Issuu

INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk 1:

De cockpit van uw pc De computer starten De beeldtaal van Windows Rondneuzen met de muis Apparaten leren praten Klikken met de muis: altijd links, behalve... Het berichtgebied Verkenner openen en sluiten Het snelmenu – de rechtermuisknop Paniek Windows en de computer afsluiten

1 1 1 2 3 6 8 9 11 13 14

Hoofdstuk 2:

Bureau met uitzicht Verkenner openen en sluiten Venster maximaliseren Venster minimaliseren Een programma starten Plaknotities openen Vensters ordenen Handig bladeren met sneltoetsen Taakweergave Vensters sluiten Vensterafmetingen veranderen Klikken-en-slepen Schuifbalken Handige sneltoetsen Een venster verplaatsen

18 19 19 20 21 22 25 27 28 29 29 29 31 32 34

vii

Hoofdstuk 3:

viii

Het startmenu Alle apps op een rij Plaknotities Het menu van Plaknotities Plaknotities sluiten De Rekenmachine

35 36 36 37 38 39

Typen en teksten WordPad starten WordPad openen WordPad via het startmenu Tekst typen en opslaan Het geheugen en de vaste schijf Document opslaan Het document openen met Verkenner Opslaan en sluiten Nog meer manieren om een document te openen Tekst bewerken Doortypen en terugloop Opslaan als Tekst opmaken Tekst of alinea opmaken Opsomming en nummering Regelafstand en alinea-afstand Opslaan met de sneltoets Uitlijning Schuiven, knippen, kopiëren en plakken Tekst verschuiven Knippen en plakken Accenten Het schermtoetsenbord

42 43 43 45 46 49 50 51 52 54 56 57 58 59 62 65 66 67 68 69 69 69 71 71

Hoofdstuk 4:

Paden in Windows Verwarring Terug naar Deze pc Directory’s en paden Desktop en bureaublad Een nieuwe map maken en vullen Een document of map verplaatsen Opslaan en openen

74 75 75 76 79 80 81 81

Hoofdstuk 5:

Pictogrammen en snelkoppelingen Een programma aan de taakbalk vastmaken Een programma losmaken van de taakbalk Van bureaublad naar taakbalk Een geopend programma aan de taakbalk vastmaken Handige binnendoortjes naar documenten Favoriete map in Snelle toegang zetten Map verwijderen uit Snelle toegang Favoriet document in de taakbalk Een snelkoppeling op het bureaublad Een pictogram op het bureaublad verplaatsen Een pictogram een andere naam geven Meerdere pictogrammen selecteren Shift+klik: een reeks selecteren Een selectie ongedaan maken Ctrl+klik: selectief selecteren Klikken en slepen: een vlak selecteren Ctrl+A: alles selecteren Ctrl+klik: deselecteren Combineren Verslepen met de rechtermuisknop Uw eigen startmenu Een programma in het startmenu plaatsen

84 85 86 87 87 87 88 88 89 90 92 92 92 93 94 94 94 95 95 96 96 97 97

De Prullenbak van Windows Delete: verwijderen Items uit de Prullenbak terugzetten De Prullenbak legen Ctrl+Z: ongedaan maken

98 98 98 99 100

Hoofdstuk 6:

Apparaten aansluiten Een cd of dvd in de computer steken Windows bekijkt de schijfinhoud Automatisch afspelen Een cd of dvd verwijderen uit de computer Een USB-stick of SD-kaart gebruiken Heen en weer kopiëren tussen USB en PC Veilig uitwerpen Een printer aansluiten en gebruiken Scannen Een webcam aansluiten Een microfoon aansluiten Vragen of onthouden?

102 103 105 106 107 107 109 110 111 115 117 119 120

Hoofdstuk 7:

Geluid en muziek Het volume Het geluid harder of zachter zetten via het bureaublad Het geluid dempen Windows-geluiden zachter zetten Windows Media Player eenmalig instellen Een muziek-cd afspelen Kleine en grote weergave Muziek luisteren vanaf de taakbalk Afzonderlijk volume voor Windows Media Player De cd uitwerpen De muziekbibliotheek van Windows Media Player Een muziek-cd ‘bekijken’ Een muziek-cd rippen

122 123 123 124 124 126 127 129 130 131 132 132 132 134

Uw muziek waarderen Een afspeellijst maken Verwijderen, maar niets kwijtraken Synchroniseren met een USB-stick of smartphone

