Issuu

2020 Week 44 woensdag 28 oktober

6 e jaargang MONDKAPJES EEN RAMP VOOR SLECHTHORENDEN

AQUAMIGOS SCHEIDSRECHTERS EN JURYLEDEN

AUKE HOEKSTRA OVER DUURZAAMHEID IN DE TAFEL VAN HEUSDEN

DEZE WEEK IN DE NU & MORGEN

Bescherm elkaar

JUF KARIN

De Vlechter heeft een eigen kinderboekenschrijver Op Kindcentrum De Vlechter in Vlijmen maken de leerlingen regelmatig een jeugdjournaal. De laatste keer kon je de burgemeester van Heusden, Willemijn van Hees, er nog in zien. Dit keer is het woord aan een echte kinderboekenschrijver. De leerlingen van de leerlingenraad vonden het zo bijzonder dat deze schrijver toevallig ook op hun school werkt als juf, dat ze er het fijne van wilden weten... Karin de Groot schreef het boek Keesje Gewoon. Het boek met prachtige tekeningen gaat over een meisje, Keesje Gewoon. Ze is bijna 4 jaar en beleeft allerlei avonturen rondom een verhuizing. Juf Karin: ‘Op De Vlechter sta ik voor de kleuterklas en ontdek ik de wereld door de ogen van kleuters en dat is het allerleukste wat er is. Alles wat kleuters doen en beleven, worden in mijn hoofd kleine verhaaltjes en zo doe ik ideeën op voor mijn boeken. De tekeningen maak ik ook zelf.’ De hond van Karin heette vroeger Keesje en Gewoon komt omdat Keesje Gewoon in het boek ook heel gewoon is. De leerlingen van De Vlechter zijn supertrots op hun eigen juf Karin. Op Facebook en op de website www. kcdevlechter.nl kun je het jeugdjournaal bekijken en als je het

Juf Karin wordt geïnterviewd over haar boek door leerlingen van De Vlechter in Vlijmen.

deelt op Facebook kun je zelfs een gesigneerd boek winnen. Sanne Jacobs werkt ook op De Vlechter als onderwijsassistent.

Ze hielp de leerlingen met het bedenken van de interview vragen. Sanne: ‘ Als je als kind al leuke boeken leest, ga je vanzelf van le-

zen houden. En van boeken lezen word je slimmer en ontdek je de wereld om je heen.’ De bibliotheek in de school heeft

dan ook een prominente en gezellige plaats in het midden van de school in de centrale ruimte. Als je op De Vlechter zit, dan ont-

dek je vanzelf hoe leuk lezen is! En het boek van Keesje Gewoon heeft een ereplaats in de bibliotheek van de school gekregen.

WEEKBLAD HEUSDEN: PLATFORM VAN ÉN VOOR DE GEMEENSCHAP

Deel jouw verhaal! Juist nú! Corona is helaas nog niet klaar met ons. Uitgaan zit er voorlopig niet meer in en sportwedstrijden gaan niet door. En dat zijn nog de minst erge uitdagingen, waar we tegenaan lopen. Het is voor niemand een leuke tijd, maar erover praten of verhalen delen helpt. Wij geven hier graag alle ruimte aan. Iedere vereniging en/of iedereen met een opmerkelijk, een mooi of persoonlijk verhaal, kan artikelen en foto’s aanleveren. Een aantal voorbeelden - Zet namens je vereniging een vrijwilliger in de belangstelling - Vertel hoe je als vereniging om-

gaat met de coronamaatregelen - Schrijf een verhaal, over hoe je persoonlijk omgaat met corona, of wat corona met jouw leven doet - Maak een tekst over wat jou bezighoudt, het alledaagse - Schrijf een verhaal over een hartverwarmende actie voor een ander Oftewel: schrijf over zaken die ons vermaken, of die ons raken. Hoe

meer gezichten en verhalen in het weekblad, hoe beter! Of het nu uit Drunen, Heusden, Oudheusden, Vlijmen, Haarsteeg, Nieuwkuijk of Elshout komt (én alle kleinere kernen!), wij redigeren jouw tekst en proberen zoveel mogelijk verhalen en foto’s te plaatsen. Laat van je horen en laat je zien! Samen komen we deze moeilijke tijd hopelijk zo goed mogelijk door. Aanleveren van tekst & foto’s - www.uitgeverijemdejong.nl/ aanleveren - Klik verder bij ‘hier’

Redactioneel - Voor de eerste keer is aanmelden/registreren noodzakelijk - Daarna kun je inloggen - Kies de optie Nieuws aanleveren (voor redactie + losse goede JPG foto’s + onderschriften) - Voeg vervolgens de velden in/ tekstvakken + onderaan de foto’s etc. - Selecteer het juiste weekblad en de juiste datum - Weekblad Heusden sluit iedere dinsdag om 10.00 uur (in normale weken) - Tip voor de foto’s: hoe meer gezichten erop, hoe beter!

AFSCHEID NEMEN & GEDENKEN

Lezers delen hun persoonlijke verhaal Op 2 november is het Allerzielen en herdenken we overleden dierbaren. In dit corona-jaar is herdenken voor velen van u misschien wel belangrijker dan ooit. Om deze reden vroegen we u een tijd terug om uw verhaal over een overleden dierbare te delen. Aan deze oproep werd door u breed gehoor gegeven. We leven in een tijd dat de zucht naar sensatie vaak de boventoon voert. Op (a)sociale media worden we overspoeld door verhitte roeptoeters, discussies en ‘fake-news’. We zijn soms beter op de hoogte van wat er aan de andere kant van de oceaan gebeurt, dan wat er bij de buren speelt. Juist daarom willen we u meenemen in de persoonlijke verhalen

van mensen uit onze lokale gemeenschap. Deze verhalen zijn soms verdrietig en soms hartverwarmend, maar ze zijn bovenal écht. Ze maken het verdriet om iemands gemis voelbaar en laten ons stilstaan bij onze eigen verloren dierbaren, waarmee we de liefdevolle herinneringen aan hen levend houden. Deze bijzondere bijlage vindt u verderop in dit weekblad.

DE GROOT HEUSDEN

Voor levering en onderhoud van alle merken auto’s

Gespecialiseerd in Peugeot en Citroën WWW.DEGROOTHEUSDEN.NL

Tel.: 0416-661165

WOON - EN SLAAPCENTRUM

Schreuder

Heusden Laagstraat 1 Telefoon: 0416 - 661182 www.schreudermeubelen.nl

OPHEFFINGS AANBIEDINGEN

WEEKBLAD HEUSDEN - WOENSDAG 28 OKTOBER 2020

PAGINA 2

* op maatwerk 20% KORTING

DRUNEN 1 SPAARMUNT t.w.v. €1.00

SCHENK JE SPAARMUNTEN AAN JOUW CLUB

*Alleen geldig van ma 26 oktober t/m za 31 oktober 2020. Vraag naar de voorwaarden.

Bij iedere aankoop van 20.- ontvang je 1 spaarmunt ter waarde van 1.-. Deze munt(en) kun je direct inleveren in de spaarpot van RKDVC of S.C. Elshout. Aan het einde van deze week verdubbelt Hubo Drunen het totaalbedrag aan gespaarde munten.

EN DRUN MUNT SPAAR. €1.00

#Hubohelpt

t.w.v

25 jaar Hubo Drunen Jubileumweek ma 26 okt t/m zo 31 okt 2020 kassabonnen loterij

20% maatwerkkorting

workshop kapstok maken

rad van fortuin

Kassabonnen loterij

Workshop kapstok maken 99.-

Speciaal voor klantenpashouders. Koop een product bij Hubo Drunen en lever je kassabon in. Maak kans op één van deze prijzen:

Leer op 2 achtereenvolgende vrijdagavonden een kapstok van

Dagprijs: Iedere dag een Hubo waardebon t.w.v. 25.Weekprijs: 1e prijs: Bosch Easydrill Schroefmachine t.w.v. 109.2e prijs: Persoonlijk gegraveerd naambord t.w.v. 75.3e prijs: Powerplus Onkruidbrander t.w.v. 39.95 Nog geen klantenpas? Vraag hem gratis aan bij de kassa.

RAFFITO KASTEN

HORREN

steigerhout te maken. Je gaat werken met een Powerplus Schroefmachine die je na de workshop mee naar huis mag nemen, net als je gemaakte kapstok! De workshop wordt verzorgd door één van onze vakmannen. Schrijf je vandaag nog in aan de balie!

Rad van fortuin: draaien maar! Op het beeldscherm achter de kassa is een rad van Fortuin zichtbaar, druk op de rode knop en win! Je kunt een coupon winnen met kortingen van 5%-10%-15% of 20%. De coupon is in te wisselen op één artikel naar keuze bij een volgende aankoop (Niet geldig op maatwerkproducten). De coupon is geldig t/m 31 december 2020.

20% korting op maatwerk Je leest het goed: op alle maatwerkproducten. Dan hebben we het over deuren, deurbeslag, kasten, vloeren, traprenovatie en horren. Meten, maken en monteren aan huis.

Markt op zaterdag 31 oktober Kleine markt met hoge kortingen op diverse producten. Kortingen van 40%-50%-60% en 70%. Kom langs en profiteer!

2ADORE DEUREN

DELI HOME TRAPRENOVATIE

HARDEVELD VLOEREN

Tip: Kom niet tijdens de drukte maar maak een afspraak. Dan spreidt de drukte zich! Bedankt.

Hubo Drunen Grotestraat 16 - 5151 JE Drunen (0416) 37 60 50 - hubo.nl

DRUNEN 1 SPAARMUNT N E t.w.v. €1.00 DRUNRMUNT A A SP . €1.00

Hubo Drunen Grotestraat 16 - 5151 JE Drunen (0416) 37 60 50 - hubo.nl

t.w.v

TRUIEN/VESTEN/SWEATERS/JASSEN

5,- 7, 10,- 12, 15,- 20,- 25,- 30,50

NUMMER ZESTIEN | YOUR FASHION STORE | WWW.NUMMERZESTIEN.EU

KERKSTRAAT 102, SPRANG-CAPELLE | DINSDAG T/M ZATERDAG | TEL: 0416 540440

*voorbeeld prijzen, op=op! nog meer aanbod in de winkel!

WOENSDAG 28 OKTOBER T/M ZATERDAG 7 NOVEMBER

WEEKBLAD HEUSDEN - WOENSDAG 28 OKTOBER 2020

PAGINA 3

Mondkapjes een ramp voor slechthorenden Met het coronavirus op de loer is het erg belangrijk om mondkapjes te dragen om verspreiding tegen te gaan. Alleen is het dragen van mondkapjes voor slechthorenden niet helemaal zonder risico.

Een ramp voor slechthorenden.

Mondkapjes zijn steeds meer aanwezig in het openbare leven maar dit brengt, met name bij mensen met een gehoorverlies, de nodige communicatie-uitdagingen met zich mee. Slechthorenden gebruiken vaak het lipbeeld in combinatie met wat ze horen maar mondkapjes belemmeren dit spraakafzien. Als het lipbeeld bedekt wordt door het mondkapje is het voor veel slechthorenden raden wat er gezegd wordt. Het volgende probleem is dat de stof van de mondkapjes geluiden filteren en de belangrijke tonen in spraak worden tegengehouden. Brabant Oor in Waalwijk heeft hiervoor de oplossing. Alexander Vermeer, audicien en eigenaar van Brabant Oor, kan op verzoek een speciaal programma op het hoortoestel instellen waardoor

de gefilterde spraak gecompenseerd wordt. Ook tijdens het verwijderen van de mondkapjes kan het mis gaan. Een hoortoestel dat achter het oor gedragen wordt kan per ongeluk achter het elastiek blijven haken met alle gevolgen van dien. Het is niet dat u niet merkt dat het hoortoestel weg is maar het is meer de vraag of u hem nog kan vinden en dat kan problemen veroorzaken, aangezien zorgverzekeringen geen vergoeding bieden voor verloren hoortoestellen. Alexander Vermeer van Brabant Oor is een voorstander van het dragen van mondkapjes maar wijst slechthorenden wel op de gevolgen van het dragen hiervan. Het advies is om op te blijven letten en voorzichtig de mondkapjes te verwijderen en natuurlijk om gezond te blijven.

Klimaatdialogen gemeente Heusden en het kappen van bomen rondom Drunen De gemeente Heusden zal zich gaan buigen over hoe om te gaan met de gevolgen van klimaatveranderingen. Toch lijkt zij geen ander beleid te willen gaan voeren ten aanzien van het onnodig kappen van bomen en struiken. Hebben deze twee zaken dan niets met elkaar te maken zou je zo zeggen...

De roeivijver in Drunen.

Citaten van delen van de openbare besluitenlijst van de Collegevergadering van de gemeente Heusden op 6 oktober 2020; “4 De Roeivijver Drunen - verdere concretisering initiatief. Het college heeft besloten om met initiatiefnemer BillyBird tot verdere concretisering te komen voor een recreatieve ontwikkeling rond de Roeivijver in Drunen. 5 Klimaatstresstest gemeente Heusden. Het college heeft kennis genomen van de resultaten van de klimaatstresstest. De stresstest krijgt zijn vervolg in klimaatdialogen die gaan leiden

tot een strategie op hoe de gemeente Heusden omgaat met de gevolgen van klimaatverandering.” (zie kaartje) De gemeente Heusen gaat zich dus buigen over hoe zij met de klimaatverandering zal omgaan. Ten aanzien van Drunen liggen de zaken denk ik toch wel heel erg voor de hand liggend. Globaal gezien kun je zeggen dat er rond Drunen drie houtwallen en drie bossen op het punt staan gekapt te worden. Op het kaartje zijn drie houtwallen en twee bossen te zien en het derde bos is de noor-

delijke kant van de roeivijver. De plannen voor de laatstgenoemde zijn nog wel heel vaag te noemen, maar helemaal gespaard zal dit natuurgebied met de komende plannen toch zeker niet. Bomen hebben een direct verband met het micro-klimaat van hun omgeving door de schaduw en het produceren van waterdamp. Het grote aantal bomen aan de grenzen van Drunen dat men wil gaan kappen kosten de gemeente Heusden nauwelijks onderhoud. Dat er bomen gekapt zullen moeten worden voor de aanleg van wegen in de Baardwijkse Overlaat is misschien niet te vermijden. Het is overduidelijk dat voor het overgrote merendeel van de te kappen bomen hiervan geen spraken is. Nu is ook het beleid van de gemeente Heusden om het aantal bomen met tien procent te verminderen. Het lijkt mij daarom verstandiger om eerst het dialoog over de klimaatstress

INGEZONDEN MENINGEN VAN DE LEZER Elke inzender is verantwoordelijk voor de inhoud van zijn eigen stuk. Opname van ingezonden stukken betekent niet dat de redactie het met de strekking van deze stukken eens is. Verder behoudt de redactie zich het recht voor ingezonden stukken verkort weer te geven. Anonieme stukken worden niet geplaatst.

te beginnen en daarna er pas over na te denken om onnodig bomen te gaan verwijderen. Protesteren tegen deze voorgenomen plannen kan men doen door de petities “Handen af van de spoorbruggen” via de website www.langstraatspoorbruggen. nl of www.petities.com/red_de_ roeivijver te ondertekenen. Wim Hartman

Een kaartje van de te kappen bomen in het kader van GOL.

Fotoclub Waalwijk, foto van de maand Fotoclub Waalwijk is een regionale fotoclub. De leden komen voornamelijk uit de Langstraat. Maandelijks worden er foto’s door de leden ingestuurd en beoordeeld. De leden kiezen uit de ingezonden foto’s een “Foto van de Maand”. Deze maand behoorde de foto van Wilhelmien Marti uit Drunen bij de beste inzendingen. De foto is van een ijsvogel. In dit geval een vrouwtje, dit is te zien aan de rode kleur onder op de snavel. Mevrouw staat

parmantig op een tak aandachtig te luisteren of er geen onraad is. Er worden nogal wat ijsvogels gefotografeerd omdat het een prachtige vogel is met zijn fantastisch gekleurde verenpracht. Vaak

worden de ijsvogels vastgelegd in een recht-toe-recht-aan pose. Wilhelmien heeft een omhoog kijkende ijsvogel vastgelegd en deze houding maakt de foto dan ook bijzonder. Vele fotografen hebben de ijsvogel op hun bucketlist staan. Wilhelmien heeft deze vogel weten

vast teleggen in een schuilhut in Drunen. Een middagje focussen op deze vogel heeft deze prachtige plaat opgeleverd. De foto is genomen met een Olympus OMD E-M1 Mark II, telelens 40-150 mm, ISO-waarde 3200, diafragma F3.2 en een sluitertijd van 1/1000 sec..

VRIJDAG- EN ZATERDAGKOOPJE

BROODJE FRIKANDEL ALS JE SNACKT, DOE HET DAN GOED... PAKKETJE: HUISGEMAAKTE FRIKANDEL, BRIOCHE-BUN DESEMENZO, VOC-CURRY VAN SENSE DEN BOSCH KIJK KIJKVOOR VOORMEER MEERAANBIEDINGEN: AANBIEDINGEN

SLAGERIJVANROESSEL.NL

(foto gemaakt door Wilhelmien Marti)

De nummer 1 van Brabant in kunststof kozijnen ‘s-Hertogenbosch • Breda • Udenhout • Eindhoven Bezoek één van onze showrooms of kijk op:

www.kozion.nl

Ik ook Een vriend van mij, een nogal ongeduldig persoon, vroeg of ik morgen samen met hem even wat oude deuren weg wilde brengen naar de milieustraat. Nu ben ik weleens eerder met hem meegereden en het valt mij op dat hij nogal ongeduldig rijdt en daarnaast veel “pompend” remt, met het gevolg dat ik weleens misselijk uit zijn auto stap. Ik weet niet waarom iemand zo’n rijstijl heeft ontwikkeld en ik zie ook niet in wat het voordeel daarvan is, als het tenminste geen slecht weer is. Misschien kent u ook wel zo iemand die heel ongeduldig rijdt en telkens met vol gas op ieder rood stoplicht afrijdt en dan abrupt moet remmen. Het eerste wat ik dus doe als ik bij hem instap, is het raam een stukje open voor frisse lucht. Desondanks heb ik voor de goede verstandhouding toch maar toegezegd. We hebben de afspraak gemaakt dat hij mij de volgende middag om 16.00 uur op komt halen. Net toen ik mijn jas aan had gedaan, de volgende middag om 16.00 uur, hoorde ik hem al aankomen. Hij parkeerde zijn auto zoals gewoonlijk nogal nonchalant bij mij voor de deur. Stapte mopperend uit en liep mopperend naar mijn voordeur. Ik deed de deur open en voor ik ook maar een woord kon zeg-

gen zei hij: ‘Wat mij vanmiddag is overkomen, dat hou je niet voor mogelijk.’ Nu moet ik u eigenlijk eerst vertellen dat hij bij de Keuringsdienst van Waren werkt. Nogal luid sprekend vervolgde hij zijn verhaal met: ‘Ik moest vanmiddag een bezoek brengen aan een deegfabriek. Omdat het parkeerterrein helemaal vol was, parkeerde ik mijn auto op een plek waar je eigenlijk niet mag parkeren. Weet je, dacht ik bij mijzelf, ik doe een briefje onder mijn ruitenwisser met de tekst “Ik ben hier voor mijn werk”. Toen ik een uurtje later terug naar mijn auto liep, zag ik onder de ruitenwisser naast mijn briefje een parkeerbon te zitten en er was op mijn briefje bijgeschreven: “PS, ik ook.”’ Jules Faber, Genderen

2 NOVEMBER IN DE VOORSTE VENNE:

Vertoning Film ’Parasite’ De film is een Zuid-Koreaanse tragi-komische film die in mei 2019 op het filmfestival van Cannes bekroond werd met de Gouden Palm. In februari 2020 won de film ook vier Oscars waaronder die voor beste film en beste internationale film. Het was de eerste niet-Engelstalige film die werd uitgeroepen tot beste film. De familie Kim, met werkeloze vader Ki-taek en zijn familieleden, verkeert in geldnood. Ze leven in een krappe en duistere woning zonder toegang tot WiFi. Zijn kinderen besluiten op een dag om een diploma te vervalsen zodat zoon

Ki-woo de privéleraar van Da-hye, dochter van de rijke familie Park, kan vervangen. Wanneer Ki-woo in de wereld van de rijke familie belandt, maakt hij van zijn nieuwe positie misbruik door ook zijn gezinsleden aan een baan bij de familie te helpen. Terwijl ze doen alsof ze elkaar niet persoonlijk kennen, werken de gezinsleden zich in een mum van tijd in de luxueuze woning van de familie Park binnen. Dit doen zij met slimmigheden ten koste van de eerdere chauffeur en de eerdere huishoudster van het gezin. De zus van Ki-woo wordt tekendocent van het 9-jarige zoontje van het gezin. Aanvang 19.30 uur. Entree 6,00.

WEEKBLAD HEUSDEN - WOENSDAG 28 OKTOBER 2020

PAGINA 4

Vers Specialisten van Drunen Volop voordeel bij

Visspeciaalzaak Harold Paridaens

Torenstraat 6A 5151 JL Drunen Tel. 0416-374930

Specialist in verse vis, gourmet, visschotels, ovenschotels, schaal en schelpdieren, salades, tapas, gerookte vis en kant-en-klaarmaaltijden Torenstraat 59, 5151 JK Drunen, 0416 – 38 38 96 www.visspeciaalzaak.com : Visspeciaalzaak Harold Paridaens

Geroosterde slibtong met pittige tartaarsaus Ingrediënten • 4 sliptongen, ontveld • 2 tl kerriepoeder • 3 el mayonaise • 1 el citroensap • 1 kleine sjalot, fijngesnipperd • 1 el peterselie, fijngehakt • 1 el bieslook, fijngehakt • 1 zoetzure augurk, in piepkleine blokjes • 2 tl kappertjes, grofgehakt • 2-3 tl geraspte mierikswortel (potje) • 2 el olijfolie Voeg toe aan mijn boodschappenlijstje

Bereiding 1. Dep de sliptongen droog met keukenpapier. Wrijf de vissen in met de kerrie en zout en peper naar smaak. 2. Meng voor de tartaarsaus de mayonaise met het citroensap, de sjalot, de kruiden, de augurk, de kappertjes en mierikswortel naar smaak. Voeg zout en peper toe. Verwarm de oven voor tot 200 ºC of steek de barbecue aan. 3. Leg de sliptongen op een ingevet vel aluminiumfolie en besprenkel ze met de olie. Rooster de vis in de voorverwarmde oven of op de barbecue in ca. 10 minuten gaar. 4. Leg de sliptongen op 4 borden en geef er de tartaarsaus bij. Lekker met stokbrood of een gepofte aardappel en een tomaten-peterseliesalade.

INSLÁÁÁN! Heerlijke verse bospaddenstoelensoep, met lekker veel bospaddenstoelen! Ook geschikt om in te vriezen…

SUPER ACTIE Bospaddenstoelensoep per beker .......

