestiging

VERKOPER OF LEVERANCIER

jk ex

pl aa

Good to know

In dit level ben jij het bedrijf M&C. Jij bent de verkoper of de leverancier en verkoopt aan klanten. Dat kunnen zowel andere bedrijven als particulieren zijn.

THEMA 2

LEVEL 11

174

Noteer in het schema hierboven dat M&C nu de verkoper is.

KLANT

Explore 3â€” Hoe ziet een bestelbon eruit? 1

Op welke manieren kan een klant een bestelling plaatsen?

Good to know

jk ex

pl aa

Als verkoper is het makkelijk om niet alleen een webshop te hebben, maar ook een kant-en-klare bestelbon die de klanten in de winkel kunnen invullen of die je hen via mail kunt sturen.

Bestudeer de volgende bestelbon. Wat zijn de verkoopsvoorwaarden?

LEVEL 11

THEMA 2

175

Noteer de letter van het onderdeel op de bestelbon. titel bestelbon

nummer van de bestelbon

naam verkoper

datum van de bestelbon

adres verkoper / leverancier

omschrijving van de bestelling

btw-nummer of ondernemingsnummer verkoper

aantal bestelde stuks

naam en adres klant

verkoopsvoorwaarden

THEMA 2

LEVEL 11

jk ex

pl aa

176

Explore 4— Hoe maak je een bestelbon in een rekenblad? 1

Ontwerp zelf een bestelbon. Baseer je op het voorbeeld uit Explore 3. Gebruik het onderstaande stappenplan en de ICT-fiches van rekenblad als je wat ondersteuning wilt.

STAPPENPLAN Stap 1: Open een werkmap in een rekenblad. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_01. Bewaar die werkmap in je portfolio onder de naam ‘Bestelbon’ gevolgd door je naam. Stap 2: Geef de kolommen de juiste breedte. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_16. – Kolom A en K: 2,33 tekens – Kolom B tot en met E: 8,00 tekens

– Kolom F tot en met J: 13 tekens

pl aa

Stap 3: Geef alle rijen van 1 tot 60 de hoogte 15 pt, met uitzondering van rij 2. Die moet 42,75 pt hoog zijn. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_15. Stap 4: Ga naar het onlinelesmateriaal en download het logo van M&C. Plaats dat in de linkerbovenhoek. Stap 5: Maak de titel op. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_05, fiche_R_11, fiche_R_12 en fiche_R_14. – Voeg de cellen H2 tot en met J2 samen.

– Voer de tekst ‘Bestelbon’ in met de volgende opmaak: lettertype Arial Black, lettergrootte 28, bedrijfskleur (= blauw), vet en gecentreerd. Stap 6: Voeg de adresgegevens toe. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_05 en fiche_R_11. – Plaats in de cellen F4 tot en met F9 de volgende tekst: M&C nv



Veldstraat 94



9000 GENT



tel. + 32 9 233 79 32



fax + 32 9 223 79 51



info@mandc.be

jk ex



– Gebruik voor ‘M&C nv’ lettertype Arial en lettergrootte 12. Zet die tekst in het vet en in de bedrijfskleur (= blauw).

– De andere contactgegevens geef je lettertype Arial, lettergrootte 10 en de bedrijfskleur.

Stap 7: Voeg de bedrijfsgegevens toe. Gebruik daartoe ICT-fiche_R_05 en fiche_R_11. – In de cellen I4 tot met I7 zet je de volgende tekst: 

Btw BE 0465.672.452 RPR GENT



IBAN BE20 3200 6835 4556 BIC BBRUBEBB

THEMA 2

LEVEL 11

– Gebruik voor die cellen lettertype Arial, lettergrootte 10 en de bedrijfskleur (blauw).

177

Stap 8: Vul standaard klantgegevens in. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_05, fiche_R_11 en fiche_R_12 – In de cellen G12 tot en met G14 geef je de volgende tekst in: 

Naam klant



Contactpersoon



Adres klant

– Gebruik voor die cellen lettertype Arial, lettergrootte 10 en de bedrijfskleur (blauw). Zet de tekst vetjes en lijn rechts uit. Stap 9: Maak de invulvakken voor de klantgegevens. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_11, fiche_R_12 en fiche_R_14 – In de cellen I12 tot en met J16 vul je achteraf de klantgegevens in. Voeg daarom de cellen I12 en J12 samen.

pl aa

– De inhoud van die samengevoegde cellen geef je lettertype Arial en lettergrootte 10, en lijn je links uit. – Kopieer die opmaak naar I13 en J13, I14 en J14, I15 en J15, I16 en J16.

Stap 10:Geef de klantengegevens een dikke kaderrand. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_13. Stap 11:Btw-nummer, bestelbonnnummer en klantnummer: gebruik daarvoor ICT-fiche_R_05, fiche_R_11, fiche_R_12, fiche_R_13 en fiche_R_14

jk ex

– Geef de rijen 19 en 20 de volgende inhoud:

– Geef de titels van de kolommen lettertype Arial, lettergrootte 10 en een witte tekstkleur. Zet ze vetjes en gecentreerd. – Geef de cellen van de titels een arcering in de kleur van het bedrijf. – Geef de inhoud van de kolommen lettertype Arial en lettergrootte 10.

Stap 12:Omschrijving goederen: gebruik daarvoor ICT-fiche_R_05, fiche_R_11, fiche_R_12, fiche_R_13 en fiche_R_14

THEMA 2

LEVEL 11

– Geef de rijen 28 tot en met 41 de volgende inhoud:

178

– Gebruik voor de titels van de kolommen lettertype Arial, lettergrootte 10 en een witte tekstkleur. Zet ze vetjes en gecentreerd. De cellen van de titels geef je een arcering in de bedrijfskleur. – Voor de titels van de kolommen zul je cellen moeten samenvoegen. – De inhoud van de kolommen G, I en J lijn je rechts uit. – De prijzen moeten overal twee decimalen krijgen. Stap 13: Geef de cellen van stap 12 een dikke rand waar nodig. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_13. Stap 14: Algemene verkoopsvoorwaarden en contactgegevens: Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_05. – Zet in cel 43 de tekst ‘Algemene verkoopsvoorwaarden: zie ommezijde’. – Geef cel 45 de inhoud ‘Neem bij vragen over deze offerte contact op met Femke Baetens, tel. + 32 9 233 79 34, femke.baetens@mandc.be’.

pl aa

Stap 15: Geef het eerste werkblad de naam Bestelbon. Gebruik daarvoor ICT-fiche_R_02.

Explore 5— Hoe ziet een verkoopfactuur eruit? In dit level leer je enkel de bestelbon en de factuur kennen.

Beantwoord de volgende vragen over de factuur. a

Waarvoor dient een factuurnummer?

Staat er op elke factuur een btw-nummer?

jk ex

Is er een verschil tussen subtotaal en maatstaf van heffing?

Waarom is er een vervaldag?

LEVEL 11

THEMA 2

179

Bestudeer de volgende factuur en duid de volgende onderdelen aan op de factuur: titel factuur

datum van de factuur

naam verkoper

omschrijving van de bestelling

adres verkoper / leverancier

vervaldag van de factuur

naam en adres klant

btw-percentage en btw-bedrag

btw-nummer of ondernemingsnummer verkoper

totaalbedrag van de factuur

nummer van de factuur

verkoopsvoorwaarden

THEMA 2

LEVEL 11

jk ex

pl aa

180

Explore 6â€” Hoe bereken je een verkoopfactuur? Bij het aankoopproces heb je al geleerd hoe je een factuur moet narekenen. Je leverancier kan ook al eens een fout maken en dus moet je een juiste factuur hebben. a b

Kijk de volgende facturen na en bereken zelf de bedragen. Vervolledig de volgende facturen.

THEMA 2

LEVEL 11

jk ex

pl aa

181

THEMA 2

LEVEL 11

pl aa

jk ex

In 2

182

TO THE POINT Ook het verkoopproces gebeurt in verschillende stappen. STAPPENPLAN

pl aa

Stap 2: Prijsaanvraag Klanten die interesse hebben, sturen een prijsaanvraag. Daarin vragen ze niet alleen de prijs aan van de producten maar ook de levertermijn. Er wordt tegenwoordig meer en meer online besteld en dan wordt er niet altijd een prijsaanvraag gestuurd.

Stap 1: Reclame In een verkoopproces maken bedrijven eerst reclame zodat geĂŻnteresseerde klanten het bedrijf leren kennen.

Stap 3: Offerte Als er een prijsaanvraag binnenkomt, maakt de verkoper een offerte op en geeft hij toelichting over de prijzen en de levertermijnen.

Stap 4: Bestelling Daarna volgt een bestelling van de klant. Dat kan door middel van een document dat per post of mail verstuurd wordt. Tegenwoordig gebruiken klanten ook vaker een gewoon mailje of de webshop.

jk ex

Stap 5: Orderbevestiging De verkoper stuurt een orderbevestiging om te laten weten dat hij de bestelling ontvangen heeft. Wanneer de klant een onlinebestelling plaatst, krijgt hij vaak meteen via mail een antwoord. Ook dat is een orderbevestiging. Stap 6: Leveringsbon Een leveringsbon zit bij de geleverde artikelen. Zo kan de klant controleren wat er geleverd is.

THEMA 2

LEVEL 11

Stap 7: Factuur Tot slot stelt de verkoper de factuur op. Die moet steeds zeer volledig en correct opgesteld worden.

183

Action 1â€” Facturen uitrekenen Vul de volgende facturen aan door ze verder uit te rekenen.

THEMA 2

LEVEL 11

jk ex

pl aa

184

THEMA 2

LEVEL 11

pl aa

jk ex

In 2

185

Action 2â€” Facturen vervolledigen 1

Vervolledig onderstaande facturen van M&C voor drie klanten.

Factuur 1

VF-20xx-0313 Datum: 20xx-03-10 Vervaldatum: 20xx-04-10 Orderbevestiging: OBV20xx-0207

THEMA 2

LEVEL 11

jk ex

186

BESTELDE ARTIKELEN 2261.10 MiniSweets Aantal: 1 000 Eenheidsprijs: 0,54 euro Btw-percentage: 6 %

pl aa

K001 AXA-verzekeringen Congresstraat 20 1000 Brussel BE 413 619 875

GEGEVENS FACTUUR

KLANTGEGEVENS

Factuur 2 KLANTGEGEVENS K003 Hotel Belfort C Hoogpoort 63 9000 GENT BE 869 763 069

GEGEVENS FACTUUR VF-20xx-0314 Datum: 20xx-03-12 Vervaldatum: 20xx-04-12 Orderbevestiging: OBV20xx-0208

BESTELDE ARTIKELEN 5425.01 Handsfree zaklamp Aantal: 50 Eenheidsprijs: 3,09 euro Btw-percentage: 21 %

THEMA 2

LEVEL 11

jk ex

pl aa

187

Factuur 3 KLANTGEGEVENS K010 Garage Fransen Lintbaan 26 9000 GENT BE 429 466 906

GEGEVENS FACTUUR VF-20xx-0315 Datum: 20xx-03-14 Vervaldatum: 20xx-04-14 Orderbevestiging: OBV20xx-0209

BESTELDE ARTIKELEN 7779.98 Detroit laptoptas Aantal: 30 Eenheidsprijs: 10,75 euro Btw-percentage: 21 %

jk ex

pl aa

THEMA 2

LEVEL 11

188

Verder oefenen? Ga naar

CHECKLIST Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst. KAN BETER

EXTRA OEFENMATERIAAL

Ik kan de stappen in het verkoopproces toelichten.

Ik kan een bestelbon opstellen.

Ik kan een factuur opstellen.

Ik kan een factuur berekenen.

THEMA 2

LEVEL 11

jk ex

pl aa

189

LEVEL

Hoe gebruik je algoritmisch denken in een economische context? Intro De jongste leerling van de klas krijgt een tangram. Die leerling staat vooraan in de klas, met de rug naar de klasgenoten. Hij geeft mondeling instructies om een tangramfiguur te leggen die hij van de leerkracht heeft gekregen.. Hij mag niets tonen of uitbeelden. De instructies moeten dus heel gedetailleerd zijn.

pl aa

Vergelijk de gelegde tangramfiguren met de opgegeven figuur.

Vond je de oefening gemakkelijk? Waarom (niet)?

Noteer drie tips om snel tot een goed resultaat te komen.

jk ex

In dit level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag:

THEMA 2

LEVEL 12

Hoe kun je algoritmisch denken inzetten om een probleem in een economische context op te lossen.

190

Explore 1— Hoe los je een probleem op? Een probleem pak je best in stappen aan. Ga naar het onlinelesmateriaal, bestudeer de ontdekplaat en ontdek de inhoud van de verschillende stappen aan de hand van een werkblaadje. Benoem de verschillende stappen in de tabel.

STAP

NUMMER

pl aa

Welke stappen uit het stappenplan worden hieronder beschreven?

ONDERDEEL

STAP(PEN)

Een klant in een supermarkt is op zoek naar een bepaald product. De verkoopster legt uit waar hij het product kan terugvinden.

jk ex

Een restaurant wil een website laten maken. De webdesigner zoekt samen met de restauranthouder welke informatie de klanten op de site moeten vinden.

Explore 2— Welke stappen moet ik volgen om een probleem

op te lossen?

Je wilt vanavond met je vrienden naar de bioscoop en je wilt weten welke films wanneer worden gespeeld. Zet bij elke onderdeel de juiste stap. probleemdefinitie – probleemanalyse – algoritme – testen

Je bespreekt met je vrienden welk soort film je wilt zien en hoe laat jullie naar de film willen gaan.

Je geeft de soort film en de datum in.

