Inhoudstafel
Inhoud Woord vooraf
3
Deel I Fundamentele elementen van het economisch recht
17
Hoofdstuk 1 De bronnen van het economisch recht
19
1 Wetgeving
19
1.1
Het internationale recht
19
1.2
Het traditionele internationale recht
19
1.3
De Europese Unie
19
1.4
Nationale wetgeving
21
2 Rechtspraak 3 Gewoonte 4 Rechtsleer
22 22 22
Hoofdstuk 2 De ondernemingsrechtbank
23
1 Samenstelling 2 Bevoegdheden 3 Procedures
23 23 25
Hoofdstuk 3 Het bewijs in ondernemingszaken
27
1 2
Algemene regels Bijzondere bewijsmiddelen
27 28
2.1
De boekhouding
28
2.1.1 Algemeen
28
2.1.2
Bewijskracht van de boekhouding
28
2.1.2.1 Geschillen tussen ondernemingen onderling
28
2.1.2.2 Geschillen van een niet-ondernemer tegen een ondernemer
28
Procedureel gebruik van de boekhouding
29
2.1.3 2.2
3
De factuur
29
2.2.1 Algemeen
29
2.2.2
Inhoud van de factuur
29
2.2.3
Bewijskracht van de factuur
30
2.2.3.1 De factuur kan als bijzonder bewijsmiddel worden gebruikt.
30
2.2.3.2 Het gebruik van de factuur als bewijs
30
Voorbeeld van een factuur
32
5
Inhoudstafel
Deel II Ondernemingsrecht
33
Hoofdstuk 1 Vrijheid van ondernemen en algemene verplichtingen van de onderneming
35
1 2 3
De onderneming De vrije en intellectuele beroepen Het statuut van de ondernemer
35 36 37
3.1
De toegang tot ondernemingsactiviteiten
37
3.1.1
De vrijheid van ondernemen
37
3.1.2
De juridische bevoegdheid
37
3.1.2.1 Handelingsbekwaamheid
37
3.1.2.2 Onverenigbaarheden
37
3.1.2.3 Beroepsverboden
38
De formele verplichtingen van de onderneming
38
3.2.1
Inschrijven bij de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO)
38
3.2.2
Openen van een zakelijke financiĂŤle rekening
40
3.2.3
Bekendmaken van het huwelijkscontract
40
3.2.4
Een boekhouding voeren
40
3.2.5
Voldoen aan de vestigingswet
41
3.2.5.1 De vestigingswet en de bevoegdheden van de gewesten
41
3.2
3.2.5.2 De afschaffing van de vestigingswet voor gereglementeerde beroepen in Vlaanderen 41
3.3
6
3.2.5.3 De vestigingswet in het Brusselse Gewest en WalloniĂŤ
42
3.2.5.4 Hoe het bewijs van basiskennis bedrijfsbeheer aantonen in het Brusselse en het Waalse Gewest?
42
3.2.5.5 Vergunningen en toelatingen aanvragen en specifieke regels
43
3.2.6
Een btw-nummer aanvragen
44
3.2.7
Aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds
44
3.2.8
Registreren in het UBO-register (Ultimate Beneficial Owner)
44
3.2.9
Afsluiten van verzekeringen
45
Enkele algemene verplichtingen van ondernemingen
45
Hoofdstuk 2 De handelszaak
47
1 2
Het begrip Het huurcontract
47 47
2.1 Situering
47
2.2
Het huurcontract op basis van de handelshuurwet
48
2.2.1
Toepassingsgebied
48
2.2.2
Duurtijd en opzegging
48
2.2.3
Huurprijs en herziening
49
2.2.4 Verbouwingswerken
49
2.2.5
Overdracht van huur
50
2.2.6 Huurhernieuwing
50
Inhoudstafel 2.3
2.4
3 4
Het korte termijn handelshuurcontract in Vlaanderen
51
2.3.1
Toepassingsgebied
51
2.3.2
Duurtijd en beëindiging
51
2.3.3
Huurprijs
52
2.3.4
Verbouwingen
52
2.3.5
Overdracht van huur en onderverhuring
52
2.3.6
Vervreemding van het verhuurde goed
52
Het Waalse decreet over pop-ups en de Brusselse ordonnantie
52
Verkoop van een handelszaak De inpandgeving van een handelszaak
53 54
4.1
De nieuwe wetgeving op inpandgeving is op 1 januari 2018 in werking getreden.