2.99 / 2 voor .................................................... 5.00

Bron: visrecepten.nlsliptong met pittige tartaarsaus

Aanbieding geldig vanaf donderdag 29 oktober tot en met woensdag 4 november 2020.

Volop voordeel bij

Visspeciaalzaak Harold Paridaens

Gebakken met liefde! Bakker Allard Grotestraat 202 5151 BR Drunen

Tel. 0416 374435 info@bakkerallard.nl www.bakkerallard.nl

AANBIEDINGEN GELDIG VAN DONDERDAG 29 OKTOBER T/M WOENSDAG 4 NOVEMBER 2020

12,5 JAAR

IEDERE WOENSDAG:

VIS LOEMPIA’S per stuk 4.95 - 3 stuks 12.00

Portobello’s per stuk

4 Slibtongen

7. 99 9. 99 11.

2 voor

voor

Warm gebakken Lekkerbekken + GRATIS sausje ..................................

3 voor

HAPPY HALLOWEEN

Monsters you will love to eat!

WEEKBLAD HEUSDEN - WOENSDAG 28 OKTOBER 2020

PAGINA 5

Marie van de Middelhaai d’r gróòt Hàòrstéégs, Kùìjks en Vlèèmes woordeboek Goeiendag. Mijn naam is Marie van de Middelhaai. Ik zing al ruim 15 jaar in het plaatselijk dialect en ben al ruim 5 jaar druk bezig met een gecombineerd Haarsteegs, Nieuwkuijks en Vlijmens dialectwoordenboek. Ik heb in mijn woordenboek de dialecten van Haarsteeg, Nieuwkuijk en Vlijmen gecombineerd opgenomen omdat ze heel erg op elkaar lijken. Ons dialect valt onder het Langstraatse dialect, waarmee het veel overeenkomsten heeft. Het woordenboek zal eind dit jaar verschijnen en ca. 1000 pagina’s tellen met ca. 10.000 dialectwoorden met een klanklegenda. Ons dialect kent onderscheid in woordgeslachten. Drietalig Mijn ouders zijn opgegroeid met dialect: mijn vader met het Vlijmens en mijn moeder met het Haarsteegs. Ondanks hun 60-jarig huwelijk spreken beiden nog steeds hun eigen dialect: Goeiemèèregen versus Goeiemaaregen. Mijn moeder was tevens het Hooghollands machtig en leerde mij dit als kind al aan: Goeiemorregen. Kortom: ik ben drietalig opgevoed met Vlijmens, Haarsteegs en Hooghollands in mijn vaandel; een ideale combinatie voor het samenstellen van een plaatselijk dialectwoordenboek, niet waar? Mensen die voor of tijdens de Tweede Wereldoorlog de lagere

school bezochten, hebben nog meegemaakt dat hun onderwijzers dialect spraken. Na de Tweede Wereldoorlog werd dialect beschouwd als een minderwaardige taal. Men stimuleerde dialectsprekende kinderen om ‘netjes’ ABN (= Algemeen Beschaafd Nederlands) te spreken alsof dialect onbeschaafd zou zijn. In de taalwetenschap is al jaren bekend dat dialect in het geheel geen onbeschaafde of minderwaardige taal is, maar een volwaardige taal met een volwaardige grammatica. Een dialectspreker, die naast zijn of haar dialect ook het Nederlands machtig is, is simpelweg tweetalig en gelijkwaardig aan iemand die zowel Engels als Nederlands

Marie van de Middelhaai.

spreekt. Tweetalige mensen kunnen gemakkelijk van het ene op het andere moment van de ene taal naar de andere omschakelen. Als een Engels-spreker zich in een Nederlands gesprek mengt, zal een meertalige spreker onmiddellijk overschakelen op het Engels. Zo kan een Nederlands sprekende dialectspreker ter plekke overschakelen van het dialect naar het Nederlands en vice versa. Dit getuigt van goede intelligentie.

LANGSTRAOTSE Praot Een karretje op den zandweg reed… Joske Verhoeve woônde òn de raand van d’n Duin onder Uunent meej z’n twaolef zeuns en eên dòchter in ’n klèèn aauw boerderijke. De meense zeeje dètie twaolef apòstele en eên martelares hai. ’t Waar ’n èèremoeiig bestaon en dè wier nog erger toen-ie in de crisisjaore z’n boerderij in braand staak om flink van de verzeekering te beure. Jammer vur ‘m dè de buure z’nen oudste han heûre roepe: “Papa, zel ik de kaars mer in ’t hooi zette, want ’t heej al tweej keere gedonderd?” De verzeekering betòlde nie en Joske verdween ‘ne tèèd onder de Perrepluu in Bredao. Joske was gek meej z’n dòchter. Hij wo ze gèère òn de man brenge, mer dè viél nie alles meej, ok al zeej-tie meej de kermis teege tweej van m’n bruurs: “Ge krèègt ’n pilske es ge meej oons Mina daanst.” Die tweej smoésde aachter d’r haand teege mekaare: “Nou, es de die giesterenaovond nog knap was, dan hise vannaacht veul geleeje…” Mer op ieder pòtje paast ‘nen deksel, want ze kwaam getrouwd en d’re klèène ston laoter zelfs es ‘Baby van de maand’ in de Tilburgse kraant. Eên van de jongste jonges was Sjefke, die meej z’n veftien in vier-en-veêrtig es

boereknechtje wier verhuurd bij Nilles Bròbbers op ’t Kraonven. Kòrt vur de bevrijding wiere vèèf Kraonvense boere dur de moffe òngeweeze om meej kar en pèèrd menuusie nòr Goôl te brenge. Nilles stuurde Sjefkes meej en vaoder oonze Kees, die net zestien was. De karrevaon ging op pad. ’t Was hartstikke aovend toen ze in Goôl ònkwaame en konne lòsse, mer Sjefke wier es innigste durgestuurd nòr Poppel. In ’t hòlst van de naacht was-ie gelòst en kreeg-ie te heûre dè-tie wir kon vertrekke. Daor ston-ie dan, in d’n donkere; hij wies meej gin moogelekhèd hoe dè-tie thuis moes koome. Ùt wanhoop zi-tie mer ‘vurèùt’ teege z’n pèèrd, bond de lent wè lòsechtig vaast en kroop in de karbak. Daor laag-ie te jaanke totdè-tie van ellende en ùtputting in slaop viél. Mer ’t pèèrd stapte op z’ne staoi deur, trug nòr Goôl en dwars dur Tilburg op z’ne stal aon. Pas toen-ie stilston op de werft bij Nilleze wier ‘t voermanneke wakker. Meschien han die ritmeêsters vroeger gelèèk es ze teege ‘nen huzaor zeeje: “Dèènke moette òn oew pèèrd ooverlaote, dè heej groôter herses...”

Anton van der Lee (Loons)

Taal verandert voortdurend, zo ook dialect. Het dialect van vroeger is anders dan het dialect van nu. Vanaf de jaren ‘60 kwamen niet-Brabanders onze dorpen bevolken, d’n import genoemd, vaak in nieuwe wijken, die sjembuurt genoemd werden. Deze niet-Brabanders spraken of verstonden ons dialect niet. Aanvankelijk waren zij nog met weinig, maar mettertijd groeide hun aantal en daarmee het aantal niet-dialectsprekers. Dialectsprekende kinderen gingen vanwege de omgang met de importkinderen vaker Nederlands en minder vaak dialect spreken. Zij spraken vaak alleen nog maar dialect onder èègen volk = in de thuissituatie. Zij kregen steeds vaker een niet-dialectsprekende partner hun kinderen werden niet meer vanzelfsprekend met dialect opgevoed. Die hoorden dat enkel nog bij opa en oma of bij overgrootvader en -moeder. Ik vermoed dat er tegenwoordig inmiddels meer niet-dialectsprekers in onze dorpen wonen dan dialectsprekers. Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog is mede door onze bevrijders het Engels doorgedrongen, in ons dialect aanvankelijk nog met verhaspeling, bijv. cojboj = cowboy en penantie = penalty = strafschop. Met het toenemen van de kennis van de Engelse taal zijn Engelse woorden steeds vaker onverhaspeld in ons dialect terechtgekomen, zoals weekend, sticker en baby. Deze onverhaspelde woorden ondergaan gewoon onze verkleiningsregels: Patrick nierpatiënt sinds zijn 17e

Hij houdt vol

Kluskriebels Eens in de zoveel tijd heb ik zin om te klussen. Nu valt er in mijn huis niet zo veel te klussen. Of beter gezegd: helemaal niet. In een huurwoning hoef (en kun) je nu eenmaal niet zo veel veranderen. Dat is op zich niet erg, maar soms krijg ik zin om aan een karweitje te beginnen. Een muur in een andere kleur schilderen of een kamer een complete metamorfose geven lukt niet. Vandaar dat ik mijn kluskriebels op andere manieren uit. Zo staan er op het dakterras drie grote bloembakken gevuld met bloemetjes en planten. De bloembakken zijn gemaakt door iemand anders, maar ik heb ze zelf een leuk kleurtje gegeven. Ook staan er vier stoelen in huis afkomstig van de kringloopwinkel. De een had afgebladderde verf, de ander had lelijke plekken. Middels een projectje Stoelen Schuren en Verven zijn de stoelen mooi opgeknapt en staan ze nu in de woon- en slaapkamer. Een projectje wat ook nog op mijn lijstje staat is het maken van een verticale tuin. Handig voor als je een kleine tuin hebt of weinig ruimte op een balkon/ terras. Het idee van zo’n tuin is dat je door de verticale manier veel planten kwijt kunt. Denk aan groenten, kruiden en (eet-

bare) bloemetjes. Maar dit leent zich beter voor het voorjaar en zomer. Wat wel heel goed bij de tijd van het jaar past, zijn spelletjes. Die zijn we dan ook veelvuldig aan het spelen. En ik ben ze ook veelvuldig aan het aanschaffen. De huidige spellenkast is daarmee te klein geworden. Al weken zwerft er een aantal spellen door het huis omdat we ze niet meer kwijt kunnen. En daarmee is een nieuw karweitje geboren: project Spellenkast Bouwen. Ik ben gestart met het maken van houten kistjes om hier alle spellen in op te bergen. Met straks als resultaat een wand vol spelletjes. (Manouk Mak)

babieke = babietje en stickerke = stickertje. De Engelse taalinvloed neemt almaar toe. Moderne Engelse werkwoorden en zelfstandige naamwoorden worden inmiddels ook al volgens onze regels vervoegd:

Mailde gij mèèn nog? = Mail jij mij nog? Nee, ik stuur wel ’n appke = ‘n appje. Wilt u mailen: middelhaai@live.nl Tot volgende week! Houdoe, war. Marie

Eierkoeken 5 voor

Appelfleurtaartje voor

Bezorging aan huis

Gratis bezorgen vanaf €10,in Waalwijk Bestel en betaal online voor 18:00 uur, via www.bakkerijvanbeijnen.nl

7,95

Wij bezorgen van maandag t/m vrijdag tussen 09:00 en 12:00 uur.

Aanbiedingen geldig van woensdag 28-10 t/m dinsdag 03-11-2020

Net als wij Help mee. Doneer op nierstichting.nl

Grotestraat 191 | Dr Kuyperlaan 175 | Bloemenoordplein 26a

Java roerbak

roerbakschotel van malse blokjes van haas met verse stoofgroenten en saté marinade

Runder mega burgers

4 HALEN = 3 BETALEN

100 gram

Weet w at u eet e n kies be wust. Heerlijk vlees uit een eerlijk e stal

1,89

350 gr. Kipragout + 2 pasteibakjes samen

Stel zelf uw maaltijd samen,

6 soorten groenten 4 soorten aardappelen + krieltjes 4 soorten stampotten 8 soorten vlees +hachee/goulash/stoofpotje

Per 500 gram/maalti jd

6,45

Makkelijker kunnen we het u niet maken Maandag

Verse worst 500 gram

De schrijver als voerman op een stortkar met twee jonge gasten, 1954. (maker: Toos Sprangers-van der Lee)

3,75

Dinsdag

Schnitzels

4 halen 3 betalen

Woensdag

Gekruid gehakt 500 gram

3,50

5,95

Donderdag

Bossche bollen

4 halen 3 betalen

Slagerij van de Ven Sinds 1857 Akkerstraat 3, 5251 EA Vlijmen, Telefoon 073 - 511 23 35 info@slagerijvandevenvlijmen.nl , www.barbecuevlijmen.nl

WEEKBLAD HEUSDEN - WOENSDAG 28 OKTOBER 2020

PAGINA 6

niet schrikken Halloween muffins en donuts

Wandelen in de groene gemeente Weet je wat je allemaal tegenkomt als je wandelt in onze groene gemeente? Dat is vooral heel veel rotzooi, huisvuil, blikjes en flessen en allerlei materialen. Daar hoef je geen adviesbureau voor in te huren, dat kun je gewoon zien liggen.

Halloween chocolade bolletje

Gevaarlijke situatie in de Priemsteeg door hekwerk.

www.bakkerďŹ‚oorvanlieshout.nl

Geldig t/m 31 oktober

Bij winkelcentrum De Oliemaat in Vlijmen, naast de kledingcontainer, heeft van april tot juni een hoop puin gelegen. Over de opruiming van het puin heb ik de wethouder benaderd, maar die zei dat het puin op de grond van de Jumbo lag en dat ik daar moest gaan klagen en dat zij het moesten opruimen. Maar de mensen van de plantsoenendienst zeiden dat dat helemaal niet klopte, dat de grond al 15 jaar in handen van de gemeente is en lieten dat ook zien op de computer. Een wethouder hoort dat te weten en als hij het niet weet, dan moet hij dat eerst uitzoeken. Rotzooi ligt er ook heel vaak rondom de overvolle afvalbakken op De Oliemaat, die in het weekend worden volgestopt met huisvuil. Maar ook elders in de gemeente, bijvoorbeeld bij het Plein. Bij alle bushaltes liggen papieren mondkapjes. Onbegrijpelijk dat mensen zich-

zelf willen beschermen tegen het coronavirus en dat een ander de mondkapjes mag opruimen. Is dat nou verantwoord bezigzijn? De schuld ligt lang niet altijd bij de overheid, die kan aan zoveel

ADVERTEREN? kijk op onze website: www.uitgeverijemdejong.nl

onverschilligheid niet veel doen. Mensen moeten beseffen dat ze zelf de gemeente zijn en ook verantwoordelijkheid dragen. Onverantwoord is de situatie in de Priemsteeg waar de buitenbouw van een woning al 3 of 4 maanden klaar is, maar waar nog steeds een hekwerk staat pal tegen de weg en vaak aan de andere kant ook nog een werkbusje. Op zaterdagmorgen is het er hartstikke druk met kinderen die naar VV Haarsteeg fietsen om te gaan voetballen. Ik snap niet dat de bouwer daar geen oog voor heeft en de gemeente niet ingrijpt. Ouders die zonder brokken bij het voetbalveld aankomen krijgen de wijze raad om langs de lijn geen commentaar te leveren, want begeleiders met verstand van zaken zijn hartstikke welkom. Betrokkenheid en zelf de handen uit de mouwen steken zijn nooit verkeerd. Tekst Tonnie van Bokhoven Foto(â€™s) Ad van Kessel

Rotzooi en vuilnis ontsieren het straatbeeld.

WEEKBLAD HEUSDEN - WOENSDAG 28 OKTOBER 2020

PAGINA 7

Informatie van de gemeente Heusden > 28 oktober 2020

Nu & morgen Bescherm elkaar

HOE CORONA MIJN LEVEN OP Z'N KOP ZET!

Gooi gebruikte mondkapjes en papieren zakdoekjes bij het restafval

“Corona kwam plotseling heel dichtbij” Diaken Albert Soeterboek (57) uit Drunen is een sportief man, maar toch werd hij flink ziek toen hij begin maart met corona besmet raakte. Hij kwam zelfs in het ziekenhuis in Tilburg te liggen, waar hij net niet aan de beademing hoefde. Bij het altaar van de parochiekerk in Drunen vertelt hij zijn verhaal.

Door de geldende maatregelen tegen het coronavirus gebruiken we steeds vaker mondkapjes en snuiten we onze neuzen in papieren zakdoekjes. Heel goed want we doen alles om besmetting van het coronavirus tegen te gaan en onszelf en elkaar te beschermen. Maar wist je ook al dat gebruikte papieren zakdoekjes en gebruikte mondkapjes bij het restafval horen? Bescherm onze vrijwilligers Het oud papier wordt in onze gemeente ingezameld door vrijwilligers van diverse verenigingen. Regelmatig treffen zij bij het oud papier gebruikte papieren zakdoekjes en gebruikte mondkapjes. Doe deze zakdoekjes en mondkapjes bij het restafval. Dit is beter voor het milieu en zeker zo hygiënisch voor de vrijwilligers die het oud papier ophalen.

Bescherm onze ZAP-ers en medewerkers van de buitendienst Ook op straat, in parken en plantsoenen treffen we de laatste tijd regelmatig gebruikte mondkapjes en papieren zakdoekjes aan. Gelukkig hebben we in onze gemeente vrijwillige zwerfafvalpakkers (ZAP-er), die zich samen met de medewerkers van de buitendienst inzetten om het zwerfafval op te ruimen en zo Heusden schoon te houden. Laten we ook hen beschermen en gooi gebruikte mondkapjes en gebruikte papieren zakdoekjes in de afvalbakken in de openbare ruimte of gooi ze thuis bij het restafval. Alleen samen houden we Heusden schoon! <

Raadsvergaderingen Op dinsdag 3 november 2020 en donderdag 12 november 2020 vergadert de raad van de gemeente Heusden. De raadsvergadering van dinsdag 3 november start om 19.30 uur. De raad besluit over de volgende onderwerpen: • Afscheid raadslid en beëdiging nieuw raadslid • Wijziging Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Brabant-Noord • Herziening Gemeenschappelijke Regeling Streekarchief Langstraat Heusden Altena • Aanpassen Gemeenschappelijke Regeling GGD Hart voor Brabant • Bestemmingsplan Haarsteegsestraat 101a Haarsteeg

Op donderdag 12 november staat de Begroting 2021 op de agenda. Deze raadsvergadering start om 17.00 uur. Vanwege de coronamaatregelen kan er geen publiek aanwezig zijn, maar de vergaderingen zijn te volgen via de livestream op www.heusden.nl Voor het spreekrecht, de agenda en de raadstukken verwijzen wij je naar de website www.heusden.nl. onder ‘organisatie & bestuur’ / ‘vergaderingen’. <

“Het kwam plotseling heel dichtbij”, vertelt Soeterboek. “Het kwam letterlijk in huis toen ik ziek werd. Dit maak ik nu zelf ook mee, dacht ik toen ik de beelden op televisie zag. Het was niet iets op afstand.” Radeloosheid Hoewel Soeterboek een goede conditie heeft, krijgt corona hem flink te pakken. De heftigheid boezemt hem zelfs behoorlijk wat angst in. “Wat overkomt me nu? Ik had adem tekort en was behoorlijk benauwd. En als je dan de radeloosheid ziet in de ogen van de artsen, die op dat moment niet wisten hoe ze het aan moesten pakken, dan vraag je je wel af: hoe kom ik hier uit?” Uiteindelijk knapt Soeterboek redelijk snel op. Na een paar weken kon hij zelfs weer voorzichtig aan het werk. Als de eerste golf afvlakt, probeert hij net als heel Nederland langzaam maar zeker zijn oude leven weer op te pakken. Tegelijkertijd ziet hij hoe corona blijft sluimeren en na de zomer steeds meer besmettingen veroorzaakt en dat het toch weer de verkeerde kant op gaat. Solidariteit Nu, ruim een halfjaar later, kijkt de diaken met gemengde gevoelens terug. De ziekte was heftig, maar hij zag ook solidariteit. “Je hoopt dan dat die solidariteit van blijvende aard is, maar we zijn ook mensen, dus helaas is dat weer veranderd.” Als we hem vragen om een boodschap aan de inwoners van Heusden is hij helder: “Neem je eigen verantwoordelijkheid. Blijf niet soebatten, maar ga achter de maatregelen van de overheid staan. Het gaat er uiteindelijk om dat we dit virus uit de wereld krijgen. En dat kunnen we alleen samen.”<

ALLEEN SAMEN KRIJGEN WE CORONA, OOK IN HEUSDEN, ONDER CONTROLE!

Watervelden In mei 2020 heeft de gemeenteraad besloten akkoord te gaan met de renovatie van de velden van de hockeyverenigingen MHCD uit Drunen en VMHC uit Vlijmen. De kunstgrasvelden worden vervangen door watervelden. Inmiddels is zowel in Drunen als in Vlijmen met vereende krachten de waterdichte folie, die als ondergrond voor de watervelden dient, aangebracht. Op deze folie komt een laag zand, vervolgens een laag lava, een sporttechnische dempende laag en als laatste het kunstgras. Sproeiers en een circulerend watersysteem zorgen ervoor dat het veld nat blijft. <

Gemeente Heusden Postbus 41 5250 AA Vlijmen Telefoon: (073) 513 17 89 Fax: (073) 513 17 99 Website: www.heusden.nl E-mail: info@heusden.nl Bezoekadres Julianastraat 34, Vlijmen Telefoon maandag t/m vrijdag van 09.00 tot 17.00 uur. Telefoon: (073) 513 17 89 WhatsApp maandag t/m vrijdag van 09.00 tot 17.00 uur. Telefoon: (06) 532 357 05

Openingstijden gemeentebalie Let op! In de middag, van 12.00 tot 17.00 uur, werken wij alleen op afspraak. Je kunt telefonisch of op www.heusden.nl een afspraak maken.

Bijeen: voor zorg, jeugd en werk Raadhuisplein 16, Drunen Telefoon: (073) 78 201 78 Website: www.bijeenheusden.nl E-mail: info@bijeenheusden.nl

Maandag Dinsdag Woensdag Donderdag Vrijdag

Milieustraat Duinweg 37, Drunen Dinsdag tot en met vrijdag van 13.00 - 16.00 uur. Op zaterdag van 09.00 - 15.00 uur.

09.00 tot 17.00 uur 09.00 tot 20.00 uur 09.00 tot 17.00 uur 09.00 tot 17.00 uur 09.00 tot 17.00 uur

Reisdocumenten en rijbewijzen dienen persoonlijk te worden opgehaald. Dit kan zonder afspraak tijdens onze openingstijden.

Volg ons op

www.heusden.nl

WEEKBLAD HEUSDEN - WOENSDAG 28 OKTOBER 2020

PAGINA 8

Informatie van de gemeente Heusden > 28 oktober 2020

Lachgas

REKS vragenlijst

Wil je als ouder meer weten over lachgas? Meld je dan aan voor het webinar 'Lachgas, niet om te lachen...'