Je wilt samen met je vrienden naar de bioscoop.

De app van de bioscoop geeft de nodige informatie over hoe je die app moet gebruiken.

LEVEL 12

STAP

THEMA 2

ONDERDEEL

191

Explore 3— Hoe belangrijk is de volgorde van het algoritme? Om tot het gewenste resultaat te komen, is het belangrijk dat je de stappen van het algoritme een voor een uitvoert. Plaats de stappen in de juiste volgorde zodat de betaling met een bankkaart correct wordt uitgevoerd. STAP

VOLGORDE

De handelaar geeft het bedrag in.

Je controleert het bedrag op het scherm. Je neemt je kaart terug.

pl aa

Het scherm toont de boodschap dat de betaling in orde is.

De handelaar geeft jou het betalingsbewijs.

Je pincode, de geldigheid van je kaart en de uitgavenlimiet worden gecontroleerd.

Je steekt je kaart in de terminal.

Je tikt je pincode in en bevestigt met ‘OK’.

jk ex

Explore 4— Hoe wijs je klanten de weg naar een bepaalde afdeling?

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er het grondplan van IKEA met de winkelafdelingen en artikelgroepen. Download dat grondplan en druk het af. a

THEMA 2

LEVEL 12

192

Een leerling trekt een kaartje uit de doos met de gezochte afdelingen en een kaartje uit de doos met de vertrekplaats. De leerling legt aan de hand van het grondplan de weg uit naar de gezochte afdeling. De andere leerlingen controleren of de instructies hen naar de juiste afdeling leiden.

TO THE POINT Elke dag moet je problemen oplossen. Het is belangrijk dat je bedenkt welke stappen je moet zetten om dat probleem op te lossen en dat je die stappen in de juiste volgorde uitvoert om tot het gewenste resultaat te komen. De opeenvolging van stappen vormen een algoritme. Stappenplan bij het unplugged computationeel denken Stap 1: Probleemdefinitie –

Welk resultaat wil je bereiken?

Wat is er gegeven?

–

Wat moet er ingevoerd worden?

–

Hoe verwerk je dat?

–

Wat moet de uitvoer zijn?

GEGEVENS CONTROLEREN GEGEVENS CORRECT

BET AL

–

Moet het probleem nog opgesplitst worden in deelproblemen?

BETALEN

–

Moet je voor die deelproblemen ook een stappenplan opstellen?

BETALING CONTROLEREN

Leidt het stappenplan tot het juiste resultaat?

BETALING AFGEROND

THEMA 2

LEVEL 12

–

jk ex

Stap 4: Test

GEG E

G NIET AFG IN

Stap 3: Algoritme

GEGEVENS INVULLEN

NIET C NS O VE

–

WINKELWAGEN

pl aa

Stap 2: Probleemanalyse – Je onderzoekt de vraag of het probleem verder.

OND ER

Wat is de vraag of het probleem?

ECT RR

–

Voorbeeld: Afhandeling onlinebestelling

193

Action 1— Hoe kom je tot het juiste resultaat? Een supermarkt wil haar klanten als extra service een recept voor chocomousse aanbieden. Plaats de instructies in de juiste volgorde zodat dit recept tot een lekker dessert kan leiden. STAP

VOLGORDE

Breek de chocolade in kleine stukjes in een steelpan. Klop het eiwit samen met de suiker in een andere kom op. Het eiwit moet stijf geklopt zijn.

Klop in een kom de room op totdat hij stijf is.

pl aa

Koop eerst alle ingrediënten: 100 gram pure chocolade, 50 milliliter room (30 %), 4 eitjes, 20 gram suiker, 30 gram boter Zet de benodigdheden klaar: twee kommen, een weegschaal, klopper en mixer. Smelt de boter en de chocolade op een laag vuurtje of in de microgolfoven.

Voeg de eigelen bij het chocolademengsel en roer tot de chocolade en de eigelen goed gemengd zijn. Voeg de opgeklopte room toe aan het mengsel en meng voorzichtig tot een mooi geheel.

jk ex

Voeg het opgeklopte eiwit toe aan het chocolademengsel en meng goed met de klopper.

Action 2— Hoe breng je een bezoeker naar de juiste plaats?

THEMA 2

LEVEL 12

Onthaalbedienden vind je overal: in bedrijven, ziekenhuizen, gemeentehuizen en zelfs in je eigen school.

194

Wie zoekt er zijn op weg op jullie school?

Werk in duo’s. Vraag een grondplan van de school en bestudeer het grondig.  De leraar geeft elk duo een vertrekpunt en een eindbestemming.  De ene leerling beschrijft de route. De andere leerling volgt mee en controleert of dat de beste route is.

BREAKING NEWS 1

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een actualiteitsitem over dit onderwerp.

Beantwoord de volgende vragen. Over welke vraag of probleem gaat deze rubriek?

Over welke stap van het computationeel denken gaat deze rubriek? Motiveer je antwoord.

pl aa

CHECKLIST

EXTRA OEFENMATERIAAL

Ik kan de verschillende stappen van unplugged computationeel denken toelichten.

Ik kan de verschillende stappen van computationeel denken toepassen op een probleem.

Ik kan de stappen van een algoritme in de juiste volgorde plaatsen om tot het gewenste resultaat te komen.

Ik kan een algoritme opstellen voor een bepaald probleem.

jk ex

LEVEL 12

KAN BETER

THEMA 2

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

195

STEP-UP Je hebt de afgelopen weken de onderneming in de maatschappij bestudeerd. In het laatste level heb je geleerd dat je bij het oplossen van problemen best een algoritme of een stappenplan volgt. Stel een stappenplan op om na te gaan of een onderneming winst of verlies maakt.

pl aa

Werk alleen of per twee. Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een document met de verschillende stappen. Knip de stroken uit. Leg ze in de juiste volgorde. Maak een foto van je stroken. Bewaar de foto in je portfolio. Je mag trots zijn op het resultaat.

THEMA 2

STEP-UP

jk ex

a b c d e f

196

Beeldwoordenboek Thema 2 VERKLARING

bedrijfskolom

De bedrijfskolom is een schematisch overzicht van alle stappen die een product of dienst doorloopt. Het schema start bij de producent van grondstoffen en eindigt zodra het eindproduct of de dienst aan de consument wordt aangeboden.

AFBEELDING aardappelkwekerij chipsfabrikant warenhuis consument

pl aa

BEGRIP

CHIPS

LEVEL

branche

Een branche bestaat uit bedrijven die in een bepaalde groep dezelfde goederen of diensten aanbieden. Bv. de branche horeca

consument

Een consument koopt goederen of diensten, maar heeft niet de bedoeling die te verkopen of te verwerken voor de verkoop.

detailhandel / kleinhandel / retailer

jk ex

fysieke winkel

Een fysieke winkel is, in tegenstelling tot een onlineplatform, een gebouw waar de verkoper tweedehandse of nieuwe artikelen aanbiedt aan klanten. BEELDWOORDENBOEK

THEMA 2

Een detailhandel verkoopt goederen aan consumenten (particulieren).

197

LEVEL 1

BEGRIP groothandel / grossier

VERKLARING

AFBEELDING

Een groothandel is een onderneming die grote partijen inkoopt bij een of meerdere producenten om die in kleinere hoeveelheden aan andere ondernemingen door te verkopen.

korte keten

De korte keten is de kortste weg tussen producent en consument. Bv. Een fruitkweker die appels aanbiedt in zijn eigen winkel of automaat.

lange keten

Bij een lange keten worden de producten niet rechtstreeks aan de consument verkocht maar zijn er tussenschakels zoals een groothandel, een kleinhandel …

bedrijfssector

onlineplatform

Een onlineplatform of webwinkel is een website waarop producten of diensten verkocht worden.

jk ex

pl aa

Een bedrijfssector omvat een aantal verwante ondernemingen die dezelfde soort producten en / of diensten voortbrengen / aanbieden.

In THEMA 2

BEELDWOORDENBOEK

198

primaire sector

De primaire sector bevat de onder nemingen die grondstoffen en voedsel leveren. Bv. een landbouwer, een visser, een zandgroeve …

Je vindt de infographic van de lange keten in Explore 4.

BEGRIP

VERKLARING

quartaire sector

De quartaire sector bevat de niet- commerciële dienstverlening. Bv. defensie (leger), onderwijs, zorgsector, openbare orde (politie) …

secundaire sector

De secundaire sector bevat de ondernemingen die de grondstoffen van de primaire sector verwerken. Bv. een autofabriek, een kaasfabriek ….

tertiaire sector

De tertiaire sector bevat bedrijven die met de verkoop van hun goederen of diensten winst willen maken. Bv. een schoenenwinkel, een kapsalon …

assortiment

breedte van het assortiment

jk ex

pl aa

AFBEELDING

LEVEL

BEELDWOORDENBOEK

De breedte van het assortiment geeft het aantal verschillende product groepen aan.

THEMA 2

Het assortiment is de verzameling van producten of diensten die een onder neming aanbiedt voor de verkoop.

199

communiÂ cation (communicatie)

In de nieuwe marketingmix gaat het niet alleen om het promoten van het product of de dienst. De klant wil inspraak. Klanten moeten genoeg informatie (het liefst online) kunnen vinden, gemakkelijk klachten kunnen indienen en op een laagdrempelige wijze contact kunnen zoeken.

convenience (gemak)

De moderne consument wil vooral gemak. Het aanbod is groot en de tijd van de consument is kostbaar. Als een klant veel moeite moet doen om aan een goed of dienst te komen, haakt hij snel af.

costs (kosten)

Bij costs gaat het niet alleen om de prijs van het product of de dienst, maar ook om alles wat het de consument extra kost: Wat kost het de consument om bij de winkel te komen? Heeft het product of de dienst vervelende gevolgen voor het dagelijks leven?

customer solution (consument)

jk ex

Daarbij wordt er gedacht vanuit de consument: waarom is dit product of deze dienst een oplossing voor de consument?

ki In BEELDWOORDENBOEK THEMA 2 200

AFBEELDING

VERKLARING

pl aa

BEGRIP

LEVEL

diepte van het assortiment

De diepte van het assortiment is het gemiddeld aantal producten en productvarianten binnen een bepaalde productgroep.

directe distributie

Directe distributie betekent dat de producent het product rechtstreeks aan de consument verkoopt.

BEGRIP

VERKLARING

doelgroep

De doelgroep is een specifieke groep mensen die een organisatie of instelling wil bereiken met een bepaald aanbod.

exclusieve distributie

Exclusieve distributie betekent dat de ondernemer zijn producten of diensten slechts op een beperkt aantal plaatsen wil aanbieden.

pl aa

AFBEELDING

LEVEL

Indirecte distributie betekent dat de producent het product niet rechtstreeks aan de consument verkoopt.

intensieve distributie

landbouwer

opkoper van aardappelen groothandel kleinhandel consument

Intensieve distributie betekent dat de ondernemer zijn producten of diensten op zoveel mogelijk plaatsen aanbiedt.

indirecte distributie

jk ex

marketing

Marketing doet onderzoek naar de behoefte van mensen, vertaalt die behoeften in producten en diensten, en ontwikkelt een geschikte strategie met als doel om de verkoop van die producten en diensten te stimuleren.

THEMA 2

BEELDWOORDENBOEK

201

VERKLARING

marketingmix

De marketingmix is een combinatie van instrumenten die een onderneming inzet om rekening te houden met en in te spelen op het keuze- en aankoopgedrag van consumenten. Het helpt een onderneming om succesvol te zijn. Traditioneel worden vaak de 6 P’s gebruikt: product, prijs, plaats, promotie, presentatie en personeel.

plaats

Dat instrument beschrijft niet alleen de criteria om een vestigingsplaats te kiezen maar ook hoe het goed of de dienst bij de klant terechtkomt. Het gaat daarbij om het type kanaal en het aantal gebruikte kanalen.

AFBEELDING

PRODUCT PERSONEEL

PRIJS 6 P’s

PRESENTATIE

PLAATS

PROMOTIE

VERNIEUWDE IKEA PAKT VERKEERSPROBLEMEN AAN

pl aa

BEGRIP

LEVEL

presentatie

prijs

Dat instrument beschrijft hoe het goed of de dienst aan de consument gepresenteerd wordt, waar de producten zich in de winkel bevinden …

jk ex

Dat gaat over het bedrag dat voor het goed of de dienst gevraagd wordt. Daarbij speelt niet alleen de verkoopprijs een rol maar bijvoorbeeld ook de kortingen die aangeboden worden.

THEMA 2

BEELDWOORDENBOEK

202

prijsstrategie

Elke onderneming hanteert een eigen prijsstrategie. Sommige willen zich profileren als de goedkoopste, andere hanteren hoge prijzen omdat ze dat willen linken aan een hoge kwaliteit.

