I NHO U D
INHOUD BIJ WIJZE VAN INTRO
9
Deel 1. Genderdiversiteit: een theoretische verkenning
15
1. MANNELIJKHEID EN VROUWELIJKHEID
17
De metafoor van de mobile De brede, culturele context Een populaire visie: mannen en vrouwen leven in verschillende werelden Een eenvoudig verklaringsschema: mannen jagen, vrouwen zorgen Een dominant verklaringspatroon: hersenfunctie, hormonenwerking en genetische bepaaldheid
17 22 26 28
2. ZICHTBAAR ZIJN EN VERTROUWEN GEVEN, GOED LUISTEREN EN TROUW BLIJVEN AAN JEZELF, DAAR GAAT HET OM
30
35
(Marike van Lier Lels)
3. MANNEN EN VROUWEN: ANDERE LEIDERS (ZEGGEN VOORAL DE VROUWEN)
41
Levend in verschillende werelden, dus ook een verschillende leiderschapsstijl? Vooral vrouwen geloven in het bestaan van een eigen ‘vrouwelijke leiderschapsstijl’ Een meer democratische of een meer directieve stijl? Maar in topfuncties toch liever met mannelijkheid verbonden kenmerken?
43 45 48
4. VROUWEN WILLEN ZO GRAAG PERFECT ZIJN EN DAT IS DODELIJK
53
(Monica De Coninck)
5
41
VR OU WEN WER K
5. EEN VAN ONS, GEEN VAN ONS
59
Stereotypering en minderheidsposities In-groep/out-groeponderscheid: een van ons, geen van ons Verinnerlijken van toegeschreven stereotypen? Een duwtje in de rug op weg naar een leidinggevende functie Wat je echt wilt, kun je ook De m/v-samenstelling van de groep en de tokenposities Tokens en de gevolgen van hun solostatus
59 60 61 63 65 67 68
6. VROUWEN IN EEN MANNENWERELD, AAN HET HOOFD VAN EEN MOTORENBEDRIJF
73
(Lieve en Kathy Theys)
7. OVER GLAZEN PLAFONDS, PLAKKENDE VLOEREN EN LOOPBANEN ALS LABYRINTEN
79
Over (dikke) glazen plafonds Glazen plafonds, glazen muren, plakkende vloeren Een rekenregel Liever labyrint dan glazen plafond? Drie argumentatielijnen als verklaring voor de trage doorstroming van vrouwen Eenmaal door het glazen plafond, het risico van de glazen afgrond?
79 83 85 87 90 95
8. WIJ ZIJN MET ONS ALLEN DIVERS
97
(Joan Ferrier)
9. KIEZEN VOOR DIVERSITEIT
105
Waarom meer v/m- evenwicht op hogere beleidsniveaus wenselijk is Strategieën voor verandering Effecten van een actief diversiteitsbeleid Een zaak van iedereen? Aanvankelijk vooral van overheidsorganisaties, nu bredere belangstelling Waarom is dit thema zo kwetsbaar en gevoelig?
105 106 123
10. MANNEN MAKEN CARRIÈRE, VROUWEN HEBBEN EEN LEUKE BAAN (Yvonne van Rooy)
6
126 128
131
I NHO U D
11. VAAK GEHOORD: LIEVER GENDER DAN FEMINISME. WAAROM? EN WAT DOEN WE DAN MET EMANCIPATIE?
137
Help, een feminist in huis! Gender: aantrekkelijke term, want… klinkt neutraal? De bakermat van het ‘sekse/gender’-onderscheid Emancipatie: vandaag positieve term, maar ooit was dat anders De lat gelijkleggen of streven naar cultuurverandering? Honderd jaar sociale beweging, drie feministische golven Vandaag: verschillende accenten, zoals cyberfeminisme, ecofeminisme, moslimidentiteit en postfeministische ‘vrijheid-blijheid’ Van Mars & Venus naar Simone de Beauvoir Jaren zestig en zeventig: accent op collectieve onderdrukking
137 139 140 142 143 145 147 149 152
12. ER IS NOG WERK AAN DE WINKEL
155
(Marieke Wyckaert)
13. VERSCHILDENKEN
161
Verschillen tussen mannen en vrouwen en het ‘eigen vrouwelijke’ Gelijkheid en ongelijkheid, verschil en overeenkomst, binnen één sekse Verschillen respecteren, machtsverschillen wegwerken Hardnekkig vasthouden aan de gendermobile? Nancy Chodorow: waarom vrouwen moederen Jongens leren afstand te nemen Een korte overweging over verschillen en machtsverschillen
161 162 165 166 168 169 171
14. MENSEN UITDAGEN EEN ANDERE STAP TE ZETTEN DAN WAT ZE TOT DAN TOE VOOR ZICHZELF BEDACHT HEBBEN
173
(Christel Verschaeren)
Deel 2. Genderdiversiteit in de praktijk
179
15. SUGGESTIES VOOR WIE CONCREET AAN HET WERK WIL
181
Een team van medestanders opbouwen De bestaande situatie in kaart brengen en analyse van probleemgebieden Een draagvlak creëren
183 185 190
7
VR O U WEN WER K
De wenselijke toestand uittekenen: welke doelen bereiken via welke strategie? Planning opstellen, acties bepalen Mentoring Opvolging, monitoring en evaluatie Tot slot: een samenvattend overzicht
192 194 207 208 211
16. IK MOET EEN DUIDELIJK DOEL HEBBEN, EN DAAR GA IK DAN VOOR
215
(Ingrid Pelssers)
17. PRAKTIJKGETUIGENIS: (GENDER)DIVERSITEIT BIJ JANSSEN PHARMACEUTICA
223
(Mieke Smet) Een team van medestanders opbouwen De bestaande situatie in kaart brengen en analyse van de probleemgebieden Een draagvlak creëren De wenselijke toestand uittekenen: welke doelen bereiken via welke strategie? Planning opstellen, acties bepalen Opvolging, monitoring en evaluatie 2005-2011 Recente case: de financiële organisatie van Janssen Pharmaceutica Slotbedenkingen
223 225 231 233 234 241 243 246 250
18. GOEDE LEIDINGGEVENDEN, MANNEN EN VROUWEN, MOETEN ZOWEL PROCESGERICHT ALS RESULTAATGERICHT WERKEN
253
(Inge Vervotte)
EPILOOG
261
NOTEN
265
BIBLIOGRAFIE
285
8