137 138 140 141

Hoofdstuk 8:

Foto’s en video’s met de app Foto’s Media op de of camera bekijken De app Foto’s Media importeren naar de vaste schijf Foto’s bekijken Een foto bewerken

144 145 147 148 149 150

Hoofdstuk 9:

Waakhonden van Windows De zeven vuistregels voor veiligheid 1. Banken sturen nooit e-mail en bellen nooit om uw gegevens 2. Klik niet op hyperlinks in e-mail om in te loggen 3. Logingegevens nooit opslaan 4. Open geen bijlagen van onbekenden 5. Is iets gratis, dan is het nooit voor niets 6. Buitenkansjes bestaan niet 7. Gebruik goede wachtwoorden Windows doet zijn best, u doet de rest Irritante vragen Wat willen internetboeven met uw computer? Reclame in uw computer en browser Colportage SPAM: reclame tussen uw e-mail Gegevensdiefstal Bedreiging en chantage zonder hack Distributiecentrum Marktonderzoek en cookies Cookiewetgeving Hangjongeren Nooit grappig: de Hoax

154 155 155 157 158 158 159 160 160 163 164 164 164 165 165 165 166 166 167 167 169 169

Een nieuwe computer? Privacyinstellingen van Windows Locatie Windows-beveiliging Windows Update

169 170 171 172 174

Hoofdstuk 10:

Internet verkennen Internet Explorer is nu Edge Hoe werkt internet? De weg naar een website Surfen met Edge Met de zoekmachine naar Wikipedia Vorige en Volgende Hoe werkt een zoekmachine? Vergroten en verkleinen Tabbladen van Edge Favorieten Toevoegen aan Favorieten Naar een favoriete site surfen Een favoriet verwijderen Geschiedenis Een website in de geschiedenis bezoeken Geschiedenis in de werkbalk plaatsen Geschiedenis leegmaken Privé surfen met InPrivate-navigatie Standaard pagina’s in Edge De Home-knop

176 177 178 179 180 182 186 187 188 189 189 190 191 191 192 193 193 194 196 198 199

Hoofdstuk 11:

Chatten en videobellen met Teams Teams openen In de cloud Mensen zoeken met Teams Bijlagen meesturen Asynchrone communicatie

202 203 205 207 209 210

xii

Een chatsessie hervatten Videobellen Schermdeling Meer mogelijkheden

210 210 212 213

Hoofdstuk 12:

E-mail Mail openen Een account aanmaken Ontvangen mail Mail maken en verzenden Een bijlage bijvoegen Mail beantwoorden en conversaties Een bijlage ontvangen De bijlage opslaan Uw eigen handtekening

214 215 215 217 218 219 221 222 224 224

Hoofdstuk 13:

Windows 11½ Mozilla Firefox Firefox downloaden en installeren Firefox als standaardbrowser instellen Twee nuttige add-ons voor Firefox Zoeken met Firefox en Google VideoLAN – VLC VLC downloaden met Firefox en Google Film-dvd’s bekijken VideoLAN VLC En nu verder

226 227 227 229 229 234 235 235 237 238 239

Index

240

xiii

::DE COCKPIT VAN UW PC

U LEERT IN DIT HOOFDSTUK: • De computer starten en afsluiten. • Rondneuzen en klikken met de muis. • Verkenner openen en sluiten. • Het startmenu openen. • De computer uitzetten.

::01 DE COCKPIT VAN UW PC Misschien kijkt u voor de eerste maal naar Windows, of misschien bent u al bekend met een oudere versie van Windows. Hoe ervaren u ook bent, Windows 11 bevat zo veel nieuwe elementen, dat een schone start een goede basis is om met Windows 11 te leren werken. In dit eerste hoofdstuk maakt u kennis met de muis en met de elementen die het bureaublad opsieren en tevens toegang geven tot de kracht van uw computer. U krijgt bovendien de hoognodige kennis en informatie over uw computer mee, die eraan bijdraagt dat u ‘begrijpt’ wat uw computer doet.

DE COMPUTER STARTEN Voordat u doorgezaagd wordt in dit eerste hoofdstuk over Windows, is het handig om de computer aan te zetten. 1 Zorg dat de computer is aangesloten op een stopcontact. 2 Zorg dat het beeldscherm bij uw computer aanstaat. Hebt u een laptop, dan wordt het ingebouwde beeldscherm natuurlijk automatisch met de computer aan- en uitgezet. 3 Druk op de aan/uitknop van uw computer om deze aan te zetten. Nu is het een kwestie van geduld hebben. Er moet heel wat gebeuren in de computer voordat u ermee kunt communiceren.