SMART-TV 32 inch € 299,95

BEGRIP product

VERKLARING Dat zijn de goederen of diensten die een onderneming aanbiedt. Het goed of de dienst moet voldoen aan de wensen en de behoeften van de consument. Niet alleen het product op zich speelt een rol maar ook bijvoorbeeld de verpakking, de kwaliteit, de service, de garantie, merknaam en het ontwerp.

promotie

Promotie gaat over hoe het goed of de dienst onder de aandacht van consumenten gebracht wordt om de verkoop te stimuleren en over de media die daartoe gebruikt worden.

promotievormen

Dat zijn de tools om het goed of de dienst onder de aandacht van consumenten te brengen om zo de verkoop te stimuleren. Bv. tv-reclame, radiospot, tijdschriften, affiches ….

selectieve distributie

SERVICE • • • • • • • •

Betaalmogelijkheden Leveringsmogelijkheden Click & collect Geschenkbon Planning Montage Retour Recyclage

jk ex

pl aa

AFBEELDING

LEVEL

abonnementsmodel

Dat is een overeenkomst tussen een leverancier van een bepaald product of dienst en een klant, de abonnee. Op basis van die overeenkomst wordt dat product of die dienst periodiek (dagelijks, wekelijks, elke maand, halfjaarlijks …) geleverd in ruil voor een betaling door de abonnee. © Jarretera / Shutterstock.com

BEELDWOORDENBOEK

THEMA 2

Selectieve distributie betekent dat de ondernemer kiest waar hij zijn producten of diensten aanbiedt. Bv. enkel in boetieks

203

BEGRIP

VERKLARING

circulaire economie

In een circulaire economie worden grondstoffen ook verwerkt tot producten maar ze blijven zo lang mogelijk in de economie. Ze worden hersteld, hebben een hoge tweedehandswaarde, zijn upgradebaar, kunnen makkelijk omgevormd worden tot nieuwe producten, de materialen zijn volledig recycleerbaar of afbreekbaar.

combiwinkel

Dat is een winkel die producten aanbiedt die niet tot het standaardaanbod behoren. bv. een boekenwinkel die koffie aanbiedt, een kapsalon-cafĂŠ

deeleconomie / sharing economy

In de deeleconomie delen, ruilen of huren consumenten goederen in plaats van ze te kopen. Die economie omvat alle verdienmodellen gebaseerd op delen, (om)ruilen, handelen of huren van producten. bv. een kinderfiets omruilen voor een groter model wanneer de kinderen ouder worden, een boormachine huren in plaats van te kopen.

duurzaamheid

jk ex

pl aa

Duurzaamheid is een breed begrip. Het betekent dat de mens (people), het milieu (planet) en de economie (profit) met elkaar in evenwicht zijn, zodat de aarde niet wordt uitgeput.

ki In THEMA 2

BEELDWOORDENBOEK

204

hergebruikeconomie

AFBEELDING

LEVEL

RECHTVAARDIG

ECONOMISCH

SOCIAAL DUURZAAM LEEFBAAR

HOUDBAAR

ECOLOGISCH

In de hergebruikeconomie worden grondstoffen verwerkt tot een product dat na gebruik gedeeltelijk gerecycleerd wordt tot een nieuw product. Er blijft restafval.

LEVEL 4

BEGRIP kringloopwinkel

VERKLARING

AFBEELDING

De kringloopwinkel biedt tewerkstelling en opleiding aan mensen die moeilijk een job vinden. Mensen brengen er hun gebruikte spullen binnen. De werknemers herstellen en reinigen die voor herverkoop.

NEMEN

omnichannel

pop-upwinkel

WEGGOOIEN

Omnichannel betekent dat de winkel veel kanalen gebruikt om te communiceren. De klant kiest zelf wel kanaal het best bij zijn vraag past. bv. De klant bestelt de schoenen op de webshop van Torfs en laat ze leveren in de fysieke winkel van Torfs.

jk ex

PRODUCEREN

AFVAL

In een lineaire economie worden grondstoffen omgezet in producten die na verbruik worden vernietigd.

GRONDSTOF

lineaire economie

pl aa

ambulante handel

Bij die winkelvorm verplaatst de verkoper zich naar de klant. bv. de huisdemonstratie van Tupperware of de verkoop aan huis van Bofrost

BEELDWOORDENBOEK

THEMA 2

Dat is een winkel die slechts tijdelijk bestaat.

205

LEVEL 5

BEGRIP branche

VERKLARING

AFBEELDING

Een branche bestaat uit bedrijven die een bepaalde groep goederen of diensten aanbieden. Bv. de branche horeca

discounter

Een discounter is een winkel met een beperkt assortiment. De service is beperkt maar de prijzen zijn laag.

pl aa

E-commerce is een winkelvorm waarbij de klanten producten of diensten kopen door te surfen naar een webshop.

hypermarkt

Een hypermarkt is een zeer grote winkel aan de rand van de stad. Er is een breed en diep assortiment. De klant kan er zijn wekelijkse boodschappen doen maar bijvoorbeeld ook een fiets of tv-toestel kopen.

e-commerce

jk ex

THEMA 2

BEELDWOORDENBOEK

206

m-commerce

M-commerce is een winkelvorm waarbij de klanten producten bestellen via een draadloos medium, zoals een smartphone.

BEGRIP

VERKLARING

outletstore

Een outletstore is een winkelvorm die producten van bekende merken verkoopt tegen lagere prijzen. Vaak gaat het hierbij om de verkoop van ‘oudere’ collecties of restpartijen.

speciaalzaak

Een speciaalzaak legt zich toe op de verkoop van een productgroep of richt zicht tot een bepaalde consumentengroep. bv. kaaswinkel, winkel voor kinderkleding

supermarkt

In die winkelvorm neem je de producten meestal uit de rekken. Je vindt er hoofdzakelijk voedingsmiddelen maar ook non-foodartikelen zoals school gerief en poetsmiddelen.

duurzame logistiek

Duurzame logistiek verwijst naar het gebruik van elektrisch vervoer van goederen voor distributie.

goederenstroom

Dat zijn de verschillende stappen die een product doorloopt in een magazijn.

BEELDWOORDENBOEK

THEMA 2

jk ex

pl aa

AFBEELDING

LEVEL

207

BEGRIP

VERKLARING

havenÂ terminal

Dat is een opslagplaats aan de haven waar goederen tijdelijk worden opgeslagen totdat ze naar de klant vertrekken of naar een ander magazijn.

logistiek

Logistiek betekent op het juiste moment, op de juiste plaats, de exacte hoeveelheid van de gevraagde goederen hebben en dat tegen zo laag mogelijke kosten.

logistieke keten

De logistieke keten bestaat uit de opslag van de goederen en de planning van het transport zodat alles tijdig van leverancier naar klant geraakt.

magazijn

BEELDWOORDENBOEK THEMA 2 208

Dat is de ruimte waar goederen tijdelijk worden opgeslagen totdat ze in het productieproces gebruikt worden (bv. zand) of totdat ze naar de klant verstuurd worden (bv. laptops).

ki ontvangstproces

jk ex

pl aa

AFBEELDING

LEVEL

Het ontvangstproces heeft plaats bij aankomst van de goederen in het magazijn. Een werknemer neemt de goederen aan en controleert ze.

BEGRIP

VERKLARING

opslagproces

Het opslagproces bestaat uit het opslaan van de goederen op de grond of in de rekken in het magazijn.

opsturen

Dat is het proces in het magazijn waar goederen in een vrachtwagen geladen worden en naar de klant verstuurd worden.

orderpickproces

Het orderprickproces heeft plaats in het magazijn op het moment dat een klantenorder binnenkomt. Dan verÂ zamelt men de goederen of haalt ze op in de rekken.

track and trace

transportplanner

jk ex

pl aa

AFBEELDING

LEVEL

BEELDWOORDENBOEK

Die persoon stelt de planning op om goederen te transporteren naar de klant.

THEMA 2

Track and trace is een technologie die ervoor zorgt dat de klant of eigenaar zijn pakje kan volgen.

209

VERKLARING Dat is een magazijn of opslagplaats waar goederen tijdelijk wachten om dan vervoerd te worden naar een klant of naar een ander magazijn.

voice picking

Dat is een manier waarbij de orderverzamelaars in het magazijn via een koptelefoon de opdracht krijgen om goederen in het magazijn te verzamelen.

voorraad

Dat is een bepaalde hoeveelheid van een product die wordt bijgehouden zodat een leverancier zijn klanten altijd kan bevoorraden.

aanvuller

Die werknemer vult in de winkels de rekken aan.

ki artikelgroep

THEMA 2

BEELDWOORDENBOEK

210

AFBEELDING A

A+B

pl aa

tussenmagazijn / cross-dockmagazijn

jk ex

BEGRIP

LEVEL

Een groep van producten die overeenkomsten vertoont bijvoorbeeld multimedia, voeding â€Ś

BEGRIP

VERKLARING

attitude

Dat is een eigenschap die je bezit. Het geeft aan hoe je bent en beschrijft je houding in bepaalde situaties. Bv. enthousiast

heftruckchauffeur

Die werknemer lost goederen uit een vrachtwagen of laadt ze erin. Hij vervoert ook met een heftruck de goederen in het magazijn.

kassier

Die werknemer rekent de producten van de klanten af.

magazijn medewerker

onthaal medewerker

jk ex

pl aa

AFBEELDING

LEVEL

BEELDWOORDENBOEK

Die werknemer onthaalt en registreert bezoekers, bedient de telefoon centrale, klasseert vaak ook documenten en verwerkt de inkomende en uitgaande post.

THEMA 2

Die werknemer controleert de goederen wanneer ze in het magazijn aankomen, verzamelt goederen wanneer een klant een bestelling plaatst en zorgt voor de verzending naar de klant.

211

BEGRIP

VERKLARING

pictogram

Dat is een symbool of afbeelding waarmee een begrip wordt aangeduid. Bv. nooduitgang

vaardigheid

Een vaardigheid is iets wat je kunt. Het geeft aan dat je bekwaam bent om een bepaalde handeling uit te voeren. Bv. snel en correct kunnen afrekenen aan de kassa

vacature / jobadvertentie

Een advertentie op een website of een krant waarin gezocht wordt naar een bepaald personeelslid bijvoorbeeld een magazijnier

verkoper

Die werknemer helpt de klant om een bepaald product te vinden of geeft uitleg over een bepaald product.

afzet

pl aa

212

handelsÂ goederen

Gezocht: Logistiek medewerker

jk ex

De afzet is het aantal verkochte eenheden in een periode.

ki In THEMA 2

BEELDWOORDENBOEK

AFBEELDING

LEVEL

Dat zijn de goederen die een ondernemer aankoopt om die met winst te verkopen. Bv. truien in een kledingwinkel

BROODJE

AFZET

(verkochte stuks)

Gezond

Kaas

Kip

Zalmsalade

LEVEL 8

BEGRIP kost

VERKLARING

AFBEELDING KOSTEN BROODJESZAAK

Een kost is het geld dat je moet betalen voor het gebruik van een product of dienst om iets te produceren of te verkopen.

ingrediënten (broodjes, salade, tomaten, beleg …) verpakking huur gebouw elektriciteit verwarming water

omzet / opbrengst

Een opbrengst is het geld dat je ontvangt voor de verkoop van goederen of de levering van diensten.

Gezond Kaas Kip

(verkochte stuks)

VERKOOPPRIJS PER STUK

OMZET / OPBRENGST

3,00

225,00

3,50

210,00

3,70

259,00

4,30

236,50

AFZET

Zalmsalade

verlies

winst

analyserende cookies

(in euro)

Verlies betekent dat er meer kosten zijn dan opbrengsten.

jk ex

(in euro)

pl aa

BROODJE

BEELDWOORDENBOEK

Analyserende cookies helpen de ondernemer het algemeen gebruik van de website te meten.

THEMA 2

Winst betekent dat je meer opbrengsten hebben dat kosten.

213

LEVEL 9

BEGRIP cookie

VERKLARING

AFBEELDING

Een cookie is een hoeveelheid data die een server naar de browser stuurt. Die data worden opgeslagen en bij een volgend bezoek naar de server terug- Action 2— gestuurd. Zo kan de server de browser opnieuw herkennen en bijhouden wat de gebruiker, of feitelijk de webbrowser, in het verleden heeft gedaan.

Hoe proberen ondernemingen bezoekers van hun website te overtuigen om cookies te aanvaarden?

Bekijk deze schermafdrukken over het accepteren van cookies. a

Van welke onderneming is de schermafdruk?

Hoe overtuigt de onderneming de bezoeker om de cookies te accepteren. Onderneming: Interimkantoor ASAP

Door de cookies te accepteren, wordt de zoektocht van de bezoeker van de website gemakkelijker en zijn de aanbevelingen persoonlijker.

Data of gegevens zijn symbolen, getallen, tekens, grafieken, woorden … waaraan nog geen betekenis gegeven is.

Cookies helpen ons om jou jobs aan te bieden die écht bij jou passen. Om je zoektocht naar een job of een kandidaat te vergemakkelijken en je persoonlijke

data / gegevens

aanbevelingen te kunnen geven, gebruikt ASAP cookies (zie onze cookie policy). Klik akkoord om verder te gaan of klik hier om je cookie-instellingen te bepalen.

Opgelet: sommige functies op de website zullen niet werken als je cookies uitzet.

pl aa

Akkoord.

Onderneming: Roularta Media Group

De Roularta Media Group geeft aan dat ze deze cookies nodig hebben voor het aanpassen van de website aan de gebruiker, voor marktonderzoek en reclame.

Wij maken gebruik van cookies.

Dat zijn noodzakelijke cookies die ervoor zorgen, dat de website goed functioneert.

Deze website maakt gebruik van cookies en vergelijkbare technologieën. Ik ga ermee akkoord dat bedrijven behorend tot Roularta Media Group en vertrouwde partners, gebruikersprofielen genereren voor het aanpassen van de website aan de gebruiker, voor marktonderzoek en voor reclame. De gegenereerde gegevens kunnen ook met derden worden gedeeld. Gedetailleerde informatie, ook over het recht om toestemming in te trekken, is te vinden in het privacybeleid van de website. Show vendors Meer informatie en instellingen

✓

Ja, ik accepteer cookies.

Dat zijn gegevens waaraan een bepaalde betekenis gegeven is.

jk ex

marketingcookies

informatie

118

Action 2— Hoe proberen ondernemingen bezoekers van

aankoopafdeling

hun website te overtuigen om cookies te aanvaarden?

