12 17
Tenbosse Molenberg
12 17 Zwalm heeft voor 2011 de eretitel ‘Dorp van de Ronde’ weggekaapt. Een overwinning die de gemeente volledig te danken heeft aan de Molenberg, een van de ‘nieuwe vedetten’ binnen het Vlaamse heuvellandschap. De weggemoffelde helling doet nu voor Zwalm wat de watermolens al jaren doen: het toerisme bloeiend houden. HET BEJAARDE LOMMERWEGJE
De ‘heerlijkheid Molenberg’ ontvouwt zich als een waar breugeliaans tableau. Zijn schilderachtige karakter dankt het bergje vooral aan de eeuwenoude watermolen. De Molderghemmolen domineert al sinds de middeleeuwen de omgeving. Waar hij vroeger een draaischijf was in de lokale economie, is hij nu vooral een toeristische troef. Toch moet dit pittoreske plaatje vrede nemen met een plaats in de luwte. Een smal en ongemeen steil kasseiweggetje kronkelt zich eigenwijs tussen hagen en huisjes en zuigt sinds haar annexatie door de wielerwereld alle aandacht naar zich toe. Vandaag ademt men hier koers! De Molenberg duldt nochtans niet zomaar coureurs op zijn terrein. De kasseien liggen er schots en scheef bij, vaak centimeters uit elkaar. Het bejaarde lommerwegje heeft bovendien last van een bolle rug en bij regenweer transformeert het zich graag in een wildwaterbaan. Dat hier enkele keren per jaar een peloton over moet is een mirakel op zich. ‘De kasseien van de Molenberg liggen niet slecht. Het heeft hoogstens wat weg van veldrijden’, beweert Peter Van Petegem doodleuk. Zo zie je maar, koershelden hanteren een ander referentiekader. Het succes van smerige hellinkjes als de Molenberg is eenvoudig te verklaren.
Ploeteren is de tweede natuur van een Vlaming. Glansrijke sportprestaties vertonen in Vlaanderen vaak een ‘vuil’ randje. Onze veldlopers en motorcrossers hebben een indrukwekkend palmares ‘bijeengesmost’ en naar het veldrijden lijken andere landen – op een paar uitzonderingen na – zelfs niet meer te willen omkijken. Wie in Vlaanderen de modder trotseert, overstijgt het slijk der aarde. Wie niet kan wriemelen, slaat een modderfiguur. En de toeschouwers vinden dit haast dierlijke treffen in meedogenloze omstandigheden het einde. Het houdt de herinnering aan onze wroetende voorouders in leven. Plompe figuren zijn het – in onze fantasie dan toch – net zoals Pieter Bruegel hem op doek zette.
89
Molenberg
TECHNISCHE FICHE
=>>A3I44
CDA=7>DC
1AD664 E40
64=C
= 4 34 A ; 0 = 3
A12
;484
B274;34
E17
389;4
E19
1ADBB4; E429
F0E4A
B0<1A4
7>E4= E0= F89;464<
B<
34 <> ;4 =14 A 6 >DAC74
0A
1
6
4=
4A
>;
A4
<4DB4
34
<>;34A674<<>;4=
<
E8=:4< <>;4=
<
>;
34 A6
4< 14
"$ <
4:
W I EL ERGES C H I E D EN I S
De Molenberg staat al sinds 1983 onafgebroken op het menu van de Ronde Van Vlaanderen. Slechts de Muur van Geraardsbergen en de Berendries doen het de helling na. Vanaf 1997 lag de Molenberg in een aperitieus door de Zwalmstreek, waardoor het een van de eerste hellingen van de dag werd. Sinds editie 2010 wordt een nieuwe pikorde gehanteerd. De helling breekt nu op 40 km van de streep de echte ďŹ nale open. De Molenberg bedankte vorig jaar meteen voor deze promotie: Fabian Cancellara trok er fors door en duldde alleen nog Tom Boonen in zijn wiel. De rest van het deelnemersveld zag hen niet meer terug.
