Inhoudstafel
INHOUDSTAFEL Woord vooraf
3
Deel I Algemeen recht
19
HOOFDSTUK 1 Algemene inleiding
21
1
Wat is recht?
21
2
3
Indelingen van het recht
22
2.1 Privaatrecht – publiekrecht
22
2.2 Enkele andere indelingen
23
De bronnen van het recht
23
3.1 Wetgeving sensu lato
23
3.1.1 Internationale verdragen en beslissingen van supranationale organisaties
24
3.1.2 Grondwet
24
3.1.3 Wet sensu stricto
24
3.1.4 Decreten
25
3.1.5 Koninklijk Besluit (KB)
25
3.1.6 Besluit van de gemeenschaps- en gewestregeringen
25
3.1.7 Andere
25
3.2 Rechtspraak
26
3.3 Rechtsleer
27
3.4 Gewoonte – billijkheid
27
HOOFDSTUK 2 Structuren en instellingen
29
1
Enkele algemene beginselen
29
2
3
Enkele politieke instellingen
29
2.1 Op federaal niveau
29
2.2 Op regionaal niveau
30
2.3 Provincies en gemeenten
30
Rechtbanken en hoven
31
HOOFDSTUK 3 Privaatrechtelijk procesrecht - bewijs
33
5
Inhoudstafel
HOOFDSTUK 4 Enkele algemene begrippen van burgerlijk recht
35
1
Gebiedende en aanvullende rechtsregels
35
2
Rechtshandeling – rechtsfeit
36
3
Geldigheid en nietigheid van rechtshandelingen
36
4 Rechtsmisbruik
37
HOOFDSTUK 5 Nieuw burgerlijk wetboek
39
Deel II Personen-, familie- en relatievermogensrecht
41
HOOFDSTUK 1 Personenrecht
43
1
Het begrip persoon
43
2
Staat van de persoon
43
2.1 Naam
44
3
2.1.1 Voornaam
44
2.1.2 Familienaam
44
2.2 Geslacht
45
2.3 Woonplaats
46
2.4 Nationaliteit
46
2.5 Casussen
46
Bekwaamheid van de persoon
47
3.1 De niet-ontvoogde minderjarige
47
3.1.1 Algemeen
47
3.1.2 Vertegenwoordiging
48
3.1.2.1 De niet-ontvoogde minderjarige heeft twee ouders
48
3.1.2.2 De niet-ontvoogde heeft één ouder
49
3.1.2.3 De niet-ontvoogde heeft geen ouders meer
49
3.1.3 Sanctieregeling als de minderjarige zelf optreedt 3.2 De ontvoogde minderjarige
51
3.3 Casussen
51
HOOFDSTUK 2 Familierecht
53
1
Inleidende begrippen
53
1.1 Casus
54
Het huwelijk en het samenwonen
54
2
6
50
Inhoudstafel 2.1 Huwelijk 2.1.1 Definitie
54
2.1.2 Vereisten
54
2.1.3 Sanctieregeling
55
2.1.3.1 Vooraf
55
2.1.3.2 Achteraf
56
2.1.4 Vorm
3
54
56
2.2 Casussen
56
2.3 De wettelijke samenwoning
57
2.4 Feitelijke samenwoning
58
Het primair stelsel; rechten en verplichtingen van de echtgenoten
58
3.1 Huwelijksplichten
58
3.2 Bescherming gezinswoning
58
3.3 Hoofdelijkheid
59
3.4 Vrijheid van beroep en autonomie in bankzaken
60
3.5 Dringende maatregelen
60
3.6 Casussen
60
4 Echtscheiding
61
4.1 Dringende maatregelen
61
4.2 De vormen van echtscheiding
62
4.2.1 Echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting van het huwelijk (art. 229 BW)
62
4.2.1.1 Wanneer te vragen?
62
4.2.1.2 Procedure
62
4.2.1.3 Gevolgen
62
4.2.2 Echtscheiding door onderlinge toestemming
63
4.2.2.1 Gronden
63
4.2.2.2 Procedure
63
4.2.2.3 Gevolgen
64
5 Onderhoudsgeld
64
5.1 Kring van onderhoudsgerechtigden
64
5.2 Voorwaarden
66
5.3 Begroting van het onderhoudsgeld
66
6 Casus
67
HOOFDSTUK 3  Relatievermogensrecht
69
1 Huwelijksvermogensrecht
69
1.1 Inleiding
69
1.2 Voorafgaande bemerkingen bij het secundair stelsel
69
1.3 Het wettelijk stelsel (art. 1398 e.v. BW)
70
7
Inhoudstafel 1.3.1 De samenstelling van de vermogens 1.3.1.1 Eigen vermogens (EV1 en EV2)
70
1.3.1.2 Het gemeenschappelijk vermogen (GV)
72
1.3.2 Het bestuur van de vermogens
73
1.3.2.1 Het eigen vermogen
73
1.3.2.2 Het gemeenschappelijk vermogen
73
1.3.3 Het verhaal van de schuldeisers
