INHOUD
WEBSITE
11
OVER DE AUTEURS
12
INLEIDING
15 16 16 17 21
1. 2. 3. 4.
Passagiers Bagage Havens Reisdoel
DANKWOORD
26
DEEL I. Het idee
27
HOOFDSTUK 1. Zoek een onderwerp Help, de wereld verandert!
28
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.
Alles is al eens gezegd Waar is je lezer, kijker of luisteraar mee bezig? Dagelijks leven Conflict Verandering Leed Een originele invalshoek Journalistieke parameters Houd je ogen en oren open
HOOFDSTUK 2. Kies een originele invalshoek Je moet er maar op komen 1. Creatieve attitude 2. Het creatieve denkproces
HOOFDSTUK 3. Formuleer een hypothese Wat is het probleem? 1. Liesje slaat Jantje? 2. Fenolen en weekmakers
HOOFDSTUK 4. Bedenk scènes De ingrediënten van je verhaal 1. Van hypothese tot scènes 2. Een klassieke scène
onderzoeksjournalistiek-versie4.indd 7
30 31 31 34 37 38 39 41 41 51 52 54 65 69 73 79 81 82
09-11-2009 10:41:54
onderzoeksjournalistiek
8 3. Zes fases 4. Boodschappenlijstje
85 89
DEEL II. De voorbereiding
95
HOOFDSTUK 5. Zoek bronnen Documenten en getuigen
96
1. 2. 3. 4.
Bronnenkaart Hoe vind je daders, slachtoffers en getuigen? Hoe vind je documenten? Strategie
HOOFDSTUK 6. Organiseer jezelf Verzamelen en bewaren 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.
Snellezen Snel aantekeningen maken Snelschrijven Aanvullende tips Chronologie Elektronisch bewaren Onderzoeksdatabase
97 100 104 110 116 117 118 122 123 124 126 129
DEEL III. Het onderzoek
133
HOOFDSTUK 7. Zoek op internet Het ‘verborgen’ web
134
1. 2. 3. 4.
Het zichtbare web Het ‘verborgen web’ Betrouwbaarheid bepalen Nieuws en onderwerpen zoeken
HOOFDSTUK 8. Zoek op sociale platformen Wie is daar? 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.
Zoeken op naam Zoeken op profiel Zoeken naar netwerken Zoeken naar informatie Uitbouwen netwerk van ‘experten’ Crowdsourcing Vinger aan de pols houden Datingsites, Google Maps en Twitter
onderzoeksjournalistiek-versie4.indd 8
135 147 152 153 159 161 162 162 164 165 166 166 170
09-11-2009 10:41:54
inhoud
HOOFDSTUK 9. Doe een Wob-verzoek Openbaarheid van bestuur 1. Wobben in Nederland 2. Wobben in BelgiĂŤ
HOOFDSTUK 10. Zoek in archieven Schatkamers vol documenten 1. Hoe pak je het aan?
HOOFDSTUK 11. Zoek in databases Precisiejournalistiek 1. 2. 3. 4. 5.
Welke data zijn er over mijn onderwerp en wie verzamelt die? Hoe krijg ik data die niet op internet staan? Hoe selecteer en organiseer ik de data? Hoe zet ik data in een geografische kaart? Hoe verbeeld ik een netwerk?
HOOFDSTUK 12. Interview als een onderzoeker Een vriendelijk verhoor 1. 2. 3. 4. 5. 6.
De voorbereiding Het gesprek Uit de tent lokken Herinnering stimuleren Onwaarheden opsporen Andere problemen oplossen
9 176 176 188 196 198 208 213 217 219 220 223 231 234 241 248 250 251 253
HOOFDSTUK 13. Een onderzoek in de praktijk Belgische topman in Deense porno
256
DEEL IV. Het verhaal
267
HOOFDSTUK 14. Vertel een verhaal Een levensecht product
268
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.
Beelden Spanning Volgorde (structuur) Onthulling Kijkje achter de schermen Meervoudige personages Tot slot
onderzoeksjournalistiek-versie4.indd 9
269 275 277 279 285 287 288
09-11-2009 10:41:54
onderzoeksjournalistiek
10 HOOFDSTUK 15. Controleer je verhaal Fouten en nuances 1. Wat moet je checken?
289 293
HOOFDSTUK 16. Zoek een publiek
302
Nieuwe markten 1. Hoe verkoop je je werk? 2. Een persoonlijk merk creĂŤren 3. Het veranderende journalistieke landschap (en onze plaats daarin)
304 306 309
HOOFDSTUK 17. Een verhaal in de praktijk Treurende bankiers
316
BIJLAGE
325
STANDAARDVRAGEN
326
onderzoeksjournalistiek-versie4.indd 10
09-11-2009 10:41:54