ST E EKKA ART STRAAT GEMEENTE LENGTE HOOGTEVERSCHIL GEMIDDELDE STIJGING MAXIMALE STIJGING WEG
RONDEPALMARES
In de Omloop Het Nieuwsblad is de Molenberg traditioneel de laatste klim van de dag. Omdat het daarna nog een eindje richting Gent gaat, valt de beslissing doorgaans op een van de kasseistroken die volgt op de Zwalmse bult.
W EETJES
†Ţ De kasseien van de Molenberg zijn sinds 1995 beschermd erfgoed. †Ţ Molenberg-fan Peter Van Petegem stuurde na Cancellara’s overwinning in de Ronde van Vlaanderen van 2010 een sms naar de organisatie: ‘Molenberg is top!’
Molenberg Sint-Denijs-Boekel, Zwalm 500 m 26 m – 60 m: 34 m 7% 14,2% de Molenberg beschikt over een ronduit feodaal wegdek 28 keer (onafgebroken sinds 1983)
BE KLI M MI NG
De eerste 200 meter van de Molenberg zijn de lastigste. De steile met kasseien bestrate weg verkeert in een erbarmelijke staat. Voldoende snelheid halen is de boodschap. Daarna volgt een licht hellende asfaltstrook. Eens boven, wacht nog een lastig stuk waar de wind vaak vrij spel heeft.
90
PETER VAN PETEGEM KRACHTPATSERIJ OP DE MOLENBERG
Als régional de l’étape tijdens menig Vlaamse voorjaarklassieker heeft PETER VAN PETEGEM steeds een streepje voor gehad op de concurrentie. ‘De Zwarte van Brakel’ keek vanaf zijn kinderjaren uit op de heuvels van het Brakelse landschap. Langzamerhand sloot Van Petegem de Vlaamse Ardennen in zijn hart. Hij sloeg alle details van de hellingen op in zijn geheugen. In de beginjaren van zijn profcarrière trok Van Petegem met plezier langs de Berendries en de Valkenberg om zich eens te testen. In 2002 verhuisde hij naar Sint-Maria-Horebeke, op een zucht van de Molenberg. Vanaf dat moment werd de Zwalmse bult Van Petegems partner voor het betere beulwerk. Want beulen en beuken, dat kon Van Petegem als geen ander. Ik trainde tijdens mijn topjaren liever zeven uur dan vijf uur. Hoe meer kilometers in de benen hoe beter mijn gevoel. Als mijn
trainingsmakkers het welletjes vonden, begon ik het net leuk te vinden. Een ideale trainingsdag eindigde vaak met een tiental rushes op de Molenberg. Ik reed tot het eind van de kasseien en sloeg dan meteen het kleine asfaltwegje rechts in. Een korte afdaling bracht me terug op een goede 200 meter van de voet van de Molenberg. Deze sprintjes bergop waren ideaal om mijn explosiviteit op nijdige kasseihellingen aan te scherpen. Om kracht bij te kweken ging ik ook wel ’s op de grote molen de Molenberg naar boven. Tijdens de wedstrijd haal je het best zo geen toeren uit. Een vrij licht verzet is raadzaam om nog te kunnen corrigeren. De Molenberg is een van de meest technische hellingen. Tijdens de Ronde is het belangrijk om er bij de eersten op te draaien. Na het brugje moet je zien dat je op de rug van het kasseibaantje fietst en de binnenkant van de bocht neemt. Probeer je de
‘Hoe slechter de kasseien erbij lagen, hoe beter het mij uitkwam.’ 91
buitenkant dan zwiep je bijna uit de bocht. De uiterste boorden zijn evenmin een optie, die liggen doorgaans veel te nat. Maar goed, al bij al hoefde ik eigenlijk niet te klagen. Hoe slechter de kasseien erbij lagen hoe beter het uitkwam voor mij.
