J OUW E R È I C AR R
T S R E K i
nD a v t s n r E
am
B
u o w e n e ar t Gro
d
J OUW E R È I C AR R
T S R E K i
ing m a e r d I'm m a D n a v Erns t
o
e p a p e t f a whi
r
wo e n e o r G Bar t
ud
Red Peter de Kerst?
D
at had híj weer! Omdat hij tijdens de -overigens totaal verregende- zomerbarbecue van Goodfood had staan opscheppen over zijn culinaire kunsten is hij nu gepromoveerd tot chef kerstdiner voor het kerstfeest van Goodfood. Goodfood is een ‘rising star’ in de markt voor professionele catering en horecadienstverlening. Peter is verantwoordelijk voor alles wat met commercie te maken heeft. “En, omdat we zo’n goed jaar hebben gedraaid, wil ik dit jaar fors uitpakken”,
roept Dirk - de directeur van Goodfoodenthousiast tegen Peter. “We gaan de hele rambam uitnodigen. Familie, vrienden, leveranciers en klanten! Het wordt top!” Peter reageert wat bedremmeld waarop Dirk met een harde klap op de schouders van Peter de boel bezegelt en zegt: “Kom op jongen, dit is leuk. Echt wat voor jou! Ik heb hoge verwachtingen”. Tja, daar staat ie dan, met torenhoge verwachtingen van de directeur en geen idee hoe daaraan te voldoen. Wát een probleem.
Peter heeft een plan . . .
I
PROBLEEM
KANS
REACTIEF
doen we over 2 assen: problemen versus kansen, en reactief versus proactief. Als je dat in een kwadrant zet (want wie houdt er nou niet van kwadranten) ziet dat er als volgt uit:
1. PROBLEMEN OPLOSSEN
3. KANSEN BENUTTEN
PROACTIEF
n ons boek "Jouw Probleemloze Carrière" doorlopen we een route waarin we je aan de hand nemen om van het oplossen van problemen naar het creëren van kansen te komen. Dat
2. PROBLEMEN VOORKOMEN
4. KANSEN .. CREEREN
Peter gaat dit ook doen: hij begint met het oplossen van zijn probleem, maar realiseert zich dat dit wel heel reactief is. Moet hij ook niet proactief aan de slag? Want voorkomen is beter dan genezen. Daarna realiseert hij zich dat hij zijn eigen denken beperkt door alleen
maar in problemen te denken, terwijl er ook kansen in die situatie zitten. En dat geeft hem goede energie: kan hij nog een keer van reactief (bestaande kansen benutten) naar proactief? Met andere woorden: hoe kan hij nieuwe kansen creëren in deze situatie.
1. Peter krijgt een opdracht
D
aar staat Peter dan, met een duidelijk maar lastige opdracht van z’n baas: Organiseer een fantastisch kerstdiner… voor allemaal mensen die beroepsmatig met eten bezig zijn, echte connaisseurs. Ga er maar aanstaan. De kans op mislukking is aanwezig en als dat gebeurt is hij het hele komende jaar natuurlijk de pineut bij zijn collega’s, leveranciers, klanten, familie en aanverwante garnituur. Bij de gedachte alleen al krijgt hij buikpijn. We kunnen hier kort over zijn: Peter heeft een probleem. In het boek Jouw Probleemloze Carrière definiëren we een probleem als: “Het
is een situatie die negatieve emoties bij je oproept. Een situatie die je op dit moment niet op kunt lossen, en die niet genegeerd kan worden zonder negatief gevolg”. In Peters geval is de situatie dus dat hij is aangewezen om het kerstdiner te organiseren maar dat hij geen idee heeft hoe hij dit moet aanpakken. Het negatieve gevolg is imagoschade, mogelijk commerciële impact door ontevreden klanten en een verstoord huwelijksleven door een teleurgestelde vrouw. Dat is nogal wat, daarom is zijn emotie verre van positief - sterker nog, als je Peter op de man af zou vragen hoe hij zich nu voelt, zou hij zeggen dat hij in paniek is.
