2022 Week 44
woensdag 2 november
90 e jaargang DE REUSEL, EEN SNELSTROMENDE RIVIER
GEZELLIG KWATSEN MET DE STOPNAOLDEN
DAI DAI N’TAB GEPLAATST VOOR WERELDBEKER
7
13
17
Silentio voor Yoga Mindfulness en Bewust-Zijn WWW.CENTRUM-SILENTIO.NL
NOP VAN HOOF SCHRIJFT ZIJN LAATSTE ‘LENDENBÔÔM’
Afval kwijt?
Op de bres voor de Bikse Taol De bedoeling was, dat het nooit op de persoon gericht mocht zijn, en daar heb ik me later steeds aan gehouden. Als er niets actueels was, of ik aan de slag kon met de voorpagina, bedacht ik zelf een commentaar op onze samenleving. Soms moest ik lang puzzelen, soms kwam het meteen in me op. Ik kreeg ook verrassend veel reacties op mijn rubriek, zeker toen ik in de voorbije weken, wegens de naweeën van covid, regelmatig verstek moest laten gaan.“ Grôôt Dictee In 2000 richtte Nop, samen met Jan Bols en Michiel van der San-
den, het Bikse Taol Genôtschap op. “Wij wilden de klanken van onze streektaal vastleggen in een klankwaardenschema, met gebruik van heel veel leestekens. Dat hebben we gedaan in een gidsje. Ook specifieke woorden als ‘akkerderen’ of ‘euzen’ (vissen met een schepnet achter een dammetje in de beek) wilden we behouden. Maar wij wilden ook dat het bestudeerd èn gebruikt zou worden, dus begonnen we met het ‘Grôôt Dictee van de Bikse Taol’. Nu moet ik zeggen dat het uniforme Biks nooit heeft bestaan: er was al een verschil tussen het dialect van de boeren en van de burgers, zelfs van de
milieustraat DONDERS Esbeek
bevolking in het noorden van het dorp en in het zuiden.” Of het Biks helemaal zal verdwijnen? “Voor het grootste deel wel en dat dienen wij te accepteren, al is het de standaard taal van het Bikse carnaval en er zijn plannen om hier in de Hilverbode een rubriek voor te beginnen. Het is immers een belangrijk stukje cultuur dat eigenlijk behouden zou moeten blijven.”
GEDENKTEKEN ENGELSEN MILITAIREN ONTHULD
Bevrijders uit de anonimiteit gehaald Met een serene, indrukmakende bijeenkomst is woensdag 26 oktober aan de Roovertsedijk het gedenkteken voor drie gesneuvelde Engelse militairen onthuld. Precies 78 jaar geleden kwamen de militairen hier om het leven.
Onder de Geboden Linde neemt Nop van Hoof afscheid van zijn vaste rubriek: Geheurd onder de Lendenbôôm
Veel lezers van de Hilverbode hebben het de laatste weken gemist; de vaste rubriek van Nop van Hoof ‘Geheurd onder de Lendenbôôm’. Meestal linksonder afgedrukt op de voorpagina, een commentaar op de Beekse samenleving, kort en krachtig en bovenal met de nodige humor. En in de streektaal! Nop stopt er mee; een laatste aflevering leest u in dit blad. Dus tijd voor een gesprek met Nop, over de rubriek en zijn liefde voor het Biks, vanzelfsprekend onder de Geboden Linde. DOOR KEES VAN KEMENADE Nop van Hoof is een echte Bekenaar, dat wil zeggen geboren en getogen. “Geboren op de Diessenseweg, in 1946. Opgegroeid met het Biks, al was het gebruik
GEHEURD ONDER DE LENDENBÔÔM Tis vort stil
daarvan zeer tegen de zin van mijn vader. Ook mijn echtgenote Angelie is een echte Beekse, ook opgegroeid met ons eigen dialect. Het spijt mij bijzonder dat die eigen ‘taol’ rap verdwijnt.
ITALIAANSE PIZZA BESTELLEN?
onder de lendenbôôm.... De Bikse Taol gò nòr de klôôte ….!