In onze regio Hart van Brabant werken we aan een toekomstbestendige omgeving waar we duurzaam energie opwekken en de overlast door klimaatverandering beperkt blijft. Wil je met ons meedenken daarover? Graag! Dat kan door de vragenlijst in te vullen (voor 2 november)op: www.hetpon.nl/reks-hvb Meer informatie: www.heelheusdenduurzaam.nl <

In dit webinar van GGD Hart voor Brabant komen verschillende experts aan het woord over lachgas. Zo kom je te weten wat de effecten en risico’s zijn, krijg je tips over hoe jij het gesprek hierover met jouw kind aan kan gaan, zoomen we in op de wetgeving rondom lachgas en komen jongeren aan het woord om hun ervaringen te delen. Ook is er genoeg ruimte voor vragen.

Aanmelden en vragen Wil je dit gratis online webinar volgen? Meld je dan aan via: https://ggdhvb.webinargeek.com Als je vragen hebt, kun je contact opnemen met Marriëlle de la Fonteijne via e-mail: m.dl.fonteijne@ggdhvb.nl <

Datum: 3 november 2020 Tijd: van 20.00 tot 21.00 uur

Herstart bevolkingsonderzoek borstkanker Vanaf 29 oktober tot en met medio november staat het mobiele onderzoekscentrum voor het bevolkingsonderzoek borstkanker op de parkeerstrook achter sporthal “De Kubus” aan Kasteellaan 1 in Oudheusden. Vanwege de uitbraak van het coronavirus was het bevolkingsonderzoek borstkanker tijdelijk stilgelegd. Er zijn verschillende maatregelen genomen om het onderzoek veilig en gefaseerd te hervatten. Borstkanker, je kunt er niet vroeg genoeg bij zijn Alle vrouwen uit de gemeente van 50 tot en met 75 jaar (met de postcodes 5156, 5158 en 5255 t/m 5257) krijgen een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek borstkanker. Tijdens de

vorige ronde was de opkomst in Heusden 73,6%. Dit betekent dat er 718 vrouwen uit de doelgroep hebben deelgenomen aan het onderzoek. Hiervan zijn 15 vrouwen doorverwezen voor nader onderzoek. Meer informatie De informatielijn is op werkdagen tussen 9.00 en 17.00 uur bereikbaar via telefoonnummer 088 00 01 330. Meer informatie vindt u op www.bevolkingsonderzoeknederland.nl. <

Militaire oefening Deze oefening vindt plaats van 3 t/m 6 november 2020. De oefening wordt gehouden in het kader van training voor militairen van de Koninklijke Landmacht. Praktisch gezien houdt dit in dat de militairen te voet en met voertuigen verkenningen uitvoeren. <

Volg ons op social media! Twitter: @gemheusden Facebook: www.facebook.com/gemheusden Instagram: gemeenteheusden

Volg ons en blijf op de hoogte! <

Bekendmakingen > Informatie bekendmakingen

Onderstaande bekendmakingen zijn digitaal gepubliceerd. Meer informatie over de bekendmakingen met procedures vind je op officielebekendmakingen.nl. In de procedures vind je terug of en hoe je bezwaar of beroep kunt aantekenen. Je kunt de bekendmakingen ook ontvangen per mail of via de ‘Over uw buurt’ app. Je kunt dan zien welke besluiten betrekking hebben op jouw buurt. De app is gratis te downloaden via de App Store, Google Play Store of de Microsoft Store. Op overuwbuurt.overheid.nl kun jij je aanmelden voor e-mail-service.

• Drunen, Van Ostadeplein 22, plaatsen dakkapel voorzijde woning (1026036, 16-10-2020) • Drunen, A59 kadastraal K2171 en Christiaan Huygensweg kadastraal K2685, plaatsen twee bouwborden (1026044, 16-10-2020) • Elshout, groenstrook D’Oultremontweg/ Tongerloostraat kadastraal K2846, plaatsen kunstwerk (1025776, 14-10-2020 Reclame plaatsen • Drunen, James Wattlaan 19, plaatsen gevelreclame (1026896, 20-10-2020)

Omgevingsvergunning

Afwijken van de bestemming • Vlijmen, Burgemeester van Heesbeenstraat 50, realiseren parkeerplaats (1026046, 16-10-2020)

ONTVANGEN Bouwen • Drunen, Lipsstraat ongenummerd, wijzigen bouwpeil (1025870, 15-10-2020)

Procedure De gemeente Heusden geeft een kennisgeving van de ontvangen aanvragen. De stukken zijn voor iedereen in te zien in het gemeentehuis

www.heusden.nl

in Vlijmen. Tegen ingediende aanvragen is geen bezwaar mogelijk. VERLEEND De vermelde datum is de verzenddatum. Bouwen • Drunen, Raadhuisplein 2-4, moderniseren antenne-installatie (1018948, 19-10-2020) • Drunen, Burgemeester van de Heijdenstraat 14, bouwen schuur (1006849, 15-10-2020) • Vlijmen, Meliestraat 39A, wijzigen reeds eerder verleende vergunningen (gewijzigd uitvoeren hoogte zijgevel) (1022440, 19-10-2020) Kappen • Vlijmen, A59 en omgeving, kappen en rooien 58 houtopstanden binnen deelgebied 4, project GOL (Verg-066) (1005893, 19-10-2020)

Afwijken van de bestemming • Drunen, Burgemeester van de Heijdenstraat 14, bouwen schuur (1006849, 15-10-2020) Monumenten • Drunen, Raadhuisplein 2-4, moderniseren antenne-installatie (1018948, 19-10-2020) Uitvoeren werk of werkzaamheden • Vlijmen, A59 en omgeving, kappen en rooien 58 houtopstanden binnen deelgebied 4, project GOL (Verg-066) (1005893, 19-10-2020) Verdagen • Drunen, Europalaan 34, aanleggen van een in- en uitrit (1015284, 16-10-2020) Ingetrokken • Vlijmen, Irenelaan 14, bouwen schuur (1020981, 16-10-2020) • Vlijmen, Wilhelminastraat 13, vervangen/verplaatsen erfafscheiding (1025015, 19-10-2020)

Bezwaar Ben je het niet eens met het besluit, dan kun je daartegen binnen zes weken na de dag van verzending van het besluit aan de aanvrager een bezwaarschrift indienen. Alleen een belanghebbende kan bezwaar maken.<

WEEKBLAD HEUSDEN - WOENSDAG 28 OKTOBER 2020

PAGINA 9

Luchtkwaliteit en de gezondheid van de liefhebber van houtvuurtjes Luchtkwaliteit is in deze dagen een steeds belangrijker onderwerp van discussie; denk maar aan de CO2-opslag, het teveel aan stikstofneerslag in de natuur en bijvoorbeeld de hoeveelheid fijnstof rond de hoogovens bij IJmuiden. Ook in de directe woonomgeving komt de discussie over luchtkwaliteit voor. De romanticus onder ons, die houdt van een vuurtje stoken op een mooie zomeravond of een gezellige winteravond bij de open haard en niet te vergeten de natuurman die zijn eigen hout hakt en zorgt voor vrouw en kind. Het gebruik van open haarden, inzethaarden en houtkachels voor het (geheel of gedeeltelijk) verwarmen van woningen neemt de laatste jaren toe. Ook is er een toename van het gebruik van houtstook in tuinen (terraskachels e.d.), tuinhuisjes en schuren. Er zit een keerzijde aan al deze vreugd; niet alleen voor de omwonenden, ook voor de stoker en genieters van al deze romantiek. Schone rook

bestaat niet. Ook schoon hout produceert rook dat klachten kan veroorzaken. Lucht met rook is ongezond op het moment dat de hoeveelheid schadelijke stoffen prikkelend is voor ogen, neus en keel en effecten heeft op de luchtwegen. Het is echter aannemelijk dat chronische blootstelling aan rook ook schadelijk is wanneer deze effecten niet optreden, aangezien rook kankerverwekkende

stoffen bevat. De kans op effecten neemt toe als mensen vaker worden blootgesteld. Het stoken van iets anders dan schoon hout betekent alleen meer kans op extra gevaarlijke stoffen in de rook. Bij overlast kunnen zowel stoker

als klager onaanvaardbaar gedrag vertonen. Informatie kan de situatie redden. Ga naar onze website voor meer informatie: www.natuurenmilieuheusden. nl/nl/luchtkwaliteit/luchtkwaliteit_algemeen.php

Luchtkwaliteit?

HTR zendt in december de Top 777 uit op de radio, samen met Lokaal 7 uit Berlicum. Deze lijst zal worden samengesteld door alle luisteraars uit de regio, u dus!

Maximale vergoeding op hoortoestellen? Loop dan nu bij ons binnen! Waalwijk T 0416 77 86 60 www.brabantoor.nl

STEUN JUIST NU DE HORECA Met een afhaalmenu Sublime for good Food. Reserveer tijdig telefonisch. Zie onze site: www.brasseriesublime.nl Sint Jansplein 112 • 5141 GT Waalwijk Tel.: 0416-745048 • E.: info@brasseriesublime.nl

Bij ons kan je op vrijdag, zaterdag en zondag afhalen de lekkerste ambachtelijk gebakken pannekoeken voor thuis.

muziek. Ideeën kunt u trouwens ook krijgen door eens de lijst van vorig jaar te bekijken, editie 2019. Die is te vinden op de site van de top 777: www.top777.nl Hoe gaat het in zijn werk? U heeft vrije keuze uit alle muziek: liedjes van toen en nu, Nederpop of juist internationaal. Popmuziek zal natuurlijk de overhand hebben, maar als er voldoende stemmen zijn voor een klassiek stuk of snoeiharde metal dan kan dat ook. Dus

Toch iedere keer een lastige vraag voor velen. Zeker nu we wat vaker thuis zijn. Aardappelen, pasta of boterhammen klaarmaken… zeg het maar. Houd je toch liever van afwisseling? En mis je je favoriete restaurant, of je favoriete bakker en slager? Haal dan je lievelingseten in huis! Bij de ene portemonnee gaat dat makkelijk; voor de andere is het wat moeilijker. Zou het dan niet beter zijn als we vergelijkingsmateriaal hebben? Wel, dan volgt nu de bestel- en afhaalpagina van uw weekblad. De lekkerste restaurants, brasserieën of eetcafés uit onze omgeving, maar ook bijvoorbeeld een warme bakker of ambachtelijke slagerij, netjes op een rij, die bestellen/afhalen/bezorgen aanbieden. Wat is beschikbaar? Kies je voor bistro?Of toch liever wat exclusiefs/exotisch? Maak hier uw keuze!

Brasserie Sublime

Stemperiode Top 777 aanstaande zaterdag van start Wat gaat er gebeuren? Aanstaande zaterdag, 31 oktober, gaan de digitale stembussen open en kunt u uw favoriete muziek aan ons doorgeven. Dan zal er bij HTR radio ook een speciaal programma te beluisteren zijn van 12.00-15.00 uur. Direct na het nieuws van 13.00 uur zal de stemperiode officieel ingaan en tijdens het hele programma zijn er tips van de DJ’s van HTR en Lokaal 7 te horen. Mogelijk doet u daarbij inspiratie op. Want het wordt vast een hele puzzel om uw mooiste liedjes te kiezen uit zoveel

Bezorgen en/of afhalen? Uit eten in je eigen huis! Wat gaan we eten?

Live-uitzending van de Top 777 editie 2019. (archief)

laat deze kans niet liggen om mee te beslissen welke muziek u van 10 tot en met 13 december aanstaande wil horen bij HTR radio. Natuurlijk kunt u er even rustig over nadenken, maar bedenk wel dat op 15 november om 16.00 uur de stemperiode sluit en dan moeten uw voorkeuren bij ons binnen zijn.

of op internet: www.htrradio.nl We zenden 24 uur per dag uit met een mooie mix van allerlei programma’s door enthousiaste radio-vrijwilligers. Een tip: aanstaande zaterdagnacht zendt DJ Kicken een speciale Halloween-mix uit van 12.00 uur ’s nachts tot 6.00 uur in de ochtend.

Wat moet u doen? Om te stemmen gaat u naar de website www.top777.nl Via de button stemmen kunt u uw 2x7, dus 14 favoriete liedjes plaatsen.

Meer weten? Volgende week vertellen de programmaleiders Erik van Tilborg (HTR) en Geert Jonkers (Lokaal 7) in dit weekblad over de unieke samenwerking tussen de beiden zenders en hun rol in de top 777 en verder houden we u ook op de hoogte over alles rondom de top 777 in dit weekblad.

HTR radio luisteren? U kunt ons vinden op de radio op 105,7 mHz, via de kabel op 87,5 mHz

Biedt u ook een nieuwe service aan! Bezorgen of afhalen. Laat het ons weten. Patrick Leijtens 0653657146 Maikel Leijtens 0640199184

Verhaal van een Oostenrijkse in Nederland

MIJN VERHAAL, JUIST NU

Ik ben sinds februari 2020 uit Oostenrijk naar Nederland verhuisd en ik heb een rare tijd achter mij liggen.

Enkele jaren liep René Esser mee met een wandeling van Heemkundekring Onsenoort; lees hier wat een wandeling te weeg heeft gebracht.

Mijn verwachtingen waren: de Nederlandse taal te leren, werk te vinden en eindelijk samen met mijn Nederlandse vriend te wonen, maar corona maakte het moeilijk om te integreren. Maar na een half jaar heb ik werk gevonden en ben Nederlands aan het leren met mijn taalcoach Ma-

Werkgroep Sterrenkunde Heusden In het jaar 2018, begin lente, heb ik me aangemeld voor een wandeling van Heemkundekring Onsenoort in Vlijmen. Sinds 1986 woon ik met mijn gezin in Vlijmen. Zoals dat gaat in een gezin, heb je het druk met je gezin en werk en geen tijd om deel te nemen aan dergelijke activiteiten, De gids van deze wandeling was de heer Beaard. En mij viel al snel op dat deze man ontzettend gedreven was om zijn inspirerende verhaal te vertellen. Het verhaal ging over de Tweede Wereldoorlog en met name over de V1, die door de Duitsers vanuit Zutphen richting Antwerpen werden afgeschoten. Het gebeurde verschillende keren dat er een V1 in Vlijmen terechtkwam. De aanval was niet op Vlijmen gericht maar de oorzaak zat meer in een technisch defect van de brandstoftoevoer. Bij de overschakeling naar een tweede brandstoftank haperde het systeem soms en dat was precies halverwege de afstand waar het dorp Vlijmen lag. Al met al veroorzaakte dit technische probleem veel leed en schade in Vlijmen. Na de wandeling raakte ik nog even in gesprek. Op de vraag of er op een of andere wijze iets

over Sterrenkunde werd georganiseerd in de gemeente Heusden was het antwoord: Nee, niet dat ik weet. Een aantal dagen later werd ik uitgenodigd in de Heemkunde-unit voor een gesprek. In dat gesprek vertelde ik welke plannen ik had, namelijk de oprichting van een Werkgroep Sterrenkunde Heusden. Inmiddels was dit idee in het bestuur van de Heemkundekring Onsenoort besproken en werd dit gesteund. Aan mij werd de Heemkunde-unit ter beschikking gesteld met de woorden: “We ondersteunen het idee, alstublieft, hier heb je de sleutels.” Vanaf nu kun je gebruik maken van de unit en de voorzieningen en de op te richten werkgroep verder vormgeven. In een vervolgstap plaatste ik een artikel in het Brabants Dagblad met de mededeling dat ik op Tweede Pinksterdag een lezing zou geven over Sterrenkunde met de titel “De Ruimte om ons Heem”, verwijzend naar Heemkundekring Onsenoort. De lezing werd 2x die middag gegeven voor ongeveer 80 personen. Afgelopen 14 oktober bestaat de werkgroep al weer 2 jaar met 5 bestuursleden

en 30 andere enthousiaste leden. Naast de Heemkunde-unit kunnen wij gebruik maken van de ruimte in Fort Hedikhuizen, dat hiervoor werd omgedoopt tot Sterrenwacht Fort Hedikhuizen. Naast deze activiteiten ben ik bestuurslid van de lokale partij Gemeentebelangen Heusden. Onlangs werd ik voor een tweede termijn in het bestuur gekozen en dat in de naderende verkiezingsperiode ik de PR-activiteiten zal gaan coördineren. Verder ben ik lid van de Natuuren Milieuvereniging Heusden. Voor allerlei culturele activiteiten ben ik een creator, zoals dat tegenwoordig zo mooi wordt genoemd, en plaats ik van allerlei culturele evenementen video’s op YouTube. Denk daarbij aan de Havendagen van Heusden, de Taptoe Drunen, het jaarlijks terugkerende Dickensfestijn, de Zwollemoer, maar ook het filmen van de kerstnachtviering in het Fort Hedikhuizen. Een speciaal moment was het filmen, samen met de voorzitter van de Heemkundekring de heer Verboord, van het groots opgezette jaarlijkse evenement “De grote kring Maasland” waarbij de voorzitter de interviews afnam en ik de camcorder bediende. Vorig jaar heb ik, met ondersteuning van twee interviewers, de indrukwekkende herdenking v.d. 75-ja-

rige bevrijding van Heusden met o.a. de Stadhuisramp gefilmd. Al met al een mooie tijd om op terug te kijken met speciale dank aan de Heemkundekring Onsenoort. De werkgroep kwam op de tweede maandag van de maand bijeen. Na de coronaperiode pakken we die draad weer op. Nu ontwikkelen we het idee om presentaties over sterrenkundige onderwerpen te filmen en op YouTube te plaatsen voor de leden. Deze video,s zijn, net als de eerder genoemde onderwerpen, te vinden op YouTube Esser Studio Vlijmen 71. Mijn motto is Tot Elkaar, Met Elkaar, Voor Elkaar. Spreekt dit aan? Dan nodig ik u van harte uit om eens een bijeenkomst van de Werkgroep Sterrenkunde Heusden bij te wonen, of om de Sterrenwacht Fort Hedikhuizen te bezoeken. Wij zijn nog altijd op zoek naar nieuwe leden, kijk voor meer info op website WSH-Heusden.nl Denk na over een lidmaatschap van de mooie vereniging Heemkundekring Onsenoort onder het motto “De Ruimte om ons Heem” en sluit je dan aan bij de Werkgroep Sterrenkunde Heusden. René Esser Voorzitter van de WSH-Heusden

rian Mols (Vlijmen), waar ik iedere week naartoe ga. De coronatijd is niet makkelijk om in een vreemd land voet aan de grond te krijgen, maar samen met mijn nieuwe Nederlandse familie en met de hulp van mijn taalcoach gaat het steeds beter! Cornelia Neuninger

Ik met mijn taalcoach Marian (l).

WEEKBLAD HEUSDEN - WOENSDAG 28 OKTOBER 2020

PAGINA 10

MOOI THUIS IN VLOER DE GROOT HEUSDEN

Voor levering en onderhoud van alle merken auto’s

Gespecialiseerd in Peugeot en Citroën WWW.DEGROOTHEUSDEN.NL

Tel.: 0416-661165

MOOI THUIS IN VLOEREN MOOI THUIS IN HUIS l Raamdecoratie / Horren l Behang l Gordijnen l Verf l Vloerbedekking

Drunen

Grotestraat 198 5151 BR Drunen drunen@decokay.nl 0416-372456

HORREN

RAAMDECORATIE

ZONWERING

www.deva-stopdemug.nl Grotestraat 12B Drunen info@deva-stopdemug.nl

Tel. 06 - 15 20 32 28

Heeft u nog gouden sieraden die u niet draagt of die stuk zijn?

Verkoop deze dan NU tegen zéér hoge goudprijs! Tevens inkoop van gouden munten, zilver, zilverbestek enz. enz.

UW GOUD IS VEEL GELD WAARD!

Juwelier Pieter Jacobs

GOUDPRIJS

Krullartstraat 9, Den Bosch • Tel.: 073-614 6161

OP RECORD HOOGTE - LEGITIMATIE VERPLICHT -

WWW.JUWELENPLEIN.NL

Centrum Den Bosch, zijstraat Kerkstraat. Parkeren garage Wolvenhoek. Dagelijks geopend van 10.00 tot 17.30 uur; maandag open van 13.00 tot 17.00 uur.

- AL 40 JAAR HÉT VERTROUWDE ADRES! -

WEEKBLAD HEUSDEN - WOENSDAG 28 OKTOBER 2020

PAGINA 11

HISTORISCH HEUSDEN - 28

“De rooi hùìskes” van Vlijmen Tijdens een bijzondere raadsvergadering op 3 april 1920 wordt de edelachtbare heer G.R. van de Ven gehuldigd met zijn twaalfeneenhalfjarig ambtsjubileum als burgemeester van Vlijmen. In één van de toespraken wordt door wethouder Van Helvoort onder meer aangehaald dat hij de oprichter en voorzitter is van de op 2 oktober 1919 opgerichte “Bouwvereniging Vlijmen Vooruit”. Het eerste project van de vereniging is de bouw van 28 woningen die later bekend geworden zijn als ‘de rooi hùìskes’ vanwege hun rode daken en de lage huur. De woningen zijn vanaf 1990 gefaseerd afgebroken o.a. omdat renovatie financieel niet haalbaar is gebleken.