54
4.2
Gelet op de nieuwe wetgeving doven de bestaande waarborgen ‘pand op de handelszaak’ geleidelijk uit. We beperken ons in wat volgt dan ook tot een kort overzicht van wat het pand op de handelszaak juist inhoudt.
55
Hoofdstuk 3 Betalingsachterstand bij handelstransacties
57
1 Toepassingsgebied 2 Betalingstermijn
57 57
2.1
Betalingstermijn afgesproken of niet
57
2.2
Laattijdige betaling
58
2.3 Rechtsplegingsvergoeding
58
3 Casussen
59
Hoofdstuk 4 Overeenkomsten met handelstussenpersonen
61
1 Inleiding
61
2
3
1.1
Definitie en situering
61
1.2
Waarom werken met een handelstussenpersoon?
61
1.3
Toepasselijke bepalingen
62
De overeenkomst van handelsagentuur
62
2.1 Definitie
62
2.2
Toepasselijke bepalingen
63
2.2.1
Vergoeding van de handelsagent
63
2.2.2
Duur en einde van de overeenkomst
63
2.2.3 Uitwinningsvergoeding
64
2.2.4
65
Het concurrentiebeding
De commissieovereenkomst
65
3.1 Definitie
65
3.2
Toepasselijke bepalingen
65
3.2.1
Verplichtingen van de commissionair
65
3.2.2
Verplichtingen van de committent
66
7
Inhoudstafel
4
5
6
7 8 9
De concessieovereenkomst
66
4.1
Definitie
66
4.2
Toepasselijke bepalingen
66
4.2.1
Duur en beëindiging van de overeenkomst
66
4.2.2
Vergoedingen wegens beëindiging van de overeenkomst
67
4.2.3
Overige toepasselijke bepalingen
68
De franchiseovereenkomst
68
5.1
Definitie en situering
68
5.2
Toepasselijke bepalingen
68
De makelaarsovereenkomst
69
6.1 Definitie
69
6.2
Toepasselijke bepalingen
69
6.2.1
Verplichtingen van de makelaar
70
6.2.2
Verplichtingen van de opdrachtgever
70
Precontractuele informatieverplichting bij commerciële samenwerkingsovereenkomsten 70 Overeenkomsten met handelstussenpersonen: casussen 71 Begeleidende casus: Een eigen zaak van klein naar groter 71 9.1
Eerste etappe
71
9.2
Het idee
72
9.3
Klein beginnen
73
9.3.1
Welke vorm neemt de onderneming aan?
73
9.3.2
Welke stappen moeten Joris en Yasmina ondernemen en wat moeten ze weten?
74
9.3.3
Hoe gaat het verder?
75
Hoofdstuk 5 Inleiding: eenmanszaak of vennootschap
77
1 2
77 78
De voor- en nadelen van een eenmanszaak De voor- en nadelen van een vennootschap
Hoofdstuk 6 Vennootschapsrecht
79
1 Inleiding
79
2 3
1.1
De krachtlijnen van het nieuwe wetboek
79
1.2
Toepassing van het nieuwe wetboek
79
Wat is een vennootschap? – Welke vennootschappen bestaan er? Het vermogen van de vennootschap – de rechtspersoonlijkheid 3.1