74
1.3.3.1 Eigen schulden
74
1.3.3.2 Gemeenschappelijke schulden
74
1.3.4 De ontbinding van het stelsel
74
1.3.4.1 Redenen
74
1.3.4.2 Gevolgen
74
1.3.5 Casussen 1.4 Huwelijkscontract
76 76
1.4.1 Definitie
77
1.4.2 Inhoud
77
1.4.2.1 Ander stelsel
77
1.4.2.2 Clausules
79
1.4.3 Casus
8
70
79
2
Het vermogensrecht van wettelijke samenwoners
80
3
Het vermogensrecht van feitelijke samenwoners
80
Deel III Goederenrecht
81
HOOFDSTUK 1 Inleiding
83
HOOFDSTUK 2 Definitie en indeling van goederen
85
1 Definitie
85
2
Indeling van goederen
85
2.1 Lichamelijke en onlichamelijke goederen
85
2.2 Roerende en onroerende goederen
86
2.2.1 Roerende goederen
86
2.2.2 Onroerende goederen
87
2.3 Publieke en private goederen
88
2.4 Gemene voorwerpen en goederen zonder eigenaar
88
2.5 Vervangbare goederen, verbruikbare goederen en soortgoederen
88
2.6 Goederen in en buiten de handel
89
2.7 Casus
89
Inhoudstafel
HOOFDSTUK 3 Zakelijke rechten
91
1
Eigendomsrecht (art. 3.50 ev NBW)
91
1.1 Definitie
91
1.2 Bescherming van de eigendom
92
1.3 Beperkingen aan het eigendomsrecht
92
1.4 Mede-eigendom en multi-eigendom
93
1.4.1 Mede-eigendom 1.4.1.1 Toevallige mede-eigendom
93
1.4.1.2 Vrijwillige mede-eigendom
93
1.4.1.3 Gedwongen mede-eigendom
94
1.4.2 Multi-eigendom 1.4.2.1 Casussen
2
3
93
95 95
Recht van vruchtgebruik (art. 3.138 e.v. NBW)
95
2.1 Definitie
95
2.2 Totstandkoming
96
2.3 Situatie tijdens het vruchtgebruik
96
2.4 Einde van het vruchtgebruik
97
2.5 Casus
98
Erfdienstbaarheden (art. 3.114 e.v. NBW)
98
3.1 Definitie
98
3.2 Ontstaan
98
3.3 Voorbeelden
99
3.3.1 Afstand van bomen en beplantingen
99
3.3.2 Dakdrop
99
3.3.3 Overhangende takken en wortels
99
3.3.4 Recht van uitweg
100
3.4 Tenietgaan van erfdienstbaarheden
100
3.5 Casus
100
4
Recht van erfpacht
100
5
Recht van opstal
101
HOOFDSTUK 4 Burenrelaties
103
1 Burenhinder
103
2
104
Gemene afsluiting – Mandeligheid
3 Casus
104
9
Inhoudstafel
Deel IV Nalatenschappen, schenkingen en testamenten
105
HOOFDSTUK 1 Het intestaat erfrecht
107
1
Inleidende begrippen
107
2
De technieken
107
2.1 Orde
108
3
4
5
6
10
2.1.1 Eerste orde
108
2.1.2 Tweede orde
108
2.1.3 Derde orde
108
2.1.4 Vierde orde
108
2.2 Lijn
108
2.3 Graad
109
2.4 Kloving
110
2.5 Plaatsvervulling
110
2.5.1 Voorwaarden voor plaatsvervulling
110
2.5.2 Beperkingen
110
Concrete uitwerking van de technieken
111
3.1 Er zijn erfgenamen in de eerste orde
111
3.2 Er zijn erfgenamen in de tweede orde
112
3.3 Er zijn erfgenamen in de derde orde
112
3.4 Er zijn erfgenamen in de vierde orde
113
3.5 Er zijn geen erfgenamen
114
3.6 Casussen
114
De situatie van de langstlevende echtgenoot en de langstlevende wettelijke samenwoner 114 4.1 De langstlevende met afstammelingen
114
4.2 De langstlevende met andere erfgenamen dan kinderen
114
4.3 De langstlevende is de enige erfgenaam
115
4.4 Wettelijk samenwonenden
115
4.5 Casus
115
Aanvaarden of verwerpen van de nalatenschap
116
5.1 Het zuiver aanvaarden
116
5.2 Verwerpen van de nalatenschap
116
5.3 Aanvaarden onder het voorrecht van boedelbeschrijving
117
Verdeling en inbreng
117
6.1 Verdeling
117
6.2 Inbreng
117
Inhoudstafel
HOOFDSTUK 2 Schenkingen en testamenten
119
1
De schenking
119
1.1 Definitie
119
1.2 Vorm
119
1.3 Enige bijzondere schenkingsvormen
119
1.3.1 Schenking onder voorbehoud van vruchtgebruik
119
1.3.2 Schenking tussen echtgenoten