DE BEELDTAAL VAN WINDOWS De beeldtaal van Windows is niet door Microsoft bedacht, maar lang voor de eerste Windows-versie door Xerox en daarna Apple. Het is een beproefde beeldtaal waarmee alle moderne besturingssystemen voor computers werken. De gekozen beeldtaal draait om het aloude bureau. Uw bureau, met een pennenbak, een klokje ergens in de hoek, ladebakken eronder waarin u gereedschappen als niettang en perforator bewaart, maar ook papieren en dossiers. Onder uw bureau staat een prullenbak. De beeldtaal van Windows gaat uit van dit bureau. En veel van wat u ziet en doet verwijst hiernaar. Het bureaublad zelf is het grote vlak in uw beeldscherm. In Windows heet dat ook het Bureaublad. Op dit bureaublad kunt u van alles neerleggen. Zoals een document waaraan u werkt, of een map vol foto’s.

:: 01 De cockpit van uw pc

Linksboven op het bureaublad staat de prullenbak. Het is nu eenmaal onmogelijk om deze daadwerkelijk onder het bureaublad van Windows te plaatsen, maar de vergelijking is duidelijk. De prullenbak gebruikt u om dingen weg te gooien die u niet meer nodig hebt. Aan de onderrand van het beeldscherm ligt een balk: de taakbalk. Deze kunt u vergelijken met de ladebakken onder het bureau. Via de taakbalk gaat u gereedschappen activeren, documenten openen en zaken raadplegen. Zoals de datum en tijd die permanent zichtbaar zijn rechts in de taakbalk. Drie belangrijke onderdelen in de beeldtaal zijn de gereedschappen (programma’s), mappen en documenten. In een map vindt u een of meer documenten. Misschien dat in de map ook nog andere mappen zitten. Om een document te bewerken, hebt u een gereedschap nodig. Bijvoorbeeld een pen of typemachine, die natuurlijk in Windows vervangen zijn door programma’s om te typen, te rekenen of te tekenen.

win11-h01-100.png

RONDNEUZEN MET DE MUIS De muis is het onderdeel van de computer waarmee u dingen in Windows aanwijst. De route die de muis op uw tafelblad aflegt, wordt nauwgezet gevolgd door Windows en wordt in het beeldscherm weergegeven met een pijl. Die witte pijl heet muisaanwijzer. Hebt u een laptop, dan is uw vinger de muis en het touchpad is dan het tafelblad. Ergens op het bureaublad.

Tijdens het sturen met de muis over het tafelblad kijkt u op het beeldscherm naar de bewegingen van de muisaanwijzer. In de volgende oefening wordt van alles aangewezen met de muis en voorzien van een korte toelichting. Klik nog nergens op met de muisknoppen; er wordt alleen maar gestuurd met de muis en aangewezen met de muisaanwijzer. 1 Stuur de muisaanwijzer naar het midden van het beeldscherm, door de muis over het tafelblad in de gewenste richting te rollen.