Het vermogen van de vennootschap
3.2 Rechtspersoonlijkheid
4
8
80 81 81 81
Algemene regels die gelden voor alle vennootschappen
82
4.1
Naam en zetel van de vennootschap
82
4.2
Oprichting – openbaarmakingsvereisten – website
82
4.3
Algemene regels met betrekking tot het bestuur van een vennootschap
83
4.4
Uitsluiting – uittreding van een vennoot
84
Inhoudstafel
4.5
5
7
84
4.4.2 Uittreding
84
Ontbinding en vereffening
85
4.5.1 Ontbinding
85
4.5.2 Vereffening
85
4.5.2.1 Eendagsvereffening
85
4.5.2.2 Wie wordt vereffenaar?
85
4.5.2.3 De bevoegdheden van de vereffenaars
86
4.5.2.4 Verrichtingen van de vereffening
86
4.5.2.5 De sluiting van de vereffening
87
4.5.2.6 Aansprakelijkheid van de vereffenaars – strafsancties
87
4.6 Verjaring
87
4.7
87
Op welke vennootschappen is het Belgisch recht van toepassing?
Jaarrekening – controle – inzagerecht vennoten
88
5.1 Jaarrekening
88
5.2 Commissariaat
88
5.3
6
4.4.1 Uitsluiting
5.2.1 Beginselen
88
5.2.2
Benoeming – duur van het mandaat
88
5.2.3
Onafhankelijkheid en bezoldiging
88
5.2.4 Bevoegdheden
89
5.2.5 Aansprakelijkheid
89
Individuele onderzoeks- en controlebevoegdheden van vennoten en aandeelhouders
89
De maatschap – de vennootschap onder firma – de commanditaire vennootschap 89 6.1
Inleiding
89
6.2
Definitie – kenmerken
90
6.2
Het aandeel van de vennoten
91
6.3
Bestuur van de vennootschap – vergadering van vennoten
91
6.4
Het vennootschapsvermogen en de rechten van de schuldeisers
91
6.5
Ontbinding van de vennootschap, terugtrekking en uitsluiting van een vennoot
92
6.6
Bepalingen die bijkomend specifiek gelden voor de vennootschap onder firma en de commanditaire vennootschap
92
De besloten vennootschap (bv)
92
7.1
Algemeen
92
7.2
Oprichting
93
7.2.1 Aanvangsvermogen
93
7.2.2
Plaatsing van de aandelen
94
7.2.3
Storting van de inbrengen
94
7.3
7.2.4 Oprichtingsformaliteiten
94
7.2.5 Nietigheid
95
Effecten en hun overdracht
95
7.3.1 Algemeen
95
9
Inhoudstafel 7.3.2
7.3.3 7.4
7.4.2
7.3.2.2 Obligaties
96
7.3.2.3 Inschrijvingsrechten
96
Overdracht en overgang van effecten
96
Het bestuur
97
7.4.1.1 Samenstelling
97
7.4.1.2 Bezoldiging
98
7.4.1.3 Bevoegdheid en werkwijze
98
7.4.1.4 Dagelijks bestuur
98
Algemene vergadering van aandeelhouders
99
7.4.2.1 Bepalingen die gelden voor alle algemene vergaderingen van aandeelhouders
99
7.4.2.3 Bijzondere algemene vergadering
100
7.4.2.4 Buitengewone algemene vergadering
100
7.4.3
Vennootschapsvordering en minderheidsvordering
100
7.4.4
Algemene vergadering van obligatiehouders
101
Het vermogen van de besloten vennootschap
101
Bijkomende inbrengen – uitgifte van nieuwe aandelen, van converteerbare obligaties en van inschrijvingsrechten
101
De instandhouding van het vermogen van de vennootschap
102
7.5.2.1 Uitkeringen aan aandeelhouders – tantièmes