120
1.4 Casus
2 Testament
120
120
2.1 Onderscheid schenking – testament
120
2.2 Definitie
120
2.3 Vorm
121
2.3.1 Het eigenhandig testament
121
2.3.2 Het internationaal testament
121
2.3.3 Het authentiek testament
121
2.4 Inhoud
121
2.5 Casus
122
2.6 De reservataire erfgenamen
122
2.6.1 Inleiding
122
2.6.2 Kring van reservataire erfgenamen
123
2.6.3 De aanrekening en de inkorting
123
2.7 Casus
123
Deel V Verbintenissen
125
HOOFDSTUK 1 Verbintenissen uit overeenkomst
127
1
2
3
Definitie en soorten
127
1.1 Consensuele en plechtige overeenkomsten
127
1.2 Eenzijdige en wederkerige overeenkomsten
127
1.3 Overeenkomsten om niet en overeenkomsten ten bezwarende titel
128
1.4 Casus
128
De basisbeginselen van ons contractenrecht
128
2.1 Contractvrijheid
128
2.2 De verbindende kracht van de overeenkomst
129
2.3 Consensualisme
129
De geldigheidsvoorwaarden voor het bestaan van de overeenkomst (art. 1108 e.v. BW) 129 3.1 Toestemming
129
11
Inhoudstafel
4 5
6
3.1.1 Dwaling
130
3.1.2 Bedrog
130
3.1.3 Geweld
131
3.1.4 Benadeling
131
3.2 Casussen
132
3.3 Bekwaamheid
132
3.4 Voorwerp
132
3.5 Oorzaak
133
3.6 Casus
133
De interpretatie van overeenkomsten (art. 1156 e.v. BW)
133
De uitwerking van de overeenkomst
134
5.1 De uitwerking tussen de contractpartijen
134
5.1.1 Uitvoering in natura
134
5.1.2 Schadevergoeding
135
5.1.3 Bijzondere remedies bij wederkerige overeenkomsten
135
5.1.3.1 Ontbinding
135
5.1.3.2 Exceptio non adimpleti contractus
136
5.1.3.3 Retentierecht
136
5.2 Casussen
136
5.3 De uitwerking tegenover derden
137
5.3.1 Sterkmaking
137
5.3.2 Beding ten behoeve van een derde
138
5.4 Casus
138
BeĂŤindiging en schorsing van de overeenkomst (art. 1234 e.v. BW)
138
6.1 Betaling
138
6.1.1 Wie betaalt?
139
6.1.2 Aan wie?
139
6.1.3 Wat?
139
6.1.4 Waar?
139
6.1.5 Toerekening van betalingen
140
6.2 Ongewone uitdovingsgronden
7
12
140
6.2.1 Schuldvernieuwing
140
6.2.2 Schuldvergelijking
141
6.2.3 Schuldvermenging
141
6.2.4 Kwijtschelding van schuld
142
6.2.5 Bevrijdende verjaring
142
6.3 Casussen
142
Modaliteiten van de verbintenis (art. 1168 e.v. BW)
142
7.1
Verbintenissen onder voorwaarde
142
7.1.1 Toevallige voorwaarde
142
Inhoudstafel 7.1.2 Gemengde voorwaarde
143
7.1.3 Potestatieve voorwaarde
143
7.2 Verbintenissen met tijdsbepaling
143
7.3 Alternatieve verbintenissen
143
7.4 Verbintenissen met meerdere subjecten
144
7.4.1 Gezamenlijke verbintenis
144
7.4.2 Hoofdelijke verbintenis
144
7.4.2.1 Hoofdelijkheid tussen schuldeisers
144
7.4.2.2 Hoofdelijkheid tussen schuldenaars
145
7.5 Casussen
145
HOOFDSTUK 2 Verbintenissen uit quasi-contracten
147
1 Zaakwaarneming
147
2
De onverschuldigde betaling
147
Verrijking zonder oorzaak
148
3.1 Casussen
148
3
HOOFDSTUK 3 Verbintenissen uit onrechtmatige daad
149
1
Aansprakelijkheid voor eigen daad
149
1.1 Fout
149
1.2 Schade
150
1.3 Causaal verband
151
1.4 Casussen
151
2
Aansprakelijkheid van de ouders voor daden van hun minderjarige kinderen
151
3
Aansprakelijkheid van onderwijzers en ambachtslieden
152
4
Aansprakelijkheid van aanstellers
153
5
Aansprakelijkheid voor goederen
153
5.1 Algemene aansprakelijkheid voor goederen
153
5.2 Aansprakelijkheid voor gebouwen
154
5.3 Aansprakelijkheid voor dieren
154
5.4 Casussen
155
Bijzondere regeling inzake verkeersslachtoffers
155
HOOFDSTUK 4 Hervorming verbintenissenrecht op komst?
