INHOUD
Voorwoord
7
1. Omgaan met ouders
11
1.1. De leerkracht als gesprekspartner voor ouders 1.2. Enkele typische gespreksonderwerpen
11 13
2. Het gesprek aangaan met de ouders
17
2.1. Voorbereiding op het gesprek 2.1.1. Interne en externe voorwaarden 2.1.2. Kenmerken van het gezin 2.1.3. Nog enkele algemene tips 2.2. Mogelijk verloop van het gesprek 2.2.1. Algemene omgangsregels 2.2.2. De initiatiefnemer 2.3. Fasen in het gesprek 2.3.1. Fase 1: mededelen van het slechte nieuws 2.3.2. Fase 2: omgaan met de emoties bij de ouders 2.3.3. Fase 3: probleemverkenning en -oplossing 2.3.4. Fase 4: besluitvorming en afronding 2.3.5. Fase 5: evaluatie en follow-up 2.4. Reflectie over het verloop van het gesprek 2.5. Doorverwijzing naar derden 2.6. Over nuttige tips en valkuilen
17 17 19 21 24 24 26 28 30 41 44 56 57 58 59 59
3. Wegwijzers op school: het belang van goed uitgelijnde communicatiekanalen
63
6
Inhoud
4. Gespreks- en communicatietechnieken
65
4.1. Het communicatieproces 4.1.1. Kenmerken van het communicatieproces 4.1.2. Storingen in het communicatieproces 4.2. Gespreks- en communicatietechnieken 4.2.1. Niet-verbale communicatietechnieken 4.2.2. Verbale communicatietechnieken 4.2.3. Do’s en don’ts op een rijtje
65 66 70 72 73 78 84
5. Sociale rolneming of perspectiefneming
87
5.1. Wat houdt perspectiefneming in? 5.2. Stappen in het perspectiefnemen 5.3. Hoe komen we tot perspectiefneming of rolneming?
87 88 90
6. Omgaan met woede en agressie
93
6.1. Het ‘moeilijke’ gesprek opgevat als interpersoonlijke probleemsituatie 6.2. Woede en agressie, een samenspel van factoren 6.3. Hoe kun je het beste met emoties zoals woede omgaan?
93 97 99
7. Omgaan met eigen spanning en angsten
101
7.1. Angstige preoccupatie 7.2. Een assertieve, taakrelevante houding 7.2.1. Niet-verbaal assertief gedrag 7.2.2. Verbaal assertief gedrag 7.2.3. Dingen die men moet vermijden 7.3. Omgaan met lichamelijke spanning
101 102 104 105 106 107
8. Samenvatting
109
Besluit
111
Geraadpleegde en aanbevolen literatuur
113