De Mommersteeg omstreeks 1990. Het 2e huis heeft een raamposter met opschrift SLOOP - EEN SLECHTE ZAAK. Collectie Nico de Bonth

Inleiding De woonomstandigheden van arbeiders zijn in de 2e helft van de 19e eeuw en in het begin van de 20ste eeuw verre van ideaal; naar huidige begrippen gerekend zonder meer miserabel. Vooral in steden, waar door de Industriële Revolutie een grote toeloop van arbeiders plaats heeft. De huisvesting van de mensen met dikwijls grote gezinnen, in krotten en kamertjes gelegen in sloppen en stegen, tart elk begrip aangaande hygiëne en volksgezondheid. De meest voor de hand liggende sanitaire voorzieningen, zoals goed drinkwater en een eigen toilet, ontbreken. Maar ook in de dorpen zijn de woonomstandigheden verre van rooskleurig, zij het minder bekrompen dan in de steden. In de dorpen kent men niet de grote concentraties en vooral heeft men buitenshuis veel meer ruimte. Op het einde van de 19e eeuw komt er in sommige steden heel langzaam een verandering op gang. Enkele industriëlen bouwen voor hun arbeiders woningen, die dikwijls nog ver van ideaal zijn, maar het is een verbetering. Een nadeel is de grotere afhankelijkheid van de arbeiders. Ook ontstaan dan de eerste woningbouwverenigingen die proberen projecten van goede woningen met een betaalbare huur van de grond te krijgen. Dat is geen eenvoudige zaak, te meer omdat er dan geen sprake is van enige vorm van subsidie of steun van de overheid. Een keerpunt vormt het in werking treden van de Woningwet in 1901. Door deze wet worden de gemeenten verplicht gesteld aan te geven aan welke eisen woningen moeten voldoen, wat betreft afmetingen in verband met het aantal bewoners, licht- en luchttoetreding en sanitaire voorzieningen. De gemeenten krijgen door deze wet ook de bevoegdheid woningen onbewoonbaar te verklaren. Ze worden dan van een wit bord voorzien met als tekst: „Onbewoonbaar verklaarde woning”. Een variant op dit bord doet al snel zijn intrede, met als tekst „Onverklaarbaar bewoond”. Deze wet maakt het ook mogelijk geldelijke steun van gemeente of Rijk te verkrijgen bij het bouwen van woningen. In het begin wordt het met de doorvoering van de in de Woningwet gestelde eisen niet zo nauw genomen en duurt het nog geruime tijd voor er sprake is van echte verbeteringen.

wel een doorbraak zijn geweest in de huisvesting van arbeiders. De woningen hebben op de begane grond een woonkamer met daaraan grenzend een kleinere kamer, gang, keuken, berging en privaat en een vaste trap naar de verdieping, waar zich 3 slaapkamers bevinden. Voor de drinkwatervoorziening heeft elke woning een pomp in de keuken aangesloten op een welput. Waterleiding is er nog niet, die is pas in de jaren dertig aangelegd. Ook van een riolering zoals we die nu kennen is nog geen sprake en de afvoer van het „privaat” wordt aangesloten op een z.g. beerput. De buitenmuren zijn nog niet als spouwmuur uitgevoerd, maar als een massieve steens (22 cm) dikke muur. De bouwstijl van de woningen maakt een afwisselende en vriendelijke indruk. Bij de diverse types varieren de gevelindeling en kapvorm, wat zoals in de Mommersteeg, waar 4 modellen voorkomen, een levendig straatbeeld oplevert. In de loop van de bijna 70 jaren dat de huizen er staan, zijn er natuurlijk verbouwingen uitgevoerd en veranderingen aangebracht. Zo is bij alle woningen de oorspronkelijke roedeverdeling van de ramen verdwenen en bij sommige woningen zijn grotere raamkozijnen geplaatst. Maar ondanks deze veranderingen zijn de woningen toch een goed en karakteristiek voorbeeld gebleven van arbeiderswoningen uit de jaren twintig. Het verhuren De start is goed. Meteen zijn alle woningen verhuurd. Als een huurder vertrekt duurt het slechts enkele dagen en de woning is weer bezet. Regelmatig is het innen van de huren een probleem en dan moet de vereniging het jaar afsluiten met een huurachterstand. En soms is huurachterstand oninbaar en wordt het bedrag als verloren beschouwd.

De Grote Kerk omstreeks 1980. De woningen, type e, zijn in 1988 gesloopt. Collectie Nico de Bonth

3 blokken, 6 woningen, aanneemsom ƒ35.770, gebouwd door Gebr. van Oijen uit Vlijmen. 2. Provincialeweg, nu Grote Kerk 1 blok, 2 woningen, aanneemsom ƒ12.000, te bouwen door G.J. van Diggelen en Blankers uit Nieuwkuijk. 3. Verlengde Kerkstraat, nu Pastoor van Akenstraat 3 blokken, 6 woningen, aanneemsom ƒ35.850, gebouwd door Gebr. van Oijen uit Vlijmen. 4. Mommersteeg 7 blokken, 13 woningen en een winkelwoning, aanneemsom ƒ83.200, gebouwd door J. Koolen uit Nieuwkuijk. Op 29 mei 1920 keurt de raad van gemeente Vlijmen een voorschot goed voor de stichtingskosten van ƒ186.850. Op 9 augustus 1920 heeft de aanbesteding plaatsgevonden en de totale aanneemsom is ƒ166.280 geworden voor 28 woningen, dus ƒ5.960 gemiddeld per stuk. De huurprijzen zijn wekelijks, afhankelijk van het woningtype, ƒ3,50, ƒ4,- en ƒ6,- voor de winkelwoning, waarbij is uitgegaan van weekverdiensten van resp. ƒ22,- en ƒ24,-. Dit resulteert in een jaarlijks exploitatietekort van ƒ5.918,20. De woningen De bouw van deze woningen moet in 1920

Het einde van ‘Vlijmen Vooruit’ Op 10 december 1947 wordt het besluit genomen de vereniging te ontbinden en de bezittingen met baten en schulden aan de gemeente Vlijmen aan te bieden. Op 23 december 1947 neemt de gemeenteraad het besluit tot overname en wel met ingang van 26 januari 1948. De raad besluit dan ook om het ‘Gemeentelijk Woningbedrijf’ op te richten. Op 18 december 1969 wordt besloten het Woningbedrijf op te heffen en met ingang van 26 januari 1970 het woningbezit over te dragen aan de ‘Stichting Woningbouw Vlijmen 1963’. De stichting hiervan is een initiatief van burgemeester Schweitzer geweest. Op 1 januari 1990 wordt het ‘Stichting Woningbouw Vlijmen/Helvoirt’ en zij hebben dan 1700 woningen in bezit en beheer. De drie Woningstichtingen van de oude gemeenten Drunen, Heusden en Vlijmen, nu samengevoegd is de nieuwe gemeente Heusden, zijn op 1 juli 1999 samengegaan in Stichting Woonveste. Het einde van de 28 woningen Vanaf 1985 heeft Stichting Woningbouw plannen om de woningen te slopen en op die locaties o.a. seniorenwoningen te bouwen. Dat stuit op hevig verzet van de meeste bewoners vanwege hun lage huren en sommigen hebben hun woning vertimmerd tot een waar paleis. In 1987 wordt het besluit tot slopen genomen. Maar dan duurt het nog tot 1990 voordat alle 28 woningen gefaseerd gesloopt worden. Voor de ‘rooi hùìskes’ in de Mommersteeg is in De Vlijmscherper nog wel actie gevoerd tot behoud ervan vanwege hun cultuurhistorische waarde. Maar de plannen voor een renovatie zijn financieel niet haalbaar gebleken. Bart Beaard

WarmeBakker Bakker Warme Pieter PieterVermeulen Vermeulen Mommersteeg 19 -19 Haarsteeg Mommersteeg - Haarsteeg

5 Worstenbroodjes 1 brood naar keuze NU e

25*

* Actie geldig t/m 30 november 2020

Bel en bestel 073 - 511 95 67 www.warmebakkerpietervermeulen.nl Wij zijn geopend van maandag t/m vrijdag tot 13.00 uur

GEHAAKTE OF GEBREIDE INKTVISJES VOOR TE VROEG GEBOREN KINDEREN

Inktvisje geeft kleintjes rust

In januari 2013 haakte een Deense vrouw een inktvisje voor een veel te vroeg geboren kindje. Dit inktvisje werd bij het kindje in de couveuse gelegd. Het kindje werd daar een stuk rustiger van werd en trok ook niet meer zo vaak aan de slangen en sonde. Ook andere te vroeg geboren kindjes kregen zo’n inktvisje en wat bleek: de ademhaling en hartslag van de kindjes werden regelmatiger en het zuurstofgehalte in hun bloed werd hoger. Waarschijnlijk lijken de tentakels van de inktvisjes op de navelstreng die de kindjes vasthielden toen ze nog in de buik van hun moeders zaten. De kindjes bleken veel minder vaak hun slangen los te trekken. Voor elk ziekenhuis, dat meedoet aan het project is er een ambassadeur. Ook voor het Jeroen Boschziekenhuis worden inktvisjes gehaakt of gebreid. Deze ambassadeurs zamelen inktvisjes in. Ze controleren of deze aan de veiligheidseisen voldoen (die natuurlijk streng zijn voor zulke kwetsbare kindjes) en wassen de inktvisjes op 60 graden om bacteriën te doden. De ambassadeur pakt elke inktvis apart in, samen met een kaartje dat ofwel door

de maakster erbij gedaan is ofwel een standaardkaartje en een informatiebriefje voor de ouders. Bij het Jeroen Boschziekenhuis in Den Bosch is Wies Verhagen de ambassadeur. Het JBZ wil alleen bescheiden versieringen en de vulling moet in een stukje panty. De ambassadeur kun je bereiken via inktvisjesdenbosch@gmail.com Bij Woolsofholland Originals kun je katoenen garen kopen, dat goedgekeurd is voor het project, in de winkel op de Akker 13 in Vlijmen. Voor het project krijg je de tweede bol gratis. De patronen voor gehaakte en gebreide inktvisjes kun je vinden op de website: kleine-inktvisjes.eu/de-patronen De kosten van het materiaal zijn voor eigen rekening. Iedereen doet het werk volledig vrijwillig. Het is een mooie invulling voor de tijd die we weer thuis zitten ivm corona.

Lijstenmakerij

Vollerstraat 12C I 5051JV Goirle I GSM. 06-12065165 www.artomove.nl

Foto van de week

De oprichting van ‘Vlijmen Vooruit’ Bij Koninklijk Besluit van december 1919 is per 1 januari 1920 de Bouwvereniging Vlijmen Vooruit als rechtspersoon erkend en toegelaten tot als Vereniging uitsluitend in het belang der Volkshuisvesting werkzaam. Burgemeester G. van de Ven is de oprichter en eerste voorzitter van de vereniging. De bouw van 28 woningen Op 21 mei 1920 dient de vereniging een door gemeentearchitect Jan van Vlijmen (18691953) ontworpen bouwplan in. De „Aanvrage om vergunning tot bouwen” omvat 14 blokken van 2 stuks woningen en het plan bestaat uit 5 woningtypes, waaronder een winkelwoning. 1. Heistraat, nu Burgemeester Van der Venstraat

Geruchten over Dwergonië TEEVEE!! Komende maand al online? Mommersteeg nu. Op deze plaats hebben woningen van Vlijmen Vooruit gestaan. Foto Ad Hartjes

WEEKBLAD HEUSDEN - WOENSDAG 28 OKTOBER 2020

PAGINA 12

1 NOVEMBER OPEN ZONDAG Administratiekantoor Van Laarhoven & Partners

Podotherapie de Wit

Administratie, Belastingen, Advies, VvE’s Julianastr. 19, 5141 GL WAALWIJK Tel. 0416-348651 info@vanlaarhovenenpartners.nl www.jaarrekening.nu

Autobedrijf Schoonen Wolput 18, 5251 CG Vlijmen Tel. 073 - 5119039 E: info@mazdaschoonen.nl www.mazdaschoonen.nl

GJ Banden Drunen Albert Einsteinweg 27, 5151 DK Drunen, Tel. 0416 - 382196 www.gjbanden.nl

Kozijnen Couwenberg Zonwering Luttelherptseweg 6, 5256 NP Heusden Tel. 0416 - 662613 E: info@couwenbergzonwering.nl www.couwenbergzonwering.nl

Pedicure Medisch Pedicure Podotherapie de Wit Grotestraat 64 5151JG Drunen Tel. 0416-322230 E. info@podotherapiedewit.nl

Tv kast € 525,-

Tv kast € 1075,-

Salontafel € 430,-

Salontafel € 755,-

Eettafel € 525,-

TE KOOP GEVRAAGD

MUNTEN EN POSTZEGELS

Partijen en verzamelingen uit binnenen buitenland. Brons, zilver of goud, alles is welkom, ook Euromunten. Vierlinghstraat 6, 4251 LC Werkendam Tel.: Hans de Man 06-24 72 06 53 Tel.: Aart Hoeke 06-53 39 01 83 Bezoek op afspraak op ons kantoor of bij u thuis.

GEZOCHT MOTORFIETSEN/ AUTOS/BROMMERS OLDTIMERS Alle merken en in elke staat. Ook onderdelen/partijen 0681694890 ruud_vanlent@hotmail. com

AANLEVEREN

Spuiten van keukendeurtjes, meubels, mdf, deuren, radiatoren, machines, bedrijfsvoertuigen etc. BPS-Rijen.nl, Stedenbaan 10, Rijen, Tel.0653624035

Pater v.d. Elsenstraat 50 Haarsteeg Tel. 073-5115334 of 06-45758046 www.stukadoorsbedrijftreuren.nl

Taxatie antiquiteiten Inboedel en nalatenschap Martin Rombouts Heusden tel. 0651240307 Oriental.antiques@home.nl

Luttelherptseweg 6 - 5256 NP Heusden, Tel. 0416 - 662613 E: info@couwenbergzonwering.nl www.couwenbergzonwering.nl

€30 per behandeling Lid van brancheorganisatie Provoet Tel. 06 - 42 37 01 43

Spuiten van keukendeurtjes, meubels, mdf, deuren, radiatoren, machines, bedrijfsvoertuigen etc. BPS-Rijen.nl, Stedenbaan 10, Rijen, Tel.0653624035

Plaats uw zoekertje al vanaf in...

Stukadoorsbedrijf Treuren

Couwenberg Zonwering

Drunen en omgeving

Eettafel € 950,-

Ondanks de corona maatregelen komt Sinterklaas gewoon naar Nederland! Helaas zijn intochten afgelast, wilt u Sinterklaas en zijn pieten toch zien? Nodig hem uit bij u thuis of bij uw bedrijf, al vanaf 40 euro! Uiteraard werken wij volgens de RIVM richtlijnen. Voor meer informatie & boekingen bekijk onze website www.sintplezier.nl of neem contact op

Horren, Raamdecoratie, Zonwering Grotestraat 12B, 5151JE Drunen Tel. 06 - 15203228 www.deva-stopdemug.nl info@deva-stopdemug.nl

Zonwering

Pedicure aan huis Dressoir € 1450,-

DeVa - Stop de Mug

Stukadoorswerkzaamheden

Bandenspecialist

Dressoir € 835,-

Grotestraat 64 , 5151JG Drunen Stationsstraat 26, 5151 HB Drunen Azaleastraat 26C, 4261 CW Wijk en Aalburg Tel. 0416-322230 E. info@podotherapiedewit.nl

Raamdecoratie

Autobedrijven

Meubelprogramma Indigo

Podotherapie

5,50

Sluit u zich ook aan bij deze dienstenstrook? Lokale ondernemers op één overzichtelijke pagina, per branche gesorteerd. De dienstenpagina keert wekelijks terug, waardoor u als ondernemer ook wekelijks de kans krijgt om ‘gezien’ te worden. Dankzij een vast stramien en kleurtje bent u in dit weekblad bovendien makkelijk vindbaar. Daarnaast is deze dienstenstrook laagdrempelig: voor een relatief lage investering krijgt u 52 weken naamsvermelding terug, in één weekblad. Lokaal sterk-zijn met vertrouwde specialisten in naam en faam vermeld, dat staat centraal. Wilt u ook op deze strook staan met uw adresgegevens en website? Vraag naar de mogelijkheden!

Zoekertjes

Meer info: uitgeverij@emdejong.nl t.a.v. ‘Dienstenstrook’.

Auto’s te ko gevraagd met RDW vrop ijw oo k bussen, klearing, Voor elke klus, vervrachtwagen ine s en sloopbouwing, renovatie of auto’ schilderwerk in deze tel. 06s. Ook ‘s avonds, -54294952, regio, bel LOODS22. 06www.trommele nautos.nl 24899490. Kwaliteit voor een betaalbare prijs. www.loods22.eu

De zoekertjes zijn al sinds jaar en dag de aangewezen manier om als particulier iets aan de man te brengen! Via de aanleversite kunt u uw zoekertjes opgeven voor al onze weekbladen in de regio. Betaling geschiedt via een automatische incasso. De prijzen per zoekertje per weekblad per plaatsing zijn: ....................................€ 5,50 t/m 150 tekens: .................................... ....................................€ 7,00 t/m 250 tekens: .................................... ....................................€ 8,50 t/m 300 tekens: .................................... ..................................€ 10,00 t/m 350 tekens: .................................. ..................................€ 11,50 t/m 400 tekens: ..................................

Particuliere advertenties

Hij kent nu

BOEF...

Bowie nog!

Laat jongeren kennismaken met méér cultuur. Ga naar cultuurfonds.nl/educatie

FLEXIBELE AANLEVERTIJDEN U kunt uw advertentie voor weekblad Heusden nog t/m 12.00 uur aanleveren op dinsdag, de dag vóór verschijning.

Mail uw advertentie naar uitgeverij@emdejong.nl

WEEKBLAD HEUSDEN - WOENSDAG 28 OKTOBER 2020

PAGINA 13

JE WORDT ER RIJKER VAN

Samen Oplopen is best ingewikkeld Samen Oplopen, een initiatief van de gemeente Heusden, waarbij vrijwilligers worden gekoppeld aan gezinnen. Het wordt heel mooi voorgesteld. Stressfactoren aanpakken, het gezinsklimaat verbeteren, waardoor professionele hulpverlening vaak niet nodig is. Weet de gemeente eigenlijk wel hoeveel mensen in de gemeente deze ondersteuning al verlenen? Ik durf te wedden dat het er honderden zijn. En beseft de gemeente dan ook, dat het samen oplopen, intensief betrokken raken bij een gezin, de vrijwilliger weliswaar een goed gevoel maar ook een hoop stress kan bezorgen? Want wat gebeurt er als je een gezin dat hulp nodig heeft beter leert kennen? Het antwoord is dat je van ze gaat houden. Als die relatie wederzijds door alles wat je samen doormaakt alleen maar sterker wordt, dan is het moeilijk om een stapje terug te doen, om afstand te nemen. Je wil die mensen immers graag helpen en ze niet in de steek laten, ook als het ingewikkeld wordt. Ongetwijfeld zal Bijeen bereid zijn om over

de schouder van de vrijwilliger mee te kijken, om te helpen problemen op te lossen. Toch zal de met het gezin ontstane vertrouwensband ervoor zorgen dat je als vrijwilliger ver wilt gaan en niet zo vlug professionele hulp zult inroepen. Dat doe je, vaak door negatieve ervaringen ontmoedigd, juist niet als er maar een beetje hoop is dat je het zelf samen met het het gezin aan kunt pakken. Waar ik die wijsheid vandaan haal? Sinds zeven jaar ben ik bevriend met een gezin dat op velerlei vlakken hulp nodig heeft. Ze hebben intussen wel zoveel geleerd dat ze me niet meer dagelijks ‘lastigvallen’ met praktische zaken. Formulieren invullen, bezwaar maken bij de belastingdienst, afspraken met de huisarts of het consultatiebureau. Het gaat hun intussen rede-

lijk goed af. Maar geestelijk bijstand verlenen in emotionele zaken, dat is een ander verhaal. Het is voor een vrijwilliger soms heel deprimerend als je niet in staat bent iets te doen aan langdurige, zware zorgen. Want het verdriet, de angst, de spanning en jarenlange onzekerheid waarin een gezin kan verkeren, kun je als vrijwilliger echt niet altijd oplossen, ook niet met hulp van instanties. Je kunt zoveel mogelijk bereikbaar zijn, je kunt luisteren, je kunt met jouw aandacht proberen steun te geven, moed in te praten. Tot voor kort kon je nog eens een knuffel uitdelen, maar die belangrijke lichamelijke warmte mag je nu ook niet meer geven. Daar heb je als vrijwillige mantelzorger last van, het is een beperking die erin hakt. Je moet soms streng tegen jezelf zijn om niet nachten wakker te liggen en te piekeren over een oplossing voor de vaak wanhopige situatie waarin een gezin zich kan bevinden. Toch heb ik er nog geen minuut spijt van

gehad omdat het me ook vormt en rijker maakt. Ik wil maar zeggen tegen de gemeente Heusden: doe niet of Samen Oplopen alleen maar fantastisch is. Want het vraagt van een vrijwilliger vaak veel aanpassings- en inlevingsvermogen en geestelijke inspanning of zelfs stress, om betrokken te raken bij probleemsituaties in gezinnen. Dat moet je er eigenlijk gewoon eerlijk bij zeggen. Samen brieven lezen of schrijven, af en toe met de kindjes spelen is allemaal leuk en aardig. Het geeft zeker een goed gevoel om die steun te kunnen geven. Meestal blijft het daar echter niet bij en raak je zo gehecht en betrokken dat het veel meer van je tijd en nachtrust kost dan je is voorgespiegeld. Ondanks dit alles wil ik toch tegen belangstellende vrijwilligers zeggen: doen! Alles beter dan thuis zitten en niets doen in deze donkere tijden. Annelies

PUZZEL MEE ... Doe mee met de wekelijkse Puzzelactie en maak kans op 4 Bossche Bollen van de Groot Puzzelservice / Persbelangen / P0971 BAKKER BART VLIJMEN Plein 34 - Tel. 073 - 518 45 93 1

17 21

20 25 29

26 30

Tassensponsor FC Den Bosch RKDVC De jongste leden van FC Den Bosch kunnen vanaf heden al hun voetbalspullen kwijt in hun spiksplinternieuwe voetbaltassen. Op 26 september overhandigde Paul van der Donk, namens PB&U uit Schijndel, de tassen aan de spelers. Vol trots namen de kinderen de tassen aan. Na een foto op het hoofdveld speelde FC Den Bosch een prima wedstrijd en hield de punten veilig in Drunen. PB&U is een gespe-

cialiseerd beveiligingsbedrijf dat kwaliteit, klantvriendelijkheid en kennis hoog in het vaandel heeft staan.

FC Den Bosch RKDVC.

19 22

28 32

40 43

42 45

44 47

48 51

52 56

60 64

53 57

62 66

Kruiswoordpuzzel Week 44 Welk winwoord komt er in het balkje?

AquAmigos Waterpolo-scheidsrechters en juryleden

Welke scheidsrechters/ juryleden heeft AquAmigos? De W-official ondersteunt de scheidsrechter(s) langs de ba-

SPORT

de komen. Spelers en speelsters hebben over het algemeen veel respect voor een scheidsrechter. Scheidsrechters worden ook niet verbaal onheus bejegend.

Foto’s Ad van Kessel gemaakt voor Vlijmen4you

Een scheidsrechter in het waterpolo is de man/vrouw die het spel in goede banen leidt. Hij/ zij weet goed om te gaan met emoties die de sport soms met zich meebrengt. Door een juiste inschatting te maken en de wijze hoe men een wedstrijd leidt zullen de spelers zich aanpassen aan de scheidsrechter die regels hanteert en dat zal het spel ten goe-

Zaterdagavond is in Vlijmen het Plein blauw verlicht, om te vieren dat de Verenigde Naties (VN) 75 jaar bestaan. De VN zet zich met 193 lidstaten al die tijd in voor vrede en veiligheid, internationaal recht, humanitaire hulp, duurzame ontwikkeling en mensenrechten.

De Waterpolosport kan niet zonder officials. We zijn dan ook erg blij dat AquAmigos voldoende waterpolo-officials heeft. Een Waterpolo-official vertegenwoordigt niet alleen de waterpolosport, maar ook de KNZB. Binnen onze vereniging zijn diverse waterpolo-officials waaronder W-officials, basisscheidsrechters, regioscheidsrechters en bondsscheidsrechters.

