Betonskelet in schuur
architect
Wel of geen schuur? De eigenaars van een zonevreemde woning werden het er maar niet eens over of het
Niels Van der Straeten en Dries Van Nieuwenbergh Objekt Architecten
oude, aan het woonhuis aanpalende gebouw afgebroken moest worden of niet om plaats te maken voor meer bewoonbare oppervlakte. Na overleg met meerdere architecten besloten ze om met Niels Van der Straeten en Dries Van Nieuwenbergh in zee te gaan. Die wilden niet enkel rekening houden met de ideeën van de vrouw des huizes, een interieurvormgeefster, ze verrasten het koppel vooral met een niet-alledaags
adres
eerste voorstel, waarin ze meteen hun eigen visie vertaald zagen. De schuur werd ontdaan van dak en
Hertshage 10 9300 Aalst
binnenmuren, en middenin verrees een betonnen woonconstructie.
contact 053 37 05 24 info@objektarchitecten.be www.objektarchitecten.be
Wat trok jullie aan in dit project? De open blik en de vrijheid die het koppel zocht bij de architecten waarmee ze wilden werken. Architectuur doet er voor hen echt toe. We hebben samen gezocht naar de beste oplossing voor de bestaande situatie. Specifieke wooneisen en beperkingen vormen de aanleiding tot vernieuwing en zijn een motivatie in de zoektocht naar een antwoord op kritische vragen rond ‘wonen’. Het twistpunt over de schuur hebben we opgelost
fotografie Hendrik Biegs
door haar intrinsieke kwaliteiten te formuleren en te abstraheren en haar meerwaarde te zien in combinatie met een nieuw volume. Daarbij waren vooral haar inplanting, bouwtypologie en textuur van groot belang, als versterking voor het nieuwe volume. Met het oog op het budget en de bouwlogica was ook het constructieve aspect zeer belangrijk. We kozen voor het principe ‘ruwbouw is afbouw’, wat ons toeliet om afwerkposten te schrappen. Het oude woonhuis werd ook meteen gerenoveerd. We hebben het geheel gefaseerd afgewerkt, zodat de opdrachtgevers er konden blijven wonen tijdens de werken. Daarom was het woonhuis als eerste aan de beurt. We hebben er de gewenste drie kinderslaapkamers voor de zonen in ondergebracht en op de gelijkvloerse verdieping een ruimte voor thuiszorg, vergelijkbaar met een hotelkamer. Op de zolderverdieping is er een grote speelruimte. De logische structuur van de woning hebben we gewoon behouden. In de schuur plaatsten jullie een nieuwbouwvolume met een kleinere voetafdruk. Een nieuw volume in de ‘oude ruïne’ schuiven was inderdaad ons recept om met het bestaande om te gaan. Aangezien het nieuwe volume afwijkt van de oude dakvorm, was transparantie een belangrijke stedenbouwkundige eis. Die hebben we maar al te graag gevolgd. Aangezien we enkel beton hebben toegevoegd als nieuw materiaal, past de woning perfect in haar natuurrijke omgeving en zal ze er samen mee verouderen. Al snel zal het lijken alsof ze er al jaren op die manier staat, maar het intrigerende concept zal tegelijkertijd wel overeind blijven.
41
Waarom koos je voor een betonnen structuur? Al in de ontwerpfase stelden we voor om met een exoskelet te bouwen. Alles hangt dus structureel op aan de buitenschil. De betonnen kolommen dragen ook de dakplaat, waardoor er op de eerste verdieping geen extra dragende wanden of kolommen nodig zijn. Dat maakte pleister- of schilderwerken overbodig en liet ons toe om het uitzicht op de omgeving te maximaliseren. We kozen bewust voor standaardprefabbeton in plaats van architecturaal zichtbeton. Op esthetisch vlak is beton het juiste materiaal om in een rationele gevelsystematiek te contrasteren met de oude bakstenen muren, waarbij beide materialen elkaar versterken. Welke woonfuncties kregen er onderdak? De leefruimte en het bureau plaatsten we op de eerste verdieping omwille van de vergezichten rondom. Het perceel is namelijk erg aantrekkelijk gelegen op een heuvelflank bij Brussel. Deze verdieping is rondom afgewerkt met zonwerend glas, dat tot 72 procent van de warmte tegenhoudt. Beneden bevinden zich aan de patio vooraan de toegangszone en een ontspanningsruimte. De ouderlijke suite met slaapkamer, dressing en badkamer ligt aan de patio achteraan. De gelijkvloerse ruimtes ontlenen hun intimiteit aan de massieve muren van de oude schuur. In de uitbreiding tussen de woning en de schuur bevindt zich de eetkamer met de grote woonkeuken, verbonden met de bovenliggende leefruimte door de vide. Die is zowel horizontaal als verticaal een scharnierpunt.
