Juryverslag Boekenpauw 2015 Het was een gelukkige Boekenpauw- jury, op die kille winteravond van februari. Eerst en vooral omwille van het mooie aanbod, een weelderige oogst wat geïllustreerde kinderenboeken en prentenboeken betreft. Nog maar eens werd bewezen dat sommige van onze illustratoren moeiteloos meespelen aan de wereldtop, en terecht internationale erkenning genieten. Na een stevig rondje overleg, vele ooh’s en aah’s en het nodige wikken en wegen kwam een verblijde jury tot vier opmerkelijke nominaties, twee geïllustreerde kinderboeken en twee prentenboeken. Genomineerd in de categorie geïllustreerde kinderboeken: Ik denk Ingrid Godon (tekeningen) en Toon Tellegen (tekst) - Lannoo Ik denk is een parel om te koesteren. Het mag een klein mirakel heten dat een dergelijk boek vandaag de dag nog uitgegeven geraakt. In tijden waarin de cultus van de instant-kick heerst, houden Ingrid Godon en Toon Tellegen een pleidooi voor bedachtzaamheid, eenvoud, verinnerlijking. En voor schoonheid die zich mondjesmaat laat ontdekken. Godon heeft zichzelf heruitgevonden, en bevindt zich met dit werk op het toppunt van haar kunnen. Ze levert voor ‘Ik denk’ een overweldigende verzameling van indringende portretten af: van kinderen, maar evengoed van stoere binken, een vrouw in profiel à la Piero della Francesca, mannen in maatpak, een hond… We zien haar personages vaak op de rug, met terneergeslagen ogen, wegkijkend, maar net zo goed in actie, springend, huppelend, tuimelend. Het sobere kleurgebruik verbindt de veelheid aan portretten; zwart, grijs en bruin zijn de basiskleuren en rood gebruikt Godon om accenten te geven. Het resultaat is gelaagd en verbluffend, mede dankzij de subtiele, verzorgde grafische vormgeving. Soms voelt het alsof je in het hoofd van Godon kruipt, die al schetsend op zoek gaat naar de complexe menselijke natuur, het geheim van onze steeds wisselende stemmingen… Ik denk is een buitengewoon broos kijkboek dat in combinatie met de poëtische en filosofische woorden van Tellegen een stroom aan associaties teweegbrengt, ontroert, verrast en uitnodigt om te herlezen, telkens weer te herbeleven.
Veldslag om een hart Gerda Dendooven (tekeningen) en Michael De Cock (tekst) - Davidsfonds/infodok Veldslag om een hart is het vierde deel in de reeks van Kleine Klassiekers: dit keer sloegen Dendooven en De Cock de getalenteerde handen in mekaar om de Ilias van Homeros van een nieuw en hedendaags kleedje te voorzien. Met succes! De bijdrage van Dendooven is consistent en van hoge kwaliteit. Op een intelligente en subtiele manier weet ze dit –overigens erg knap bewerkte- liefdesverhaal van een extra
dimensie te voorzien. Nochtans houdt ze het opvallend sober: met slechts enkele tinten zoals groen, roze en zwart maakt ze expressieve composities waar tegelijk dreiging, passie en mysterie vanaf stralen. In de beperking kent men de meester! Haar beelden hebben door hun abstractie en het gebruik van silhouetten iets tijdloos en mythisch, zoals het haar oeroude inspiratiebron past, en soms verwijzen ze als vanzelfsprekend naar de GrieksRomeinse beeldhouwkunst. Kleine ingrepen, zoals het gebruik van een verschoven overdruk, geven de illustraties een dynamische meerwaarde. De Boekenpauw-jury benadrukt graag dat Dendoovens metier en verfijnde, tevens krachtige beeldtaal deze publicatie zonder twijfel naar een hoger niveau tillen. Genomineerd in de categorie geïllustreerde prentenboeken:
Genomineerd in de categorie prentenboeken: De gouden kooi Carll Cneut (tekeningen) en Anna Castagnoli (tekst) - De Eenhoorn De gouden kooi is een wreedaardig sprookje over een rotverwend kind dat verstrikt geraakt in hebzucht en een verstikkende drang naar perfectie. Het is evenzeer een fabel over diepe eenzaamheid… Carll Cneut weet dat gevoel van eenzaamheid in één van zijn eerste illustraties bijzonder sterk op te roepen: tegen een hoge wand vol kindertekeningen van vogels staat de prinses Valentina klein, ontevreden en vooral heel alleen te wezen. Het is slechts de eerste van een reeks straffe en fantasierijke composities waarin vaak een hoofdrol is weggelegd voor de meest flamboyante vogels. Ronduit verbazingwekkend is het, hoe Cneut erin slaagt om de textuur van de veren weer te geven, en ook met kleurgebruik kan hij –alweer- meesterlijk uit de voeten. Gedurfd en geslaagd is ook de experimentele wisselwerking binnen eenzelfde prent tussen een eerder schetsmatige weergave en het uitgepuurd schilderachtige, waardoor Cneut veel diepte creëert. Mooie afwisseling is er ook tussen de paginagrote illustraties, vaak zonder tekst, waar je als het ware in kan verdwalen, en de kleinere tekeningen en de sobere teksten in potlood. Dit alles, in combinatie met de uitgekiende vormgeving (formaat, schutbladen en typografie) geven aan De gouden kooi een oogverblindende magic touch waar Cneut een patent op lijkt te hebben. Klasse!