PROBLEMEN OPLOSSEN. We beginnen bij het begin Rockin’ around the Christmas tree… Peter heeft een probleem en dat probleem moet hij oplossen. Dit is een reactieve reactie. Je kijkt naar wat je overkomen is en bepaalt dan wat je gaat doen. Het beste wat Peter nu kan doen is er in ieder geval voor zorgen dat hij z’n emotie naar een acceptabel niveau
brengt. In paniek neemt niemand goede beslissingen en kalmte kan je redden. Vaak helpt het om jouw probleem met iemand te bespreken, even stoom afblazen. Ook helpt het om even wat anders te doen en je zinnen te verzetten. Nadat Peter met Chantal, zijn directe collega en maatje bij Goodfood, heeft gesproken
PROACTIEF
REACTIEF
PROBLEEM
YOU ARE HERE 1.
KANS
PROBLEMEN OPLOSSEN
3. KANSEN BENUTTEN
2. PROBLEMEN VOORKOMEN
4. KANSEN .. CREEREN
voelt hij zich alweer wat beter en kan hij de zaken in perspectief én op een rijtje zetten. Hij kan weinig doen aan de gevolgen van een mislukt kerstdiner, Kerst is Kerst en dan móet alles perfect zijn. Zo niet, dan is Kerst mislukt en zit je als organisator met de gebakken peren (als die tenminste gelukt zijn). Peter's oplossing zit dus wellicht in het oplossen van zijn incompetentie. Want, als is hij zelf niet in staat om een fantastisch kerstdiner op tafel te toveren, misschien kan iemand anders dat wel.
Peter's oplossing:
De oplossing is even eenvoudig als praktisch. Om te voorkomen dat zijn gebrekkige kookkunsten Peter parten spelen, gaat hij de genodigden lekker zelf laten koken. Gourmetten! Wat een goed idee, niet alleen lost dat het probleem op, het heeft ook een leuk retro-aspect waar hij lekker op kan inhaken. Hij ziet het
thema al voor zich! Dresscode: hoog getailleerde broeken, bedrukte blouses, heldere hoofd- en pols zweetbanden, enkellaarzen en gestippelde jurken en natuurlijk een playlist met A- HA, Toto, Soft Cell en INXS.
2. Peter denkt vooruit
T
evreden laat Peter zich achterover zakken. Hij had dat varkentje eens goed gewassen. Hij had een binnenpretje over deze metafoor, grappig om varkentjes te wassen met een gourmet-avondje. Hij vroeg zich af wat zijn vegetarische collega's daarvan zouden vinden. Met een ruk zat Peter weer rechtop. Wacht eens even, daar zat
natuurlijk een enorm risico. Hij moet rekening houden met vegetarische, veganistische en lactose-intolerante collega's, familieleden, klanten en leveranciers… hij moet eens goed gaan nadenken om dat soort problemen te voorkomen! Hij trekt een zak Hamka's open en pakt een leeg vel papier. Tijd om over risico's te gaan brainstormen.
PROBLEMEN VOORKOMEN. We kijken verder dan onze neus lang is -
PROACTIEF
REACTIEF
Driving home for Christmas PROBLEEM
KANS
1. PROBLEMEN OPLOSSEN
3. KANSEN BENUTTEN
YOU RE 2. HAERE
PROBLEMEN VOORKOMEN
In de vorige paragraaf was Peter reactief bezig om een acuut probleem op te lossen. De aanpak die hij koos kan
4. KANSEN .. CREEREN succesvol zijn. Hij heeft een oplossing gevonden. Maar het is natuurlijk nóg beter om problemen voor te zijn, om