APPARATEN LEREN PRATEN Een computer is een kast vol onderdelen die los van elkaar volstrekt niets kunnen. Er zit geheugen in, een processor die al het denkwerk doet, een grafische kaart die zorgt dat de computer van alles op uw beeldscherm kan laten zien, een vaste schijf waarop bestanden bewaard blijven als de computer geen stroom krijgt, en een moederbord. Het moederbord koppelt alle onderdelen in de computerkast aan elkaar. Dit alles bij elkaar heet hardware (ijzerwaren). Wat al die onderdelen doen is op zich interessant genoeg, maar is volstrekt niet relevant om met de computer te kunnen werken. Net zoals u bij een auto eigenlijk niet hoeft te weten hoe de motor en andere onderdelen werken. Als u maar weet hoe u stuur en pedalen moet bedienen. De computer heeft stroom nodig, maar dan nog doen al die onderdelen van koper, kunststof en silicium niets zinnigs. Een computer kan immers pas iets doen als u daar opdracht voor geeft. Communiceren met een zwart scherm met witte letters is mogelijk, maar niet erg handig. Tot 1984 was typen op het toetsenbord in een zwart scherm overigens de enige manier om met de computer te praten. Pas toen Apple in 1984 het systeem met vensters, muis en pictogrammen op de markt bracht, veranderde dit. Sinds 1984 lijkt er meer te zijn veranderd in de wereld dan in duizend jaar middeleeuwen. De computer heeft in die tijd leren communiceren met beelden en leren luisteren naar een rollend aanwijsapparaat – de muis – op uw tafelblad. En sinds enkele jaren kunt u ook zonder muis maar gewoon met uw vingers iets aanwijzen op een beeldscherm. Het toetsenbord is voor de besturing van de computer niet meer noodzakelijk, maar zal meestal nog erg handig zijn. Voor IT’ers is het toetsenbord nog steeds heilig, ondanks alle mooie en handige aanraakschermen en touchpads. Om door middel van muis, toetsenbord en beeldscherm met de onderdelen in uw computerkast te kunnen praten, is een intelligente tussenlaag nodig. Een soort tolk die begrijpt wat u wilt en uw wensen kan uitleggen aan de harde onderdelen in de kast. Het antwoord van die hardware wordt door dezelfde intelligente tolk weer omgezet in beeld en geluid dat u kunt begrijpen. Aangezien u dit boek in handen hebt is Windows 11 waarschijnlijk uw tolk om met de computer te kunnen praten. Windows 11 bestaat niet uit harde onderdelen, maar is software. Windows 11 is een uitgebreid pakket met programmacode dat precies past bij de onderdelen in uw computer. Start u de computer op door de aanknop op de kast in te drukken, dan wordt Windows 11 automatisch opgestart, zodat u meteen Windows in beeld krijgt. U hoeft dus nooit in een andere taal met de computer te praten dan in de beeldtaal van Windows.

:: 01 De cockpit van uw pc

Laat de muis goed op het tafelblad rusten. Stuurt u met de vinger op een touchpad, dan werkt dit vrijwel hetzelfde. Links in de taakbalk wijst de muis naar de startknop.

2 Stuur de muisaanwijzer nu naar het Windows-logo onder in het beeldscherm, door de muis over het tafelblad te rollen. Dit logo ligt links in de reeks knoppen op de taakbalk. 3 Stuur de muis nu tot boven het pictogram Prullenbak. Let op dat u nergens op klikt. De Prullenbak.

N.B.

Hebt u een laptop, dan moet u al meteen leren werken met een veel moeilijker te bedienen touchpad. Wellicht is het handiger om een gewone muis op uw laptop aan te sluiten. Een muis koopt u voor ongeveer 30 euro in elke computerwinkel. De winkelier helpt u graag bij het aansluiten en installeren ervan. Neem uw laptop dus mee naar de winkel als u een muis gaat kopen. Een draadloze muis werkt handiger dan een USB-muis, maar het aansluiten kan de eerste keer iets moeilijker zijn.

Het pictogram van de prullenbak wordt met een half transparant vlak in de achtergrond gemarkeerd. Bovendien verschijnt er een zogenaamde schermtip met meer informatie over het object dat

door de muis wordt aangewezen. U wijst de prullenbak nu aan met de muis. Zodra u de muisaanwijzer wegstuurt van de prullenbak, verdwijnen het vlak en de schermtip. Deze prullenbak is duidelijk nog leeg. Als er iets in zit, dan ziet u proppen papier in de korf. TIP

Bij allerlei onderdelen van Windows 11 wordt in een schermtip wat extra informatie gegeven. U kunt de schermtips volstrekt negeren. U hoeft er niet op te klikken en u hoeft ze ook niet weg te klikken of iets dergelijks. De schermtip verdwijnt vanzelf.

4 Stuur de muisaanwijzer tot boven de datumvermelding rechtsonder in het beeldscherm. Uw muis hangt nu boven het berichtgebied van de taakbalk. De datum wordt in keurig Nederlands vermeld in een schermtip. De balk waarin deze datum en tijd staan heet de taakbalk. In deze balk vindt u aan de rechterzijde kleine pictogrammen die iets vertellen over uw computer, of over de hardware. Dit deel noemt met het berichtgebied. In het midden van de taakbalk liggen knoppen waarmee u programma’s en documenten kunt openen. Sinds Windows 11 ligt deze taakbalk centraal onderin en niet meer in de linkerhoek. In deze taakbalk verschijnen ook de knoppen van de zaken waarmee u bezig bent. Links in deze taakbalk ligt de oude vertrouwde startknop. In de loop van dit boek komen de taakbalk en de startknop uitgebreid aan de orde. N.B.