Nooit meer bang Mélanie Rutten (tekst en tekeningen) - Book Island Dit is het eerste boek van de Brusselse Mélanie Rutten dat naar het Nederlands werd vertaald, en dat is niets te vroeg. Rutten is inmiddels al aan haar vijfde publicatie voor kinderen toe. In Nooit meer bang draait het vooral om Konijntje dat graag groot wil worden. Bij het begin van het verhaal voelt het zich geborgen bij Hert, maar al gauw gaat het op pad om met Soldaat vulkanen te beklimmen. Onderweg komen ze Kat tegen. In een reeks van minitaferelen toont Rutten ons hun avontuurlijke reis, de ontdekkingsdrang, de angst voor het donker en voor alleen zijn, de eerste ruzies… Rutten is niet alleen een meesterlijk verteller, ze is ook een begenadigd illustrator. Haar prenten baden in een weelde van kleuren, die zowel iets mysterieus als vertederends oproepen. Ze gebruikte hier Oost-Indische inkt in combinatie met aquarel, en het vloeibare effect daarvan correspondeert perfect met een verhaal waarin alles en iedereen met mekaar verbonden lijkt. Tegelijk blijven we altijd dicht op de huid van haar hartveroverende personages, omdat Rutten in een strip-achtige stijl
mini-scènes heeft ingelast, wat tegelijk voor intimiteit én dynamiek zorgt. Kortom, Mélanie Rutten is een dubbeltalent met een geheel eigen signatuur, en Nooit meer bang een gedurfd, betoverend en gevoelig boek waarvan je hart gaat gloeien.
Maar zo snel als de shortlist duidelijk werd, zo moeilijk bleek het om tot maar(!) één winnaar te komen. We mogen wel zeggen dat het in de laatste 100 meter tot een nek aan nek-race kwam, ja hoor, we hielden de spanning er graag in. Het moest plezant blijven, en soms voelde het ook wel wat als appelen met eieren vergelijken. Maar goed, the job had to be done! En laat hierbij toch vooral duidelijk zijn dat de jury bijzonder verheugd is met het winnende boek; Omdat we hier te maken hebben met een fijngevoelige en indringende beeldtaal, waar veel metier en tegelijk ook lef, bezieling, mysterie en vooral waarachtige eenvoud uitspreken Omdat het hier om een illustrator gaat met een lange staat van dienst, die erin geslaagd is om zichzelf te heruitvinden, nog steeds weet te verrassen en een breed gerijpt palet laat zien zonder te willen imponeren. Beheerst maar geïnspireerd… Omdat de dialoog tussen tekeningen en taal een stroom van associaties en interessante vragen oproept, veel vrijheid laat aan de kijker/lezer, en het daardoor een boek is geworden dat zich telkens weer laat ontdekken en her-ontdekken, een boek dat eigenlijk nooit helemaal uit is. Omdat alles aan deze publicatie traagheid, kwetsbaarheid en poëtische verinnerlijking uitstraalt. Wat het in die zin ook tot een belangrijk maatschappelijk boek maakt, in tijden van vluchtige, oppervlakkige instant-kicks, prestatiedwang, en eindeloos gecijfer… Omdat het een boek is waar liefde voor boeken van afstraalt, met die uitgepuurde, subtiele vormgeving, zoals het origineel gebruik van rood kalkpapier waardoor je sommige figuren van twee kanten kan bekijken. Een boek als object om te koesteren, als tactiele ervaring als het ware… Omdat het hier gaat om zowel een bijzonder mooi kijk/kunstboek als om een literair hoogstaand werk , en omdat het alle grenzen beslecht tussen een jeugdig en meer volwassen publiek Omdat het ons –met veel tederheid- een spiegel voorhoudt van ‘la condition humaine’, het eeuwig menselijke zoeken, en het ons om onszelf doet glimlachen, in verwarring brengt, tot nadenken stemt, bevreemdt, fascineert, ontroert…
Om al deze redenen kennen we de Boekenpauw 2015 met veel plezier toe aan… Ingrid Godon voor het prachtige Ik denk, een samenwerking met Toon Tellegen.
Antwerpen, 28 maart 2015 De jury van de Boekenpauw 2015: Christel Van Dyck (voorzitter), Viki Van Iseghem, Elke Duytschaever, Patrick Jordens, Tine Kuypers en Ann Geerinck