In de Ronde van Vlaanderen 2002 valt favoriet Erik Zabel ten prooi aan de grillen van de Molenberg. Hij rijdt enkele kilometers voor de helling lek en doet er alles aan om opnieuw vooraan aan te sluiten. De Molenberg denkt er anders over. Bij het opdraaien is er een opstopping vanjewelste. Zabel berust en
92
MOLENBERG
wacht, leunend op een afsluiting, zijn tijd af. Deze anekdote illustreert dat het attractieve van de Molenberg meteen ook haar grootste valkuil is en dat beseft Van Petegem maar al te goed: Onder andere door het Zabel-incident werd er een tijdje geopperd om de Molenberg uit de koers te halen. Het rook volgens de organisatie iets te veel naar koersvervalsing. Gelukkig is het nooit zover gekomen. Bij de parcourswijzing van de Ronde in 2010 werd mijn mening gevraagd over de nieuwe ligging van de Molenberg. Wel, ik ben een groot voorstander. De nervositeit is vanaf de
Oude Kwaremont niet meer weg te slaan uit
het naderen van kasseistenen. Ik kreeg mis-
het peloton. De invoering van meer kassei-
schien wel eens de kritiek achteloos achter-
stroken ten nadele van geasfalteerde hellingen
aan het peloton mee te peddelen maar als er
zoals Berg ter Stene, de Varent, de Foreest of
op de beslissende momenten iets gebeurde
de Boigneberg heeft deze evolutie de laatste
dan gebeurde het achter mijn rug. Ik herinner
edities nog meer in beweging gebracht. Het
me nog goed de spectaculaire valpartij van
valt nu hoegenaamd niet meer stil. De renners
Frank Vandenbroucke bij het opdraaien van
die de koers al hard hebben gemaakt op de
de Muur in 1999. VDB sleurde toen verschil-
Koppenberg en de Paterberg kunnen hieruit
lende favorieten mee in zijn val. Twee renners
slechts voordeel halen.
bleven voorop, Johan Museeuw en ikzelf. We
De koersbepalende factor van kasseien heeft volgens ‘de Peet’ alles te maken met één iets: positionering. Het peloton trekt in een nerveuze kramp bij
sloegen meteen een beslissende kloof. Eén iemand keerde nog terug, Vandenbroucke. Natuurlijk, als je echt super bent dan mag er al eens iets gebeuren.
Cherchez la femme: Angélique Van Petegem in Le Pavé Sinds 2002 baat Angelique Van Petegem een B&B uit in het landelijke Horebeke, op een paar honderden meters van de Molenberg. Peter en Angélique kozen bewust voor een luxeconcept, wat hen uniek maakt in de streek: Het idee van de B&B komt van mijn vrouw. Zij wilde iets doen met interieur en design en van het een kwam het ander. Het is eigenlijk in de eerste plaats een leuke hobby. Er zijn
de sauna en het lekkere eten. Zo hebben we vaak gasten die
Meersestraat 16, 9667 Horebeke komen overnachten. Misschien is de naam van onze B&B, Tel. 0495 23 53 75 Le Pavé (de kasseisteen), wat misleidend, maar in feite info@lepave.be www.lepave.be richten we ons niet specifiek op wielertoeristen. Als je bij Le Pavé is gesloten ons binnenkomt zul je niet meteen doorhebben dat er een op zondagnamidlink is met Peter Van Petegem. En als ik eerlijk moet zijn, ik dag, maandag en op zou er eigenlijk wat tegenop zien voortdurend raad te moe- feestdagen. na een etentje in het Hof van Cleve in Kruishoutem, bij ons
vijf kamers maar die zijn zelden volgeboekt. Dat houdt het
ten geven aan wielertoeristen.
steeds aangenaam voor de gasten. De meesten van hen ko-
Laat dit toekomstige bezoekers niet weerhouden, Le Pavé, ça vaut bien la peine.