LIFT_T2_L8.indd 118

06/05/2020 08:50

Bekijk deze schermafdrukken over het accepteren van cookies. a

Van welke onderneming is de schermafdruk?

Hoe overtuigt de onderneming de bezoeker om de cookies te accepteren. Onderneming: Interimkantoor ASAP

Door de cookies te accepteren, wordt de zoektocht van de bezoeker van de website gemakkelijker en zijn de aanbevelingen persoonlijker.

Marketingcookies bevatten de persoonlijke gegevens van de bezoeker van een site.

THEMA 2

LEVEL 8

functionele cookies

Cookies helpen ons om jou jobs aan te bieden die écht bij jou passen. Om je zoektocht naar een job of een kandidaat te vergemakkelijken en je persoonlijke aanbevelingen te kunnen geven, gebruikt ASAP cookies (zie onze cookie policy). Klik akkoord om verder te gaan of klik hier om je cookie-instellingen te bepalen. Opgelet: sommige functies op de website zullen niet werken als je cookies uitzet.

Akkoord.

Dat is in een bedrijf de afdeling die de aankopen voor het bedrijf doet.

Onderneming: Roularta Media Group

De Roularta Media Group geeft aan dat ze deze cookies nodig hebben voor het aanpassen van de website aan de gebruiker, voor marktonderzoek en reclame.

Wij maken gebruik van cookies. Deze website maakt gebruik van cookies en vergelijkbare technologieën. Ik ga ermee akkoord dat bedrijven behorend tot Roularta Media Group en vertrouwde partners,

THEMA 2 214

voor marktonderzoek en voor reclame. De gegenereerde gegevens kunnen ook met derden worden gedeeld. Gedetailleerde informatie, ook over het recht om toestemming in te trekken, is te vinden in het privacybeleid van de website. Show vendors

✓

Ja, ik accepteer cookies.

LEVEL 8

Meer informatie en instellingen

THEMA 2

BEELDWOORDENBOEK

gebruikersprofielen genereren voor het aanpassen van de website aan de gebruiker,

118

LIFT_T2_L8.indd 118

06/05/2020 08:50

BEGRIP

VERKLARING

administratie

Dat is in een bedrijf de afdeling die de telefoons aanneemt, de post verwerkt en de mensen ontvangt.

bestelbon

De bestelbon is een document dat je invult om je bestelling te plaatsen.

boekhouding

Dat is in een bedrijf de afdeling die de facturen betaalt en die alle inkomsten en uitgaven bijhoudt.

btw

Belasting over de toegevoegde waarde. Dat is belasting die je betaalt wanneer je goederen of diensten aankoopt.

factuur

Je vindt een voorbeeld van een bestelbon bij Explore 3.

jk ex

pl aa

AFBEELDING

LEVEL

6% btw

Je vindt drie voorbeelden van facturen in Action 2.

Dat zijn documenten, zoals de bestelbon, de factuur, de leveringsbon.

Je vindt voorbeelden van handelsdocumenten in Explore 3 (bestelbon), Explore 4 en Action 1 (leveringsbon / pakbon) en Action 2 en 4 (factuur).

handelsdocumenten

BEELDWOORDENBOEK

THEMA 2

De factuur wordt opgesteld door de verkoper en wordt bezorgd aan de koper met de vraag om geleverde producten of diensten te betalen. Op de factuur staat wat en hoeveel er geleverd werd en aan wie hij moet betalen.

215

LEVEL

BEGRIP

VERKLARING

klant

Dat zijn de personen of bedrijven die bij een bedrijf iets aankopen.

leverancier

Een leverancier is meestal een bedrijf dat goederen of diensten levert aan mensen of andere bedrijven.

leveringsbon

Dat document zit bij de geleverde goederen en somt de inhoud van de goederen op.

Je vindt voorbeelden van een leveringsbon in Explore 4 en Action 1.

leveringsvoorwaarden

De leveringsvoorwaarden bevatten de levertermijn en de prijs van de levering.

2.2 Leveringstermijn Leveringstermijn op de bestelbon geldt als aanduiding en verbindt de verkoper niet. De koper kan in geen geval de ontbinding van de overeenkomst, noch schadevergoeding vorderen bij niet naleving van de leveringstermijn. De levertijden zijn exclusief transporttijd vanaf ons centraal distributiecentrum. De gemiddelde levertijd bedraagt een tot twee werkdagen.

offerte

pl aa

jk ex

Een offerte is een handelsdocument tussen de verkoper en de koper. De verkoper of leverancier geeft in dat document meer informatie over de prijs, de verkoopsvoorwaarden, de levertijd â€Ś van een product of een dienst. Meestal doet de verkoper dat nadat de klant een prijsaanvraag ingediend heeft.

ki In BEELDWOORDENBOEK THEMA 2

orderÂ bevestiging

216

AFBEELDING

De orderbevestiging bevestigt dat de leverancier de bestelling ontvangen heeft.

Offerte Geachte mevrouw Wij bevestigen de ontvangst van uw prijsaanvraag. Wij danken u alvast voor uw interesse in ons bedrijf. U kunt de volgende voorwaarden genieten: prijs: 2 x 85,00 EUR excl. 21 % btw; levering: 10 dagen na bestelling - franco aan huis; betaling: 15 dagen na factuurdatum. Voor verdere inlichtingen staan we steeds tot uw dienst. U kunt er ook op rekenen dat ...

Je vindt een voorbeeld van een orderbevestiging in de Intro.

BEGRIP

VERKLARING

organogram

Dat is een schematische tekening van welke mensen in een onderneming werken en wie de baas is over wie.

overschrijving

Een overschrijving dient om via de bank geld van de ene rekening naar de andere over te schrijven.

prijsaanvraag

In een prijsaanvraag vraagt de klant naar de prijzen van producten, de leveringsvoorwaarden en de verkoopsvoorwaarden.

secretariaat

Dat is in een bedrijf de afdeling die de telefoons aanneemt, de post verwerkt en de mensen ontvangt.

verkoopsvoorwaarden

1 Verkoopsvoorwaarden 1.1 Prijzen Alle prijzen zijn netto per stuk, exclusief 21 % btw. 1.2 Betaling Zonder specifieke schriftelijke overeenkomst worden alle goederen tegen terugbetaling verstuurd. De geleverde goederen blijven eigendom van de verkoper tot de volledige betaling van de gefactureerde waarde. Bij belangrijke bestellingen kan een voorschot gevraagd worden. Een betwisting tussen partijen en namelijk een vordering tot betaling zal behoudens afwijking door ons toegestaan, behoren tot de uitsluitende bevoegdheid van de Rechtbanken van Gent.

BEELDWOORDENBOEK

De verkoopsvoorwaarden bevatten de betalingstermijn en informatie over het al dan niet terugsturen van de goederen.

THEMA 2

jk ex

pl aa

AFBEELDING

LEVEL

217

VERKLARING

vervaldag

Dat is de dag waarop de klant een factuur ten laatste mag betalen.

particulier

Dat is iemand die niet namens een bedrijf zaken doet, maar voor zichzelf.

verkoper

Dat is de persoon die of het bedrijf dat goederen verkoopt of diensten levert aan de klant.

algoritme

Dat is een reeks stappen die je in een bepaalde volgorde moet zetten om een probleem op te lossen of een taak uit te voeren.

flowchart

jk ex

Een schematische voorstelling van een proces waarbij de verschillende stappen worden weergegeven door symbolen.

Betalen met een bankkaart met chip • De klant steekt kaart in de terminal. • De handelaar geeft het bedrag in. • De klant controleert het bedrag. • De klant tikt pincode in en drukt ‘OK’. • Controle van pincode, geldigheid en uitgavenlimiet kaart. • Bevestiging dat de betaling in orde is. • De klant neemt de kaart terug. • De handelaar geeft het betalingsbewijs.

WINKELWAGEN

GEGEVENS INVULLEN

GEGEVENS CONTROLEREN

GEG E NIET C NS O VE

Je vindt de vervaldag op de facturen van Explore 5, Action 2 en Action 4.

pl aa

AFBEELDING

BEGRIP

ECT RR

LEVEL

THEMA 2

BETALING CONTROLEREN BETALING AFGEROND

OND ER

218

BET AL BETALEN

G NIET AFG IN

BEELDWOORDENBOEK

GEGEVENS CORRECT

LEVEL

BEGRIP

VERKLARING

probleem

Een probleem is een situatie waarin je wel weet wat je doel is, maar niet weet hoe je dat doel kunt bereiken.

resultaat

Dat is de uitkomst van iets.

unplugged computationeel denken

Dat is het oplossen van (complexe) problemen zonder gebruik te maken van een computer of een ander device.

THEMA 2

BEELDWOORDENBOEK

jk ex

pl aa

AFBEELDING

219

Notities

pl aa

jk ex

NOTITIES

THEMA 2

220

Notities

pl aa

jk ex

THEMA 2

NOTITIES

221

Notities

pl aa

jk ex

NOTITIES

THEMA 2

222

KNIPBLAADJE Thema 2 – Level 5 – Explore 2

pl aa

KNIPBLAADJE

THEMA 2

jk ex

223

pl aa

jk ex

2 pl aa

jk ex

De overheid en de samenleving

3 pl aa

THEMA

jk ex

De overheid en de samenleving

STEP-UP

LEVEL

Hoe zorgen belastingen voor inkomsten voor de overheid?

pl aa

Posterbeurs met overheidsmaatregelen voor een duurzamere maatschappij

p. 23

LEVEL

p. 11

jk ex

Hoe draagt de overheid bij tot de welvaart en het welzijn van de burgers?

p. 18

LEVEL

Welke rol speelt de overheid in onze maatschappij?

p. 5

STEP-IN

p. 4

STEP-IN 1

Noteer het juiste begrip onder de logo’s en afbeeldingen. Kies uit:

THEMA 3

STEP-IN

jk ex

pl aa

burgemeester – De Lijn – NMBS – politie – Postbedrijf van België – provincie – De Vlaamse Radio en Televisieomroeporganisatie – Vlaanderen

In dit thema doorloop je drie levels. Elk level bied je een stukje kennis die je nodig hebt om de opdracht van de Stepup uit te voeren. Daarin bedenk je per twee een overheidsmaat regel om de maatschappij duurzamer te maken. Je stelt die maatregel voor tijdens een posterbeurs.

LEVEL 1 Welke rol speelt de overheid in onze maatschappij? INTRO 1

De gemeenteraad van Westerlo zet het licht op groen voor de uitbreiding van de bibliotheek

Vlaams minister van Onderwĳs wil meer geld voor kleuterscholen

pl aa

Lees de onderstaande krantenkoppen. Ze geven je een idee welke rol de overheid speelt in onze maatschappij. Gebruik indien nodig het internet. Markeer de overheidsinstantie in elke krantenkop:  gemeenten en steden groen,  Vlaanderen blauw,  provincies rood,  België geel.

jk ex

De provincie Vlaams-Brabant lanceert de Gamebike, een mobiele klimaat-bakfiets boordevol spelmateriaal en klimaatvriendelijke ideeën voor speel- en leefstraten of buurtfeesten

De federaal minister van Volksgezondheid: ‘Genees-

Stad en provincie sluiten overeenkomst: twee belangrijke fietsverbindingen in Sint-Niklaas krijgen bewegwijzering

6 Vlaams minister van Cultuur investeert 2,7 miljoen euro in Limburgse culturele infrastructuur

middel voor behandeling zeldzame spierziekte vanaf

september terugbetaald.’

Antwerpse provincieraad bouwt sportcentrum Peerdsbos om tot een G-sportcentrum. Mensen met een handicap kunnen genieten van aangepaste infrastructuur.

8 Federaal minister van Mobiliteit investeert 5,3 miljard in modernisering van stations, nieuwe treinstellen en betere spoorlijnen

In dit level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Welke rol speelt de overheid in onze maatschappij?

THEMA 3

Achttien Limburgse jeugdverblijven krijgen van Vlaams minister van Toerisme 354 094 euro om hun verblijf moderner, gezinsvriendelijker en brandveiliger te maken voor een breder publiek

LEVEL 1

Explore 1— Onderzoek welke rol de overheid speelt in onze maatschappij

Ga naar het onlinelesmateriaal, bestudeer de ontdekplaat en het bijhorende werkblaadje. a

GEMEENTEN EN STEDEN

VLAANDEREN

Stel nu de groepen zo samen, dat er in elk groepje iemand van elk overheidsniveau zit. a b

Lees in het dagboek van Imane welke rol de overheid speelt in haar leven. Noteer vervolgens in de linkerkolom van de tabel met welke diensten van de overheid Imane in aanraking komt. Noteer in de rechterkolom van de tabel of dat een bevoegdheid is voor de gemeenten en steden, Vlaanderen of België. Gebruik indien nodig het internet.

jk ex

THEMA 3

LEVEL 1

TAAK OF BEVOEGDHEID

BELGIË

pl aa

Werk in drie groepen. Ontdek de bevoegdheden / taken van het beleidsniveau dat aan jouw groep is toegewezen. Duid het beleidsniveau van jouw groep aan.