102
7.5.2.2 Verkrijging van eigen aandelen of certificaten
103
7.6
Uittreding en uitsluiting lastens het vennootschapsvermogen
104
7.7
Duur en ontbinding
104
Coöperatieve vennootschap (cv)
105
8.1 Algemeen
105
8.2 Oprichting
105
8.3
Effecten en hun overdracht en overgang
105
8.4
Vennootschapsorganen en algemene vergadering van obligatiehouders
106
8.5
Het vermogen van de vennootschap
106
Naamloze vennootschap (nv)
107
9.1 Algemeen
107
9.2 Oprichting
107
9.2.1
9.3
10
95
100
7.5.2
9
7.3.2.1 Aandelen
7.4.2.2 Gewone algemene vergadering
7.5.1
8
95
Vennootschapsorganen en algemene vergadering van aandeelhouders en obligatiehouders 97 7.4.1
7.5
De verschillende soorten effecten
Het kapitaal
107
9.2.2 Oprichtingsformaliteiten
108
9.2.3 Nietigheid
108
Effecten en hun overdracht en overgang
109
9.3.1 Algemeen
109
Inhoudstafel 9.3.2
9.3.3 9.4
De verschillende soorten effecten
109
9.3.2.1 Aandelen
109
9.3.2.2 Winstbewijzen
109
9.3.2.3 Obligaties
110
9.3.2.4 Inschrijvingsrechten
110
Overdracht en overgang van effecten
110
Vennootschapsorganen en algemene vergadering van obligatiehouders
111
9.4.1
Het bestuur
111
9.4.1.1 Het monistisch bestuur
111
9.4.1.2 De enige bestuurder
112
9.4.1.3 Duaal bestuur
112
9.4.1.4 Dagelijks bestuur
113
Algemene vergadering van aandeelhouders
114
9.4.2.1 Gemeenschappelijke bepalingen
114
9.4.2.2 Gewone algemene vergadering
115
9.4.2.3 Buitengewone algemene vergadering
115
9.4.3
Vennootschapsvordering – minderheidsvordering – deskundige
115
9.4.4
Algemene vergadering van obligatiehouders
116
9.4.2
9.5 Kapitaal 9.5.1 Kapitaalsverhoging
9.6
10 11 12 13 14
117 117
9.5.1.1 Algemeen
117
9.5.1.2 Kapitaalverhoging bij wijze van inbreng in geld
118
9.5.1.3 Kapitaalverhoging bij wijze van inbreng in natura
118
9.5.1.4 Het toegestane kapitaal
118
9.5.1.5 Kapitaalverhoging ten gunste van het personeel
118
9.5.1.6 Garantie en aansprakelijkheid
119
9.5.2 Kapitaalvermindering
119
9.5.3
Instandhouding van het kapitaal
119
9.5.3.1 Winstverdeling
119
9.5.3.2 Verkrijging van eigen aandelen, winstbewijzen of certificaten.
119
9.5.3.3 Alarmbelprocedure
120
Duur en ontbinding
120
9.7 Strafbepalingen
120
Vereniging zonder winstoogmerk (vzw) Verdere bepalingen Basisvragen om je vennootschapsvorm te kiezen Vergelijkende tabel vennootschapsvormen Vennootschapsrecht: casussen
121 122 122 123 125
11
Inhoudstafel
Hoofdstuk 7 De onderneming in moeilijkheden: de insolventiewetgeving
127
1 Inleiding 2 Toepasselijke bepalingen 3 Toepassingsgebied boek XX WER 4 Insolventieregister 5 Opsporing van ondernemingen in moeilijkheden 6 Voorlopige maatregelen 7 Ondernemingsbemiddelaar en minnelijk akkoord 8 Gerechtelijke reorganisatie
127 127 127 128 128 128 128 129
9
8.1 Doelstellingen
129
8.2 Voorwaarden
129
8.3
129
Hoe aanvragen?