problemen op te lossen vóórdat ze een probleem worden. Met andere woorden: problemen voorkomen. Het grote voordeel van het voorkomen van problemen is dat je dat in ‘je eigen tijd’ kan doen. Waar een acuut probleem direct jouw tijd claimt, kun je het voorkomen van problemen plannen en op je gemakje doen. En ‘op je gemakje’ neem je vaak veel betere besluiten dan ‘(varkens) haasje repje’. Voorkomen is beter dan genezen. Problemen die je vandaag kunt voorkomen hoef je morgen - of op 1e kerstdag- niet op te lossen. In het boek Jouw Probleemloze Carrière leggen we het concept van Risico Management uit. Risico Management is een gestructureerde aanpak om proactief problemen te identificeren en daar accurate actie op te nemen. Het is een aanpak die start met het vaststellen van de context. In dit geval dus het organiseren van een kerstdiner voor Goodfood. De volgende stap is het identificeren van zoveel mogelijk risico’s. Vervolgens ga je deze risico’s beoordelen. Welke risico’s hebben een hoge kans dat ze zullen optreden (bijvoorbeeld: slecht weer) - of een lage kans (bijvoorbeeld: een invasie van aliens) en welke risico’s hebben een hoge impact (bijvoorbeeld: salmonella vergiftiging
bij alle gasten) - of een lage impact (bijvoorbeeld: niet genoeg marshmallows voor iedereen). Met deze informatie kun je de risico's een prioriteit geven, welke risico's moet je voorkomen om Kerst niet in het water of natte sneeuw te laten vallen. Peter heeft zo’n risico gevonden. Stel nou eens dat er voor een bepaalde groep mensen, vegetariërs, of mensen met een allergie, niets te eten is omdat hij toch per ongeluk de verkeerde ingrediënten gekocht heeft. Dat zou de boel behoorlijk verpesten en de kans daarop is best groot. De zak met Hamka's is bijna leeg als Peter ineens een oud gezegde te binnenschiet: “er is nog nooit een kok gevonden die koken kan voor alle monden”. Zo is het maar net. Dus als iedereen gaat koken, laat iedereen dan zelf bepalen wat ze willen maken. Een kerstdiner in Amerikaanse stijl, iedereen neemt z’n eigen eten mee en iedereen deelt z’n eten met alle anderen. Als dat potdomme toch geen echte kerstgedachte is dan weet Peter het ook niet meer. Ook koren op de molen van Gerard, de zure boekhouder van Goodfood. Die is altijd te porren voor een koopje, op deze manier kost het kerstdiner een appel en een ei. ‘Een appel en een ei’, als kerstdiner…kostelijk…
3. Peter ziet een kans
H
et leek een goed idee om iedereen zijn eigen eten te laten meenemen. Maar nu Peter daar eens goed over nadenkt ziet hij toch wat beren(happen) op de weg. Hij moet natuurlijk wel een geweldige kwaliteit op tafel kunnen zetten en hij heeft geen idee van de culinaire capaciteiten van zijn collega’s. De leveranciers, daar maakt hij zich geen zorgen over. Die leveren consequent het beste van het beste waar smulpapen zich keer op keer de vingers bij aflikken. Als die nou eens…Natuurlijk! Wat een uitgelezen kans voor Goodfood maar ook voor de
leveranciers! Voor een kleine vergoeding mogen zij hun culinaire kunsten vertonen bij klanten en personeel van Goodfood. Hij gaat ze vragen om het kerstdiner te verzorgen, waar ze zelf bij mogen zijn om te laten zien wat ze allemaal kunnen en zich in het voetlicht te praten bij afnemers en vertegenwoordigers van Goodfood. Briljant, wat een goed idee. Peter is bijzonder in z’n nopjes met deze kans en beloont zich -om het te vieren- met een heerlijke herfstbok, om alvast in de stemming te komen.