OVERHEIDSNIVEAU

Imane … ens de les Een dag in het leven van . Gisteren hebben we tijd he uc do re ke lek n ee em nd is. Gelukkig Ik sta op en ne 07.00 uur niet overal vanzelfspreke

THEMA 3

LEVEL 1

jk ex

pl aa

end water geleerd dat proper strom geval. t is dat in ons land wel he het nieuwe nbus want ik kijk uit naar eve bri de ar na n eve el sn Ik loop 07.30 uur tijdschrift Girlz. nummer van mijn favoriete mama ergert zich s naar school halen. Mijn bu de et mo ik nt wa n Snel ontbijte er niet kan vinden. 07.40 uur onnement van De Lijn we aan het feit dat ik mijn ab bushalte zie ik de papa e vlakbij. Op weg naar de alt sh bu de is kig luk Ge van de gemeente en 07.55 uur werkt bij de groendienst Hij a. liss Me din en vri jn ltuin aan het van mi van de gemeentelijke spee urt bu de in es rkj pe en is de bloem t mijn bus. verzorgen. Ik haal nog ne en op van de school. ’s Morgens urt bu de in k dru nd tte olpoort Het is weer ontze 08.20 uur het verkeer aan de scho litie po de elt reg ag old het einde van de scho veilig kunnen ﬁets naar school komen, de t me die gen rlin lee zodat de oversteken. niet meer door vakantie gaan de lessen kus kro de ds Sin t. gaa altijd even De schoolbel 08.30 uur ieuw gebouw. Het is nog ern lint sp n ee in ar ma in containerklassen ar een wennen. we gaan met de klas na nt wa g da ke leu n ee t Vandaag is he toneelvoorstelling. ten. Ze beveiligen patrouilleren enkele solda um ntr ce l ree ltu cu t he r Vlak voo en. en terroristische aanslag drukbezochte plaatsen teg chap te houden. langs om hem wat gezels a op jn mi bij ik ga ag dd Over de mi kele jaren geleden 12.00 uur kenhuis. Mijn oma is al en n Hij is net terug uit het zie maakt hij gebruik van ee hij niet goed te been is, n zie nge aa en ven tor ges . maaltijden aan huis levert dienst van het OCMW die om een boek te we de opdracht gekregen en bb he s nd rla de Ne vak ek om het Voor het 13.30 uur bij de stedelijke bibliothe gs lan n eve rst ee ik ga lezen. Daarom boek uit te lenen. n voor onze deur. k ik van de brandweerwage hri sc , om isk thu ik r ee nn Wa te verwijderen. 14.30 uur ar om een wespennest ma en alle er die at sta Gelukkig chten om samen je ongeduldig aan het wa tijd n ee al is bia Ra sje Mijn zu embad. Ze 16.00 uur naar het gemeentelijk zw n kke tre ver te j mi en r met mama embad niet toegankelijk voo zw t he s wa toe nu t To zit in een rolstoel. g tot het zwembad zelf zijn de ingang , de toegan nu ar ma rs ke rui eb elg rolsto rsvaliden. kelijk gemaakt voor ande en de kleedkamers toegan ven om mijn Na het eten ga ik naar bo 18.00 uur roept nog even huiswerk te maken. Papa de vuilniszakken dat ik niet mag vergeten deze week mijn buiten te zetten. Het is beurt om dat te doen.

TO THE POINT In België zijn er veel overheidsinstellingen die elk een rol spelen op een bepaald niveau. Bij de overheid hebben we verschillende beleidsniveaus met elk hun eigen bevoegdheid en diensten. Gemeenten en steden

pl aa

Vlaanderen

Vlaanderen speelt dan weer een belangrijke rol op het vlak van onder andere leefmilieu, werkgelegenheid (VDAB) en onderwijs.

Provincies

België

THEMA 3

LEVEL 1

jk ex

Gemeenten en steden zorgen onder andere voor de ordehandhaving (politie), noodhulp (brandweer) en welzijn (OCMW) binnen de eigen gemeente of stad.

Provinciebesturen voeren een eigen beleid binnen de grenzen van de provincie, zoals het beheer van natuurgebieden, provincie domeinen en fietsroutes.

De Belgische overheid is dan weer bevoegd voor onder andere justitie (rechtbanken), defensie (leger) en overheidsbedrijven (bijvoorbeeld NMBS).

Action 1— Welke rol speelt de overheid in onze maatschappij?

Noteer de bevoegdheid of taak van de overheid onder de afbeelding of de krantenkop. Kies uit: afvalverwerking – brandweer – cultuur / bibliotheek – defensie / leger – gezondheidszorg – justitie / gevangenissen – onderwijs – openbaar vervoer – openbare orde / politie – openbare werken – postbedeling

pl aa

De huidige gevangenis van Antwerpen wordt vervangen door een nieuwe gevangenis van 440 plaatsen in de buurt van het nieuwe gerechtsgebouw © Deman / Shutterstock.com

jk ex

Aan de Warande in Turnhout is het officiële startschot gegeven voor de bouw van de nieuwe bibliotheek

Minister van Gezondheidszorg past de terugbetaling van een medicijn tegen huidka nker aan

I J

Soldaten worden verder ingezet op straat omwille van de aanhoudende terreurdreiging

LEVEL 1

Post komt binnenkort nog maar twee keer per week, tenzij u duurdere zegel koopt

THEMA 3

BREAKING NEWS 1

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een actualiteitsitem over dit onderwerp.

Beantwoord de vragen. a

Over welke overheidsinstelling gaat het in deze rubriek?

Welke rol speelt deze overheidsinstelling in onze maatschappij?

pl aa

CHECKLIST

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

ki In LEVEL 1 THEMA 3

EXTRA OEFENMATERIAAL

1 Ik kan aan de hand van voorbeelden aantonen welke rol de overheid heeft in de samenleving. 2 Ik kan informatie uit teksten, grafieken â€Ś halen.

KAN BETER

jk ex

LEVEL 2 Hoe draagt de overheid bij tot de welvaart en het welzijn van de burgers?

welvaart:

welzijn:

pl aa

Zoek de betekenis van de begrippen welvaart en welzijn op internet. Omschrijf in eigen woorden.

Wat past er bij de afbeelding: welvaart of welzijn?

Noteer het begrip onder de afbeelding. Waarom past het begrip bij die afbeelding? Motiveer je keuze.

In dit level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Hoe draagt de overheid bij tot de welvaart en het welzijn van haar burgers?

THEMA 3

LEVEL 2

jk ex

a b

INTRO

Explore 1— Wat is het sociale vangnet van de overheid? 1

Het socialezekerheidsstelsel in België probeert iedereen in België een leefbaar inkomen te geven. Bekijk de twee filmpjes over het sociaal vangnet en beantwoord de vragen. a b

Wie financiert de sociale zekerheid in België? Noteer de antwoorden in het schema. Wat betekent het begrip solidariteit?

pl aa

Solidariteit betekent Wie het financieel beter heeft, helpt mensen die het financieel minder goed hebben.

Er is solidariteit tussen verschillende groepen van personen. Vul de onderstaande tekst verder aan. Kies uit:

jk ex

pensioenen – werkloosheidsuitkeringen – zieken

De werkenden zijn solidair met de werklozen want de werkenden betalen belastingen om de werklozen een

te geven.

Jongeren zijn solidair met de ouderen want jongeren die werken betalen de van de ouderen die niet meer werken.

Gezonde mensen zijn solidair met

THEMA 3

LEVEL 2

voor de zorg als de mensen die ziek zijn.

want zij betalen net zo veel

Markeer in de krantenartikels de aanvullende inkomens of de vervangingsinkomens.

pl aa

RSZ

Eefje is 40 jaar en woont met haar

voor om de medicatie tegen

dochter van 9 in een bescheiden

alzheimer niet langer terug te

huisje. Tot ze ziek werd, had ze

betalen. ‘Ze werkt onvoldoende.’

een vrij goede baan. Ondanks

Bron: standaard.be, 20191014

de invaliditeitsuitkering en het

jk ex

Artsen en ziekenfondsen stellen

Bĳ de vakbonden is het alle hens aan

kindergeld belandde ze van de ene dag op de andere heel dicht bij de armoededrempel. Naar: gripvzw.be, 20180410

dek om de ruim een miljoen werknemers die tĳdelĳk werkloos zĳn als

gevolg van het coronavirus, zo snel

mogelĳk hun werkloosheidsuitkering

Jonge moeder verliest voet na

uit te betalen.

arbeidsongeval: asfalteringsbedrĳf

Bron: nieuwsblad.be, 20200327

krĳgt boete van 48 000 euro Bron: nieuwsblad.be, 20191024

Bron: standaard.be, 20200102

F Door een kronkel in de regels voor het groeipakket kunnen kinderen die vorig jaar een of beide ouders verloren tot een paar honderd euro per maand minder ontvangen. Bron: hln.be, 20200203

LEVEL 2

Zo’n 1,2 miljoen Belgen hebben een pensioen dat lager ligt dan 1 500 euro netto per maand. Het gaat om zowat de helft van alle gepensioneerden in ons land.

THEMA 3

Welke bijdragen behoren tot het aanvullend inkomen en welke tot het vervangingsinkomen? Zet de voorbeelden in de juiste kolom. Kies uit: kindergeld – werkloosheidsuitkering – rustpensioen – invaliditeitsuitkering – ziekteuitkering – vakantiegeld

VERVANGINGSINKOMEN

pl aa

AANVULLEND INKOMEN

Explore 2— Welke uitgaven heeft de overheid? De krant De Tijd onderzocht waaraan de overheid haar geld uitgeeft. Bestudeer de onderstaande grafiek aandachtig. Noteer de top drie van de uitgavenposten van de overheid.

jk ex

a b

Graﬁek 1: Waar gaat het geld van de overheid naartoe?

THEMA 3

LEVEL 2

Pensioenen Gezondheidszorg Ziekte en arbeidsongeschiktheid Kinderbijslag Werkloosheid Andere sociale bescherming Subsidies aan bedrijven Rentelasten Mobiliteit Veiligheid Milieubescherming Onderwijs Administratie Defensie Cultuur Sport Sociale woningbouw en gemeenschapsvoorzieningen Religie Andere

0% Bron: tijd.be

10 %

15 %

20 %

25 %

Vul de tabel aan met voorbeelden uit je eigen leefomgeving. Bekijk eventueel opnieuw de ontdekplaat uit Level 1, Explore 1 voor inspiratie. UITGAVENPOST gezondheidszorg

VOORBEELD

onderwijs

mobiliteit

milieubescherming

cultuur

sport

jk ex

pl aa

veiligheid

TO THE POINT

THEMA 3

LEVEL 2

Een van de belangrijkste doelstellingen van de overheid is zorgen voor welvaart en welzijn van haar burgers. Niet iedereen heeft het geluk een job te hebben. Sommige mensen zijn gedurende een bepaalde periode in hun leven werkloos. Anderen werken wel, maar kunnen met hun inkomen niet of nauwelijks rondkomen. Gelukkig bestaat er in België zoiets als een sociaal vangnet en heerst er veel solidariteit. Het sociale zekerheidsstelsel in België probeert ervoor te zorgen dat iedereen in België een leefbaar inkomen heeft. De sociale zekerheid betaalt de burgers daarom een aanvullend inkomen, zoals vakantiegeld of een groeipakket of een vervangingsinkomen, zoals een invaliditeits uitkering, rustpensioen of werkloosheidsuitkering.

Action 1— Aanvullend inkomen of vervangingsinkomen? 1

Duid met een kruisje aan in de onderstaande tabel of het om een aanvullend of een vervang ingsinkomen gaat. AANVULLEND INKOMEN

VERVANGINGSINKOMEN

groeipakket invaliditeitsuitkering

pensioen

werkloosheidsuitkering ziekteuitkering

Van welk aanvullend inkomen of vervangingsinkomen kunnen de onderstaande personen genieten?

pl aa

vakantiegeld

jk ex

THEMA 3

LEVEL 2

BREAKING NEWS 1

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een actualiteitsitem over dit onderwerp.

Beantwoord de volgende vragen. a

Over welk vervangingsinkomen of aanvullend inkomen gaat het?

Hoe probeert de overheid hier te zorgen voor welvaart en welzijn?

pl aa

CHECKLIST

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

KAN BETER

jk ex

1 Ik kan aan de hand van voorbeelden illustreren hoe de overheid bijdraagt tot de welvaart en het welzijn van zijn burgers.

EXTRA OEFENMATERIAAL

3 Ik kan het aanvullend inkomen of ver vangingsinkomen waarover bepaalde groepen beschikken, benoemen.

2 Ik kan voorbeelden geven van een aanvul lend inkomen of een vervangingsinkomen.

THEMA 3

LEVEL 2

4 Ik kan informatie uit teksten, grafieken … halen.

LEVEL 3 Hoe zorgen belastingen voor inkomsten voor de overheid? INTRO Vraag eens aan je ouders of grootouders waaraan het begrip belastingen hen doet denken.

jk ex

pl aa

belastingen

THEMA 3

LEVEL 3

In dit level beantwoord je stap voor stap deze onderzoeksvraag: Hoe zorgen belastingen voor inkomsten voor de overheid?

Explore 1— Hoe komt de overheid aan haar inkomsten? De overheid int verschillende soorten belastingen zodat ze over inkomsten beschikt. Combineer de belasting met de omschrijving. BELASTING

OMSCHRIJVING A Een belasting om het gebruik van bepaalde goederen (bv. sigaretten, benzine en alcohol) af te remmen, omdat ze schadelijk zijn voor de gezondheid of voor het milieu.

2 personenbelasting

B Een belasting die de overheid heft op de verkoop van goederen en diensten.

3 accijnzen

C Een belasting die een bestuurder van een gemotoriseerd voertuig (auto, moto …) betaalt, wanneer hij de openbare weg gebruikt.

4 verkeersbelasting

D Een belasting die geheven wordt op de inkomens van gezinnen.

jk ex

pl aa

1 btw

Explore 2— Welke belastingen betalen gezinnen?

Bestudeer de uitgaven van jouw gezin. Noteer de belastingen die jouw gezin moet betalen.

a b

Werk in vijf groepen. Elke groep werkt met het toegewezen gezin.