Verlicht Plein in het blauw

drand. Hij of zij registreert alle acties die gemaakt worden en weet ook hoe vlag- en tijdssignalen ingezet moeten worden. Tevens vult de W-official het (digitale) wedstrijdformulier in of houdt de wedstrijdtijd bij. De basisscheidsrechters-2, is tevens W-official en bezit als zodanig ook de vaardigheden van een W-official. Het grote verschil zit in het geven van leiding aan wedstrijden voor de jeugd in de leeftijdscategorie onder 13 jaar. De regioscheidsrechter-3 wordt binnen de regio opgeleid en is actief in de regio Brabant, Zeeland en Limburg. Bij goed functioneren als scheidsrechter-3 is promotie naar hogere niveaus mogelijk. De bondscheidsrechter fluit wedstrijden door heel het land. Afhankelijk van zijn of haar niveau worden ze ingedeeld op de wedstrijden. De regio- en de bondsscheidsrechters zijn elke zaterdag of zondag in de periode van september t/m april op pad om wedstrijden te leiden. Dit is meestal tussen de 1-3 wedstrijden per dag. Elke wedstrijd duurt gemiddeld tussen de 40 en 75 minuten. Het vergt dan ook de nodige vrije tijd en energie van de betreffende scheidsrechters. Daarnaast word je als scheidsrechter nog eens beoordeeld en/of beoordeel je je mede-collega’s. Als scheidsrechter ontvang je een kilometervergoeding en daarnaast krijg je voor of na de wedstrijden wat te eten of te drinken. Verder gebeurt alles op vrijwillige basis. Waterpoloscheidsrechter word je niet vanwege het geld maar vanwege de liefde voor de sport. Je bent een voorbeeld voor zowel de sporter als het publiek. AquAmigos en Covid-19 In het waterpolo is er veel veranderd door het coronavirus. Ploegen komen naar het zwembad

HORIZONTAAL: 1 asceet, 5 het grote geheel betreffend, 9 bergmeubel, 13 boom, 15 opdracht, 16 zang, 17 verdoezelend, 19 voorganger, 20 eiland in Papoea-Nieuw-Guinea, 21 beeltenis, 24 elektrisch geladen deeltje, 25 licentiaat (afk.), 27 niet gul, 28 pers. voornaamwoord, 30 Spaanse edelman, 32 stuf, 33 opening, 35 couvert, 38 meetkundig begrip, 40 chemisch element, 41 gezagvoer, 42 rest, 44 exta, 45 boerderijgrond, 46 godendrank, 48 Duitse televisiezender, 49 Belgische Radio en Televisie (afk.), 50 kwaad, 52 rivier bij Baarn, 54 aardkluit, 55 boomparasiet, 57 maag van een koe, 59 afdaling, 61 woestijnbewoner, 63 munteenheid in Middenen Zuid-Amerika, 64 mals, 66 doorzetter, 67 zuil, 68 veldkazerne, 69 puinhoop. VERTICAAL: 1 soort zeilschip, 2 Oud-Griekse pasmunt, 3 geluidshinder, 4 mager, 6 Anno Domini (afk.), 7 trui met rolkraag, 8 zangnoot, 9 geldkistje, 10 antiquair, 11 damp, 12 losse naad, 14 deel van de mond, 16 poes (Eng.), 18 neus, 19 spie, 22 spinsel, 23 Mauritanië (kent.), 26 jasje, 28 oppervlaktemaat, 29 rekening, 31 onbedorven, 33 melaatsheid, 34 Europese hoofdstad, 36 gerecht, 37 vrijgevig, 38 knaagdier, 39 zenuwtrek, 43 vetpuistje, 46 Austronesische taal, 47 Europeaan, 49 op een hogere plaats, 50 houtknoest, 51 tangens (afk.), 53 communicatiemiddelen, 54 vader, 55 Javaanse prins, 56 armoedig huis, 58 smal stromend water, 60 dicht, 62 met andere woorden (afk.), 64 volgens anderen (afk.), 65 dierengeluid.

Scheidsrechter Rob Oomens.

en zijn reeds omgekleed. Het dragen van mondkapjes is geen plicht maar wordt door de teams allemaal zeer goed uitgedragen. De teams worden strikt gescheiden in aanloop naar de wedstrijd. Tijdens de wedstrijden zorgt de scheidsrechter ervoor dat de protocollen goed na geleefd worden, zo probeert de scheidsrechter het roepen van spelers en reserves altijd te voorkomen en zal het team erop aanspreken en/of indien nodig bestraffen. Alle wedstrijden zijn zonder publiek en er is tevens een corona-toezichthouder aanwezig om te kijken of iedereen zich aan de regels houdt en verwijst de bezoekende teams naar de juiste plaatsen. Als scheidsrechter verdien je dan ook om in het zonnetje gezet te worden. Alle lof en respect voor onze KNZB-scheidsrechters binnen AquAmigos Waterpolo. Binnen onze vereniging zijn de volgende personen Bond of Regio-scheidsrechter: Rob van Beers, Arthur van Gent, Robertus Oomens, Rene Bayer, Hans Bak, Rik Hendriks, Martin Melis, Astrid van Dal, Michel Hoek, Stephan Diesveld en Erik Klijn.

OPLOSSING WK 43 HORIZONTAAL: 1 fake, 5 koVERTICAAL: 1 faam, 2 allee, 3 gel, 9 spar, 13 alles, 15 pen, klierontsteking, 4 een, 6 op, 7 16 garde, 17 alinea, 19 furore, gegeven, 8 en, 9 sar, 10 produc20 mee, 21 cv-ketel, 24 dep:, 25 tiekosten, 11 adres, 12 reep, 14 era, 27 euvel, 28 pus, 30 out, sec, 16 gul, 18 ave, 19 fel, 22 32 sen, 33 tic, 35 tender, 38 kus, 23 ten, 26 auditie, 28 pietmietje, 40 artikel, 41 porties, lut, 29 stage, 31 teken, 33 tiran, 42 gestel, 44 talent, 45 tin, 46 34 geste, 36 ere, 37 rel, 38 mot, rif, 48 nuk, 49 fee, 50 regel, 52 39 jen, 43 migrant, 46 reu, 47 tor, 54 fok, 55 vuurzee, 57 sok, fez, 49 fobie, 50 rum, 51 lep, 59 ibidem, 61 platen, 63 linie, 53 roede, 54 file, 55 vee, 56 els, 64 ank, 66 slede, 67 eega, 58 knel, 60 dia, 62 als, 64 Aa, 68 patat, 69 snel. 65 ka. Winwoord: VERGROOTGLAS

Oplossing Prijspuzzel wk 43:

Vergrootglas Prijspuzzelwinnaar wk 43:

Peter Klomp

Prins Bernhardstraat 26, Drunen Lever uw oplossing vóór maandag 19.00 uur in via e-mailadres: kruiswoordpuzzel@emdejong.nl Oplossing + Naam + Adres. Vermeld in het bericht de puzzeloplossing, uw naam en adres. Volgende week maken wij de gelukkige winnaar of winnares bekend.

BENT U DE WINNAAR? Knip dan bovenstaande oplossing met daarop uw naam uit en u kunt de Bossche Bollen alléén deze week op zaterdag ophalen! (Vergeet uw legitimatie niet)

WEEKBLAD HEUSDEN - WOENSDAG 28 OKTOBER 2020

PAGINA 14

Auke Hoekstra over duurzaamheid in De tafel van Heusden Komend weekend zendt de Heusdense Televisie en Radio Stichting (HTR) een nieuwe aflevering uit

van ‘De tafel van Heusden’. In deze 99e aflevering praat presentator Leo Swaans met Auke

in 1667. De bouwvergunning voor Hoekstra werd overigens alleen verleend als ook het op het perceel gelegen voormalige stroopfabriekje wordt gerestaureerd. Swaans en Hoekstra praten over duurzaam bouwen, elektrische auto’s en kun je een voormalig vervallen stroopfabriekje ook duurzaam restaureren? Reden voor Swaans om het gesprek aan de tafel niet in de HTR-studio te

voeren, maar bij Auke Hoekstra in Herpt. De HTR-uitzending op Ziggokanaal 42 is op zaterdagavond 31 oktober om 19.00 uur. Het programma wordt herhaald op zondag 1 november om 20.00 uur. Meer informatie op de site van HTR www.htrmedia.nl, waar ook via ‘uitzending gemist’ deze aflevering, maar ook eerdere uitzendingen, bekeken kunnen worden.

PROTESTANTSE GEMEENTE Auke Hoekstra voor zijn klimaat-neutrale woning in Herpt. Op de achtergrond nog een deel van het te restaureren voormalige stroopfabriekje. (foto: Marc Bolsius)

Het gesprek tussen Auke Hoekstra en Leo Swaans gaat over duurzaam bouwen, elektrische auto’s en het restaureren van een voormalig stroopfabriekje. Hier samengevat in één foto. (foto: Leo Swaans)

Hoekstra uit Herpt. Als universitair docent aan de Technische Universiteit Eindhoven weet hij alles over elektrische auto’s. Het is tevens dagelijks werk voor Hoekstra om na te denken en te publiceren over duurzaamheid en de energietransitie. Toen hij vorig jaar een perceel grond kocht in de polder

van Herpt wilde hij daar uiteraard een klimaatpositief huis bouwen. Het is een bijzondere plek waar Hoekstra en zijn partner Iris hun duurzaam huis bouwden. Tegenover hem restaureert Jonathan de Groot de voormalige en ingestorte historische Bernsche Hoeve, oorspronkelijk gebouwd

MONUMENTEN IN HEUSDEN – 20

H. Hartbeeld in Haarsteeg Het plaatsen van kruisen en H. Hartbeelden langs de openbare weg is in de eerste helft van de vorige eeuw een vorm van uiting geven aan het geloof buiten het

kerkgebouw. Haarsteeg doet hieraan mee. Onder voorzitterschap van Jan van Bokhoven, toenmalig burgemeester van Hedikhuizen, wordt er in 1926 een comité opge-

Het H. Hartbeeld in 1926, na de plaatsing en onthulling. Collectie Nico de Bonth

richt voor de aankoop, plaatsing en onthulling van een H. Hartbeeld. Het beeld moet geplaatst worden op de hoek Mr. Prinsenstraat – Haarsteegsestraat en is een ontwerp van het atelier M. van Bokhoven en Jonkers, beeldhouwers, in ’s-Hertogenbosch, waar het beeld ook gemaakt is uit witte, Franse kalksteen. De tuin waarop het beeld komt te staan wordt door de gemeente afgestaan aan het R.K. kerkbestuur. Op de sokkel van het beeld staat de tekst ‘Jezus, onze Koning’ en de twee engelen dragen de wapens van Haarsteeg en Hedikhuizen. Op 13 juni 1926 wordt het H. Hartbeeld onder grote belangstelling door pastoor van Thiel ingewijd. In de loop der jaren is het beeld wel een stuk kleiner geworden, is het stalen hekwerk verdwenen en is het ook om verkeerstechnische redenen verplaatst naar de tuin aan de andere kant van het in 1883 gebouwde schoolhuis. Tijdens de laatste vergadering van

Groen... waarom ook al weer? Heel vroeger, we praten over duizenden jaren geleden, was alles natuur. Die enkele mensen die op aarde rondliepen hadden geen merkbare invloed. Vanaf de middeleeuwen hebben ze vrijwel alle bossen gekapt en vrijwel al het land in gebruik genomen. Met als gevolg dat 85% van de biodiversiteit inmiddels uit ons land verdwenen is. Sinds de jaren 80 van de vorige eeuw hebben we langzaamaan weer een beetje natuur terug gekregen. Maar de biodiversiteit in agrarisch en bebouwd gebied kachelt nog steeds achteruit. Wat we aan de ene kant winnen aan meer oppervlak natuur, verliezen we aan de andere kant door de rest van de ruimte steeds steniger in te richten. Wat te doen?

COLUMN VAN BERLIA

Roze kasteel Nu we nog verder beperkt zijn in onze bewegingsvrijheid is een van de weinige mogelijkheden: een dagelijkse wandeling. Door de steeds minder soepel wordende spieren wordt de afstand nooit verder dan ca. 2 à 3 kilometer. Vanuit huis zijn dat dus vaak dezelfde rondjes. Soms nemen we de auto en rijden naar een ander plek voor een wandeling. Eerder deden we dat vaak met een aan de wandeling gekoppelde lunch of koffie, maar zelfs dat is niet mogelijk. Afgelopen week startten we onze wandeling in het voormalige Land van Ooit met o.a. het Roze kasteel. In het verleden kwamen we daar vaker met de kleinkinderen die het meest genoten van de Ridders te Paard

op het toernooiveld. Het kasteel is inmiddels van zijn roze kleur verlost en ziet er opeens bijzonder fraai en solide uit. Een aanwinst voor de omgeving. Het terrein zelf nodigt beslist ook uit voor een wandeling.

Het aantal mensen neemt de komende jaren nog toe, ook in Nederland. Al die mensen willen wonen, werken en eten. Daar is ruimte voor nodig: voor landbouw, voor fabrieken en kantoren, voor huizen en wegen. In de gemeente Heusden wordt 58% van het oppervlak gebruikt voor landen tuinbouw, 4% voor bedrijven, 10% voor woonhuizen en 3% voor wegen. De overige 25% is groen (inclusief water en recreatieterrein). De driekwart van het oppervlak dat niet-groen is, wordt nog steeds minder groen. En dat hoeft niet. Want die driekwart niet-groen is niet alleen steen en asfalt. De wegen hebben bermen; die kun je biodiverser te maken, bijvoorbeeld door minder vaak te maaien. Veel tuinen hebben veel stenen; die stenen kun je vervangen door planten. Huizen en bedrijven hebben muren en daken; de muren kun je bekleden met gevelbeplanting, platte daken kun je voorzien van dakgroen. Op vergelijkbare manieren kun je

Het H. Hartbeeld in 2020 in de voortuin van de R.K. kerk. Foto Ad Hartjes

de Vlijmense gemeenteraad op 12 december 1996 is het, na een actie van KBO-Haarsteeg, nog snel als monument op de gemeentelijke monumentenlijst geplaatst. De nieuwe Gemeente Heusden heeft het toen in 1998 op laten knappen en verplaatst naar de tuin vóór de kerk. En dankzij het jarenlange onderhoud door de Haarsteegse kerkvrijwilligers ziet het monument er nu perfect uit.

Tekst Bart Beaard

boerenerven en bedrijventerreinen vergroenen. En denk niet dat jouw tuin zo klein is dat hij er niet toe doet. In Nederland hebben we 56.000 hectare aan tuinen. Die tuinen nemen zes keer de oppervlakte van de Oostvaardersplassen in. Op dit moment is meer dan 40% van dit tuinoppervlak verhard, ook in Heusden. Als we dat percentage kunnen halveren, krijgen we er natuur met een oppervlak groter dan de Oostvaardersplassen er bij! En meer groen helpt niet alleen de biodiversiteit. Groen zorgt ook voor lagere temperaturen op tropische dagen in de zomer. Het zorgt voor minder wateroverlast bij stortbuien en voor minder fijnstof in de lucht. Tuinen groener inrichten levert veel op! En daarbij telt jouw tuin ook mee! Groen... u weet nu waarom! In het project ‘Dorpsnatuur in Heusden’ richten de Natuur- en Milieuvereniging gemeente Heusden (NMVH) zich op het stimuleren van de biodiversiteit in de bebouwde omgeving. Dit project wordt mede mogelijk gemaakt door financiële bijdragen van de Provincie Noord-Brabant, gemeente Heusden en Het Groene Woud. Als je zin hebt om daaraan mee te werken, laat het dan weten via info@natuurenmilieuheusden.nl

te Heusden Kerkdiensten op zondag 1 november in de Catharijnekerk te Heusden 10 uur voorganger Mw. Matthea Klaasse-Mesch (predikant in opleiding) 17 uur voorganger dominee S. Jumelet uit Zaltbommel Ochtend- en middagdiensten in coronatijd In verband met de coronabeperkingen mogen 30 kerkgangers de dienst bijwonen, in zowel de ochtend- als de middagdienst. U wordt verzocht zich aan te melden bij onze scriba Huib de Waal per e-mail (scriba@pgheusden. nl) of telefoon: 0416-662568 of 06-22458240. Ook wordt u verzocht om bij binnenkomst uw handen te ontsmetten en (alleen) tijdens het lopen in de kerk een mondkapje te dragen (niet op uw zitplaats dus). Kennismaking met stagiaire Matthea Klaasse-Mesch Vanaf september 2020 is de Protestantse Gemeente van Heusden voor een klein jaar mijn stagegemeente. Ik zal als predikant-in-opleiding worden begeleid door Ds. Verbaas. Graag wil ik via dit medium iets over mijzelf en over deze stage vertellen. Mijn naam is Matthea Klaasse-Mesch, ik ben 33 jaar en woon in Waalwijk. Ik ben getrouwd met Carlo en we hebben vier kinderen; Samuel (11), Tobias (9), Elinor (7) en Magali (1). Na mijn studie tot docent Godsdienst/Levensbeschouwing ben ik negen jaar docent Godsdienst geweest op het Willem van Oranje College te Waalwijk. Daar ben ik een paar jaar geleden mee gestopt om mij volledig op mijn studie te kunnen richten. Sinds 2015 studeer ik namelijk aan de Protestantse Theologische Universiteit te Amsterdam. Eerst de premaster Theologie en daarna de master Gemeentepredikant. Veel vrije tijd heb ik niet, maar ik vind het belangrijk om een paar keer per week te sporten, om naast geestelijk ook lichamelijk fit te blijven. Daarnaast lees ik graag romans, ter afwisseling van mijn studieboeken. Ik ben opgegroeid met het geloof en kom uit de traditie van de Gereformeerde Bond binnen de PKN. Onze ‘eigen’ kerkelijke gemeente is de Hervormde Gemeente Besoyen in Waalwijk. Als tiener en jongere hebben HGJB-kampen en het regionale jeugdwerk van ‘De Crocus’ (bij velen van jullie waarschijnlijk bekend) mijn geloofsleven gevoed

Matthea Klaasse-Mesch.

en gevormd. Ik heb inmiddels een bredere waardering gekregen voor verschillende soorten tradities, liturgie, muziek en rituelen. Zo voelen wij ons als gezin bijvoorbeeld verbonden met de spiritualiteit van Taizé. Deze zomer hadden wij gepland om weer een week mee te draaien in het ritme van deze geloofsgemeenschap. Dit kon helaas niet doorgaan vanwege de coronamaatregelen. Ik heb God leren kennen als een God die erbij is, ook op hele moeilijke momenten. Het verlangen om theologie te studeren ontstond al jong, maar is pas later mogelijk geworden. Ik voel een duidelijke bevestiging van de weg die ik ben ingeslagen. Van september 2018 t/m februari 2019 heb ik stage gelopen in de Protestantse Gemeente te ’s-Hertogenbosch. Deze stage had een meer verkennend karakter, een eerste mogelijkheid om ervaring op te doen met het predikantschap. Momenteel ben ik bezig met de laatste fase van de master Gemeentepredikant. Het doel van deze praktijkstage is om aan het einde van deze leertijd zelfstandig in het werkveld te kunnen functioneren. Dit betekent dat u/jij mij op allerlei soorten momenten en bijeenkomsten tegen kunt komen. Het meest zichtbare zal zijn dat ik in verschillende diensten hoop voor te gaan, maar ik zal ook werkzaam zijn in bijvoorbeeld pastoraat, catechese, kringwerk of andere bijeenkomsten. Tegelijkertijd realiseer ik me bij het maken van allerlei plannen dat dit een bijzondere tijd is vanwege het coronavirus. Een tijd waarin we het kerkelijk leven hopelijk op creatieve manieren proberen te hervatten of continueren. Gedurende de stageperiode zal ik met enige regelmaat aanwezig zijn in de diensten, soms alleen, soms met het hele gezin. Ik leer de gemeente van Heusden graag kennen, dus spreek mij vooral aan om te vertellen waar u/jullie mee bezig bent/zijn en wat u/jullie bezighoudt. Ik kijk er naar uit!

Informatieavond Vormsel 2021 Parochie Wonderbare Moeder Voor de ouders van de kinderen in groep 8 uit Drunen, Elshout, Heusden, Herpt en Hedikhuizen die in 2021 het Sacrament van het vormsel willen ontvangen, is er weer een informatieavond waarbij de gang van zaken rondom voorbereiding en vormsel wordt uitgelegd.