Datum en tijd.

De kans is groot dat uw bureaublad meer pictogrammen bevat dan in de afbeeldingen in dit boek. Veel computerfabrikanten voegen hun eigen software toe aan Windows en plaatsen allerlei pictogrammen op uw bureaublad, waarmee u snel van die software gebruik kunt maken. De bedoeling is dan natuurlijk dat u extra software gaat kopen.

:: 01 De cockpit van uw pc

Volume van de luidsprekers.

Verborgen pictogrammen.

5 Stuur de muisaanwijzer iets naar links tot boven het kleine pictogram van de luidspreker. Een schermtip vertelt u hoe hoog het volume van Windows staat. Dit hoeft niets te zeggen over de hoeveelheid geluid uit uw luidsprekers, want ook daarop kan een volumeknop zitten. Bij een laptop wordt het volume meestal bediend met enkele functietoetsen op het toetsenbord. Gebruikt u die toetsen, dan verandert het volume van Windows ook tegelijk. 6 Stuur de muis boven het pijltje in het berichtengebied van de taakbalk. Programma’s en functies die permanent in Windows actief zijn, hebben vaak een pictogram in het berichtgebied liggen. Omdat dat soms iets te veel pictogrammen worden, zijn de meeste ervan verborgen onder de pijl. Alleen de belangrijkste zijn altijd zichtbaar. De muis wordt dadelijk verhuisd naar het middengedeelte van de taakbalk. In dit middengedeelte – dat nu nog bijna leeg is – liggen twee pictogrammen van onderdelen die volgens Microsoft echt standaard bij Windows horen. 7 Stuur de muis naar links over de taakbalk tot aan het pictogram met de schermtip Verkenner. Verkenner is het programma waarmee de inhoud van mappen en de computer bekeken kan worden. In de vergelijking van Windows met een bureau, is Verkenner de ladebak van Windows. In de komende hoofdstukken leert u werken met deze Verkenner.

KLIKKEN MET DE MUIS: ALTIJD LINKS, BEHALVE... Hetzelfde rondje als hiervoor gaat u nog een keer maken, maar deze keer klikt u met de linkermuisknop op de onderdelen. Een muisklik is simpelweg eenmaal de linkermuisknop indrukken en meteen weer loslaten. Klikken doet u als de muis stil ligt. Dit is belangrijkr. Klikken terwijl u met de muis rolt, geeft een ander effect.

Verkenner.

De linkermuisknop heet ook primaire muisknop, omdat u hiermee zaken aanwijst en activeert. De rechtermuisknop noemt men de secundaire muisknop.

TIP

Bent u linkshandig, dan kunt u de muisknoppen via software-instellingen omdraaien. In dat geval is de rechtermuisknop de primaire knop en de linker de secundaire. Vraag uw computerleverancier om hier even mee te helpen. In dit boek bedoelen we met de rechtermuisknop altijd de secundaire muisknop.

In dit boek gaan we voor het gemak uit van een rechtshandige muis. Klikken gebeurt dus met de linkermuisknop. De rechter- of secundaire muisknop wordt alleen voor een specifiek doel gebruikt. Al het andere gebeurt altijd met de linker- of primaire muisknop. Klikken is dus altijd met de primaire muisknop, tenzij expliciet anders wordt vermeld. 1 Stuur de muis tot boven de Prullenbak en zorg dat de muis stil ligt. 2 Klik dan één keer met de linkermuisknop of primaire muisknop op de Prullenbak en laat de muisknop weer los. 3 Stuur de muis daarna weer even weg van de prullenbak. Het pictogram van de prullenbak krijgt een iets helderder vlak erachter. Wat u zojuist gedaan hebt, heet selecteren. Klikt u eenmaal op een onderdeel dat op het bureaublad of in Verkenner ligt, dan heet dat selecteren. 4 Stuur de muis boven een lege plek op het bureaublad en klik eenmaal met de muis.

Klik eenmaal op de Prullenbak.