Gezin:

THEMA 3

LEVEL 3

Soorten belastingen:

TO THE POINT Net zoals jongeren, gezinnen en ondernemingen, moet ook de overheid inkomsten hebben om haar uitgaven te kunnen betalen. Een belangrijke inkomstenbron van de overheid zijn belastingen.

btw

—

verkeersbelasting

—

personenbelasting

—

accijnzen

—

afvalbelasting

—

belasting op de zuivering van het oppervlaktewater

pl aa

—

Een aantal voorbeelden van belastingen zijn:

Action 1— Hoe beheert de overheid haar budget?

Net zoals jongeren en gezinnen moet ook de overheid haar budget beheren. Leg de volgende begrippen op de juiste plaats in de weegschaal.

jk ex

btw – groeipakket – personenbelasting – accijnzen – terugbetaling medicijnen – lonen politieagenten – verkeersbelasting – wegenwerken

THEMA 3

LEVEL 3

INKOMSTEN

UITGAVEN

Action 2— Niet iedereen is blij met belastingen Ontleed de onderstaande cartoon met behulp van de KIAM-methode: kijken, interpreteren, actualiseren en mening. STAPPENPLAN Stap 1: Kijken

– Welke personen zie je op de cartoon?

– Hoe kijken de personages? – Welke tekst zie je?

Stap 2: Interpreteren

pl aa

Stap 3: Actualiseren

Waarover gaat die cartoon volgens jou? Wat wil de cartoonist zeggen?

Tip:

jk ex

Kwam het onderwerp onlangs nog in het nieuws? Leg kort uit.

Neem eerst de rubriek Breaking news door.

Stap 4: Mening

Wat is jouw mening? Ga je akkoord met de boodschap van de cartoonist?

THEMA 3

LEVEL 3

BREAKING NEWS 1

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een actualiteitsitem over dit onderwerp.

Beantwoord de volgende vragen. a

Over welke soort belasting gaat het?

Wie is de betaler van deze belasting?

pl aa

CHECKLIST

Duid aan of je de onderstaande vaardigheden voldoende beheerst.

EXTRA OEFENMATERIAAL

2 Ik kan voorbeelden geven van belastingen.

3 Ik kan informatie uit teksten, cartoons of afbeeldingen halen.

1 Ik kan aan de hand van voorbeelden illustreren dat belastingen voor inkomsten voor de overheid zorgen.

In LEVEL 3 THEMA 3 22

KAN BETER

jk ex

STEP-UP Je hebt de afgelopen weken de overheid en de samenleving bestudeerd. Je hebt gemerkt dat de bezorgdheid voor de mens een belangrijke factor is. Bedenk zelf een maatregel die de overheid kan nemen om te komen tot een meer duurzame maatschappij. a b

THEMA 3

STEP-UP

jk ex

pl aa

c d

Werk per twee. Je zult die maatregel voorstellen aan de hand van een poster. Gebruik daarvoor eventueel de ICTÂfiches van Canva of powerpoint. Je stelt samen met je klasgenoot de maatregel voor tijdens een posterbeurs. Bewaar de poster in je portfolio. Je mag trots zijn op je werk.

Beeldwoordenboek Thema 3 VERKLARING

beleidsniveau

Een beleidsniveau is bijvoorbeeld de Vlaamse overheid, de provincies, de gemeenten en steden. Elk niveau heeft eigen bevoegdheden. bv. Een gemeente kan enkel handelingen stellen binnen de gemeentegrenzen.

bevoegdheid

Een bevoegdheid is het recht om een bepaalde handeling / taak uit te voeren. bv. Vlaanderen is bevoegd om beslis singen te nemen over onderwijs maar niet over defensie.

dienst

Een dienst is een prestatie die iemand levert voor een ander. Diensten zijn niet tastbaar en kun je dus niet vastnemen. bv. huisvuilophaling, onderwijs, post bedeling ….

aanvullend inkomen

AFBEELDING

BEGRIP

jk ex

pl aa

LEVEL

Wanneer het inkomen van iemand onvoldoende is, dan geeft de overheid een aanvullend inkomen. bv. kindergeld (nieuwe naam = groeipakket)

THEMA 3

BEELDWOORDENBOEK

sociaal vangnet

Het sociaal vangnet betekent dat de overheid mensen die niet kunnen gaan werken of van wie het inkomen onvoldoende is om een normaal leven te leiden, een aanvullend inkomen of vervangingsinkomen geeft. bv. een ziekte-uitkering, werkloos heidsuitkering …

BEGRIP

VERKLARING

solidariteit

Solidariteit betekent dat je je verbon den of verantwoordelijk voelt voor anderen. bv. solidariteit tussen rijk en arm

vervangings inkomen

Dat inkomen vervangt het normale inkomen. bv. pensioen, werkloosheidsuitkering

welvaart

Welvaart is de mate waarin de behoef ten bevredigd kunnen worden met de beschikbare middelen.

welzijn

Welzijn betekent zich goed voelen, het welbevinden.

ziel lichaam geest

BEELDWOORDENBOEK

Accijnzen zijn een belasting om het gebruik van bepaalde goederen af te remmen, omdat ze schadelijk zijn voor de gezondheid of voor het milieu. bv. sigaretten, benzine en alcohol

THEMA 3

accijnzen

jk ex

pl aa

AFBEELDING

LEVEL

BEGRIP

VERKLARING

Dat is geld dat je ontvangt. In dit level gaat het over geld dat de overheid ontvangt in de vorm van onder andere btw en belastingen.

pl aa

inkomsten

21% bt

Btw of belasting over de toegevoegde waarde is een belasting die de overheid heft op de verkoop van goederen en diensten.

12 % btw

btw

6 % b tw

AFBEELDING

LEVEL

verkeers belasting

Een belasting die geheven wordt op de inkomens van gezinnen.

personen belasting

jk ex

THEMA 3

BEELDWOORDENBOEK

Dat is een belasting die je betaalt wanneer je als bestuurder van een gemotoriseerd voertuig (auto, moto …) de openbare weg gebruikt.

NOTITIES

pl aa

jk ex

NOTITIES

pl aa

jk ex

2 pl aa

jk ex

Ondernemend project

4 pl aa

THEMA

jk ex

Ondernemend project

pl aa

STEP-UP

Evaluatie ondernemend project

LEVEL

jk ex

Hoe breng je een ondernemend project tot een goed einde?

STEP-IN

p. 31

p. 5

p. 4

STEP-IN Een onderneming of project op poten zetten is niet enkel voor volwassenen. Het filmpje van deze twee jonge ondernemers is daar een mooi bewijs van. Lees eerst deze achtergrondinformatie.

pl aa

jk ex

Michiel startte zijn onderneming op in 2014. Hij was toen 25 jaar oud. Zoals elke jonge ondernemer moest hij klein starten en begon hij websites te maken vanuit de zetel van zijn ouders.

Bekijk de filmpjes.

THEMA 4

STEP-IN

Dorina voelde het al kriebelen om te ondernemen toen ze nog aan het studeren was. In haar laatste jaar aan de universiteit startte ze in Genk haar eigen kledingzaak op. Aangezien ze van Grieks-Italiaanse afkomst is, haalde ze ook haar kleren daar.

Wat vind je interessant aan het verhaal van Michiel?

Wat vind je interessant aan het verhaal van Dorina?

LEVEL 1 Hoe breng je een ondernemend project tot een goed einde? INTRO Ondernemen is belangrijk voor de maatschappij. Indien niemand ondernemend zou zijn, waren er geen bedrijven, werden er geen organisaties voor het goede doel opgericht, waren er geen uitvindingen, zoals medicijnen, het wiel, elektriciteit … Ondernemen betekent de handen uit de mouwen steken en initiatief nemen om een project op poten te zetten.

Bekijk deze collage. Zo krijg je een idee van hoe gevarieerd ondernemen kan zijn.

Artistiek: de organisatie van een tentoonstelling

speelenen op de nte p o p u p o : een p n je gemee Economisch kelstraat va in w e d in plaats of

In dit level zet je deze onderzoeksvraag in de praktijk om: Welke stappen zet je om een ondernemend project tot een goed einde te brengen?

LEVEL 1

Sportief: e en ﬁetsmarat sportevenement, zo hon op sch als een ool

THEMA 4

e week, Sociaal: warmst g Da Rode Neuzen

jk ex

pl aa

Explore 1— Welke ondernemer ga jij achterna? De kern van ondernemerschap is de persoon die met zijn talenten, troeven, sterke en zwakke punten het project tot een goed einde brengt. Deze personen zijn daar een mooi voorbeeld van. Lees aandachtig het parcours dat zij hebben afgelegd om hun doel te bereiken. Steve Jobs richtte op 3 januari 1977 samen met Steve Wozniak en Ronald Wayne, Apple Computer op. In 1985 verliet Jobs Apple nadat de raad van bestuur hem verbood nog een leidinggevende functie te bekleden binnen Apple. Hij startte toen het computerbedrijf NeXT op. Na een overname van NeXT door Apple werd Jobs in de zomer van 1997 tijdelijk CEO van Apple. Steve Jobs werd raadgever bij Apple. In 1998 werd de iMac gelanceerd. Met die nieuwe personal computer slaagde Steve Jobs erin Apple weer financieel sterk te maken. De echte doorbraak voor Apple kwam in 2001 met de lancering van de iPod en iTunes. Die mp3-spelers luidden een nieuw tijdperk voor Apple in. In 2007 veranderde Steve Jobs de wereld door zijn legendarische introductie van de Iphone.

pl aa

Bron: wikipedia.org

jk ex

In 1995 richtten Elon Musk en zijn broer het internetbedrijf Zip2 op. Het bedrijf ontwikkelde een onlinestadsgids voor onder andere kranten. Zip2 werd overgenomen voor 307 miljoen Amerikaanse dollar waarvan Musk 22 miljoen US-dollar ontving. In maart 1999 richtte Elon Musk X.com op, een onlinebetaalplatform. Hij investeerde er tien miljoen US-dollar in. Een jaar later werd dit betaalplatform samengevoegd met PayPal. PayPal werd in oktober 2002 door Ebay overgenomen, voor anderhalf miljard dollar, waarvan Musk 165 miljoen US-dollar ontving. Met 100 miljoen Amerikaanse dollar van zijn eerdere verkopen richtte Musk in juni 2002 SpaceX op. Tesla Motors werd in juli 2003 opgericht door Martin Eberhard en Marc Tarpenning. Beide mannen bekleedden een actieve rol in de vroege ontwikkeling van het bedrijf, voordat Elon Musk betrokken werd bij het bedrijf. Musk was tot in detail betrokken bij het ontwerp van de Tesla Roadster, maar was minder betrokken bij de dagelijkse gang van zaken. Tijdens de financiële crisis van 2008 voelde Musk zich genoodzaakt het leiderschap van Tesla over te nemen als algemeen directeur.

THEMA 4

LEVEL 1

Bron: wikipedia.org

Omschrijf ondernemerschap in je eigen woorden.

Forum Wil jij graag je eigen zaak oprichten? Waarom (niet)?

Action 1— Aan de slag Nu is het aan jou! De volgende actions begeleiden je om klassikaal een project tot een goed einde te brengen. Ze helpen je om de volgende Steve Jobs, Elon Musk, Marc Coucke, Bill Gates, Jeff Bezos, Marc Zuckerberg of Sergio Herman te worden.

Verken een aantal vormen die je ondernemend project kan aannemen: het opzetten van een pop-uponderneming, de organisatie van een solidariteitsactie, een project rond gezonde voeding (zoals een gezond ontbijt voor alle leerlingen van de school), een cultureel evenement, een technische realisatie, een actie rond duurzaamheid.

jk ex

pl aa

Good to know

Kies een project waarvoor je enthousiast bent, waarvoor je de handen uit de mouwen wilt steken, waarin je de nodige energie wilt steken.

Action 2— Nodig een (jonge) zelfstandig ondernemer uit

a b

Zoek een zelfstandig ondernemer in je eigen omgeving. Misschien is een van je leraars of een oud-leerling van je school een zelfstandig ondernemer, al dan niet in bijberoep. Als je geen zelfstandig ondernemer vindt, dan kun je de filmpjes van de twee zelfstandig ondernemers uit de Step-in herbekijken.

LEVEL 1

Nodig een zelfstandig ondernemer uit om te horen hoe het is om ondernemer te zijn.

THEMA 4

Bereid het interview met de ondernemer voor. a

Bekijk de vragen die je kunt stellen. Welke zaak heeft u opgericht? Wat biedt u aan? Welke (karakter)eigenschappen zijn er volgens u nodig om als zelfstandige te beginnen? Welke kennis heeft een beginnend ondernemer nodig? Wie of wat kan u helpen, wanneer u een probleem heeft? Welke nadelen kunnen iemand afschrikken om een onderneming op te starten? Wat zijn de voordelen of leuke aspecten van het ondernemerschap? Hoe gaat u op zoek naar klanten? Hoe weet u wat uw klanten willen?

Bedenk nog een drietal nieuwe vragen.

pl aa

Verwerk de antwoorden van het interview achteraf met een tekstverwerker.

Action 3— Ben jij de volgende Elon Musk of Marc 1

jk ex

Zuckerberg?

Welke eigenschappen moet een ondernemer hebben?

Doe de onlinetest en ontdek jouw ondernemersvaardigheden.

Welke score heb je behaald?

Wat zijn je sterke punten volgens de test?

THEMA 4

LEVEL 1

Wat zijn je zwakke punten volgens de test?

Action 4— Vind jij het gat in de markt?

