Verheven U-vorm gericht naar het landschap architect
De eigenaars van een woonerf met drie gegroepeerde gebouwen – een vrijstaande woning, een geres-
Hendrik Heirweg en Ann Verhofstadt HA-architecten architectuurbureau Heirweg & Verhofstadt bvba
taureerde en een later aangebouwde schuur – wilden op een andere manier gaan wonen en werken op de site. Daarvoor wilden ze graag de oude schuur verbouwen tot woning en in een tweede fase het vrijstaande huis omvormen tot kantoor. Ze namen contact op met het architectuurbureau van Hendrik Heirweg en Ann Verhofstadt, die ervoor opteerden om de oude schuur af te breken – gezien de slechte
adres
staat waarin ze zich bevond – en te vervangen door een nieuwbouwwoning met hedendaags karakter en
Brusselsestraat 84 9200 Dendermonde
comfort. Die biedt de bewoners uitzicht op het waardevolle achtergelegen gebied, met een boomgaard,
contact 052 48 41 88 info@ha-architecten.be www.ha-architecten.be
weilanden en polders.
Waren jullie meteen gecharmeerd door dit project? Absoluut! We kennen de omgeving en deze locatie biedt een prachtig uitzicht op het afhellende landschap aan de achterkant, met een mooie, natuurlijke tuin en grote bomen. Het perceel is goed georiënteerd en de specifieke stedenbouwkundige context van een woonerf sprak ons ook aan. Het proces kende een moeizame
fotografie Evenbeeld
start bij de stedenbouwkundige diensten, maar uiteindelijk telt het resultaat. We kijken vooral terug op een geweldige samenwerking met een aangename bouwheer, die zelfs uitmondde in een gemoedelijke vriendschap. Wat waren de grootste uitdagingen waar je voor stond? Aangezien het perceel net op de rand ligt van een beschermd dorpszicht, dienden we het agentschap Onroerend Erfgoed te interpelleren en verliep de goedkeuring van de stedenbouwkundige vergunning niet van een leien dakje. De locatie is dan ook echt uniek, omdat de woning op de grens ligt tussen typisch Vlaamse bebouwing en een prachtig achterliggend domein. Op ontwerpvlak bestond de grootste uitdaging erin het karakter van het woonerf te verbinden met de bouw van een hedendaagse woning. De architectuur van de woning is zo opgevat dat ze een band vormt tussen het woonerf en het achterliggende landschap. Hoe zou je de nieuwe woning kort omschrijven? Het is een hedendaagse woning met een hedendaags plan, met alle comfort. Bijna elke ruimte biedt een geweldig uitzicht op het achterliggende landschap en gaat ermee in dialoog. Door de ruimtes op de gelijkvloerse verdieping te koppelen in een U-vormige planopbouw creëerden we tuinkamers. Het minimale materiaalgebruik in de hele woning brengt een unieke rust en het maatmeubilair op de gelijkvloerse verdieping vormt een bijzondere eenheid met de woning. Aan de buitenzijde is de gevel van recuperatiesteen, die de binnenplaats omsluit, een voortzetting van het metselwerk van de oude schuren. De andere gevels, afgewerkt met hout, hebben een hedendaagser karakter en bieden uitzicht op het achterliggende landschap waar dat gewenst is.
25
27
Het U-vormige plan geeft een unieke woonbeleving. Het bezorgt de bewoners een uitgestrekt en tegelijkertijd geborgen gevoel. Uitgestrekt omdat de gelijkvloerse verdieping bijna alle belangrijke leefruimtes omvat en riant uitzicht biedt op het achterliggende landschap. De U-vorm zorgt ook voor veel en variabele natuurlijke lichtinval. Dat geeft een superruimtelijk gevoel, waarbij de woning en haar bewoners meeleven met de seizoenen. Het geborgen gevoel vloeit voort uit de visuele verbondenheid tussen de ruimtes. De U-vorm creëert een fysieke afbakening van de omliggende ruimtes, maar de visuele band blijft. Het is een grote woning, maar ze oogt eerder elegant dan massief. We creëerden een ranke architectuur door de woning lichtjes verheven te plaatsen ten opzichte van het landschap en door de horizontaliteit te benadrukken met betonnen luifels. Die zijn zowel gevel als structuurelement. Door gebruik te maken van enkele zorgvuldig gekozen structurerende binnenwanden met een dragende functie konden we met een vrij open plan werken en gaan structuur en architectuur mooi samen. Naast de omgeving en de context is de interne en externe organisatie van een bouwvolume voor ons een belangrijke ontwerpparameter, net als de verschijningsvorm, de materialisatie en de detaillering (tot en met het meubilair). Uiteraard steeds met het belang en de rol van de bouwheer op de eerste plaats.