men immers voor de rust, om te genieten van het zwembad,
93
HET NEUSJE VAN DE ZWALM GEZAPIG FIETSEN OP HET RITME VAN DE KABBELENDE BEEK 21,6 KM
Met enige zin voor overdrijving is de Molenberg voor de Zwalmstreek wat de Mont Ventoux is voor de Provence, de bekendste bult van de regio. Dat maakt hem een onontbeerlijke schakel tijdens een toeristisch ďŹ etstochtje door de zinnenprikkelende Zwalmstreek. Het startpunt van dit fietstochtje kies je natuurlijk zelf, maar wegens
C4A 184BC<>;4=
IF0;<
de parkeerruimte en de gemakkelijke uitvalsmogelijkheden op de N46 in Nederzwalm heeft de Ter Biestmolen een streepje voor. Je start er alvast in een plaatje. De Ter Biestmolen (Biestmolenstraat 18, Munkzwalm) voert het water van de meanderende Zwalmbeek naar een schitterende poel met wilde begroeiing. Met wat geluk kun je een zeldzame ijsvogel opmerken. Vanaf het cafĂŠ-restaurant Ter Biestmolen rijd je weg van de N46, eerst naar links en na 50 m rechts, de Biestmolenstraat in. Aan het eind hiervan volg je links de Stationsstraat. Je rijdt de spoorweg over en neemt rechts de
N46
89I4A:>C<>;4= 144:
?434B <>;4=C94
:;48= IF8CB4A;0=3
A00C
34BC
34 IF0;<A>DC4
?03
IF0;<<>;4=
N415
7>E4= E0= F89;464< E8=:4=<>;4=
64DI4=7>4:
94
MOLENBERG
N454
<>;34A674< <>;4=
<>;4=14A6
<
Knokstraat. Daarna sla je links Moldergem in. Vanaf hier gaat het eerst flink en vervolgens gestaag bergop. Na enkele stevige klimmeters volgt een uniek uitzicht aan je rechterkant. Ter hoogte van het bushokje draai je rechts af. Pas op, dit is het geasfalteerde broertje van de Molenberg dat je naar het dal voert. Fasten your seat belts! Beneden steek je de Smarre over en vervolg je je tocht in de Kromstraat. Hier gaat het opnieuw, zij het mild, bergop. Je blijft steeds rechtdoor rijden op de Kromstraat. Even voorbij rustoord Vlaamse Ardennen neem je de eerstvolgende
erg scherpe bocht naar links. Vanaf dit punt begint het opnieuw ink te dalen richting het CafÊ-restaurant ingeslapen gehucht Korsele. Ter Biestmolen beschikt Geuzenhoek Korsele telt nog steeds een over twee ruime terrasprotestantse gemeenschap, iets wat zich uit sen. Je kunt er terecht voor een frisse pint maar in het straatbeeld. Met zijn aangepaste lanevengoed voor betaalbare taarnpalen, knusse haagjes en trotse hui- gastronomie. zen heeft de plek veel weg van een commune. Biestmolenstraat 18 Een bezoek aan het Protestants Historisch 9636 Munkzwalm (Zwalm) Tel. 0498 92 09 34 Museum Abraham Hans, dat je meeneemt info@terbiestmolen.be naar de lokale geschiedenis van het protes- www.terbiestmolen.be tantisme, is een aanrader. Al even interes- Geopend elke dag van 12 u tot 23 u. sant is ronddolen op het kleine kerkhof met Vooraf reserveren de gigantische treurbeuk. Dit intieme is wenselijk.