Noteer in eigen woorden wat een gat in de markt is.

Hoe kan een onderneming een gat in de markt ontdekken?

Welke vragen kan een onderneming stellen om dat gat in de markt te ontdekken?

pl aa

Een ondernemer heeft meestal een droom, een idee, die hij graag wil realiseren. Hij is op zoek naar het gat in de markt.

Voor jullie klasproject is het niet noodzakelijk om een product te verkopen. Je mag bijvoorbeeld ook met je klas een evenement of een actie voor een goed doel op poten zetten. Bespreek klassikaal wat je van deze ideeën vindt. Een pop-uponderneming in de winkelstraat van de gemeente van de school omdat er verschillende panden leegstaan Een verkoopstand op de wekelijkse markt Een verkoopstand gedurende een of meerdere dagen op school Een gezond ontbijt voor je klas, jouw jaar of zelfs voor de hele school Een nocturne (een avondevenement) waarop leerlingen hun kunstwerken presenteren aan de ouders en leraren Een modeshow in samenwerking met een kledingzaak uit de buurt De productie en verkoop van een nieuw innovatief product dat jullie zelf kunnen produceren De organisatie van een sportevenement op school De organisatie van een lesmarathon op school

THEMA 4

LEVEL 1

jk ex

Good to know Wees je ervan bewust dat ook je prestaties in de loop van het project geëvalueerd en beoordeeld worden. Ga alvast naar het onlinelesmateriaal van de Step-up. Je vindt er de evaluatiecriteria. Zo weet je waar je aandacht aan kunt besteden.

Noteer wat je gekozen hebt: een product, een dienst of de organisatie van een evenement of actie.

Als je een product of dienst wilt aanbieden, dan moet je daar goed over nadenken. Je kunt dat doen aan de hand van probleemsituaties waarvoor je oplossingen bedenkt. Wil je een evenement of actie organiseren, dan moet je nadenken over de aanpak daarvan. a

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een aantal probleemsituaties om over te brainstormen. Wil je iets organiseren, brainstorm dan over de evenementen of acties die hierboven staan. Voer het denkproces uit.

STAPPENPLAN

pl aa

jk ex

Stap 1: Werk in groepen. – Elke groep krijgt een probleemsituatie op een A4-blad of digitaal via bijvoorbeeld Google Docs. – Bedenk gedurende tien minuten zoveel mogelijk oplossingen voor dat probleem. Noteer alle ideeën op post-its op het A4-blad, ook de ideeën die niet meteen haalbaar lijken.

Stap 2: Geef het blad door en brainstorm over een nieuwe situatie. – Elke groep overloopt zijn nieuwe situatie en de oplossingen van het vorige groepje en doet zo nieuwe ideeën op. – Zoek gedurende tien minuten naar nieuwe oplossingen en noteer ze. Stap 3: Geef het blad weer door en brainstorm over een nieuwe situatie. – Overloop de mogelijke oplossingen voor dat probleem. – Dit keer zoek en noteer je gedurende vijf minuten nieuwe oplossingen.

THEMA 4

LEVEL 1

Stap 4: Blijf die werkvolgorde herhalen tot elke groep elke situatie bestudeerd heeft.

Stap 5: – – –

Overloop de ideeën op elk blad. Kleef de ideeën op het bord of projecteer ze via de computer. Selecteer de ideeën die haalbaar zijn tot je er maximum zeven overhoudt. Haal de onbruikbare ideeën weg.

Stap 6: Kom tot een besluit. – Kies iets waar de hele klas achter staat. – Noteer je definitieve project hier. Dat is ook de kernactiviteit van je onderneming of project.

Action 5— Wie worden je klanten?

Nu moet je bepalen aan wie je wilt verkopen. Je zult dus de doelgroep van je onderneming of evenement bepalen. Dit zijn een aantal vragen die je jezelf kunt stellen over je doelgroep: Ligt de focus op mannen, op vrouwen, op gepensioneerden, gezinnen, jongeren … ? Bevindt je doelgroep zich in het hele land, een bepaalde provincie of de eigen school?

Ook opleiding, woonplaats, geloof en sociaal-economische achtergrond van je doelgroep zijn aspecten waarover je moet nadenken. Bepaal zo specifiek mogelijk de wensen van de doelgroep. Als je meerdere doelgroepen in gedachten hebt, orden ze dan van meest belangrijk (1) naar minst belangrijk (5).

pl aa

jk ex

Bijvoorbeeld: Doelgroep: 60-plussers Omschrijving: Mensen tussen 60 en 80 jaar. Omgeving: Regio Gent Belangrijkheid: 2

LEVEL 1

Noteer jouw doelgroep(en) en geef ook aan hoe belangrijk elke doelgroep voor jouw project is.

THEMA 4

Action 6— Wie doet wat? Nu je je doelgroep bepaald hebt, kun je je project uitwerken. Maar niemand kan alles alleen doen, dus moet je de taken verdelen. Een goede samenwerking zorgt voor het beste resultaat.

Je kunt kiezen uit twee opties om de taken te verdelen. Kies optie 1 als je graag wat ondersteuning wilt. Kies optie 2 als je liever een uitdaging wilt.

Optie 1 Vijf vaste functies

pl aa

jk ex

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er vijf functies met hun taakomschrijving. Er staat wat je voor die functie moet kennen en kunnen en welke attitude belangrijk is. Bestudeer de functies goed. Denk na over je sterke punten en je zwakke punten en noteer ze hier.

Sterke punten:

Zwakke punten:

Noteer waarom je een bepaalde functie kiest.

Bespreek die keuze met de leraar.

THEMA 4

LEVEL 1

Optie 2 CLIM-rollen

pl aa

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er de CLIM-rollen uit Mens en samenleving. Bestudeer de CLIM-rollen. Noteer de rol die jij opneemt.

Noteer wat jouw taken zijn en tegen wanneer je die voorbereid moet hebben. Zo verlies je niets uit het oog. Naarmate het project vordert, kun je jouw taken aanvullen. TAAKOMSCHRIJVING

DEADLINE

THEMA 4

LEVEL 1

jk ex

NAAM LEERLING(EN)

Action 7— Wie zal dat betalen? Om met een onderneming te starten, heb je geld nodig om producten en grondstoffen te kopen. De vraag is natuurlijk waar je dat geld zult halen. Je kunt op twee manieren een startkapitaal bekomen. a

Je leent een bepaald bedrag van de school of van de leraar.

Good to know

Je geeft aandelen met een bepaalde waarde – vijf of tien euro – uit. Een aandeel is een bewijs dat je voor een stuk eigenaar bent van de onderneming. Elke leerling kan zelf een aandeel kopen. Zo ben je voor een stuk eigenaar van de onderneming. Daarnaast kun je ook aandelen aan ouders, familie of vrienden verkopen. Geef hen in ruil een aandeelhoudersbewijs. Gebruik het onderstaande voorbeeld als inspiratie en maak zelf een aandeel met een tekstverwerker. Stel een tabel op met een overzicht op van de aandeelhouders. Keer aan het einde van het project een deel van de winst aan de aandeelhouders uit.

THEMA 4

LEVEL 1

jk ex

€

PAS OP! GELD LENEN KOST OOK GELD!

pl aa

Een lening is nooit kosteloos. Je geeft het geld altijd met intrest terug. Zo kun je bijvoorbeeld afspreken dat, wanneer je 100 euro leent, je op het einde van het project 5 % intrest betaalt en dus 105 euro terugbetaalt.

Je moet weten wat je toekomstige klanten van je verwachten. Denk na wie je klant is, bekijk de volgende voorbeelden en vul aan wie de klanten zijn. a

Wanneer je een tentoonstelling wilt organiseren, zijn je klanten.

Wanneer je een gezond ontbijt voor alle tweedejaars op je school organiseert, dan zijn de

pl aa

klantonderzoek

Action 8â€” Even detective spelen aan de hand van een

Wanneer je een fietsmarathon organiseert, dan zijn de klanten.

Een product, dienst of project slaat pas aan als je product, dienst of idee beantwoordt aan de behoeften en wensen van de doelgroep. Om een goed beeld van die doelgroep te krijgen, doe je een marktonderzoek. Hoe zou jij dat aanpakken?

jk ex

je klanten.

LEVEL 1

Volg het stappenplan om een klantonderzoek te doen in de vorm van een enquĂŞte.

THEMA 4

STAPPENPLAN Klantonderzoek Stap 1: Bepaal de doelgroep van de enquête. – Bepaal wie je wilt bevragen. Noteer hier de doelgroep die je in Action 5 beschreven hebt.

Hoeveel mensen wil je bevragen? Hoe meer mensen je bevraagt, hoe duidelijker en beter de resultaten voor de doelgroep zijn.

–

Bespreek hoe, waar en wanneer je de enquêtes zult afnemen.

Good to know

pl aa

–

THEMA 4

LEVEL 1

jk ex

Je kunt de vragenlijst ook digitaal afnemen via Google Formulieren.

Stap 2: Stel de enquête op. – Bepaal wat je te weten wilt komen met de vragenlijst. Omschrijf het kort.

Good to know

pl aa

Probeer ook te achterhalen: – of je klanten afhankelijk zijn van een bepaald seizoen of een bepaalde trend; – of ze dienstverlening belangrijk vinden; – of ze trouw zijn aan een bepaald merk; – hoeveel ze denken uit te geven aan jouw product, dienst of project.

– Bedenk in groepjes de mogelijke vragen voor de enquête. – Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er voorbeeldvragen. Houd steeds rekening met de verwerking. Soms is het beter om gesloten vragen te stellen, zoals meerkeuzevragen, aanduiding op een schaal of ja-neevragen. – Noteer minstens tien vragen.

jk ex

THEMA 4

LEVEL 1

Stap 3: Neem de enquête af. – Je kunt de enquête op verschillende manieren afnemen: schriftelijk, mondeling, via het leerplatform van de school, Google Formulieren … – Noteer hoe je de enquêtes afneemt.

Stap 4: Verwerk de resultaten. – Maak eerst een tabeloverzicht van de resultaten en daarna een grafiek. Gebruik indien nodig de ICT-fiches van rekenblad.

pl aa

Stap 5: Formuleer besluiten. – Noteer het besluit van je onderzoek.

jk ex

Action 9— Even detective spelen aan de hand van een concurrentieonderzoek

De kans is zeer groot dat je concurrenten hebt. Daarom is het belangrijk dat je je concurrenten leert kennen. Je doet dat onderzoek om eruit te leren, maar ook om hun zwakke punten te ontdekken. Op die punten kun jij anticiperen en dan meteen beter doen. Geef daarvan een voorbeeld.

Bekijk deze voorbeelden van concurrentie. a b

THEMA 4

LEVEL 1

Als je op de speelplaats een pop-up organiseert en ontbijtkoeken verkoopt, dan zijn de bakkerijen en supermarkten in de buurt je concurrenten. Als je een marathon voor het goede doel organiseert, dan zijn andere initiatieven voor het goede doel je concurrent. Een andere klas of een jeugdbeweging kan bijvoorbeeld geld inzamelen door een carwash te organiseren voor datzelfde doel. Als je een nocturne met kunstwerken van leerlingen organiseert, dan is de kunstacademie of het museum uit de buurt je concurrent.

Noteer al je concurrenten.

Volg het stappenplan om je concurrenten te analyseren.

STAPPENPLAN

pl aa

Stap 1: Schrijf de belangrijkste concurrenten op en noteer ook waarom je die kiest.

Stap 2: Vul voor elke concurrent deze fiche in. Werk in een onlinetoepassing zodat je er samen aan kunt werken. Gebruik daarvoor ICT-fiche_OSGD_06 of fiche_OSOD_05. – Wat is het assortiment van de concurrent? – Wie is de doelgroep van mijn concurrent? – Wat zijn de prijzen van mijn concurrent? – Welke service biedt mijn concurrent? – Wat zijn de sterke en zwakke punten van mijn concurrent? FICHE CONCURRENT

jk ex

Assortiment concurrent Doelgroep concurrent Prijzen

Service

Sterke punten

THEMA 4

LEVEL 1

Zwakke punten

Stap 3: Kom tot een besluit. – Maak een overzicht van je concurrentieonderzoek. – Ga na waarin elke concurrent beter of veel beter is dan jou (+ of ++) of net slechter of veel slechter (- of - -) is dan jou. CONCURRENT

CONCURRENT

Prijs Assortiment

pl aa

Marketing

Service

Action 10— Wees anders dan de anderen

Welke logo’s herken je op deze afbeelding? Bespreek klassikaal.

jk ex

Voor je project heb je een naam, een logo en een slogan nodig. De naam ligt in het verlengde van je product, dienst, evenement of actie, dus die zoek je eerst. Dan pas zoek je een slogan en een logo.

THEMA 4

LEVEL 1

Om de naam te bedenken, gebruik je weer de brainstormmethode. Dat kan in groepjes of klassikaal. De ideeën kunnen op het bord, op een blad papier of digitaal en online genoteerd worden.

Good to know Kies een korte, krachtige naam. Houd het simpel en enthousiast. Grappig mag, maar moet niet. Vermijd dat de naam na een jaar al verouderd is. Kies iets tijdsloos. Vraag feedback aan vrienden, ouders of familie.

Voor de slogan en het logo werk je in twee groepen. Een groepje ontwerpt het logo, het andere groepje bedenkt de slogan. Surf even op het internet. Je vindt er een aantal interessante programma’s om logo’s te ontwerpen.

pl aa

– – – – –

Good to know

Kies een eenvoudig logo. Mensen moeten het makkelijk kunnen schetsen. Vermijd dat het logo na een jaar al verouderd is. Kies iets tijdloos. Zorg dat het logo uniek is. Kies een logo dat past bij de stijl, het imago en de uitstraling van het project.