8.4 Gevolgen
130
8.5
Periode van opschorting
130
8.6
Minnelijk akkoord
131
8.7 Reorganisatieplan
131
8.8
131
Gerechtelijke reorganisatie
Het faillissement 9.1 Inleiding
132
9.2
Voorwaarden voor faillietverklaring
132
9.3
Inleiding van de procedure – faillietverklaring
133
9.3.1 Inleiding
133
9.3.2
9.4
9.5
12
132
9.3.1.1 De schuldenaar die heeft opgehouden te betalen
133
9.3.1.2 EĂŠn of meer schuldeisers
133
9.3.1.3 De Procureur des Konings
133
9.3.1.4 De voorlopige bewindvoerder
133
Vonnis van faillietverklaring
133
9.3.2.1 Beoordeling van de faillissementsvoorwaarden
133
9.3.2.2 Aanduiding van het personeel van het faillissement
133
9.3.3.3 Vaststelling van de datum van het ophouden van betalen
134
Gevolgen van het faillissement
134
9.4.1
Buitenbezitstelling en niet-tegenstelbaarheid van bepaalde handelingen
134
9.4.1.1 Verlies van het beheer
134
9.4.1.2 Beschikkingsonbevoegdheid
134
9.4.1.3 Verdachte periode
135
9.4.1.4 Niet-tegenwerpelijke handelingen tijdens de verdachte periode
135
9.4.2
Opschorting van de tenuitvoerlegging
136
9.4.3
Opeisbaarheid van de schulden
136
9.4.4
Stuiting van de interesten
136
Beheer en vereffening van het faillissement
136
9.5.1
Rol van de curator
136
9.5.2
Lopende contracten
137
Inhoudstafel 9.5.3
Aangifte en verificatie van de schuldvorderingen
137
9.5.4
Eigendomsvoorbehoud en terugvordering
138
9.5.4.1 Begripsbepaling
138
9.5.4.2 Tegenstelbaarheid
139
9.5.4.3 Terugvordering
139
Vereffening van het faillissement
139
9.5.5 9.6
10 11
Verdeling en sluiting
140
9.6.1 Verdeling
140
9.6.2 Sluiting
140
9.7 Kwijtschelding
140
9.8
141
Aansprakelijkheid van bestuurders
Ondernemingen in moeilijkheden: casussen Begeleidende casus: Een eigen zaak van klein naar groter 11.1
141 142
Tweede etappe
142
11.1.1
Een groeiend bedrijf
142
11.1.2
Dat ook enkele problemen kent
142
Deel III Marktrecht
145
Hoofdstuk 1 Boek VI WER ‘Marktpraktijken en consumentenbescherming’
147
1 Inleiding 2 Toepassingsgebied 3 Informatie van de markt
147 147 148
3.1
Inleidende oefening
148
3.2
Basisprincipes ‘informatie’
149
3.2.1
De totale prijs van het product
149
3.2.2
De voornaamste kenmerken van het product
149
3.2.3
De identiteit van de onderneming (naam, adres, ondernemingsnummer …)
150
3.2.4
Een herinnering aan het bestaan van de wettelijke garantie
150
3.3
Meer informatieverplichtingen
3.4 Prijsaanduiding: hoeveel moet de consument betalen?
150
151
3.4.1
Inleidende oefening
151
3.4.2
De juiste prijs(aanduiding)
151
3.4.3
Prijsaanduiding voor goederen
152
3.4.3.1 Basisprincipe
152
3.4.3.2 Goederen te koop uitgestald
152
3.4.3.3 Prijsaanduiding per meeteenheid
152
Prijsaanduiding voor diensten
153
3.4.4.1 Homogene diensten
153
3.4.4.2 Niet-homogene diensten
154
Prijspromoties: hoeveel moet de consument betalen?
154
3.4.5.1 Gewone prijsverminderingen
155
3.4.5.2 Uitverkopen
155
3.4.4
3.4.5
13
Inhoudstafel
3.5
3.6
3.4.5.3 Opruiming of solden
156
3.4.5.4 Waardebonnen
157
Benaming, samenstelling en etikettering van producten: wat koopt de consument?