95
plekje, verscholen achter de kerk, laat niemand onberoerd. Laat de benen misschien niet al te koud worden want geen kilometer verderop – Smarre links en meteen rechts – wacht de belangrijkste hindernis van de dag: de Molenberg. Geen nood voor de fietsamateur, een stevige aanloop en je bent al halverwege. Aan de andere kant is een snelle vaart tijdens dit tochtje een regelrechte zonde. Je passeert op die manier de Molderghemmolen, een watermolen die meer dan een snelle blik waard is. Wie op de Molenberg last heeft van een hongerklop is
96
MOLENBERG
zeker welkom in restaurant De Mechelse Koekoek, aan de voet van de Molenberg. Hier kun je zelfs vanaf de dis naar de klimmende passanten kijken. Opnieuw op de fiets kies je aan de T-splitsing rechts. Het blijft hier vervelend vals plat en als de wind zijn dagje heeft is het op de tanden bijten. Je rijdt rechtdoor en vindt aan je rechterkant de Vinkenmolen op je weg. Vanaf deze staakmolen daal je naar de hoven van Wijlegem. Je passeert prachtige vierkantshoeves en een fijne kapel en je vraagt je af waarom in dit decor nog geen
ďŹ lms zijn opgenomen. Voorbij de twee boerderijen draai je rechts af en kronkel je richting de grote weg. Je steekt de Zuidlaan over om Roborst te bereiken. Roborst is een van de mooiste dorpjes van Vlaanderen. Hoe goed je benen vandaag ook zijn, het is een verplichte halte. Het pronte kerkje heeft zijn gelijke niet. Rechts van je loopt een lange vestingmuur en wat verderop, links voorbij de kerk, wordt je een blik gegund op de teelt van het streekproduct bij uitstek, waterkers. Deze groente schijnt een heilzame werking te hebben. Je kunt ze
misschien het best proeven want na de pittoreske passage te Roborst wacht minder fraais: de kasseien van de Paddestraat. Die bereik je door Roborst te verlaten via de Borstekouterstraat en vervolgens eerst de spoorweg en, rechtdoor, de Zwalm over te steken. De legendarische stenen van de Paddestraat werden in het verleden vaak opgenomen in het parcours van de Ronde van Vlaanderen. Als je links blijft volgen, gaat het vervolgens nog wat bergop, wees dus niet te gul met je krachten aan het begin van de met kasseien
97
bestrate strook. Aan de driesprong verlaat je de met kasseien bestrate weg en rijd je rechtdoor. Dat is eventjes balen, want het ‘macadam’ bolt er haast net zo slecht als de kasseien. Je rijdt steeds rechtdoor en slaat vervolgens linksaf richting Munkzwalm. Hier volgt een serieuze afdaling. Matig je snelheid want na goed 100 m ligt het Pedes Molentje verscholen. Dit schattige watermolentje vormt een mooi geheel met de omliggende tuin van Willy Van Laethem en zijn echtgenote. Ze verwelkomen, doorgaans alleen na de middag, al wie de molen wil
98
MOLENBERG
bezichtigen met open armen. Opnieuw op de fiets blijf je links aanhouden, de Krekelstraat in. Eerst rijd je twee straatjes aan je linkerkant voorbij, daarna duik je links, naar beneden, de Rekegemstraat in. Hier tref je de Zwalmmolen, de voorlaatste stop. Neem zeker de tijd om op het brugje te genieten van de rust. Op naar de IJzerkotmolen. Hiervoor laat je de overweg links liggen. Zo bereik je het centrum van Nederzwalm. Aan de hoofdbaan neem je links en voor de overweg rechts om daarna de Wafelstraat links in te
ďŹ etsen. Je slaat rechts de Zijpgrachtstraat in en je steekt voor een derde keer de Zwalmbeek over. Iets verderop sla je links de Gaverbosdreef in. Na een zachte klim dwars door het Gaverbergbos sla je opnieuw links het Galerijpad in en kom je aan de IJzerkotmolen. Deze watermolen is gerestaureerd en opnieuw in werking. De molen sluit aan bij het cafĂŠ en is in de zomermaanden vrij toegankelijk voor het publiek. Wie verder zoekt, vindt altijd meer. Diep tussen de bomen verscholen en uitsluitend bereikbaar via een wandelpad (aan je linkerkant
net voor restaurant Ter Swaelm te bereiken), ligt misschien wel het neusje van de Zwalm, een donkerbruine kroeg genaamd Klein Zwitserland. Met voor het terras een vijvertje is het een hartverwarmend plekje om je weer op krachten te drinken en te eten. Na het verkwikkende intermezzo keer je terug via het kleine paadje en zet je je tocht verder via de Wafelstraat. Aan de Dries neem je rechts om daarna de lange rechte weg links te nemen. Hier sla je ten slotte rechts in en zo kom je weer uit aan de Ter Biestmolen, de plek waar je van start ging.
Klein Zwitserland was in het begin van de twintigste eeuw een sluiswachterswoning en gold daarvoor als molenaarshuis. Tegenwoordig is het een knusse herberg. Galerijpad 3 9630 Sint-Maria-Latem (Zwalm) Uitsluitend geopend tijdens het weekeinde, vanaf vrijdag 16 u.
99