KANSEN BENUTTEN. Niet geschoten is altijd mis KANS
REACTIEF
YOU ARE 3. HERE
1. PROBLEMEN OPLOSSEN
KANSEN BENUTTEN
PROACTIEF
PROBLEEM
2. PROBLEMEN VOORKOMEN
4. KANSEN .. CREEREN
Let it snow, let it snow, let it snow! Met kansen is het net zo als met problemen. Ze zijn er soms opeens. Ineens is er een situatie waar je een positief gevoel van krijgt. Een situatie die, eenmaal benut met jouw vaardigheden, leidt tot positieve gevolgen. Het benutten van kansen werkt hetzelfde als het oplossen van problemen. Je reageert op een situatie, dus reactief. Het beste is niet om als een kip zonder kop (of kalkoen, om een beetje in de kerstsfeer te blijven) achter elke kans aan te rennen. Evalueer de door jou geïdentificeerde kans: wat is jouw competentie en wat is het positieve gevolg? Als allebei hoog zijn: ga ervoor dit is een buitenkansje. Is jouw competentie laag maar het gevolg hoog, probeer dan hulp te zoeken. Is jouw competentie hoog maar het gevolg aan de lage kant, probeer dan of je mogelijkheden ziet het gevolg te vergroten, misschien is er meer…Zijn zowel jouw competentie als het positieve gevolg van de kans aan de lage kant, dan is het wellicht niet zo’n
goeie kans en kun je je energie beter ergens anders op richten. Heb je besloten deze kans te benutten? Gefeliciteerd! Bepaal dan een aanpak, voer deze uit en hou goed in de gaten of je inderdaad positieve resultaten boekt. Een kleine belronde onder de belangrijkste leveranciers van Goodfoods levert enthousiaste reacties op. Vooral Sophie van Hello Local zag het helemaal zitten. “Wát een goed idee Petertje! Echt weer wat voor jou om daarop te komen! Ik ga het meteen in de groep gooien, wie weet komen we wel met een verrassend menu!” Zorg jij voor de drankjes? Ik verwacht natuurlijk wel een heerlijke Glühwein!”. “Top”, denkt Peter. “Dit gaat helemaal goedkomen, dit wordt de beste kerst in ruim 2000 jaar”. Terwijl Peter online naar verantwoorde kerstaccessoires, sustainable kerstbomen en duurzame kerstballen zoekt, blijft de opmerking van Sophie in z’n hoofd malen. Iets maakt dat hij denkt: “misschien is er meer”.
4. Peter zoekt een kans
A
ls je pro-actief met problemen omgaat dan kun je problemen voorkomen en hou je meer tijd over voor leuke dingen. Datzelfde geldt voor kansen. Als je proactief kansen
Kansen creëren. Wat is er nog meer? It’s Christmas time!
zoekt dan zul je merken dat je meer kansen vindt. En dat is beter dan reactief zitten wachten tot ze als gebraden duiven op je bord vallen.
REACTIEF PROACTIEF
PROBLEEM
KANS
1. PROBLEMEN OPLOSSEN
3. KANSEN BENUTTEN
2. PROBLEMEN VOORKOMEN
Om kansen te creëren moet je ervoor open staan, dan ga je ze zien. Potentiële kansen komen eigenlijk in twee smaken. De eerste variant: ‘niemand’ heeft deze kans nog gezien en de tweede variant: ‘jij’ hebt de kans nog niet gezien. Het vinden van de kansen in de eerste variant vergt creativiteit en omdenken. Stap uit oude patronen, ‘challenge the status quo’. Ja, maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan, denk je nu misschien. Het is echter veel makkelijker dan je nu denkt. Vervang die ‘good ol’ ‘ja, maar’, maar eens in ‘ja, en!’. Hiermee bouw je op een idee in plaats van dat je redenen gaat vinden (ja-maren) waarom het een slecht idee is, en het daarmee afbreekt. Bij de tweede variant van potentiële kansen, de variant waar anderen de kans wel zien maar jij nog niet, gaat het
YOU ARE 4. HERE
KANSEN .. CREEREN
vooral om jouw communicatievaardigheden. Als anderen niet weten wat voor jou belangrijk is, kunnen ze je ook niet wijzen op mogelijkheden om die doelen te realiseren. Het gesprek met Sophie liet Peter niet los. Het gaat om het ‘verrassende menu’ waar Sophie gekscherend over repte. Wát nou als het geen grapje was. Wat nou als ik alle leveranciers kan uitdagen om wél een verrassend menu te serveren. En wát nou als alle leveranciers die gelegenheid te baat zouden nemen om hun nieuwste innovaties te testen op zíjn kerstdiner. Dan zouden alle genodigden pas echt de Kerst van hun leven hebben én kunnen ze gelijk de leveranciers feedback geven. Én dan zouden ze de Innovatie van het Jaar kunnen kiezen, en dát zou dan een terugkerend
event kunnen worden. En dat zou een groot succes worden, zo groot dat ze dat event over een paar jaar in Montreux kunnen organiseren. En dan zou Peter dat presenteren…”Peter? Peter! PETER! Waar zít jij met je gedachten?”, in al zijn dagdromerij heeft Peter helemaal niet gehoord dat Marina, zijn vrouw, hem riep. “Wat is, lieverd?”. “Ja, hè hè, meneer is weer terug op aard…Kunnen wij het even over Kerst hebben?”. Peter is helemaal in z’n nopjes over de zojuist door hem gevonden kansen als hij naar beneden loopt. Hij neuried
vrolijk een deuntje van Rammstein als hij Marina opzoekt. “Fijn dat je in zo’n goeie bui bent Peter”. Iets in de stem van Marina maakt dat hij opeens een bui ziet hangen. “Zojuist had ik m’n moeder aan de telefoon", vervolgt Marina, “we vieren kerst dit jaar bij ons, of jij wat creatiefs kunt bedenken voor het eten. Je zit toch in die business? En ow ja, tante Rikkie en ome Sjaak heeft ze ook uitgenodigd. Kun jij die ophalen uit Vroomsveen?”. “Tuurlijk, no problem” zegt Peter en haalt een Duvel uit de koelkast. “No problem!”.