157
3.5.1 Taal
157
3.5.2
Aanduiding van de hoeveelheid: hoeveel en wat koopt de consument?
158
3.5.3
Geregistreerde benamingen
158
3.5.4
Vergelijkende reclame
159
3.5.5
Uitgeputte voorraad
160
Van wie koopt de consument: overeenkomsten met consumenten
161
3.6.1 Inleiding
161
3.6.2 3.6.3
3.6.1.1 De precontractuele fase
161
3.6.1.2 De contractfase
161
3.6.1.3 De uitvoeringsfase
161
Algemene regels m.b.t. consumentencontracten
161
3.6.2.1 Levering
162
Overeenkomsten op afstand
163
3.6.3.1 Inleiding
163
3.6.3.2 Overeenkomsten op afstand met betrekking tot niet-financiële diensten
164
3.6.3.3 Overeenkomsten op afstand met betrekking tot financiële diensten (art. VI.54-63 WER) 173 3.6.4
Buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten
174
3.6.4.1 Toepasselijke situaties
174
3.6.4.2 Uitzonderingen
174
3.6.4.3 Precontractuele informatie
174
3.6.4.4 Modaliteiten voor informatieverstrekking
175
3.6.5
Openbare verkoop
176
3.6.6
Gezamenlijk aanbod
177
3.6.7
Onrechtmatige bedingen
178
3.6.7.1 Onrechtmatige bedingen tussen ondernemingen en consumenten
178
3.6.7.2 Onrechtmatige bedingen tussen ondernemingen
179
Verlenging van dienstenovereenkomsten
180
3.6.8
4
14
Verboden praktijken
181
4.1 Inleiding
181
4.2
Oneerlijke handelspraktijken t.a.v. consumenten
181
4.2.1 Toepassingsgebied
181
4.2.2 Structuur
182
4.2.3
Oneerlijke handelspraktijken
182
4.2.4
Misleidende handelspraktijken
183
4.2.4.1 Misleidende handelingen
183
4.2.4.2 Misleidende omissie
185
4.2.4.3 Zwarte lijst van misleidende handelspraktijken
186
Inhoudstafel
4.3
4.2.5
Agressieve handelspraktijken
189
4.2.6
Analyseschema ‘oneerlijke handelspraktijken’
191
Oneerlijke marktpraktijken tussen ondernemingen
192
4.3.1
Oneerlijke marktpraktijken
192
4.3.2
Misleidende marktpraktijken
192
4.3.2.1 Spookfacturen
193
4.3.2.2 Reclameronselaars
193
4.3.2.3 Gedwongen verkoop
194
4.3.2.4 Piramidesystemen
194
Agressieve marktpraktijken
194
4.3.3
5 6 7
4.4
Ongewenste communicaties (art. VI.110-115 WER)
195
4.5
Verkoop met verlies
196
Vordering tot staking Handhaving Marktpraktijken en consumentenbescherming: casussen
197 198 198
Hoofdstuk 2 De wettelijke garantie
201
1 Wanneer stemt het product (niet) overeen? 2 Termijnen 3 Uitvoering van de wettelijke garantie 4 Bescherming van de consument: casussen
201 202 202 202
Hoofdstuk 3 Consumentenkrediet
205
1 Inleiding 2 In grote lijnen
205 205
3
2.1 Reclame
205
2.2 Kredietbemiddelaar
206
2.3 Kredietgever
206
2.4 Kredietovereenkomst
206
2.5 Bedenktermijn
207
Consumentenkrediet: casussen
207
Hoofdstuk 4 Betaalrekeningen en betalingsdiensten
209
1 2 3
209 209 210
Vergelijkbaarheid van de vergoedingen voor betaalrekeningen De overstap naar een andere betaalrekening (bankrekening) De toegang tot betaalrekeningen met basisfuncties
15