WWW.PIZZANI.NL
Terwijl het toch zo’n mooie taal is, met veel meer klanken dan het standaard Nederlands. Mijn rubriek ‘Geheurd onder de Lendenbôôm’ was voor mij een middel om die liefde voor het Biks uit te dragen.” Natuurlijk beheerst Nop ook het Nederlands perfect, want daar hebben de docenten van lagere school tot de Kweekschool voor Onderwijzers wel voor gezorgd. Maar de eigen taal is zijn grote liefde. “Niet voor niks staat er op mijn huis ‘’t Zie Gèèèl’ en dat is net zo Biks als ‘aauwmeuten’. De meeste mensen zullen, ook als ze niet autochtoon zijn, inmiddels wel weten wat dat betekent. Passend commentaar De bijdragen voor de vaste rubriek kwamen volgens een vaste formule tot stand. “Ik kreeg kort voor de deadline de voorpagina toegestuurd en dan probeerde ik uit de actualiteit een passend commentaar te bedenken, meestal een kwinkslag. Als je ze terugleest, vormen ze een mooie spiegel van de Beekse samenleving. De Missienaaikring, inmiddels een zachte dood gestorven, organiseerde een fancy-fair. Wethouder Chris van de Aker reikte de prijzen van de loterij uit. ‘Zelf een lotje uit de loterij’, maakte ik er dan van. Het leverde mij wel eens tegenstand op, zeker als het commentaar iets te bijtend was.
In 2021 vroeg Brenda Lewis, de dochter van Alan Rogers, aan heemkundige kring Ioannes Goropius Becanus waar haar vader om het leven is gekomen. Met archiefonderzoek en herinneringen van dorpsgenoten werd de locatie vastgesteld. Bij of nabij de bosrand op de Roovertsedijk reden zij op een mijn. Zij waren op slag dood. Hun lichamen werden daar tijdelijk begraven. Later werden de drie vrienden overgebracht naar de geallieerde begraafplaats in Bergen op Zoom, waar zij naast elkaar liggen. Kennis delen Ton de Jong, bestuurslid van de heemkundige kring, in zijn toespraak: “Wij hadden het hier bij kunnen laten, maar ons bestuur vindt dat onbevredigend. Om een paar redenen. Het is belangrijk om kennis te vergaren maar nog belangrijker is het om kennis te delen. Zo concreet en toegankelijk als maar mogelijk is. Tweede reden: De gemeente heeft enkele oorlogsmonumenten en er is een fietsbrug genoemd naar de Welshdivision die op 4 oktober Hilvarenbeek deels bevrijdde. De brug over de Reusel in Diessen vertelt het verhaal van de Fransen die in mei 1940 de Duitsers even tegenhielden. Maar het verhaal van de geallieerden die ons bevrijdden is tot nu toe enigszins onderbelicht. Er is terecht altijd veel aandacht geweest voor de eigen slachtoffers, minder voor de anonieme bevrijders die hier tijdelijk zijn begraven en nu nog steeds behoorlijk anoniem rusten in Bergen op Zoom. Daarom willen wij een plek creëren die herinnert aan hun strijd en aan onze vrijheid. Aan Alan Rogers, Frank Wardle en Harry Kershaw en de andere negentien geallieerde militairen die het leven lieten in onze gemeente.” De Jong noemde alle namen en leeftijden.
Burgemeester Weys en Peter van der Gaag onthulden samen het gedenkteken
Een zwerfkei De heemkundige kring, die het hele project heeft gefinancierd, koos voor een zwerfkei die de zwerftocht van de drie vrienden door Europa symboliseert. De plaquette op de steen geeft kort de meest noodzakelijke informatie. Via een qr-code kunnen passanten het hele verhaal lezen. Na de onthulling door burgemeester Evert Weys en Peter van der Gaag uit Rijen, die al jarenlang bevriend is met de familie Lewis, blies Paul van der Maas het militaire signaal en volgde twee mi-
nuten stilte. Burgemeester Weys wees er in zijn toespraak op dat herdenken van de bevrijding en het vieren van de vrijheid in deze spannende tijd een nieuwe dimensie heeft gekregen. Brenda Lewis had haar dankwoord meegegeven aan Peter van der Gaag. “Ik ben iedereen zo dankbaar voor wat er is gedaan. Om een monument te hebben waar zij stierven is heel bijzonder. Mijn enige spijt is dat ik het nooit zal kunnen zien, vanwege de onmogelijkheid om nog te reizen.“ Aanbiedingen geldig van 3 t/m 8 november 2022
Progresgebakje
nu €
2,25
Willems volkorenbrood nu 2 voor € 5,50 Worstenbroodjes bevroren 12 voor €
12,00
Worstenbroodjes vers
10+2 gratis
Diessenseweg 22 - Hilvarenbeek Tel.: 013-505 1264 www.bakkerwillemse.nl