157
6
13
Inhoudstafel
Deel VI Bijzondere overeenkomsten
159
HOOFDSTUK 1 Koop (art. 1582 e.v. bw)
161
1 Definitie
161
2
Partijen en voorwerp
161
3
Vorm van de verkoopovereenkomst
162
De verplichtingen van de partijen
163
4.1 De verplichtingen van de verkoper
163
4
4.1.1 Levering van de verkochte zaak
163
4.1.2 Vrijwaring
164
4.1.3 Enkele bijzondere regels
165
4.1.3.1 De verkoop van consumptiegoederen
165
4.1.3.2 Bedrog bij verkoop tweedehandsvoertuigen
166
4.2 De verplichtingen van de koper 4.2.1 De prijs en kosten betalen
167
4.2.2 De zaak in ontvangst nemen
167
4.3 Casussen
HOOFDSTUK 2 Huur 1 2
168
169
Definitie en soorten
169
Algemene regels inzake huur
170
2.1 De verplichtingen van de verhuurder
170
2.1.1 Het gehuurde goed leveren
170
2.1.2 Onderhoudsplicht
170
2.1.3 Rustig genot
170
2.2 De verplichtingen van de huurder
171
2.2.1 De huurprijs betalen
171
2.2.2 Gebruik en onderhoud van het goed
172
2.2.3 Teruggave van het goed
172
2.2.3.1 De plaatsbeschrijving
172
2.2.3.2 Veranderingswerken
172
2.3 De duurtijd van de huur
3 Woninghuur
14
167
173
174
3.1 Schriftelijke overeenkomst en bijlagen
174
3.2 De huurprijs en de herziening
174
3.3 De huurwaarborg
175
3.4 Duurtijd en opzeggingsregeling
175
Inhoudstafel
4
3.5 Herstellingen
177
De handelshuur
177
4.1 Toepassingsgebied
177
4.2 De huurprijs
177
4.3 Verbouwingswerken door de huurder
178
4.4 Duurtijd en opzegging
179
4.5 Huurhernieuwing
179
4.6 Het kortetermijnhandelshuurcontract (Vlaanderen)
180
5 Pacht 5.1 Casussen
180 181
HOOFDSTUK 3  Andere bijzondere overeenkomsten
183
1 Aannemingsovereenkomst
183
1.1 Definitie
183
1.2 Taak van aannemer en architect
183
1.3 Oplevering van de werkzaamheden
183
1.3.1 De voorlopige oplevering
184
1.3.2 De definitieve oplevering
184
1.3.3 De tienjarige aansprakelijkheid
184
1.4 De Wet Breyne
184
1.5 Casussen
185
2 Lening
185
2.1 Bruiklening
185
2.2 Verbruiklening
186
3 Bewaargeving
186
4 Dading
187
5 Borgtocht
187
5.1 Inleiding
187
5.2 Definitie
187
5.3 Gevolgen
188
5.4 Kosteloze borg beschermd
188
6 Lastgeving 6.1 Casus
189 189
15
Inhoudstafel
16
Deel VII Zekerheden
191
HOOFDSTUK 1 Algemeen
193
HOOFDSTUK 2 Voorrechten
195
1 Definitie
195
2 Voorbeelden
195
HOOFDSTUK 3 Hypotheken
197
1 Definitie
197
2 Voorbeelden
197
HOOFDSTUK 4 Zakelijke zekerheden
199
Deel VIII Bewijs
201
HOOFDSTUK 1 De bewijslast en bewijsstandaard
203
HOOFDSTUK 2 De toelaatbaarheid van bewijsmiddelen
205
HOOFDSTUK 3 De verschillende bewijsmiddelen
207
1
207
Schriftelijk bewijs
2 Getuigenbewijs
208
3
Bewijs door vermoedens
208
3.1 Het wettelijk vermoeden
208
3.2 Het feitelijk vermoeden
209
4
Bewijs door bekentenis
209
5
De eed
209
HOOFDSTUK 4 Casus
211
Inhoudstafel
Deel IX Verjaring
213
HOOFDSTUK 1 Definitie
215
HOOFDSTUK 2 De verjaringstermijnen
217
HOOFDSTUK 3 Schorsing en stuiting van de verjaringstermijn
219
1 Schorsing
219
2 Stuiting
219
17