U hebt zojuist niets geselecteerd, maar wel de Prullenbak gedeselecteerd, een woord dat niet in Van Dale voorkomt. Oftewel: door op niets te klikken, zorgt u ervoor dat een eerder geselecteerd onderdeel niet meer geselecteerd is. De Prullenbak is nu niet meer geselecteerd en het lichte kader erachter verdwijnt. Selecteren en deselecteren zijn veelvoorkomende handelingen in Windows. Bij vrijwel alle programma’s moet u constant dingen selecteren en deselecteren. U komt deze twee uitdrukkingen dus vaak tegen in dit boek.

Klik op een lege plek op het bureaublad om te deselecteren.

:: 01 De cockpit van uw pc

HET BERICHTGEBIED 1 Stuur de muis voor de tweede maal naar de datumvermelding rechts in de taakbalk. 2 Klik nu eenmaal op de datum- en tijdsvermelding. Datum en tijd.

Een paneel wordt geopend met daarin een kalender – de datum is gemarkeerd – en een klok met de huidige tijd. Klikt u op een onderdeel in de taakbalk, dan klikt u op een knop. De onderdelen in de taakbalk zijn allemaal knoppen waarmee u een bepaalde functie of een programma activeert. 1 Klik ergens op een lege plek op het bureaublad, zodat het paneel Datum en tijd verdwijnt. 2 Stuur de muis tot boven de knopjes met een pijltje omhoog, ook rechts in de taakbalk. 3 Klik dan op de pijl omhoog.

Een paneel verschijnt met informatie over acties die in of met Windows uitgevoerd moeten worden. Dit kan één enkel knopje zijn, of meerdere meldingen bevatten. Stuurt u de muis boven deze knop, dan ziet u of er belangrijke acties zijn voor de veiligheid van Windows. Dit komt later in dit boek aan de orde. 4 Klik weer ergens op het bureaublad van Windows om het paneel te sluiten. VERKENNER OPENEN EN SLUITEN De onderdelen rechts in het berichtgebied laten steeds een paneel verschijnen als u erop klikt. Met de onderdelen midden in de taakbalk opent u een programma. Veruit het belangrijkste programma van Windows is Verkenner. Dankzij deze verkenner kunt u de inhoud van uw computer bekijken. Daar vindt u dus ook alle mappen en documenten.

Actiecentrum.

1 Stuur de muis tot boven de knop van Verkenner in de taakbalk. 2 Klik eenmaal op de knop Verkenner. Meteen wordt een venster geopend dat een groot deel van het bureaublad bedekt. Aan dit fenomeen heeft Windows zijn naam te danken: het venster. Een dergelijk venster bestaat uit een rand (is dat dan het kozijn?) waar doorheen u van alles kunt zien.

Klik in de taakbalk op Verkenner.

Verkenner.

:: 01 De cockpit van uw pc

In het venster van de verkenner ziet u in de linkerkolom een verticale lijst met vermeldingen van ‘plekken’ in uw computer. Zoals Snelle toegang (wat in oudere versies van Windows Favorieten heette). U ziet er Deze pc en indien van toepassing ook Netwerk. Deze linkerkolom heet de navigatiekolom.

win11-h01-113.png

In het grote middenpaneel van de verkenner worden de belangrijkste mappen van Windows 11 getoond: Afbeeldingen, Documenten, Downloads en Bureaublad. Dezelfde onderdelen komt u ook tegen in de linkerkolom als onderdelen van de vermelding Snelle toegang. In een volgend hoofdstuk komt dit uitgebreid aan de orde. De vermelding Snelle toegang in de linkerkolom is van een blauwe achtergrond voorzien, wat erop wijst dat dit onderdeel geselecteerd is. U kunt dit ook zien in de horizontale witte balk erboven, waar Snelle toegang vermeld staat. Alle onderdelen die in het midden van dit verkennervenster liggen, kunt u selecteren door er met de muis op te klikken. Alle onderdelen die in de navigatiekolom en in de balk aan de bovenzijde van het venster liggen, zijn knoppen die een bepaalde taak activeren. In de volgende hoofdstukken leert u werken met de verkenner. 1 Stuur de muis naar de rechterbovenhoek van het venster, om precies te zijn: naar de kleine knop met het kruis erin. Deze knop heet al sinds de eerste versie van Windows het sluitvak, ook wel sluitknop of de knop Sluiten. Vrijwel elk venster heeft een sluitvak, waarmee het venster gesloten kan worden. 2 Klik eenmaal met de linkermuisknop op de knop Sluiten. Men noemt dit meestal de sluitknop of het sluitvak.

Het sluitvak zit altijd rechtsboven in de hoek van elk venster.