– – – –

Om producten of grondstoffen aan te kopen, heb je leveranciers nodig. Surf op internet en zoek via Google of goudengids.be drie mogelijke leveranciers.

jk ex

Action 11— Leveranciers

LEVEL 1

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een brief die je kunt versturen naar de leveranciers om een prijsaanvraag te doen. Je kunt de brief ook gebruiken als ondersteuning bij een telefonische prijsaanvraag. Vergelijk op basis van die info de sterke en zwakke punten van verschillende leveranciers.

THEMA 4

Good to know Waar houd je rekening mee bij een prijsaanvraag? – Kijk niet alleen naar de leverancier met de laagste prijs, maar ook naar de leverancier die snel kan leveren, of die bereid is overschot terug te nemen. – Vraag aan de leverancier ook of je ‘in consignatie’ kunt kopen. Dat betekent dat hij de niet-verkochte artikels terugneemt. Die artikels moeten meestal pas betaald worden na de verkoop ervan.

LEVERANCIER

Prijs

LEVERANCIER

Leversnelheid

Maak met een tekstverwerker een tabeloverzicht op om de leveranciers te vergelijken.

pl aa

Service

jk ex

Betaalvoorwaarden

Action 12— It’s all in the mix: Product Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er een leidraad om je marketingmix uit te werken.

PRODUCT PERSONEEL

PRIJS 6 P’s

PRESENTATIE

THEMA 4

LEVEL 1

PROMOTIE

PLAATS

PRODUCT

Beantwoord deze vragen over jouw product in het document dat je vindt bij het onlinelesmateriaal. Houd daarbij rekening met wat je geleerd hebt in het klanten concurrentieonderzoek. a b c d e f

Welke producten of welke dienst bied je aan? Welke specifieke kenmerken heeft het product, de dienst of het project? Voldoet jouw product, dienst of project aan de behoeften van de consument? Welke verpakking voorzie je? Denk je ook aan duurzaamheid? Voorzie je ook service en / of garantie?

Good to know

Noteer hier (of in een rekenblad of een tekstverwerker) een overzicht van je assortiment in de breedte en diepte of omschrijf je project. Bij het onlinelesmateriaal vind je een voorbeeld van het assortiment in breedte en diepte.

pl aa

Denk ook aan de voorraad waarmee je wilt starten, dat wil zeggen bedenk hoeveel stuks van je product je op voorhand aankoopt.

jk ex

PLAATS

Action 13— It’s all in the mix: Plaats – kanalen

Waar – via welke kanalen – wil je jouw product, dienst of evenement aanbieden? Beantwoord daartoe deze vragen. a

Waar wil je je producten verkopen? Waar heeft jouw evenement plaats?

Wil je ook online verkopen? En indien ja, hoe wil je dat doen?

Zijn er aan die locatie kosten verbonden, zoals standgeld op de markt, huur …

LEVEL 1

THEMA 4

Action 14— It’s all in the mix: Promotie

PROMOTIE

De manier waarop je promotie maakt, hangt van de doelgroep af. Vormen 60-plussers je doelgroep, dan gebruik je een krantje of een flyer. Vormen jongeren je doelgroep, dan is Instagram een goede optie. Denk eerst over deze vragen na. Verloopt je reclamecampagne digitaal of op papier? Ontwerp je een website en / of Facebookpagina? Licht je je product of dienst ook op andere sociale media, zoals Instagram of YouTube, toe? Gebruik je een influencer? Kost die promotie geld? Hoe lok je de mensen naar je stand, project of winkeltje?

Kom tot een besluit en noteer hoe je promotie zult voeren.

Good to know

pl aa

jk ex

Veronderstel dat je melkproducten wilt verkopen, dan kun je reclame maken door iemand te laten rondlopen verkleed als koe.

Action 15— It’s all in the mix: Presentatie en Om goed te verkopen of om mensen naar jouw evenement te lokken, moet je de aandacht van je klanten trekken. De presentatie van je verkoopstand of van de activiteit is dus heel belangrijk. Geef een voorbeeld van een aantrekkelijke presentatie.

THEMA 4

LEVEL 1

personeel

Denk eerst over deze vragen na. Hoe wil je het product of evenement presenteren? Hoe zal je verkoopstand, winkel of evenementenlocatie eruitzien?

PRESENTATIE

PERSONEEL

Noteer op basis van jouw antwoorden de benodigdheden voor jouw presentatie.

Niet iedereen kan goed verkopen. Een goede verkoper moet mensen durven aanspreken, het product goed kennen en noem maar op.

pl aa

Denk eerst over deze vragen na. Wie zal het product verkopen? Zijn er specifieke verkopers? Of verkoopt iedereen? Heb je nood aan verkooptips?

Noteer jouw antwoorden.

jk ex

Action 16— It’s all in the mix: Prijs

PRIJS

Stel je de volgende vragen: Ga je, na de prijsberekening, kiezen voor een lage prijs om veel klanten te overtuigen om je product te kopen of aan je evenement deel te nemen of ga je een hoge prijs vragen om aan te geven dat je kwaliteit biedt? Ga je kortingen geven? Indien ja, in welk geval? Op bepaalde momenten, zoals een happy hour, of bij de aankoop van een grote hoeveelheid? Is jouw prijs hoger of lager dan de prijs van de concurrent(en)? Of is hij hetzelfde?

Je moet ook de prijs berekenen en bepalen voor het product, de dienst of de deelname aan het evenement. Daarvoor moet je eerst alle kosten weten. Dat zul je in Action 18 doen.

Kom tot een besluit en noteer hoe jij de prijs wilt zetten.

LEVEL 1

THEMA 4

Good to know

pl aa

Wanneer je een project of een evenement plant, dan kun je over deze vragen nadenken. – Wat is het doel van het project? – Wie kan eraan deelnemen? – Wanneer vindt het project plaats? – Moet er voor het project betaald worden? – Welke prijs vraag je aan de deelnemers? – Verstuur je uitnodigingen? – Hoe maak je reclame? – Welke kosten brengt het project met zich mee? – Heb je leveranciers nodig?

Action 17— Mensen en middelen

jk ex

Je zult niet alleen hulp van je collega’s en andere mensen nodig hebben, maar ook nog middelen. Maak een lijstje van de middelen die nodig zijn voor je project. Denk bijvoorbeeld aan een laptop, een camera, een marktkraampje, een kassa ...

THEMA 4

LEVEL 1

Good to know

Als het project op school of in je gemeente plaatsheeft, moet je aan de directie of het gemeentebestuur toelating vragen. Doe dat tijdig, niet wanneer je al weken aan het voorbereiden bent.

Action 18â€” Schatting kosten en opbrengsten, winst 1

Onderzoek hoe de kostenstructuur in jouw bedrijf of voor jouw project in elkaar zit. Nu je de voorgaande actions zorgvuldig voorbereid hebt, is het eenvoudig om de belangrijkste kosten van je bedrijf of je project te bepalen. a

Vervolledig de tabel met de kosten. TOTAALBEDRAG

pl aa

BENAMING KOST

Kosten bepaalde bedrijfsmiddelen misschien iets te veel? Noteer hoe je op bepaalde middelen kunt besparen.

THEMA 4

LEVEL 1

Breng de tabel over in een rekenblad. Bereken de totale kost per eenheid. Gebruik ICT-fiche_R_25.

jk ex

b c

TOTAALBEDRAG KOSTEN

Bekijk nu de omzet. Daarvoor moet je eerst de verkoopprijs kennen. Bereken aan de hand van het onderstaande schema de verkoopprijs. Vertrek vanuit de kost per eenheid. (kost per eenheid) * winstpercentage + (kost per eenheid)

Bijvoorbeeld: Kost per eenheid: 3,00 euro

Kost per eenheid:

Winstpercentage: 20 %

Winstpercentage:

Om de omzet in kaart te brengen heb je niet alleen de verkoopprijs nodig, maar ook een schatting van de opbrengst van je project. a

jk ex

pl aa

3,00 * 20 % + 3,00 euro = 3,60 euro

Je moet dus voor elk product schatten hoeveel stuks je zult verkopen (afzet). Dat aantal vermenigvuldig je met de verkoopprijs. GESCHATTE OMZET (= AFZET * VERKOOPPRIJS)

GESCHATTE AFZET (= AANTAL STUKS)

Product, dienst, deelnameprijs 1 Product, dienst, deelnameprijs 2

THEMA 4

LEVEL 1

Breng die tabellen over naar een rekenblad en bereken voor al je producten de geschatte opbrengst.

Action 19— Strategische partners

pl aa

Misschien kun je ook samenwerken met interessante partners om beter te zijn dan je concurrenten. Geef een voorbeeld van dergelijke partners.

Good to know

jk ex

Action 20— Pitch

Wanneer een bedrijf je strategische partner wordt, dan moet ook dat bedrijf baat hebben bij de samenwerking.

PITCH

Een pitch is een video waarin je kort je project voorstelt.

Je project is afgerond. Maak een pitch met je smartphone of laptop, een camera of een tablet. De pitch moet zeker deze gegevens bevatten: de naam van het project, de pop-up, de onderneming of het evenement, het doel, een beschrijving van het product, de dienst of het evenement, argumenten waarom de mensen voor jou zouden moeten kiezen, een krachtige slagzin die blijft hangen als afsluiter.

Zorg voor een leuke achtergrond wanneer je ﬁlmt. Vermijd storende geluiden. Oefen de tekst minstens vijf keer in alvorens je start. Ga vooraf na hoe er geﬁlmd moet worden.

Bekijk de pitch klassikaal.

THEMA 4

– – – –

LEVEL 1

Good to know

Action 21— The moment of truth 1

Je bent nu goed voorbereid om je project uit te voeren. Nog enkele tips. Tip:

Zorg voor voldoende voorraad. Denk aan je verkoopstand of etalage. Denk na hoe je mensen naar je stand wilt lokken. Denk aan wisselgeld. Denk aan een taakverdeling.

Voer je project nu uit.

THEMA 4

LEVEL 1

jk ex

pl aa

— — — — —

STEP-UP Het is belangrijk na te gaan wat goed en wat minder goed verliep. Je bekijkt het project op zich, maar je evalueert ook je eigen bijdrage. De volgende vragen kunnen je helpen.

Hoe is het project volgens jou gelopen?

Wat was jouw inbreng tijdens dit project?

Waar ben je trots op?

Wat zou je anders doen?

Welke fouten heb jij gemaakt?

Wat heb je over jezelf geleerd?

pl aa

Beantwoord deze open vragen.

jk ex

Wie ben jij tijdens dit project? Denk aan je taak, je rol …

Wat zou je veranderen aan het concept van dit project?

Hoeveel tijd spendeerde je ongeveer na je schooluren aan dit project? (dagen, uren, minuten)

THEMA 4

STEP-UP

Geef jezelf als volgt een score: 1 is de laagste score, 10 is de hoogste score. Ben jij flexibel? (0 ik ben helemaal niet flexibel – 10 ik ben zeer flexibel) 1

jk ex

ki In STEP-UP THEMA 4

Geef jezelf een score voor inzet (niet tijdens de schooluren). 1

Onderneem je actie om problemen op te lossen? 1

Reageer je gepast en klantvriendelijk? 1

Hanteer je een goed werktempo? 1

Lever je kwalitatief werk af? 1

Werk je precies en zorgvuldig? 1

Ben jij hulpvaardig en attent voor andere leerlingen? 1

Communiceer jij goed en met iedereen? 1

Ben jij gedreven? 1

pl aa

Evalueer je klasgenoten! Noteer steeds een naam. Wie is het meest flexibel? Wie is het meest gedreven? Wie communiceert het meest en het duidelijkst over de opdrachten? Op wie kun je altijd rekenen? Wie werkt het meest nauwkeurig?

Wie werkt het meest kwalitatief?

Wie is het meest klantvriendelijk? Wie lost de problemen steeds op?

Wie heeft het hardst gewerkt voor dit project?

pl aa

Wie kan er het best beslissen?

Wie heeft een leidersrol op zich genomen?

Ga naar het onlinelesmateriaal. Je vindt er evaluatiecriteria waarmee je rekening kunt houden.

THEMA 4

STEP-UP

jk ex

Beeldwoordenboek Thema 4 VERKLARING

aandeel

Een aandeel is een bewijs dat je voor een stuk eigenaar bent van de onderneming.

bedrijfs middelen

Dat zijn middelen die een onderneming nodig heeft om te kunnen werken, zoals machines, computers …

doelgroep

Dat is een specifieke groep mensen die een onderneming wil bereiken of bedienen met zijn product- of dienstenaanbod.

gat in de markt

jk ex

pl aa

Dat is een product dat of een dienst die nog niet aangeboden wordt en wellicht goed zal verkopen omdat veel consumenten er behoefte aan hebben.

In THEMA 4

BEELDWOORDENBOEK

in consignatie

AFBEELDING

BEGRIP

Goederen die je in consignatie koopt, moeten pas betaald worden wanneer je ze effectief verkocht hebt.

KLANT BEHOEFTE H JU ET PR IST OD E UC T

LEVEL

pitch

Dat is een korte presentatie van een idee of een product om dat idee of product te verkopen.

prijsaanvraag

Dat is een brief of e-mail naar een leverancier waarin je de prijzen en de bijkomende kosten van een product opvraagt.

voorraad

Dat is de hoeveelheid goederen die je in je winkel hebt om aan de klanten te verkopen.

THEMA 4

BEELDWOORDENBOEK

jk ex

pl aa

NOTITIES

pl aa

jk ex