Deze avond vindt plaats op dinsdag 10 november, aanvang 20.00 uur in de Past. Vermeulenzaal (naast de kerk) in Drunen. U kunt zich hiervoor telefonisch aanmelden op de pastorie Drunen 0416 372215 (tussen 9-12 uur) of via e-mail: parochie@wonderbaremoeder.nl

WEEKBLAD HEUSDEN - WOENSDAG 28 OKTOBER 2020

PAROCHIE HEILIGE AUGUSTINUS

Secretariaat: Pastoriestraat 15, 5251 BB Vlijmen, Tel.: 073-5112215 E-mail: secretariaat@augustinus-parochie.nl Website: www.augustinus-parochie.nl Het secretariaat is op werkdagen bereikbaar tussen 09.00 en 12.30 uur. Op basis van de mededelingen van RIVM en bisdom wordt het bijwonen van een viering beperkt tot maximaal 30 personen. Dat betekent dat u vooraf dient te reserveren. Wij verzoeken u contact op te nemen met ons parochiesecretariaat. Wij rekenen op uw begrip en medewerking in deze. Mocht u niet naar de kerk kunnen komen, kunt u de H. Mis ook volgen via livestream. Ga naar onze website www.augustinus-parochie.nl en klik op de link “Uitzending viering zondag 11.00 uur”. SINT JAN GEBOORTE Vlijmen Zaterdag 31 oktober 09.30 uur Rozenkransgebed vervalt. 17.00 uur Gedachtenisviering Allerzielen. Deze viering is alleen toegankelijk voor genodigden. Zondag 1 november 11.00 uur Eucharistieviering. Intenties: Chloë Lapré vanwege verjaardag, Betsy van Helvoort - Lommers, Pierre Roelofs, overleden ouders Van de Wiel - Goedhart, Kees Mommersteeg, Toon Klerx en Dina Klerx - Boom. Doop: 13.00 uur Philou van Arnhem en om 14.00 uur Lotte van Leeuwen. Kapel Sint Janshof Vanwege de aangescherpte corona-maartregelen is er vanuit de leiding van het St. Janshof besloten dat de liturgische vieringen de komende 4 weken komen te vervallen. HEILIGE LAMBERTUS Haarsteeg Zaterdag 31 oktober 19.00 uur Eucharistieviering. Intenties: Cor Koks, Marietje van den Brand, Kees en Janeke Kivits - Vervoord, Joop van Gestel, Tonnie van der Lee - van Son, Ries van Son. HEILIGE JOHANNES GEBOORTE Nieuwkuijk Vrijdag 30 oktober 19.00 uur Eucharistieviering. Zaterdag 31 oktober 15.00 uur Gedachtenisviering

Colofon Weekblad Heusden verschijnt wekelijks op woensdag in Drunen, Heusden, Vlijmen, Vlijmen Haarsteeg, Nieuwkuijk, Elshout, Oudheusden, Doeveren, Herpt, Heesbeen en Hedikhuizen in een totale oplage van ca. 19.000 exemplaren

Allerzielen. Deze viering is alleen toegankelijk voor genodigden. Zondag 1 november 09.30 uur Eucharistieviering. Intentie: Jetty America - Frijns, Fried van de Water, Jan Scheij, overleden familie Van Kol - van Bon. PAROCHIE WONDERBARE MOEDER

PAGINA 15

Livestream De viering van zondag 11.00 uur kan via de computer/laptop/telefoon gevolgd worden. Hiervoor kunt u inloggen op de homepage van onze website. De St. Lambertuskerk in Drunen, de St. Jan Evangelist in Elshout en het Stiltecentrum bij de voormalige St. Catharinakerk in Heusden zijn dagelijks geopend vanaf ca. 08.30 uur tot ca. 17.00 uur. U bent van harte welkom voor persoonlijk gebed of voor het aansteken van een kaarsje. PROTESTANTSE GEMEENTE Drunen

St. Lambertuskerk Drunen vrijdag 30 oktober: 08.15 uur: eucharistieviering; 08.45 uur: rozenkransgebed; 19.00 uur: vormselviering; zaterdag 31 oktober: 13.30 uur: biechtgelegenheid; 19.00 uur: eucharistieviering; voor overleden ouders en familie; zondag 1 november - Allerheiligen: 11.00 uur: eucharistieviering m.m.v. het Kinderkoor; Riek Slegers-v.d. Pol en overleden familieleden; maandag 2 november - Allerzielen: 08.15 uur: eucharistieviering; 19.00 uur: Allerzielenviering alleen voor genodigden; Robertus van Drunen en Anna Maria Peters; overleden familieleden De Vaan; leden en overleden leden KBO Drunen; Hans Barten en familie Barten-Mertens; de viering is ook via de livestream te volgen (www. wonderbaremoeder.nl); dinsdag 3 november: 08.15 uur: eucharistieviering; voor een overleden priester; vrijdag 6 november: eucharistieviering; voor een familie; St. Jan Evangelist - Elshout zondag 1 november: 09.30 uur: eucharistieviering met zang en orgelspel; familie Van Eijk-Balzer en vrienden; Tinie van den Boogaard (mgd.); Angeline Biekens (sterfdag); 14.00 uur: Allerzielenviering alleen voor genodigden; donderdag 5 november: 18.00 uur: rozenkransgebed; 18.30 uur: eucharistieviering; voor een familie; 19.00 uur: uitstelling en aanbidding; Weer reserveren Er zijn weer nieuwe maatregelen voor de diensten in de kerk. We mogen maar weer 30 mensen toelaten. Als u aan een weekendviering deelt wilt nemen dient u zich aan te melden. Dit kunt u doen via de homepage (www. wonderbaremoeder.nl) van onze parochie. Ook kunt u bellen of een mailtje sturen of even ’s morgens naar de pastorie komen. Persoonlijk of telefonisch aanmelden kan op maandag- t/m donderdagmorgen van 09.00-12.00 uur. Geef a.u.b. ook aan of u alleen komt of dat u vergezeld bent van uw huisgenoot(oten). Zo kan worden voorkomen dat er meer dan 30 mensen in de kerk aanwezig zullen zijn. Ook willen we graag voorkomen dat mensen teleurgesteld naar huis worden gestuurd. Ook dient u een mondkapje op te hebben in de kerk.

Uitgever Uitgeverij Em. de Jong bv Postbus 8, 5110 AA Baarle-Nassau Visweg 8, 5111 HJ Baarle-Nassau Tel: 013-5075534 I: www.uitgeverijemdejong.nl E: uitgeverij@emdejong.nl Verantwoordelijk bezorger AXENDER VERSPREIDINGEN www.axender.nl Bezorgklachten ga naar www.uitgeverijemdejong.nl en kies voor bezorging om een bezorgklacht door te geven of

Kerkelijk centrum De Open Hof. Vennestraat 57, Drunen Zondag 1 november om 10:00 uur kerkdienst met voorganger ds. Bram Wassenaar; bevestiging ambtsdragers. Zondag 8 november om 10:00 uur kerkdienst met voorganger ds. Lucias de Haan uit Genderen. Woensdag 4 november van 9:00 tot 12:00 uur kunt u inleveren voor De Voedselbank. Voor de kerkdiensten kunt u zich inschrijven: scriba@kerkdrunen.nl PROTESTANTSE GEMEENTE Vlijmen - Hedikhuizen Grote Kerk 20, Vlijmen Zondag 1 november Kerkdienst om 10.00 uur. Voorganger Ds. Margo Trapman. Zondag 8 november Kerkdienst om 10.00 uur. Voorganger Ds. F.W. Verbaas uit Heusden. Dankdag voor gewas en arbeid. U kunt zich voor deze diensten aanmelden, bij voorkeur via email-adres naardekerk@protestantsekerkvlijmen.nl of u kunt bellen naar 06 248 335 65.

Parochie Wonderbare Moeder Fratelli Tutti, encycliek voor een absurde wereld en ‘een oproep tot verschilligheid’ Op 3 oktober jl. is een belangrijk document van paus Franciscus verschenen. Het draagt de naam Fratelli Tutti, dat vertaald betekent: allen broeders. De Nederlandse vertaling is nog niet voorhanden maar Mgr. Gerard de Korte, bisschop van ’s-Hertogenbosch en referent voor Kerk en Samenleving namens de Nederlandse bisschoppen, had een streepje voor. Hij kreeg de zondag gepubliceerde tekst van de nieuwe rondzendbrief van de paus al op vrijdag vanuit Rome te lezen. Hem valt op dat Fratelli Tutti een samenvatting lijkt te zijn van thema’s die de paus al sinds het begin van zijn pontificaat aansnijdt. Hieronder enkele citaten van de reactie van onze bisschop op de nieuwe encycliek. Onverschilligheid aan de kant en kritisch op rijke landen “Belangrijk vindt de paus dat je de onverschilligheid achter je laat, net als de Barmhartige Samaritaan. De wereld lijkt op deze parabel, er zijn groepen die gewond aan de kant van de weg liggen, zoals migranten en armen. De paus benadrukt dat wij zijn geroepen om Jezus te volgen en naasten te worden van deze mensen, broeders en zusters te worden als één mensenfamilie,” reflecteert bisschop De Korte. “De paus,” vervolgt hij, “is geen politicus, maar een moreel leider. Politici ervaren heel wat moeite met het toepassen van de idealen van de paus, er bestaat bijvoorbeeld populisme, nationalisme. De paus gaat uit van het katholiek sociaal denken, dat al begon met de encycliek Rerum Novarum uit 1891. Franciscus wil dit denken actualiseren naar thema’s die nu spelen, zoals migratie, Covid-19, de ecologische crisis en de interreligieuze dialoog.” “Hierbij houdt hij een spiegel voor aan de rijke landen, hij is kritisch. Deze landen worden aangesproken om hun gedrag en politieke keuzes te verantwoorden ten opzichte van hun medebroeders en -zusters in de wereld.”

Allerheiligen en Allerzielen Op 1 november vieren we Allerheiligen. Heiligen zijn geen engelen. Engelen zweven ergens tussen hemel en aarde. Geen muur houdt ze tegen. Geen tegenslag kan hen deren. Heiligen daarentegen zijn geen engelen maar mensen van vlees en bloed. Ze zijn onderworpen aan geluk en tegenslag, aan ziekte en gezondheid, aan succes of vervolging, aan beloning of bestraffing, zoals ieder ander mens. Ze leven niet boven de tijd, maar in de tijd. Ze zijn niet uit een ander hout gesneden dan wij allen. Wat maakt ze dan apart en bijzonder? Dat wij aan hun leven kunnen zien waartoe God ook ons bewoont en beweegt. Sommigen waren wellicht topfiguren maar lang niet allemaal waren ze kampioenen van deugd of professionele wereldverbeteraars. Wel

bel naar Uitgeverij Em de Jong via 013-507 5540 Bezorger worden? Meld je aan via www.bezorgenvanfolders.nl Redactie Maarten Liebregts 06 - 12 37 59 40 maarten-liebregts@emdejong.nl Voor gemeente Heusden (vooral Vlijmen-Vliedberg, Nieuwkuijk, Haarsteeg): Jan van Engelen 06-221 67 959 of 0416-375867 janvanengelen@kpnmail.nl

Interreligieuze benadering Ook Franciscus’ houding ten opzichte van de oecumene en interreligieuze dialoog valt op. Hij sluit af met twee gebeden, waarvan het een ook door moslims, en het ander ook door niet-katholieke christenen kan worden gebeden. “Franciscus wil de spirituele krachten die er in de wereld zijn bundelen om de grote uitdagingen waarvoor wij staan gezamenlijk te tackelen,” aldus bisschop De Korte. “De islam is een grote wereldspeler. Door die erbij te betrekken, ontkrachten wij onze missie om Christus als Redder te verkondigen niet, maar spreken wij alle mensen van goede wil aan. Dit zijn twee lijnen die de Kerk al volgt sinds Nostra Aetate van het Tweede Vaticaanse Concilie.” Spiritualiteit De spiritualiteit van de heilige Franciscus van Assisi is de inspiratiebron van deze encycliek. De titel komt uit een geschrift van de grote heilige, aangeduid als ‘Vermaningen’, waarin hij al zijn broeders en zusters wijst op het kruisoffer van Jezus de Goede Herder. “Hij voerde geen woordenstrijd die erop gericht was leerstellingen op te leggen; hij verspreidde slechts de liefde van God,” schrijft de paus in de inleiding van Fratelli Tutti over de heilige wiens naam de huidige paus (Jorge Bergoglio) aannam toen hij in 2013 tot bisschop van Rome werd gekozen. “Hij, Sint Franciscus, werd een vader voor allen en inspireerde tot de visie van een broederlijke samenleving.” Naast Franciscus van Assisi werd de paus bij het schrijven van deze encycliek ook geïnspireerd door “andere broeders die niet katholiek zijn”. Aan het einde van het laatste hoofdstuk zegt hij wie dat zijn: “Martin Luther King, Desmond Tutu, Mahatma Gandhi en vele anderen.” Zeker een document wat voor veel parochianen de moeite waard is om kennis van te nemen. Sterker: als parochie deel uitmakend van de Wereldkerk zullen we trachten de woorden van de paus in praktijk te brengen. Binnenkort is de Nederlandse vertaling verkrijgbaar via de boekhandel. Diaken Albert Soeterboek

Allerzielengedachte Samenkomen met Allerheiligen en Allerzielen in coronatijd is anders dan anders. Minder mensen in de kerk, velen thuis, soms achter de computer of TV. Maar zeker met niet minder verdriet. Rondom de kaarsjes en de kruisjes van onze overledenen komt ook ons verdriet bij elkaar. De kleine lichtjes van de kaarsjes van onze overledenen gaan op naar het grote licht van de paaskaars. Al onze onmachtige liefde voor onze dierbaren spreken wij met Allerzielen uit. Zo houden wij samen de namen van onze overledenen levend. De eer die zij in de kerk vinden, is voor ons gelovigen een heilig teken van de eeuwige liefde die hen omringt. Door onze tranen heen belijden wij dat God alle scheiding kan overwinnen. Allerzielen is begonnen als een gedachtenis van de ’zielen in het vagevuur’. Uit de tijd van mijn vader en moeder hoor ik verhalen dat in de namiddag van Allerheiligen het feestelijk wit plaats maakte voor het diepe zwart van de rouw. Het overwinningsgezang rondom de heiligen die Gods glorie zijn binnengegaan, veranderde plots dramatisch in meeleven met de overledenen die weliswaar in Gods hand zijn, maar nog niet geheel en al met Hem verenigd. Nu, anno 2020, ligt de nadruk meer op onze verbondenheid met onze gestorven dierbaren én op de scheiding die zo veel pijn kan doen. Allerzielen is een viering geworden van hoop en vertrouwen - omdat de dood is overwonnen; tegelijkertijd zijn wij ons bewust van de scheiding. Wat wij doen, is onze dierbaren herinneren en hen aanbevelen in de liefde die alle ontbinding en alle scheiding teniet kan doen. En wij spreken uit dat de dood niet het laatste woord heeft, maar dat God alle tranen zal afwissen uit hun ogen en uit de onze. Onze arm is te kort om tot aan onze dierbaren te reiken. Maar God houdt ons allen, levenden en doden, bijeen. En zo vieren wij samen met hen - door gebrokenheid heen - gemeenschap: de gemeenschap van ’alle heiligen Gods’…

Diaken Albert Soeterboek

mensen die weten wat er te koop is. Mensen die spreken vanuit hun hart en dat hart zuiver willen bewaren in een vaak verontreinigde wereld; mensen die vrede zoeken waar concurrentie de boventoon voert. De heiligen die we op 1 november gedenken zijn niet alleen die van de officiële kerkelijke kalender. Het zijn mensen van lang geleden maar ook van dichtbij, mensen die wij gekend hebben en aan wie we veel te danken hebben. Ze hebben ons geleerd wat liefde en geloof is. Ze hebben ons geleerd mens te worden. Ze waren vader, moeder, broer, zus, buur, vriend. Ieder van ons heeft zijn eigen kleine heiligen die met hem meegaan door het leven. Hun gaafheid, hun heelheid was zeker niet bij geboorte gegeven. Ze is in het leven gegroeid; met vallen en opstaan, niet zelden met pijn en verdriet. In hun leven was iets voel-

baar van een Menslievendheid met een hoofdletter. Iets van God werd in hen tastbaar. Op 2 november, met Allerzielen, gedenken we onze dierbare overledenen. Allen die ons zijn voorgegaan in de dood. Aan sommigen is de herinnering inmiddels vervaagd, terwijl we van anderen een helder beeld op ons netvlies hebben. Ondanks het verglijden naar een andere wereld, blijven ze bij ons. In kleine en grote dingen leven ze voort. Allerzielen is een dag om hen te gedenken, om voor hen te bidden en hen zo blijvend aan te bevelen aan Gods goedheid. Spontaan denk ik nu aan de velen die van ons heengingen onder corona-tijd. Tijdens de lockdown in het voorjaar vond hun afscheid vaak plaats in moeilijke omstandigheden. Nabijheid was er amper of helemaal niet. Geen laatste woord, geen zachte omhelzing. Bij het afscheid waren er amper mensen voor een stille groet en een gelovig gebed. Bij de

nabestaanden is er tijd nodig om hun overhaast gestolen leven in Gods handen neer te kunnen leggen. Er zijn woorden nodig om wat hen overkwam een plaats te geven. Bij elk gelovig afscheid is er een ritueel rond het gedachteniskruisje. Dat kruis met de naam van de overledene zegt: “Jij bent nu bij Hem, Hij bij jou, voorbij de scherpsnede van de dood.” Zo blijven we in geloof met ze verbonden en bidden dat onze geliefde overledenen bij God geborgen mogen zijn, door Hem geheeld en geliefd. Allerheiligen, Allerzielen: dagen van verbondenheid, van dankbaar gedenken en hoopvol toevertrouwen. Wij, mensen van nu, kijken naar mensen van toen en doen dat met het oog op morgen. Ook wij zijn een schakel in de keten. Een levenslijn van generatie op generatie. Geborgen in Zijn hand, nu en straks.

Fotografie: Arna Schoemans Tel. 06-12855167

kies voor aanleveren en vervolgens zoekertjes of particuliere advertenties.

Druk Janssen/Pers Rotatiedruk 100% dochteronderneming van

Aanleveren kopij www.uitgeverijemdejong.nl Kies voor aanleveren, redactioneel.

Een extra exemplaar van het Weekblad kunt u op één van de volgende adressen afhalen:

Advertenties (zakelijk) Maikel Leijtens, 06 - 40 19 91 84 maikel-leijtens@emdejong.nl

Drunen: Jumbo, Van Bokhoven Heusden: Bibliotheek Oudheusden: Coop super V. Wijlen Vlijmen: Coop, Jumbo Gemeentekantoor Gemeente Heusden

E-mail adres voor advertenties uitgeverij@emdejong.nl Particuliere advertenties en zoekertjes: opgeven via www.uitgeverijemdejong.nl,

David Lebrun, pastoor Parochie Heilige Augustinus

Gedrukt op 100% gerecycled papier.

/weekbladdrunen2015

WEEKBLAD HEUSDEN - WOENSDAG 28 OKTOBER 2020

PAGINA 16

Slim bekeken! Razendsnel glasvezel voor een extreem lage welkomstprijs.

r o o v l a a i c e Sp Drunen! Videobellen met collegaâ€™s aan de keukentafel en bingewatchen op bed terwijl er op zolder een game wordt gespeeld? Met glasvezel internet en Interactieve TV kan het hele huis moeiteloos tegelijk online en heeft iedereen zâ€™n favoriete programma binnen handbereik. Gegarandeerd razendsnel internet tot wel 1 Gbit/s. En dat alles voor een extreem lage welkomstprijs. Dat is slim bekeken!

Bestel snel op buitengewoonglasvezel.nl of bel 088 2249 001. * De actieprijs geldt voor de eerste 6 maanden o.b.v. een jaarcontract. Na 6 maanden betaalt u het dan geldende tarief. Kijk voor de pakketten, de kosten, de actievoorwaarden en de beschikbaarheid op uw adres op buitengewoonglasvezel.nl.

Eerste Vanaf 6 maanden slechts

p/mnd** p/mnd

WEEKBLAD HEUSDEN - WOENSDAG 28 OKTOBER 2020

PAGINA 17

‘Gedenksieraad als tastbare herinnering aan uw dierbare’ Interesse in een gedenksieraad betekent vaak een aangrijpende periode in uw leven. Hoe mooi kan het dan zijn om een tastbare herinnering van uw dierbare dichtbij u te dragen. Juwelier & goudsmid Sylvester Andriessen is gespecialiseerd in het maken van herinneringssieraden. Deze worden gemaakt in zijn eigen atelier in zijn winkel in Heusden. “Naast het bestaande basis assortiment hebben wij ons toegelegd op speciaal op maat gemaakte sieraden”, vertelt de Heusdense goudsmid. In de sieraden kunnen een vingerafdruk en/of as resten verwerkt worden. Ook is het mogelijk om oude gedragen sieraden te verwerken tot een nieuw sieraad. In het ontwerp proces vindt Sylvester het belangrijk dat de klant centraal staat. Het sieraad moet passen bij degene die het gaat dragen. Samen met de klant gaat Sylvester om de tafel. “de kracht van een mooi sieraad ontwerpen begint bij goed te luisteren”, vertelt Sylvester. Hierna komt het vakmanschap van de ervaren goudsmid om de hoek kijken. Tijdens het smeden is er regelmatig contact tussen Sylvester en de klant. Het is vaak een emotioneel proces om een herinneringssieraad te laten maken. Betrokkenheid tijdens het smeden wordt dan vaak vanuit de klant erg gewaardeerd. Er zijn veel mogelijkheden om een herinneringssieraad te maken.

“We vermaken bijvoorbeeld veel trouwringen tot nieuwe sieraden. De laatste tijd ervaren we echter steeds meer de wens om een vingerafdruk te verwerken in een sieraad”. Om het nemen van een vingerafdruk voor iedereen gemakkelijk te maken heeft Sylvester Andriessen samen met zijn vrouw Sylvia een unieke werkwijze ontwikkeld. In zijn winkel kunt u een gratis enveloppe ophalen met daarin alle benodigdheden èn een duidelijke uitleg om zelf een vingerafdruk te nemen. “Deze afdruk is geschikt om op een later tijdstip een mooi sieraad te laten maken. Het kan op een ring of een ketting maar ook op een stoere leren armband of een elegante slavenarmband. De mogelijkheden zijn talrijk”, legt Sylvester Andriessen uit terwijl hij op zijn iPad een heel arsenaal eigen gemaakte herinneringssieraden toont. Om de nabestaanden inspiratie op te laten doen, raadt Sylvester Andriessen aan een klein gedeelte van de gedenksieraden die van zijn hand zijn te bekijken op zijn website (www. sylvesterandriessen.nl). “Nog beter is onze winkel te bezoeken aan de Engstraat 5 in Heusden. Daar kunnen we nog veel meer mogelijkheden tonen.”

WEEKBLAD HEUSDEN - WOENSDAG 28 OKTOBER 2020

PAGINA 18

“ZOWEL MIJN OUDERS ALS BONUSOUDERS VERLOREN EN TÓCH STERKER GEWORDEN!” het onvermijdelijke: in 2007 zorgde een rits aan herseninfarcten ervoor dat ze hulpbehoevend werd. “Ze heeft nog wel geprobeerd om opnieuw te leren schrijven en spreken, maar een nieuw infarct versperde de weg. Op 69-jarige leeftijd stierf ze, notabene in hetzelfde verpleeghuis waar mijn vader in 1995 overleed (Oosterhof, red.).” Lucy heeft nog altijd enkele tastbare herinneringen aan haar moeder, waaronder een spiegeltje met plateau, dat bij haar boven staat, enkele zakdoeken en een handtasje, dat moeder altijd bij zich had. “Herinneringen zitten in kleine dingen; daar durf ik nog even geen afstand van te doen.”

Lucy Maijer. (foto: van de redactie)

Aan de grote tafel in Waalwijk (Zanddonk) praat ze er inmiddels best nuchter over. Ze koestert dan ook louter de mooiste herinneringen, ook al was het vroeger niet makkelijk. De Waalwijkse Lucy Maijer (46) begint met praten en aan het eind kun je alleen maar met open mond zeggen: “Dat je dát in één teug kunt vertellen, zeg!” In zestien jaar tijd verloor Lucy haar vader, bonusmoeder, moeder én bonusvader. DOOR MAARTEN LIEBREGTS Hoe het een beetje misging en toch goedkwam Aanvankelijk groeiden Lucy en haar zus op in een normaal gezin in Waalwijk. Pa (Gijs Bos) werkte, ma (Riek Bos-van der Heijden) verzorgde het huishouden. Dat veranderde op slag toen Lucy’s vader op vrij vroege leeftijd een herseninfarct kreeg, niet meer kon werken, moeite had met spreken en er zelfs een handverlamming aan overhield. “Op zich was dat al niet fijn, maar ineens moest mijn moeder de financiële zaakjes regelen. Zonder dat ik het als kind in de gaten had ontstonden er betalingsachterstanden en hadden we soms zelfs géén eten! Het zorgde er zelfs voor dat we noodgedwongen keer op keer moesten verhuizen. Ik zette op een gegeven moment mijn eigen spulletjes uit mijn slaapkamer op straat, voor de verkoop. Buurman Pierre (van Beijnen) kocht wat spulletjes en merkte dat wij als gezin in zwaar weer verkeerden. Kort daarna kwam de deurwaarder, om ons uit huis te zetten en dat we naar Berlicum moesten (een opvanghuis), wat eigenlijk geen plek was, voor een gezin als dat van ons.” Pierre en zijn vrouw Renate, zelf ouders van twee zoons, stelden daarom voor om Lucy een weekje te laten logeren bij hen, in een eigen kamer, waardoor ze nog ‘gewoon’ even kind kon zijn. “Dat weekje veranderde uiteindelijk in zes jaren. Wat hadden die mensen een groot hart! Natuurlijk was het lastig om niet meer bij pa & ma te wonen, maar ik ben heel liefdevol opgevangen. Ik was toen veertien jaar! Ik kreeg de zolderkamer van Pierre en Renate tot mijn beschikking, waar ik zelfs mijn oude spul-

De regelaar, de helper Dan was daar gelukkig Pierre nog, waar Lucy altijd een beroep op kon doen. Ook nu ze een volwassen vrouw was. “Pierre was altijd bereid te helpen. Ik en Jeroen zitten bijvoorbeeld in Zanddonk United, waar we mensen in de wijk helpen met activiteiten, of ondersteunen op allerlei manieren. Dat doen we belangeloos. En Pierre hielp in het begin mee met klusjes, of was altijd op pad. Puur om ons te helpen. Hij stak ook niet onder stoelen of banken dat hij trots was op wat wij deden. Dat zei hij tegen iedereen die hij kende. Hij hield ervan om oude spullen op rommelmarkten voor een prikkie te kopen en het vervolgens door te verkopen voor een aardige winst. De truc was om op de rommelmarkt heel nonchalant te vragen: ‘Wat moet dat dingeske eigenlijk kosten?’. Hij kocht het altijd voor een lagere prijs!