43
45
De vide speelt ook een belangrijke rol in het transport van daglicht. Al onze ontwerpen zijn gebaseerd op licht, ruimte, detail en emotie. Dankzij de vide kan het licht tot in de donkerste ruimte doordringen. De beglaasde verdieping en de beide patio’s – gevormd door het nieuwe volume los te trekken van de bestaande muren – zorgen voor overvloedige daglichttoetreding, ook in de eetkamer en de woonkeuken beneden. De eetkamer kreeg contact met de straatzijde, de inkomzone en de tuin. Had het koppel op het vlak van inrichting nog bijzondere wensen? De man is een hobbykok, en op zijn vraag lieten we het marmeren werktablet in Macedonian white van de keuken op dezelfde hoogte overlopen in de eettafel. Dankzij een optrede naar de eetkamer krijgt het overal de gewenste hoogte. De vrouw is interieurvormgeefster en tekende alle maatwerk zelf. Ook bij de uitvoering waren zij en haar professionele contacten nauw betrokken. We kregen dus erg veel input en er was een permanente wisselwerking. Erg bijzonder is dat de opdrachtgevers nog voor het ontwerpproces begon een keramische tegel in betonlook van 80 x 80 centimeter gekocht hadden. Het hele project is dan ook op deze maatvoering uitgetekend. In de leefruimte werd echter gekozen voor een donkere parketvloer, lamel op kant, die we doortrokken als trapbekleding. Andere opvallende materialen zijn het witgelakte mdf voor de keukenkasten en de bekleding van de nissen met laminaat in lederlook. Deze materialen keren terug in de ouderlijke badkamer. Daarin staat het bad voor het raam met de intieme, ommuurde patio achteraan. De bewoners kunnen dus zonder inkijk baden met open raam.
Op esthetisch vlak is beton het juiste materiaal om in een rationele gevelsystematiek te contrasteren met de oude bakstenen muren, waarbij beide materialen elkaar versterken. Moest je als architect dan deels ‘afstand doen’ van het interieur? Helemaal niet. Het sobere basispalet wordt mee bepaald doordat de (eerlijke) ruwbouwmaterialen grotendeels zichtbaar gebleven zijn, zoals in de plafonds, die bestaan uit met houten planken bekiste betonplaten. Door het vele glas wordt ook de omgeving deel van het interieur. De eigenaars brengen vooral kleur en accenten in de accessoires, de aankleding en het designmeubilair met onder andere creaties van Mies van der Rohe (Barcelona Chairs) en Eero Aarnio (Bubble Chair). Wat betekent dit project voor jullie als architecten? Voor ons is het geslaagd omdat we met onze aanpak een eindproduct creëerden dat de standaardnorm overstijgt en een architecturale meerwaarde is voor zijn omgeving en de bewoners. Het illustreert ons uitgangspunt dat architectuur het leven in een gezin, straat of wijk kan versterken en de levenskwaliteit kan verhogen. Het oorspronkelijke concept is helemaal overeind gebleven dankzij de vlotte samenwerking met de opdrachtgevers. Een goede onderlinge relatie laat toe om een project naar een hoger niveau te tillen, een noodzakelijk maar zwaar onderschat element in een creatief, emotioneel en later rationeel proces. Het laat toe om zekerheden in vraag te stellen en het pad van het onverwachte en onbekende te bewandelen. Dat vraagt een intensief voorbereidend traject, maar leidt uiteindelijk naar architecturale meerwaarde. Dit ontwerp is doordacht, rationeel, logisch en sober en geeft toch een uniek antwoord op elke gestelde vraag. Het resultaat is een symbiose van de inhoud (het programma) en de vorm.
47
BETONSKELET IN SCHUUR NIELS VAN DER STRAETEN EN DRIES VAN NIEUWENBERGH OBJEKT ARCHITECTEN
niveau 0
niveau +1
TECHNISCHE FICHE: Bouwjaar of jaar verbouwing: bouwjaar schuur 1900, verbouwjaar 2016
Technische uitrusting: domotica en voorzieningen voor zonnepanelen
Bouwmethode: traditioneel metselwerk gecombineerd met prefabbetonskelet
Verwarming: propaangas met tank in de tuin, vloerverwarming gecombineerd
Type woning: vrijstaand
met radiatoren op de verdieping (de bewoners kunnen later overschakelen op
Oppervlakte van het perceel: 3626 m2
een warmtepomp op zonnepanelen)
Woonoppervlakte: 406 m2
Ventilatie: systeem D in beide gebouwen
Materialen buitenschil: prefabbeton en bestaand gevelmetselwerk (gevels
Isolatie: 14 cm pur (wanden), 16 cm pur (dak)
uitbreiding), Rhepanol (dak uitbreiding) Buitenschrijnwerk en beglazing: aluminium profielen met superisolerend glas met zonwerende coating (Stopray Vision 60)
49