Onze kerstboodschap
P
roblemen horen bij het leven, of het nou kerst is of niet. Aan de andere kant: kansen horen daar net zo goed bij. Hoe je ermee omgaat, welke impact problemen op jou hebben, hoeveel je er kan voorkomen, hoeveel kansen je benut en hoeveel je er kunt creëren: het begint allemaal bij jou! Problemen worden beter te verteren als je je ervan bewust bent dat ze er nou eenmaal bij horen, dat je ze op kunt lossen en dat alles uiteindelijk wel goed komt - zo niet, dan toch. Je zult zelfs minder tegen problemen aanlopen als je goed weet wat belangrijk voor je is, je goed voorbereid en soms een nachtje slaapt over een te nemen besluit - dat voorkomt soms dat je wakker ligt van een verkeerd keuze. Met kansen is het net zo: als jij erin gelooft dan komt het allemaal goed. Je zult
merken dat verandering kansen brengt en dat je proactief die kansen kunt vinden. En wat is nou het ergste wat je kan overkomen als je een kans wilt benutten? Dat het niet lukt, en dan heb je weer wat geleerd en dat is ook winst! We hopen dat dit korte verhaal je heeft geïnspireerd om ook na te denken over jouw problemen en kansen. Als dat zo is, en je wil er mee aan de slag, dan raden we je van harte aan om ons boek Jouw probleemloze carrière aan te schaffen. In dit boek leggen we helder uit hoe het oplossen en voorkomen van problemen, en het benutten en creëren van kansen, werkt. Verder geven we je handige tools en checklists om er direct mee aan de gang te gaan. Een buitenkansje dus!
QRC codes: Wil je weten hoe dit kerstverhaal afloopt?
Check dan deze QR-code
Boek bestellen:
https://managementboek.nl/boek/9789401490306/jouw-probleemloze-carriere-ernst-van-dam
Onze probleemloze website:
https://www.jouwprobleemlozecarriere.nl/
Ernst van Dam “Z
org voor een positieve verandering…” dat is mijn persoonlijke motto. Ik ben een manager met ruim 30 jaar ervaring in de IT Industrie. Momenteel ben ik als directeur verantwoordelijk voor Capgemini Academy. Naast mijn activiteiten als business unit-,
project-, en programma-manager ben ik ook trainer, facilitator en coach. Ik hou ervan met mensen te werken en krijgt er energie van om anderen de comfort zone te laten vergroten door ze uit te dagen hieruit te stappen.
Bart Groenewoud I
k hou van samenwerken. Mijn loopbaan is gestart in de IT. Al snel ging ik ook als trainer aan de slag. Dat patroon heeft zich heel mijn carrière doorgezet waardoor ik afwisselend in consulting projecten en trainingstrajecten heb gewerkt. In beide rollen is er plaats voor
simpele, handige modellen die je helpen om grip te krijgen op een situatie. Het is mijn overtuiging dat er behoorlijk wat valt te winnen op het gebied van werkgeluk. Problemen oplossen en kansen grijpen hoort daarbij!
Ernst
Bart
Wij wensen je een fijne Kerst en een fantastische start van een probleemloos en kansrijk nieuwjaar!