Het venster wordt gesloten. Dit venster bood u uitzicht op de inhoud van de computer. Door het venster te sluiten, verandert er niets in de computer zelf. U neemt alleen het uitzicht weg.

HET SNELMENU – DE RECHTERMUISKNOP U hebt nu een aantal malen met de linker- of primaire muisknop geklikt om ‘dingen’ in Windows te selecteren, of om via een knop onderdelen te activeren. Bent u linkshandig, dan was dit omgekeerd dus de rechtermuisknop. We zouden ook kunnen spreken van de wijsvingerknop, maar sommige muizen hebben deze knop op de plek van de duim zitten, dus ook die naam gaat niet altijd op. In de loop van het boek worden veel onderdelen in Windows besproken en getoond en vrijwel altijd moet daarbij met de primaire muisknop worden geklikt. Eigenlijk klikt u altijd met de primaire muisknop, tenzij expliciet anders wordt vermeld. U leest dan: klik met de muis… en u weet dat dat de primaire muisknop moet zijn. LET OP Het wordt nog verwarrender als u een laptop hebt waarbij de secundaire muisknop niet is ingesteld als tap op het rechterdeel van het touchpad, maar waarbij u even moet doordrukken op het touchpad om deze secundaire muisknop te simuleren. Bij de meeste laptops is in te stellen hoe het touchpad zich gedraagt en hoe u de verschillende soorten kliks kunt geven.

De muis kan echter meer kunstjes dan deze ene klik met de primaire muisknop: • klikken met de secundaire (of rechter-) muisknop; • dubbelklikken; • tripelklikken; • klikken en slepen; • Ctrl+klikken, Shift+klikken en meer combinaties met toetsen.

Al deze handelingen komen aan de orde. In deze paragraaf krijgt u een voorproefje van klikken met de rechter- of secundaire muisknop. win11-h01-115.png

:: 01 De cockpit van uw pc

1 Klik met de secundaire muisknop op een lege plek op het bureaublad. Meteen verschijnt een menu als een klein vlak boven het bureaublad. U hebt zojuist een snelmenu tevoorschijn getoverd. Een snelmenu toont altijd opdrachten die handig zijn bij het onderdeel waarop u met de rechtermuisknop geklikt hebt. Bij elk onderdeel in Windows toont een snelmenu dus andere opdrachten. Een snelmenu met relevante opdrachten.

2 Stuur de muis door het snelmenu naar de vermelding Nieuw. Het snelmenu klapt verder uit en vertoont een vervolgmenu. Zolang u nergens op klikt, wordt er niets geactiveerd en kunt u rustig met de muis door dit snelmenu en vervolgmenu rollen. Wilt u een opdracht in een snelmenu activeren, dan gebruikt u weer de primaire muisknop.

win11-h01-116.png

Nieuw.

De rechter- of secundaire muisknop is dus alleen voor het tevoorschijn halen van een snelmenu. Nergens anders voor! Al het andere – dus ook het kiezen van een item in zo’n snelmenu – doet u weer met de gewone primaire muisknop. 3 Klik met de linkermuisknop ergens op een lege plek op het bureaublad om dit snelmenu te laten verdwijnen. 4 Klik met de secundaire muisknop op een pictogram op het bureaublad. Bijvoorbeeld op de Prullenbak. Ook nu verschijnt weer een snelmenu maar dan met andere opdrachten. Deze opdrachten zijn relevant voor het object waarop geklikt werd. Zoals bij de prullenbak de opdracht Prullenbak leegmaken. Zit er niets in de prullenbak, dan is deze optie in het snelmenu lichtgrijs en kunt u er niet op klikken.

Andere opdrachten in het snelmenu.

Er zijn twee manieren om een snelmenu te sluiten. Ofwel door ergens op een lege plek op het bureaublad te klikken, ofwel door op het toetsenbord op de toets Esc (escape betekent ontsnappen) te drukken. Deze toets zit vrijwel altijd linksboven op het toetsenbord. Het snelmenu verdwijnt uit beeld. In de loop van dit boek wordt geregeld met een snelmenu gewerkt als tweede en meestal handige methode om een bepaalde plek of een bepaald ‘ding’ in Windows te bereiken. Leer werken met dit snelmenu, want het is bijzonder handig.

