Pietro Cordelia Cascella von den & Steinen
Gedreven door de
beeldhouwkunst MU SEUM BEELDEN A A N Z EE
2 Pietro Cascella en Cordelia von den Steinen samen in het atelier, 1997
3
4 Cordelia von den Steinen, Il grande Registro (De grote registrator), terracotta, 2002
5
Mevrouw Cellini bestaat niet
De moderne Nederlandse beeldhouwkunst kent niet alleen een groot aantal heldinnen – denk aan Sara de Swart, Loes Beijerman, Charlotte van Pallandt, Theresia van der Pant, Fioen Blaisse, Maja van Hall, Eja Siepman van den Berg – maar ook de nodige beeldhouwersechtparen: Bertus en Ton Sondaar, Han en Liesbeth Wezelaar, Jan en Irmgard Meefout, Geurt en Sjuwke Brinkgreve, Henk en Lidwien Zweerus, Wessel Couzijn en Pearl Perlmuter, Tajiri en Ferdi, Paul Grégoire en Jet Schepp, Eric Claus en Heleen Levano, Thom Puckey en Elizabeth Stienstra, Heringa & Van Kalsbeek, enz. Dat een compleet beeldhouwersechtpaar tegelijk in een museum exposeert, is tamelijk uniek maar in het geval van Pietro Cascella en Cordelia von den Steinen onomstreden. Ondanks hun nauwe en langdurige band zijn beider oeuvres geheel autonoom ontwikkeld en zeer verscheiden van karakter. Cascella is de man van steen, de monumentale denker, de bouwer. Zijn werk refereert aan de préklassieke oudheid, aan de stapelingen van Egypte en Mycene maar tegelijkertijd is het verwant met de architectonische sculptuur van tijdgenoten als de Oostenrijker Fritz Wotruba en de
In de westerse kunstgeschiedschrijving speelt de vrouwe-
Nederlander Leo de Vries. Met Von den Steinen daar-
lijke kunstenaar een uiterst bescheiden rol. Ze waren er
entegen betreed je de intimiteit en het mysterie van de
niet of nauwelijks, of ze werden gewoon veronachtzaamd
piramide of de grafkamer van een Etruskische necropolis.
door de auteurs. Van het bestaan van vrouwelijke beeld-
Evenals haar oudere, Italiaanse collega Giacomo Manzù
houwers is vrijwel niets bekend totdat in de tweede helft
weet zij alledaagse voorwerpen op illustere wijze te su-
van de negentiende eeuw ook vrouwen tot de academie-
blimeren. Wat het beeldhouwersechtpaar Cascella - Von
klassen werden toegelaten en afstudeerden als beeldhou-
den Steinen verbindt, is het weergaloze ambacht van hun
wer. Nog zeldzamer is het fenomeen van het beeldhouwer-
sculpturale installaties – gehouwen of gemodelleerd - en
sechtpaar dat zich pas vanaf het midden van de 20e eeuw
de onnavolgbare wijze waarop zij deze bezieling hebben
aftekent. Een van de eerste vrouwelijke beeldhouwers
gegeven. Het waren beeldhouwer Francien Valk en haar
die wij kennen is de Franse dierkunstenaar Rosa Bonheur
niet-beeldhouwende echtgenoot Isaäc Kalisvaart die mij in
(1822 – 1899) die met Sarah Bernardt en George Sand
juni 2018 naar het Castello della Verrucola in de heuvels
de voorhoede heeft gevormd van het Franse feminisme.
van Fivizzano leidden alwaar Cordelia von den Steinen mij
Bonheur had een bloedhekel aan mannen en de enige die
de ogen opende voor de magische wereld die zij daar met haar echtgenoot heeft gecreëerd. Ik dank hen alle drie van
zij wel kon waarderen, waren de stieren die voor haar model stonden. Door Bonheurs dagelijkse omgang met vee
harte voor die introductie die nu, precies drie jaar later,
Pietro Cascella in het atelier, 2006
Cordelia von den Steinen in het aterlier, 1972
iets dat bij wet nog tot 2013 verboden was voor de Franse
niet zelden met kunstzinnige vrouwen getrouwd maar die
soms aarzelend in de acceptatie van vrouwelijke collega’s.
Beelden aan Zee zijn heropening na zes maanden corona-
vrouw. Een andere bekende vrouwelijke beeldhouwer die
hielden het dan meestal bij het penseel of het weefgetouw,
Zelfs binnen vooruitstrevende bewegingen als Cobra en de
sluiting feestelijk viert.
wel degelijk met een beeldhouwer had willen trouwen,
althans voor zover het huishouden dat toeliet want ook
Groep A’dam werden vrouwelijke geestverwanten als Lotti
was de tragische Camille Claudel die haar hunker naar
in het kunstenaarsgezin was de taakverdeling nog lang
van der Gaag en Pearl Perlmuter bewust buiten de boot
Jan Teeuwisse
Rodin moest bekopen met waanzin. Beeldhouwers waren
behoorlijk traditioneel. Mannelijke beeldhouwers waren
gehouden.
Amsterdam 30 mei 2021
heeft geleid tot een prachtige tentoonstelling waarmee
was het haar overigens toegestaan een broek te dragen,
6
7
26 Pietro Cascella, La Grande Madre Terra (De grote moeder aarde), marmer, 2008
27 Pietro Cascella, zonder titel, travertijn, 2007
28 Pietro Cascella, Nave mitica (mytisch schip), travertijn, 2002
29 Pietro Cascella, Porta dei Vestini (Ossenpoort), marmer, 2000
Pietro Cascella, Porta del Leone, travertijn, 2000
30 Pietro Cascella, Porta del Labirinto (Labyrintpoort), marmer, 2000
31 Pietro Cascella, Porta del Leone, travertijn, 2000
32
33
Pietro Cascella, Bozetto per una fontana
Pietro Cascella, Porta del Labirinto
(schets voor een fontein), marmer, 2002
(Labyrintpoort), marmer, 2000
48 Cordelia von den Steinen, Het kabinet, terracotta, 2020-21. Rechts: detail
49
Cordelia von den Steinen, Il passagio
Cordelia von den Steinen, La Vestizione
(De doorgang), terracotta, 2014-15
50
(De jurk), terracotta, 2006
51
52 Cordelia von den Steinen, Il passagio (De doorgang), terracotta, 2014-15
53
54 Cordelia von den Steinen, Il grande Registro (De grote registrator), terracotta, 2002
55