”

In liefdevolle herinnering aan: Gijs en Riek Bos, Pierre en Renate van Beijnen

Als het uitkwam winkelden we samen of aten een hapje in de stad, of elders. Pierre zou echter de 60 niet halen…” Op 59-jarige leeftijd (2011) overleed hij aan kanker, wéér die vreselijke kanker. “Hij was er altijd, dag en nacht als het moest, en toch is het snel gegaan. In het hospice werd palliatieve sedatie toegepast, wat hem in slaap bracht. Een groot verlies!” De mooie dingen blijven zien Je zou bijna zeggen: hoe kom je deze grote verliezen überhaupt te boven? Lucy heeft een simpel antwoord: “Natuurlijk huil je, ben je boos, gefrustreerd en enorm verdrietig, maar ik probeer altijd de mooiste en fijnste eigenschappen van mijn ouders én pleegouders door te geven aan anderen. Help elkaar, ondersteun elkaar en doe een beetje mee! In iedereen zit iets goeds en hoe zwaar je het ook kunt krijgen, zorg ervoor dat de drempel om hulp te vragen nooit te groot wordt. Er zijn altijd mensen met een groot hart in je omgeving. Het kunnen zelfs je buren zijn. Dát heb ik geleerd.”

letjes ontdekte die ik aan Pierre verkocht had. Dat voelde als thuis.” Van krachtmens naar mager en tenger Natuurlijk bleef het contact met Lucy’s echte ouders in stand. Er was onderling geen narigheid. Ze bezocht ze, wanneer dat kon. Van Pierre en Renate kreeg ze op een gegeven moment een Puch, om op en neer naar Berlicum te rijden. Toch best een eind, vanuit Wolluk. “In die jaren zag je ons vader zienderogen fysiek achteruitgaan. Zonder dat-ie het ons vertelde bleek hij ernstig ziek, prostaatkanker. Hij wilde het gezin niet met nog meer ellende opzadelen. Van een sterke man veranderde hij van gedaante in een erg magere man. In 1995 stief hij, na nog een tijdje in een verpleeghuis te hebben gezeten. De wereld om me heen stond even stil en dat terwijl anderen om me heen gewoon doorgingen. Heel onwerkelijk! Mijn moeder bleef alleen achter, maar had de boel inmiddels op de rit. Ze kon zichzelf beter redden.” Mooi mens Enige jaren later, Lucy woonde al samen met haar man Jeroen, werd bij haar pleegmoeder Renate kanker geconstateerd. Ze mocht niet ouder worden dan 46 jaar. “Dat is dus precies de leeftijd die ik nu heb. Dat is best confronterend.” Lucy heeft alleen maar fijne herinneringen aan Renate. “Ze knutselde, was creatief, hield van kaarten maken, betrok mij daar vaak bij. Ze was altijd in staat om nieuwe dingen te verzinnen. En uiteraard koester ik de tijd dat ze mij onderdak gaf en een tweede thuis bood. Je bent een mooi mens als je op zo’n manier iemand kunt helpen, hoor!”

Riek en Gijs Bos. (privécollectie Lucy Maijer)

Opnieuw leed Lucy’s echte moeder (Riek) had haar draai gevonden, ook na haar man’s overlijden, en ze hebben altijd contact gehouden. “Ik was zo trots op mijn moeder. De manier waarop zij, op creatieve wijze, toch zorgde voor brood op de plank, deed mij beseffen dat je dat moet koesteren. Er hoeft maar iets te gebeuren en je zekerheden vallen weg. Daar sloeg mijn moeder zich doorheen, ook al verloor ze haar man.” Toch gebeurde ook bij Riek

Renate en Pierre van Beijnen. (privécollectie Lucy Maijer)

‘Wij staan altijd voor u klaar.’ Marja, Paul en Diny van DELA

Wat uw wensen ook zijn, ons ervaren team helpt u graag om het afscheid altijd persoonlijk en bijzonder te maken. Voor leden en ieder ander. Ga voor informatie naar dela.nl/nieuwkuijk of bel 073 205 07 10 voor een persoonlijk gesprek.

WEEKBLAD HEUSDEN - WOENSDAG 28 OKTOBER 2020

PAGINA 19

Rituelen bij een afscheid Rituelen hoorden vroeger vaak in religieuze vieringen thuis. Wat we niet in woorden konden uitdrukken deden we met gebruiken, zoals bijvoorbeeld met muziek, kaarsen of bloemen. Religieuze vieringen worden misschien minder, maar de rituelen zijn gebleven… Bij een uitvaart of rouwdienst wordt veelvuldig gewerkt met rituelen. Met rituelen kun je een afscheid een diepere betekenis geven. Aanwezigen denken na bij de symboliek. Het zegt iets over de overledene. In dit symbool leeft iemand toch voort. Je denkt na… krijgt een gevoel van troost. Zonder woorden, maar op een hele andere manier, druk je gevoelens van nabestaanden uit en zie je bijvoorbeeld een karaktertrek van de overledene. De kracht van rituelen: de herkenbaarheid en de eenvoud. Algemeen bekend is het ritueel van kaarsen aansteken. Een kaars geeft licht, geeft warmte, en als je zelf die kaars ontsteekt geef je nog een extra gevoel van betrokkenheid met de overledene; het is een moment van stilte en bezinning.

Uitvaartwensen vastleggen voor later

Bij een kerkelijke uitvaart zijn er veel herkenbare rituelen: samenzang, kaarsen, wierook, gewijd water, soms een communie en een preek over de diepere waarde van het leven. Nabestaanden stellen de dienst samen met de pastoor of dominee. Samen zoek je naar passende gebeden, lezingen en symbolen, die passen bij de overledene. Kinderen / kleinkinderen begeleiden de overledene in de kerk en krijgen de ruimte om een persoonlijk woordje te doen. Wanneer na de dienst de overledene begraven wordt, dan laten familieleden vaak zelf de kist dalen in het graf en gooien er daarna een schepje zand op, of een mooie bloem. Soms bedenkt een familie ook een totaal ander ritueel: denk aan het oplaten van een ballon, samen hand in hand de kist omsluiten, schelpen neerleggen of een steen/kei, om de overledene te eren. Wordt het afscheid niet in de kerk gehouden dan stelt de familie de dienst samen met de uitvaartleider, begeleider of een voorganger. Ook dan zie je herkenbare persoonlijke rituelen om de plechtigheid zo uniek mogelijk in te richten. Verbondenheid is duidelijk zichtbaar als je (klein-) kinderen de kist ziet beschilderen; of alle bezoekers bedekken de kist met bloemen, door ieder één bloem op of bij de kist te leggen. Verwerking van het verdriet en een groot gevoel van troost geven het ook, als je het leven van de overledene verwerkt in een fotocollage. Maar ook zelf een lied zingen of spelen, een dansje doen, iets (laten) zeggen zijn mooie rituelen van verbondenheid. Als je je verdiept in het leven en de passie van de overledene, of in jullie onderlinge verhouding, dan is het niet moeilijk om een passend ritueel te vinden. Een afscheidsdienst in het crematorium wordt vaak voorgegaan door de uitvaartleider, een ritueel begeleider of een familielid van de overledene. Ervaren uitvaartondernemers weten vanuit de praktijk ook het nodige over afscheidsrituelen. In gesprekken met families over de wensen voor de uitvaart wordt snel duidelijk of de familie en de uitvaartleider er samen uitkomen.

Je uitvaartwensen: praat erover!

Praten over je eigen uitvaart is niet alledaags en wellicht ook ongemakkelijk. Maar het brengt veel voordelen met zich mee. Vastgelegde uitvaartwensen geven rust en richting. Voor jezelf en voor de nabestaanden. Door de vele mogelijkheden is het fijn om daarin (samen) keuzes te bespreken en vast te leggen. Uitvaartwensen vastleggen kan lastig zijn, want… over de dood praten & denken is moeilijk, vooral als het gaat om je eigen dood en afscheid. Het kan dan weliswaar moeilijk zijn, maar het maakt het voor je nabestaanden makkelijker om een mooi en passend afscheid te regelen. Het biedt houvast om te weten hoe je je uitvaart het liefst zou willen hebben. Zij willen namelijk een mooi, laatste afscheid voor je organiseren en het liefst zoals je het zélf zou hebben gewild. Als ze aan deze laatste wensen tegemoet kunnen komen geeft hen dat een geruststellend en goed gevoel. “Waarom zou ik moeten nadenken over hoe mijn uitvaart eruit moet zien?” Wat zijn de voordelen van het vastleggen

van uitvaartwensen? Op deze manier heb je toch nog een vorm van controle, over je eigen uitvaart. Met een zelf ingevulde uitvaart zet je de toon voor hoe je herinnerd wil worden: een ingetogen sfeer zorgt namelijk voor een andere laatste herinnering, dan een wat meer feestelijke en vrolijke sfeer. Voor de nabestaanden is het fijn als de uitvaartwensen al eens zijn besproken of zijn vastgelegd. Na het overlijden zitten zij natuurlijk in diepe rouw. Het regelen van de uitvaart vergt veel tijd en inspanning. Je uitvaartwensen vastleggen zorgt ervoor dat zij niet achterblijven met vraagtekens rondom de invulling van de uitvaart en andere keuzes, waardoor zij zich meer kunnen bezighouden met rouw. Door uitvaartwensen vast te leggen en deze met een uitvaartonderneming te bespreken, kan deze ondernemer jou een reëel inzicht in de te verwachten kosten geven. Dit bedrag kun je vervolgens reserveren, door hiervoor te sparen of eventueel een (extra) verzekering af te sluiten.

Zelf een lied zingen of spelen op de gitaar kan een mooi, persoonlijk ritueel opleveren.

WEEKBLAD HEUSDEN - WOENSDAG 28 OKTOBER 2020

PAGINA 20

‘Iedereen gaat dood en ik ben tenminste nog 70 jaar geworden!’ Ton ten Westenend

Op dinsdag 11 augustus 2020 overleed Anne�e ten Westenend-Kappé in de lee�ijd van 70 jaar. Zij leed aan ongeneeslijke longkanker die in 2018 werd geconstateerd. Er werd chemo ingezet, waarvan Anne�e gelukkig niet misselijk of zwaar ziek werd. Samen met bestralingen en bloedtransfusies wist zij haar leven met zo’n twee jaar te rekken. Zo kon oma onder andere genieten van het slagen van haar kleindochter voor de middelbare school in 2019. Anne�es ziektebeeld kende een grillig verloop. In 2018 was ze een beetje benauwd. Een bezoek aan de huisarts leverde in eerste instan�e niets op. Een gezellig en zonnig reisje, met man, dochter, schoonzoon en kleinkinderen Melvin en Danee aan Disneyland Parijs bracht het een en ander aan het licht. Anne�e kon daar van het ene op het andere moment niet meer vooruitkomen en was overgeleverd aan een rolstoel. Eenmaal terug in Nederland was de gang naar de huisarts snel gemaakt. Een eerste bloedonderzoek wees geen longontsteking uit. Bij een vervolgonderzoek bleek Anne�e veel vocht achter de longen te hebben. Uiteindelijk werd ééncellige longkanker geconstateerd. Daar kreeg ze longemfyseem bovenop. Een val in de woonkamer leidde een versnelde dood in. Haar man Ton verzorgde zijn vrouw tot het laatste moment. Dit betekende voor hem een enorm zware belas�ng. Gelukkig kon de thuiszorg hulp bieden met een aangepast bed en wat helpende handen. De laatste dagen van haar leven at Anne�e niet meer, dronk wel wat en wilde het liefst naar bed. Uiteindelijk is ze vredig ingeslapen in het bijzijn van haar naaste familie. Met de wetenschap: ‘Iedereen gaat dood en ik ben tenminste nog 70 jaar geworden!’ Voorafgaand aan haar dood had ze de uitvaart en crema�e goed geregeld. Met haar kleindochter had ze al afgesproken hoe ze gekleed wilde zijn na haar overlijden. Ook de muziek voor in

het crematorium had Anne�e al op een USBs�ck laten ze�en. De rouwkaart was al in 2018 ontworpen, alleen de datum van overlijden ontbrak nog. Ze was niet gelovig maar was er wel heilig van overtuigd dat ze naar haar zoon Dennis zou gaan, die zou daarboven zeker voor haar zorgen. Dennis, die in 2007 op 29-jarige lee�ijd s�erf, omdat hij een einde aan zijn leven maakte, werd en wordt nog elke dag gemist. Oorspronkelijk was het de bedoeling de as van Anne�e en Dennis te verstrooien in de zee bij Hoek van Holland. “Daar ben ik samen met Anne�e nog wezen kijken. Nu heb ik besloten een deel van de as van mijn vrouw en onze zoon in een sculptuur onder te brengen en een plekje te geven in ‘mijn huis’. Wat er aan as overblij� willen mijn dochter, mijn schoonzoon, mijn kleinkinderen en ikzelf verstrooien in januari 2021, natuurlijk in zee bij Hoek van Holland,” laat Ton ten Westenend weten.

Annette.

Hij gee� aan de nodige steun te hebben gekregen vanuit de verenigingen waarvan hij lid is en de vele condoleancekaarten en mails, met bemoedigende en hartelijke woorden. “Ik mis Anne�e nog elke dag en er gaat geen dag voorbij zonder emo�e! We kenden elkaar 53 jaar met de verkerings�jd erbij, waren 48 jaar getrouwd en heel gelukkig. Anne�e gaf mij een keer te kennen: ‘Als ik er straks niet meer ben red jij jezelf wel.’ Dat zal ik waar moeten maken.”

Ik heb liefg Ik heb goede di ehad, gelachen en gehuild. ng Ik heb ten volle en meegemaakt en verlies ge geleefd en heb kend. veel pade Ik ging de conf rontatie aan en n bewandeld. bleef sterk. En nog meer, heb ik het op m nog meer dan dit, ijn eigen manie r gedaan. Annette

Dennis.

DIERENCREMATORIUM MEMORIA TILBURG

“voor een respectvol en waardig afscheid”

Een mooie herinnering kan volgens ons alleen ontstaan indien het afscheid respectvol en waardig is. Daarom zullen we met onze persoonlijke benadering, grote betrokkenheid, inlevingsvermogen en vooral veel liefde, zorgdragen voor een waardig en respectvol afscheid van uw geliefde huisdier, zelfs in het weekend en de avonduren. Wij beschikken over een eigen ophaaldienst, maar u kan desgewenst zelf uw overleden huisdier naar ons toe brengen om daar in alle rust afscheid te nemen. Neem gerust contact met ons op en wij zullen zorgen dat u en uw geliefde overleden huisdier met veel liefde en persoonlijke aandacht ontvangen worden.

Wielevenweg 22, Tilburg - 013-5907716 - welkom@dierencrematorium-memoria.nl - www.dierencrematorium-memoria.nl

Mirjam Branten-van Oosterhout Meester Prinsenstraat 15 5254 JB Haarsteeg Tel.: 06-2539 0416 www.consolare.nl

WEEKBLAD HEUSDEN - WOENSDAG 28 OKTOBER 2020

PAGINA 21

"Jij bent mijn rots in de branding" heel lang in Goirle). Jan was er altijd voor zijn paar jaar oudere zus. Zoals Jan dat ook deed toen een ándere zus en broer kort achter elkaar stierven, járen eerder. De oorzaak? Kanker. Allemaal hadden ze een vorm van kanker. Verschrikkelijk, hoe zo’n ziekte door een hechte familie snijdt. Van de redactie (ML) Goed erover leren praten Najaar, 2020. In de woonkamer van Jan Heijs (63) blikken we terug op iets meer dan een jaar geleden, zomer 2019. De periode waarin zus Anke komt te overlijden. “Ze is anderhalf jaar ziek geweest en van begin af aan was het duidelijk: de diagnose ‘ongeneeslijk’ kwam voorbij, artsen konden haar levensduur alleen maar oprekken. Met wat wij in de familie al doorstaan hadden, wat kanker betreft, deed ons vermoeden: érger kan toch niet? Toch wél dus!” Jan is zichtbaar openlijk over zijn verlies. “Dat was een jaar geleden wel anders. Ik was mezelf niet. Zowel thuis als op de werkvloer. Nors, kortaf en heel prikkelbaar, in de maanden na Anke’s overlijden. Mijn werkgever raadde mij aan om met een maatschappelijk werker te praten. Het is het beste advies ooit geweest! Ja, ik heb nog steeds verdriet en het gemis wordt dagelijks erger, maar ik kan erover praten, me er compleet aan over geven. Het hoort bij de verwerking.” Innige band Anke’s overlijden is niet op zichzelf

staand. Broer Frank stierf jong (40) aan een vorm van kanker, wat evenzo voor zus Els (38) gold. Anke werd 65 jaar. En nu zijn alleen Jan en Jos nog over. “Met ieder heb ik altijd een sterke band gehad. Met Anke heb ik, ondanks de zware tijd, die nog steeds vers in het geheugen ligt, áltijd gelachen. Haar humor heeft ze nooit verloren. Anke was de bindende factor binnen de familie; en onderling met vrienden. Een warm ﬁguur, altijd attent richting anderen. En altijd die lach. Dat maakte haar zo bijzonder. Ze kon het zelfs nog voor elkaar krijgen om te zeggen dat ik haar rots in de branding was, als broer en als vriend. Die momenten koester ik en zal ik nooit vergeten.” Fotograferen als vorm van verwerking In de laatste fase van Anke’s ziekte, tot enkele maanden na haar dood, raakte Jan amper zijn geliefde fototoestel aan. Een hobby, waar hij normaal gesproken dagelijks mee bezig was. “Dan gaat het écht niet zo goed met je, als je je ﬁjne hobby niet eens kunt of wilt uitoefenen.” De maatschappelijk werker van het bedrijf waar Jan werkt zei vorig jaar letterlijk: “Jij gaat meteen op pad

Jan en zijn zus Anke, op vakantie bij broer Jos in Spanje.

mét je camera en je fotografeert, met alleen je zus in gedachten. Kijk maar eens waar je uitkomt!” Na wat twijfel in het begin en wat proberen, besloot Jan naar de bossen te gaan (die heb je rond de Efteling en de IJsbaan genoeg) en schoot puur op zijn gevoel wat beelden. Van natuur, van prachtige bloemen, tot het vallende herfstblad. Van kalende bomen tot details midden in de bossen.

Verlies en Liefde in één beeld gevangen. (foto: Jan Heijs)

Thuis maakte hij van enkele foto’s een presentatie en zette er spontaan een muziekje onder: Dream it Possible (normaal het promotielied van Chinese telefoonfabrikant Huawei). Hoe dan ook: de foto’s in combinatie met het lied brachten Jan dagenlang tot ontroering. Het ﬁlmpje bevestigde het gemis van zijn zus én andere familieleden.

“Ik voelde me weliswaar heel donker en somber, toen. Maar het heeft wel de kiem gelegd voor mijn openheid en zoektocht naar positiviteit en het zien van meer liefde. Ja, ik moet mijn zussen, broer en ouders missen. Maar mijn herinneringen zijn zo intens, dat ze altijd dichtbij me blijven. Dat is iets om te koesteren.”

WEEKBLAD HEUSDEN - WOENSDAG 28 OKTOBER 2020

PAGINA 22

EEN UITVAART MIDDEN IN CORONATIJD

“Het verlies van Joop hadden we niet zien aankomen” Geen condoleance, geen koffietafel, geen troostende knuffel van familie of vrienden en slechts een aantal genodigden bij de afscheidsdienst. Een uitvaart is verdrietig, maar in deze tijd is het intens verdrietig en verschrikkelijk. “We hebben van Joop geen waardig afscheid kunnen nemen.” Door Manouk Mak Machteloos gevoel Joop Treuren (58) uit Vlijmen overleed op 26 mei jl. aan uitgezaaide alvleesklierkanker. “Het verlies van Joop hadden we niet zien aankomen,” vertelt Karin Treuren. Eind april werd Joop opgenomen in het ziekenhuis voor onderzoek. Midden in de eerste coronagolf. Dat betekende toen strikte regels en maatregelen. Karin vertelt: “De eerste twee weken werd hij in het ziekenhuis opgenomen voor onderzoek. Er mocht toen maar één vast persoon één uurtje in de twee dagen op bezoek komen. Ik had het gevoel dat we allebei op een eilandje zaten met ons verdriet, angst en allerlei vragen waarom, hoe en wat. Ik zag hoe zwaar hij het had en wist hoe moeilijk hij het vond om daar te moeten zijn. Ook voelde ik me machteloos, omdat ik zó graag mijn armen om hem heen wilde slaan om hem te troosten en te steunen. Ik wilde samen strijden zoals we dat al 42 jaar deden wanneer nodig was.”

Een herinnering aan Joop.

Intense periode Na twee weken ziekenhuis en een slechte uitslag wilde Joop graag naar

huis om in ieder geval nog tijd door te kunnen brengen met zijn vrouw, kinderen en kleinkinderen. Helaas was dit van korte duur. “Zijn gezondheid ging heel snel achteruit,” vertelt Karin. “Binnen twee weken na thuiskomst was Joop overleden aan uitgezaaide alvleesklierkanker. De laatste week voor zijn overlijden hebben wij (ik en onze dochters) nog een hele intense week samen mogen beleven. Daar zijn we allemaal heel dankbaar voor.” Joop verstond de kunst om altijd zichzelf te blijven, wie er ook tegenover hem stond. Hij stond altijd voor iedereen klaar en alles was bespreekbaar. Door corona waren veel mensen niet op de hoogte van zijn overlijden. Nieuws, wat normaal gesproken in een dorp als een lopend vuurtje de ronde doet, bleef nu ergens “hangen”. “Omdat we Joop zelf niet mochten begeleiden, hadden we op de zijkant van de kist van alle gezinsleden een handafdruk gezet. Op deze manier waren we symbolisch toch bij hem.”