PANIEK Zeker tijdens de eerste hoofdstukken zal het voorkomen dat u per ongeluk ergens op klikt en dat er iets gebeurt wat u niet verwacht. Iets verschijnt in uw beeldscherm waar u niet op gerekend had. Paniek, maar gelukkig is dat nergens voor nodig. Het volgende kunt u achtereenvolgens proberen als er een venster, menu of iets anders spontaan verschijnt. 1 Druk op de toets Esc, linksboven op het toetsenbord. 2 Klik in een spontaan geopend venster (met de primaire muisknop) eenmaal in het sluitvak rechtsboven en wacht even af.

:: 01 De cockpit van uw pc

3 Sluit de computer af en start deze opnieuw op. Dit is wel een laatste redmiddel.

WINDOWS EN DE COMPUTER AFSLUITEN De belangrijkste knop van Windows hebt u bij deze rondleiding nog niet gebruikt: de startknop. N.B.

Vanaf het prille begin van Windows kent het systeem de startknop. De knop die het startmenu opent, waarin alles van Windows en de computer te vinden is. Bij Windows 8 raakte Microsoft even de weg kwijt en werden startknop en startmenu verbannen. Voortaan moesten gebruikers via een veel omslachtiger weg met tegeltjes en de zogenaamde charms Windows bedienen. Creatieve programmeurs losten dat meteen op door een alternatieve startknop met startmenu te ontwikkelen. Bij Windows 10 is Microsoft van deze dwaling teruggekeerd. Bij Windows 11 zien we kleine wijzigingen aan de startknop, zoals de verhuizing van de knoppen naar het midden van de taakbalk. Maar de startknop werkt nog steeds en eigenlijk weer net zo vriendelijk als voor al die dwalingen. Het startmenu dat daarmee wordt geopend heeft een nieuw maar praktisch jasje, waaruit de irritante live tegels, vol beweging, overbodige informatie en reclame, zijn verbannen en alleen praktische en veelgebruikte zaken alle ruimte krijgen. Heerlijk rustig. De focus van Windows ligt weer op werken met de computer. Alle reclame en andere stoorzenders zijn verdwenen.

Windows afsluiten en de computer (het apparaat) uitzetten zijn eigenlijk een en dezelfde handeling. De computer als elektronisch apparaat wordt automatisch uitgezet nadat Windows is afgesloten. Als u een computer met een los beeldscherm hebt, is het na het uitzetten van Windows, ook raadzaam om het beeldscherm uit te zetten. Dit om stroom te besparen en de geringe kans op doorbranden uit te slui-

ten. Een computer met beeldscherm die samen aanstaan, vergen honderden watt aan stroom, vergelijkbaar met circa vijftig spaarlampen. Laat computer of beeldscherm dus niet onnodig aanstaan, maar sluit de computer af als u gaat koffiedrinken of eten. Dat geeft de computer ook even de tijd om af te koelen. Bovendien is het opnieuw opstarten voor een computer hetzelfde als een flinke nachtrust voor u: een frisse start. Het uitzetten van Windows gaat als volgt. 1 Stuur de muis naar links in de taakbalk en klik op de startknop. Het startmenu.

Het startmenu van Windows 11 verschijnt in beeld. U ziet knoppen die populaire programma’s openen. Onderin liggen enkele belangrijke knoppen, zoals de knop Aan/uit. 2 Klik op Aan/uit. Een klein uitklapmenu toont enkele opties, zoals de Slaapstand, Opnieuw opstarten en (Bijwerken en) Afsluiten. Afsluiten is de opdracht die de computer volledig uit zet.

Aan/Uit.

:: 01 De cockpit van uw pc

TIP

Schermtips verschijnen te pas en te onpas. Soms verdwijnen menuopties onder een schermtip. U kunt net doen of deze schermtip er niet ligt. Windows verplaatst of verwijdert de schermtip als deze in de weg ligt.

3 Klik op Afsluiten (of Bijwerken en afsluiten) om de computer uit te zetten.

Afsluiten.

Updates verwerken.

Windows is snel in afsluiten, althans dat lijkt. Als Windows een zwart beeldscherm toont, is de computer nog lang niet klaar met uitzetten. Eerst moet Windows netjes worden afgesloten en daarna wordt de computer zelf uitgezet. Dit duurt ongeveer een minuut nadat het scherm al op zwart is gesprongen. Hebt u een laptop, wacht dan met het dichtklappen van het beeldscherm tot de lampjes van de laptop uit zijn!