Bijna elke ruimte biedt een geweldig uitzicht op het achterliggende landschap en gaat ermee in dialoog. Door de ruimtes op de gelijkvloerse verdieping te koppelen in een U-vormige planopbouw creëerden we tuinkamers. Wat betekende dat laatste concreet in dit project? Het vijfkoppige gezin was de bepalendste factor. De gelijkvloerse verdieping is voornamelijk voor de ouders bestemd. De bovenverdieping, met een polyvalente kinderruimte, is voor de drie kinderen. Beide verdiepingen kunnen in de toekomst van elkaar gesplitst worden tot twee aparte woonentiteiten. De circulatie op de gelijkvloerse verdieping gebeurt rond een centraal gesloten blok met daarin enkele van de functionele ruimtes, zoals de bijkeuken en het toilet. Rondom het blok biedt een sas toegang naar de leefruimte en de keuken. De hele oppervlakte wordt benut. De keuken, de eet- en de zitruimte bevinden zich aan de U-vorm, met een fysiek beperkte, maar visueel sterke koppeling. Niet enkel aan elkaar, maar ook aan het landschap. De volledige U-vorm is opengewerkt om een totaalzicht te bieden op het landschap. De bewoners leven mee met de seizoenen en beleven de woning steeds anders. Door de ruime lichtinval aan de U-vorm en de doorzichten krijgen alle belangrijke hoeken van de uitgestrekte gelijkvloerse verdieping voldoende daglicht. Aan de binnenplaats zijn de gevels wat minder opengewerkt om voldoende privacy te garanderen.
29
31
Welke elementen bepalen het beeld van het interieur? We tekenden zelf voor het volledige interieurontwerp en de uitvoering ervan, met beton, hout en terrazzo in een hoofdrol. We kozen voor betonnen vloeren, behalve in de sanitaire ruimtes. Daar gingen we voor terrazzo. De plafonds en de trapwand zijn ook in zichtbeton. Terrazzo komt terug in de keukenwerkbladen en de wanden in de natte cellen. Met hout voor zowel het buiten- als het binnenschrijnwerk brachten we de nodige warmte ten opzichte van het beton. De kastdeuren zijn afgewerkt met verticale latjes uit massieve eik op een donkere akoestische drager. Die verticaliteit brengt veel ritme in het interieur. In de keuken valt de symmetrische opstelling van het fornuis op, in een nis van het centrale blok. Hoe kijk je zelf terug op dit project? We zijn erin geslaagd om een woning te creĂŤren met een hoge belevingswaarde, en dat is voor ons van enorm groot belang. De bewoners weten die wel te appreciĂŤren: ze vinden het geweldig om er te wonen. Het zijn ook superleuke mensen met een eigen visie en een goede smaak. Ik kan zelfs zeggen dat we tijdens en na het proces vrienden geworden zijn.
33
VERHEVEN U-VORM GERICHT NAAR HET LANDSCHAP HENDRIK HEIRWEG EN ANN VERHOFSTADT HA-ARCHITECTEN
niveau 0 niveau 1
TECHNISCHE FICHE: Bouwjaar of jaar verbouwing: 2015-2016
Verwarming: vloerverwarming en koeling met een geothermische warmtepomp
Bouwmethode: massiefbouw (metselwerk en betonbouw)
Ventilatie: systeem D
Type woning: vrijstaand
Isolatie: pir, pur
Woonoppervlakte: 320 m2
E-peil: 39
Materialen buitenschil: ter plaatse gestort beton (luifels), recuperatiegevelsteen
K-peil: 37
(sokkel), houten gevelbeplanking met open voeg, EPDM (daken), groendaken Buitenschrijnwerk en beglazing: houten buitenschrijnwerk met driedubbel veiligheidsglas
35