Continuïteit bij UitvaartHuijs Van Dommelen.

Per januari 2005 namen Rianne en Peter Huijs de uitvaartonderneming over van Jos van Dommelen. Na bijna 16 jaar is het nu zaak om te gaan denken aan de voortzetting van de onderneming door een nieuwe generatie. Per 1 november gaat hun zoon Maarten de onderneming versterken. Peter: “als je beiden de 60 gepasseerd bent moet je gaan denken aan de continuïteit van je bedrijf op langere termijn en Maarten heeft aangegeven dat hij dat wel ziet zitten”. Maarten heeft in Maastricht arbeids- en organisatiepsychologie gestudeerd. Na de afronding van zijn studie is hij gaan werken in de ict als tester. Het was zijn werk om met opdrachtgevers af te stemmen of de automatiseringsvraag wel werd beantwoord met het opgeleverde

product en om dit ook te testen. Met andere woorden: krijgt de opdrachtgever geleverd wat hij of zij heeft gevraagd. En daar zit dan ook, naast de psychologie, het raakvlak met de uitvaartbranche. Peter en Rianne zijn namelijk ook altijd bezig met de afstemming van wat mensen willen met een/hun uitvaart en het realiseren van die wensen binnen de mogelijkheden die er zijn. Maarten gaat het uitvaartvak in de praktijk leren van Peter en van Nancy Vanhoucke die al langere tijd als zzp-er voor UitvaartHuijs Van Dommelen actief is. Daarna zal hij binnen de onderneming zelfstandig aan de slag gaan, naast zijn ouders en Nancy. Maarten: “uiteindelijk is het de bedoeling dat mijn ouders over een jaar of vier terugtreden waarna ik het bedrijf op vertrouwde voet zal voortzetten”. Continuïteit gewaarborgd.

Een begrafenis of crematie naar uw wens

Antonie van Leeuwenhoekweg 24 • Drunen Tel. 073 511 20 73

Peter

Rianne

Cor

www.uitvaarthuijsvandommelen.nl

Maar dertig mensen tijdens de uitvaart Ook tijdens de afscheidsdienst liepen ze tegen coronamaatregelen aan. Geen condoleance, geen koffietafel, geen troostende knuffels van familie of vrienden en slechts een aantal genodigden bij de afscheidsdienst. De maatregelen hakten er hard in. Zo mochten ze niet helpen bij het opbaren. Mensen die nog afscheid wilden nemen en de familie wilden condoleren, moesten een afspraak maken en anderhalve meter afstand houden. Karin: “Daarnaast mochten er in totaal maar dertig mensen de uitvaart bijwonen. Dit was inclusief het personeel. Buiten ons eigen gezin, konden we maar negentien personen uitnodigen. Voor mensen die de uitvaart niet bij konden wonen, was er de gelegenheid om via livestream de uitvaart te volgen. Helaas hebben maar weinig mensen hiervan gebruik gemaakt. Wellicht komt het door het onbekende of door het idee dat het geen toegevoegde waarde heeft. Jammer, want het had ons zo’n steun gegeven.” Geen waardig afscheid Vóór de uitvaart begon moesten gezinsleden en genodigden buiten op de parkeerplaats naast hun eigen auto wachten totdat ze naar binnen mochten. Waar normaal gesproken familieleden de kist dragen, was ook dit voor de familie niet

Op Weg

mogelijk. “Op de zijkant van de kist hadden we van alle gezinsleden een handafdruk gezet. Op deze manier waren we symbolisch toch bij hem. En de bovenzijde was versierd met mooie knutselwerkjes van de kleinkinderen. Tijdens het maken van de werkjes bracht dit ook mooie momenten met zich mee. Ook het vaak zo onmisbare napraten met familie en vrienden met een kopje koffie of thee zat er niet in. Naar huis gaan zonder de verhalen van anderen te horen, is vreemd. Ondanks de mooie en warme plechtigheid, was het niet een waardig afscheid voor Joop.”

”

“Ik moet nu verder zonder mijn maatje”

Ook nu – maanden na het verlies – blijft het voor Karin een moeilijke tijd. Zomaar op bezoek gaan bij iemand is lastig. Je moet je familie en vriendenkring immers zo klein mogelijk houden. Gelukkig is er een aantal mensen dat Karin en haar familie goed bijstaat. Karin: “Dat voelt goed, ondanks dat je jezelf soms bezwaard voelt. Ik weet: het gewone leven gaat door. Normaal sta je niet stil bij de impact wanneer je alleen komt te staan. Maar ik moet nu verder zonder mijn maatje.”

Stap voor stap Samen Met jouw hand onbewust In de mijne Veelal zwijgend Maar toch samen Wetend wat er was en scheelde Zonder die hand nu wankel zoekend naar evenwicht. Nitram Nagel, 25 augustus 2020

WEEKBLAD HEUSDEN - WOENSDAG 28 OKTOBER 2020

PAGINA 23

Ik heb altijd van ‘kwaaiigheid’ gelopen, ik heb lopen stampen! Henk Henk begon zich in 2016 niet goed te voelen. Het eten smaakte hem niet meer zo, werd sneller moe, pijntjes. Hoewel Henk vrijwel nooit bij de dokter kwam, vond hij het nu toch tijd worden om zich te laten onderzoeken. Dit leverde niets op. Onderzoeken wezen niets uit. Maar de klachten bleven, verergerden.

We kennen elkaar niet, Coby van der Hop en ik. Maar als ik haar bel en vraag of ze openstaat voor een interview met mij voor deze bijlage, zegt ze prompt ja. Het interview wat ik met haar zal hebben gaat over ‘verlies en herdenken’. Ik word allerhartelijkst ontvangen door Coby. Een charmante vrouw, fit en sportief. We staan een beetje onwennig een eindje van elkaar bij binnenkomst, bewust van de coronaregels. Ik hang mijn jas aan de kapstok en volg Coby haar huis in. Een comfortabel en gezellig appartement waar ze sinds april 2019 woont.

Voorjaar 2018. Coby en Henk waren 50 jaar getrouwd. Een stralende zonnige dag. De huwelijksdag werd op een buitenlocatie gevierd met familie en vrienden. Mooie herinneringen. Maar kort na deze mooie dag wilde Henk toch weer naar de dokter want het ging niet goed. Henk viel veel af en voelde zich echt niet goed. Maar nu waren de berichten niet goed. Slokdarmkanker met uitzaaiingen naar de lever. Niets meer aan te doen. Ze zou haar maatje kwijtraken. Op 18 november 2018 overleed Henk.

Als we beginnen te praten, vertel ik Coby eerlijk dat ik erg tegen ons gesprek heb opgezien. Ik wist dat Coby niet alleen haar man heeft verloren, maar ook twee van haar drie zoons. Als je zoveel verschrikkelijks hebt meegemaakt, hoe ga je dan een gesprek aan met iemand die je helemaal niet kent? Maar juist Coby stelt me op mijn gemak. Ze begint te vertellen over haar geliefde Zeeland, waar ze veel tijd doorbrengt, soms met familie of een vriendin, maar vaak alleen. Ze fietst en wandelt daar veel en banjert op blote voeten langs het strand. Het strand is voor haar een uitlaatklep. Door deze verhalen breekt ze het ijs, want we merken dat we veel dezelfde dingen leuk vinden. Bijna onopgemerkt gaat Coby terug in de tijd. Vertelt over haar man Henk en haar kinderen Michael, Leander en Endymion… De kinderen Michael, haar oudste zoon, is door een noodlottig ongeval op 14 juli 1995 om het leven gekomen, op 25-jarige leeftijd. Een mooie sportieve jongen. Hij was veel op het water te vinden met een boot of op de surfplank. En juist hier, aan de Maas, gebeurde het ongeluk wat je eigenlijk niet voor mogelijk zou hebben gehouden. Zo onverwachts, vanuit het niets, op zijn eerste vakantiedag in juli. Het gezin en de vriendin van Michael waren in shock. Vooral Endymion, de jongste, kon het moeilijk verwerken. Michael en Endymion waren twee handen op een buik, ondanks het leeftijds-

Coby, met op de achtergrond foto’s van haar overleden man en zonen.

verschil van acht jaar. Zeven jaar later. Het jaar 2002, 6 mei. Endymion was 23 jaar en woonde op zichzelf. Henk belde Endymion maar er werd niet opgenomen. Na nog enkele vergeefse belpogingen, ging Henk een kijkje nemen bij het huis van Endymion. Henk had een sleutel maar kwam er niet in. Even later was Coby er ook bij en het lukte hun niet om het huis binnen te komen terwijl ze constateerden dat Endymion toch echt thuis moest zijn. Politie werd ingeschakeld. Endymion werd gevonden. Hij was reeds overleden. Endymion had voor zijn dood veel opgeschreven over wat er allemaal door zijn hoofd ging. Hij besefte heel goed dat hij familie en vrienden veel verdriet zou doen maar hij kon niet anders. Coby heeft tot op de dag van vandaag nog maar weinig gelezen van wat Endymion geschreven heeft. Het

is te moeilijk. Met spijt in haar stem zegt ze dat de problemen van Endymion veelal oplosbaar waren, maar hij voelde dat anders. Coby en Henk konden samen goed praten over hun verloren kinderen. Ze voelden elkaar goed aan en konden samen alles delen. En vaak hadden ze aan één woord of blik genoeg om het verdriet van elkaar te begrijpen. Veel steun hadden ze aan maatschappelijk werk en de vereniging ouders overleden kind. Ze trokken er samen ook veel op uit om het ‘van je af te lopen’. De ‘80’ hebben ze 13 keer gelopen en ook de Nijmeegse Vierdaagse hebben ze vier keer gedaan. Coby zegt het mooi: “Ik heb altijd van ‘kwaaiigheid’ gelopen, ik heb lopen stampen…”

Afscheid nemen Door Wiljan Broeders Praten over de dood is nog altijd omgeven door een zweem van geheimzinnigheid… zelfs angst. We hebben het er liever niet over. Terwijl het de enige zekerheid in het leven is. Laten we die schroom dus vooral overboord gooien. Het onvermijdelijke bespreekbaar maken levert over het algemeen namelijk altijd dierbare gesprekken over het leven op – zeker in die laatste levensfase – helpt in het omgaan met het (naderende) afscheid en zal voor altijd een warm, dierbaar gevoel achterlaten dat je ongetwijfeld helpt het verdriet een plekje te geven.

Ons overkomt dat niet Bovendien… door ‘nu’ zaken te regelen zadel je ‘later’ niemand op met problemen. Want ondanks dat iedereen zegt ‘Ons overkomt dat niet!’ barsten er met enige regelmaat familieruzies los, wanneer het verdelen van spullen aan de orde is. Leg dus van tevoren zaken vast op papier; bij voorkeur via een testament. Zorg ervoor dat de praktische zaken zijn ‘afgedekt’ – waar liggen bankpas, documenten en verzekeringspapieren, is er een wils- of zorgverklaring waarin eventuele wensen over donatie, reanimatie en euthanasie

Steun vindt ze nu ook bij De Horizon in Waalwijk voor rouwverwerking. Ze kan hier praten over wat er in haar omgaat. Ze bridget graag, maar dat ligt nu even stil vanwege corona. Ze heeft enkele vriendinnen waar ze mee afspreekt en als er in de buurt iets te doen is, stapt ze eropaf als ze zin heeft. Maar het meest kijkt ze uit naar het moment dat het haar lukt om een seizoensplaats te vinden voor een kleine caravan aan de Zeeuwse kust, het liefst in de buurt van Domburg. Want ze is gek op de Zeeuwse kust, daar voelt ze zich op haar gemak. (Lore Knulst)

En weet dat ook koffie en cake vervangen kunnen worden door bier en bitterballen.

Praten helpt

Eigenlijk verdient iedereen de uitvaart die recht doet aan zijn of haar leven. Dat we breken met het heilige ‘moeten’ en kiezen voor wat kan. De overledene een laatste, persoonlijke saluut brengen. Aan de mogelijkheden ligt het niet. Die zijn vandaag de dag legio. Het hete hangijzer is vooral het bespreekbaar maken. En daar schort het nogal eens aan.

Het is een verdrietig verhaal. Het eerste wat Coby doet als ze ’s morgens opstaat is een kaarsje aansteken bij de foto’s van haar mannen en ook elke avond zet ze de mannen in het licht. Coby weet en beseft dat ze niet bij de pakken neer moet gaan zitten. Ze oogt sterk en ze weet wat ze wil en niet wil. Ze heeft een sterke band met Leander en zijn vrouw en ook de schoondochter, de vriendin van Michael.

zijn opgenomen – zodat zo snel mogelijk de gesprekken aan kunnen vangen die er ‘echt’ toe doen. Bier en bitterballen Zoals het regelen van het (naderende) afscheid en de uitvaart die daarop volgt. Hoe mooi is het als dit met je dierbaren besproken kan worden waardoor het persoonlijke karakter gewaarborgd blijft. Er kan inmiddels zoveel. Traditie heeft van kerk en uitvaartcentrum de populairste plekken voor een uitvaartplechtigheid of afscheidsceremonie gemaakt. Maar waarom niet uitwijken naar strand, bos, café, theater of zelfs de eigen tuin, als dat plekken zijn waar herinneringen en waardevolle momenten liggen? Draag zorg voor songs die ertoe doen, kies voor lievelingskleuren en -bloemen.

Geen losse eindjes Maar dan moet dus wel het gesprek worden aangegaan. Dat vereist misschien een gezonde dosis lef – zeker als steeds duidelijker wordt dat de laatste levensfase van een dierbare is aangebroken – maar het helpt bij de verwerking omdat ondanks alle verdriet praten rust geeft en je jezelf naderhand nooit meer de vraag ‘Had ik niet…?’ hoeft te stellen omdat er geen losse eindjes meer aan elkaar te knopen zijn. Over mijn Lijk Om mensen wat tools in handen te geven is het kabinet vorig jaar een voorlichtingscampagne gestart, die een goed gesprek voor ogen heeft over hoe mensen de laatste levensfase willen doormaken. Het motto ‘Ik heb te horen gekregen dat ik doodga, maar tot die tijd leef ik!’ sluit wat dat betreft naadloos aan bij de

meest recente Gouden Televizier-Ring winnaar ‘Over mijn Lijk’. Het BNNVARA programma, dat voor langere tijd ongeneeslijk zieke jongeren volgt. Zelden was er een programma dat zo ‘in your face’ de dood bespreekt. Openhartig, eerlijk, onomwonden… de lof is er dan ook naar. De waarderingscijfers behoren ieder seizoen opnieuw tot de hoogste in televisieland en dit jaar stemden kijkers dus ook nog eens massaal op dit programma voor de bekendste Nederlandse tv-prijs. Moeilijk, confronterend en emotioneel Daarmee wordt overigens ook meteen de grote hit van Marco Borsato ‘Afscheid nemen bestaat niet’ gelogenstraft. ‘Praten’ is namelijk de sleutel tot zowel het afscheid nemen als de (rouw)verwerking die daarop volgt. En ja, dat is moeilijk, confronterend en emotioneel. Maar, het geeft ook rust omdat alles is geregeld en vastgelegd. En last maar zeker niet least… praten over de dood vergroot het bewustzijn van je eigen sterfelijkheid, waardoor het leven (nog) meer betekenis krijgt.

WEEKBLAD HEUSDEN - WOENSDAG 28 OKTOBER 2020

PAGINA 24

Liefdevolle herinneringen aan Ans Kroot 7 februari 1949. Ans Kroot wordt geboren in Nieuwkuijk, als 4e dochter van Cor Elshout en Wies Kroot, een kappersechtpaar in Nieuwkuijk. Na Ans haar geboorte volgt in dit huwelijk nog een zoon, Fritz Kroot, waar de ouders erg begaand mee zijn. Ans leeft haar eigen leven en groeit op; zij heeft vooral een bewogen jeugd achter de rug. Diverse, vooral wisselende betrekkingen, waarin vooral haar baan als hoofdverkoopster in de Efteling een van haar meest uitdagende functies is geweest, maken deel uit van haar toch wel actieve jonge leven. In die periode maakt zij kennis met Bill Hirschfeld, waarmee zij in 1969 in het huwelijk treedt. Bill was een Vietnam-veteraan en met hem vertrekt ze na haar huwelijk naar Amerika. In deze huwelijkse periode worden er vier kinderen geboren. Echter, het huwelijk loopt op de klippen en in 1978 scheidt zij van hem… Terug naar Nederland Wat dan? Ze besluit om samen met haar vier kinderen, dan 8, 7, 6 en 2,5 jaar, terug te keren naar Nederland. In mijn ogen een moedige zet van haar. Terug in Nederland komt ze uiteindelijk terecht in Drunen, waar ze haar leven hervat, maar niet dat alleen. Er volgt eigenlijk een nieuwe tijd in haar leven wat ze tot dan heeft geleden. Veel spanningen, onzekerheden en verrassingen volgen elkaar op. Maar zij zou Ans niet zijn als ze niet ging voor het onbekende, ze zette haar schouders eronder en ging de uitdaging aan. Toen zij terugkeerde uit de VS had ze als uitgangspunt: nu moet ik het zelf en alleen doen, niet

wetende wat er op haar af kon komen… Zoals haar leven, net als vele andere levens, deels door de kosmos is/wordt bepaald, gebeurde haar dat ook. Het is juni 1978 en zij ontmoet schrijver dezes… na een periode van ruim twee jaar besluit Ans om met mij in het huwelijk te treden. Zo doet het geval, dat ze op 28 augustus 1980 genoemd huwelijk aangaat. Zichtbaar blij en trots dat ze haar leven toch weer heeft kunnen oppakken gaat ze deze nieuwe fase aan. Jaren gaan door, kinderen vliegen uit en het is rond 1986-1988 dat alle kinderen stilaan het huis uit zijn. Een wederom nieuwe levensfase vangt aan. In die tijd verhuizen we samen naar Breda. In diezelfde periode vindt er een verandering plaats in mijn carrière; ik werk dan als burger bij Defensie, een turbulente periode, zowel voor haar als voor mij. Omdat ze erg ondernemend en impulsief is vinden als gevolg van niet nader te vermelden gegevens enkele verhuizingen plaats. Als we dan in 1996 in Princenhage terechtkomen start ze een eigen bedrijfje, een galerie in uitvaartbenodigdheden, iets waar ze volledig haar hart en ziel aan geeft.

Gezondheid Echter rond 2006 begint haar gezondheid parten te spelen. In de medische wereld weet men niet wat er exact speelt, ze heeft dan twee burn-outs achter de rug. Haar bedrijf heeft ze dan ook moeten stoppen. Ze gaat fysiek steeds verder achteruit; zelf ben ik dan ook in een dip beland. We gaan scheiden… In 2006 ga ik op uitzending naar Afghanistan, Ans is dan mijn thuisfront. Tijdens die uitzending had ik de tijd om mezelf te leren kennen. Voor mijn vertrek in 2007, wederom naar Afghanistan, besluiten we te hertrouwen. Wederom een nieuwe levensfase; bij terugkeer beleven we een hectische tijd, we verhuizen naar Nieuwkuijk. Dan, in 2010, vermoedt een alternatieve arts dat er meer aan de hand is dan tot dan vermoed wordt. Jaren gaan door, haar lichamelijke gezondheid neemt steeds verder af. In oktober 2014 wordt bepaald dat ze leidt aan een neuromusculaire aandoening. Vele moeilijke medische wegen worden bewandeld. In april 2015 wordt het vermoeden van ALS bevestigd, de dan te volgen procedure wordt bewandeld. Het is juni 2015 als de laatste strohalm (centrum voor thuisbeademing)

wordt opgepakt. Als we daar komen geeft de betreffende arts aan dat haar leven voor een groot deel is geleden. Zonder medische hulp geeft de arts aan dat zij mogelijk nog twee tot drie weken te gaan heeft; daarna zal haar middenrif het laten afweten, wat verstikking tot gevolg zou hebben. Lief en strijdbaar Omdat Ans niet als een kasplantje wil eindigen heeft ze aangegeven om in voorkomend geval voor euthanasie te kiezen. Dat punt is dan ook bereikt en ze kiest voor deze manier om haar leven te beëindigen; het is 4 augustus 2015 dat dit uiteindelijk tot uitvoering wordt gebracht. Op deze dag is zij rustig in alle vrede van ons heengegaan. Een lieve, strijdbare vrouw is mij en ons gezin ontvallen. We zijn nu vijf jaar verder, het klinkt mogelijk cliché, maar ik mis haar nog elke dag. Met deze woorden hoop ik op papier te hebben kunnen zetten, wat zij voor mij en haar kinderen heeft betekend. Ans, bedankt voor het toch wel heel bijzondere leven wat ik met je heb mogen leiden, tot de dag van vandaag ben ik trots op je en dank je voor de geweldige tijd die ik met je heb mogen hebben. Je was en bent voor mij de vrouw van mijn leven! Liefs xxx Michel Omtzigt

Ans en Michel samen. (archief: Michel Omtzigt)

Na het overlijden van een dierbare komen er veel regelzaken op je af. Soms zijn er geen naasten die je kunnen ondersteunen, is er de benodigde kennis niet, of wil je anderen niet belasten. Het is dan ook goed om te weten dat je het niet alleen hoeft te doen. Non-Solo is het Italiaans voor ‘niet alleen’. Dat is waar Edith Maas voor staat. Verdriet en gemis kunnen niet worden weggenomen en dat hoeft ook niet. Wat wel mogelijk is, is het krijgen van persoonlijke begeleiding, oprechte aandacht én praktische ondersteuning. Praktische zaken Zaken waar je hoofd niet naar staat of waar je nog nooit mee te maken hebt gehad. Wat moet direct geregeld worden en wat kan wachten? Is een verklaring van erfrecht nodig? Wanneer moet je de bank informeren? Hoe bereken je de erfbelasting? Is er recht op een (aanvullende) financiële voorziening? Kun je de nalatenschap zomaar aanvaarden? Oprechte aandacht Edith Maas: “Ervaring leert dat

nabestaanden pas aan rouwen toekomen wanneer de papierwinkel op orde is”. Persoonlijke begeleiding en oprechte aandacht, hierin maakt Non-Solo het verschil. De gesprekken vinden bij de mensen thuis plaats, in een vertrouwde omgeving. Nabestaanden in hun kracht zetten en weer een balans vinden bij de dagelijkse bezigheden die eens zo gewoon en vertrouwd waren. Nazorg begint bij leven Ook bij ‘voorzorg’ kan Non-Solo u op weg helpen. “Nabestaandenzorg begint bij leven”, aldus Edith Maas. Het is mogelijk om samen een Persoonlijk Memorandum op te stellen. Een document met uitvaartwensen, inloggegevens, adressen, verzekeringen en abonnementen overzichtelijk bij elkaar. Het Memorandum schept duidelijkheid, rust en overzicht in het nu en voor later. Zo maak je van nabestaanden geen spoorzoekers.

Voor meer informatie, de mogelijkheden of een vrijblijvend gesprek kijk gerust eens op de website www.non-solo.nl