INHOUD
VOORWOORD
9
DANKWOORD
11
INLEIDING
12
1. DE JOURNALISTIEKE CONTEXT 1.1 Van verzuiling naar commercialisering 1.1.1 Dagbladpers 1.1.2 Tijdschriften 1.1.3 Radio 1.1.4 Televisie 1.1.5 Internet en sociale media 1.2 Technologische ontwikkelingen 1.3 Gevolgen voor de inhoud en vorm van de media 1.3.1 Toenemende concentratie 1.3.2 Toenemende convergentie 1.3.3 Van informatie naar infotainment 1.4 De gewijzigde rol van de journalist 1.4.1 De voorbije eeuw 1.4.2 Het nieuwe millennium 1.5 Besluit PORTRET FAROEK ÖZGÜNES, EXPERT JUSTITIE VTM
16 16 17 23 26 28 30 33 36 36 39 39 44 44 47 50
53
2. JOURNALISTIEKE VAARDIGHEDEN EN OPLEIDINGEN
63
2.1 Journalistieke vaardigheden en attitudes 2.2 Opleidingen journalistiek 2.2.1 Opleidingen tot professionele bachelor in de journalistiek 2.2.2 Opleidingen tot master in de journalistiek
63 75 76 82
6
JOURNALISTIEK
PORTRET BART VAN BELLE, REDACTEUR DE STANDAARD ONLINE 3. JOURNALISTIEKE WERKOMGEVING EN WERKOMSTANDIGHEDEN 3.1 Organisatie van een redactie 3.1.1 De hoofdredactie 3.1.2 De in en de uit 3.1.3 Deelredacties 3.1.4 Redacteurs in maten en soorten 3.2 Het stijlboek 3.3 In loondienst of freelance werken? 3.3.1 Met statuten komen spelregels 3.3.2 Zelfstandig of in loondienst: voor- en nadelen 3.4 Het auteursrecht 3.4.1 Je rechten 3.4.2 Je inkomsten uit auteursrechten 3.5 Arbeidsomstandigheden PORTRET GERT VERMERSCH, FREELANCE AUTOSPORTJOURNALIST 4. OP ZOEK NAAR NIEUWS 4.1 Nieuwscriteria 4.1.1 Actualiteitsgehalte 4.1.2 Het ongewone, uitzonderlijke karakter 4.1.3 Conflict, spanning of sensatie 4.1.4 Ontwikkeling of verandering 4.1.5 Nabijheid 4.1.6 Belang voor de mediaconsument 4.1.7 Omvang en gevolgen 4.1.8 Bekendheid 4.1.9 De eerste, de beste 4.1.10 De amusements- of entertainmentwaarde 4.1.11 Aanwezigheid van beeldmateriaal 4.1.12 De tijdgeest
87
97 97 98 99 102 112 122 123 125 127 131 131 132 134
141 150 150 151 152 153 154 155 156 157 157 158 159 159 159
INHOUD
4.2 Nieuwsbronnen en -kanalen 4.2.1 Belangrijkste nieuwsbronnen en -kanalen 4.2.2 Inschatten van informatie 4.2.3 Evolutie in het gebruik van bronnen en kanalen PORTRET LIESBETH VAN IMPE, HOOFDREDACTEUR HET NIEUWSBLAD 5. JOURNALISTIEKE GENRES 5.1 Het nieuwsbericht 5.1.1 Omschrijving 5.1.2 de vijf W’s en de H 5.1.3 De opbouw 5.2 Het verslag 5.3 De reportage 5.4 Het achtergrondstuk 5.5 De nieuwsanalyse 5.6 Het dossier 5.7 Het interview 5.7.1 Doel van het interview 5.7.2 Stijl van het interview 5.8 Het profiel 5.9 Het commentaar 5.10 De recensie 5.11 De column 5.12 De necrologie PORTRET YASMINA EL MESSAOUDI, FREELANCE JOURNALIST
7
160 162 170 175
179 187 187 188 191 191 201 205 207 209 211 212 213 215 219 220 224 225 228
231
6. JOURNALISTIEKE WERKWIJZE: VAN IDEE TOT EINDREDACTIE 239 6.1 Journalistieke principes 6.1.1 Check en dubbelcheck 6.1.2 Hoor en wederhoor 6.1.3 Onderscheid feiten, duiding en opinie 6.2 Het journalistiek proces
239 239 241 243 245
8
JOURNALISTIEK
6.2.1 6.2.2 6.2.3 6.2.4 6.2.5 6.2.6 6.2.7 6.2.8
Een idee Research Insteek bepalen Vragen opstellen Interviewen Verwerken en structureren van je materiaal Je verhaal uitschrijven of monteren Eindredactie
PORTRET LEEN BUDO, EINDREDACTEUR RADIONIEUWSDIENST VRT 7. OVER WETGEVING, DEONTOLOGIE EN BRONNENGEHEIM 7.1 De wetgeving 7.2 Deontologie 7.2.1 Enkele cases 7.2.2 Een code voor Vlaamse journalisten 7.2.3 Terug naar de cases 7.3 Bronnengeheim PORTRET RUDI VRANCKX, VRT- BUITENLANDCORRESPONDENT
245 247 250 251 253 258 262 266
271 279 279 282 282 283 303 305
313
NAWOORD
321
WOORDENLIJST
322
BIBLIOGRAFIE
331
LIJST OPLEIDINGEN JOURNALISTIEK
334
CODE VAN DE RAAD VOOR DE JOURNALISTIEK
335