Inhoud 1: Inleiding
1
Over dit boek Leer de basis Achter de muziek aan De absolute basis
2 3 3 5
2: Lichttheorie
7
Stof De omgekeerde kwadratenwet Schaduwverloop Vlaggen Negatieve reflectie Feathering Lensflare Tilt en shift-lenzen of -effecten
8 10 13 16 23 25 30 37
3: De hardware
41
Pc of Mac? Je persoonlijke buddy Meer power is mogelijk Tips om meerdere machines in sync te houden
42 42 45 47
4: De camera
49
Een camera kiezen Video: ja of nee? Gewicht Dubbele kaartslots Lenzen
50 52 52 52 53
5: Tethering
61
Inleiding Bedraad versus draadloos Draadloos werken Kabels en poorten
62 63 64 67
6: Hardware, de verlichting
69
Inleiding Flitsverlichting versus continue verlichting Diafragma ISO
70 71 72 72
v
Focus op Fotografie: Fotograferen in elke situatie Beweging bevriezen Continue verlichting Modifiers en typen licht Alternatief licht Flitsers Lichtplaatsing Gels
7: ContinuĂŻteit en zekerheid
99
Kleurbalans De witbalanskaart De colorchecker Hoe werkt kleur? Camera-instellingen Monitorkalibratie Welke monitor? De lichtmeter Het creatieve excuus Als het misgaat
100 101 102 103 104 107 108 110 111 112
8: Kleine locaties
113
Inleiding De tijdelijke locatie De woonkamer De gestileerde woonkamer als studio
9: De aparte ruimte Een eigen studio Belichting Muren Vloeren
10: Accessoires, kostuums en meubilair Inleiding Maximaliseer je gebruik van accessoires Kostuums Sfeer brengen in een foto Cosplay en larping
11: Creatief met materialen Materialen vinden Achtergronddoeken Autobanden
vi
73 75 77 83 86 89 91
114 117 119 122
127 128 128 129 130
133 134 140 142 144 146
155 156 166 168
Inhoud
12: De grotere ruimtes Huren Anti-kraakpand
169 170 175
13: Je eigen bedrijf
179
Starten Wat wil je nu eigenlijk? Verhuren of delen
180 182 184
14: Je eigen studio: aandachtspunten Locatie Faciliteiten Verduistering De muren, de vloer en het plafond
15: De eigen studio verder inrichten De ruimte zelf Hoofdgedeelte/studioruimte De muren De vloer Het plafond Papier Stroom Kleuren van kabels
16: Muren en achtergronden nader bekeken Opvouwbare achtergronden Verrijdbare muren De laatste tip: denk aan je gezondheid
17: Naar buiten, fotograferen op locatie Inleiding Voorbereiding is alles Achtergronden Flitsers Apparatuur Scouten van de locatie Hardware voor tethering op locatie Back-ups Licht en aanverwante zaken Modifiers, ofwel lichtshapers Powerrr Lenzen
187 188 191 192 193
203 204 206 206 214 220 220 223 225
227 228 234 241
243 244 244 246 246 248 251 259 260 261 264 266 270
vii
Focus op Fotografie: Fotograferen in elke situatie
18: Locatie, locatie, locatie Inleiding Hoe kom je aan locaties? Je bent er Natuurlijk licht versus flits Als het niet helemaal wil Het hotel
19: Belichtingstechnieken op locatie X-Sync-oplossingen De Lume Cube
20: Tips voor locaties
272 272 277 278 279 281
283 284 289
291
Gordijnen Trappen Kleine ruimtes en plekjes Ramen en deuren De flitser plaatsen Rook Wees creatief met standpunten Na de sessie
292 294 296 300 306 308 312 313
21: Zakelijke overwegingen
315
De puntjes op de i Online aanwezigheid Omgang met de klant Warm en koud welkom
Index
viii
271
316 316 320 322
325
Focus op Fotografie: Fotograferen in elke situatie
Over dit boek Voor je ligt het boek Fotograferen in elke situatie. Na het verschijnen van Mastering the model shoot, in Nederland bekend onder de titel Handboek modelfotografie, werd regelmatig gevraagd om een vervolg. Hoewel dat boek eigenlijk al zeer compleet is – ik noem het weleens mijn guide van A-Z over modelfotografie – geef ik hier toch graag gehoor aan. Maar als ik iets doe, dan wil ik eigenlijk wel wat nieuws aanbieden en niet gewoon een herschreven versie van een succesvol boek. Belichtingen en Photoshop zijn boekonderwerpen die het altijd goed doen. Mensen zien de voorbeelden en denken dat als ze dit precies zo nadoen, ze dan ook dezelfde foto’s hebben. De realiteit is vaak radicaal anders. Ze raken daardoor gedemotiveerd en stoppen met een fantastische hobby, om de verkeerde redenen. Vaak zijn de problemen makkelijk op te lossen, met minimale middelen. Dit zette me aan tot het schrijven van Mastering the model shoot en dat maakte het boek ook tot een doorslaand succes. Maar hoe volg je dat op? Het bleef een paar jaar stil waarin ik nadacht over een vervolg. Totdat het idee daar was. Elke workshop die ik geef begint met een zogenoemde Q&A, ofwel vraag-en-antwoordsessie. In deze Q&A-sessies kunnen de cursisten alles vragen wat ze willen. Nu zou je verwachten dat deze vragen heel vaak gaan over belichtingen, het gebruik van een lichtmeter, het werken met een model enzovoort. Die vragen zijn er inderdaad, maar er zijn ook veel andere vragen, zoals ‘Waar moet ik nu eigenlijk fotograferen?’ of ‘Wat als ik nu geen grote studio heb?’ Uit dit soort vragen groeide het idee voor dit boek. In het Handboek modelfotografie ging het voornamelijk over het werken met het model, de belichtingen, Photoshop, styling enzovoort. Hoewel er ook wel wat aandacht was voor locaties, kwam dit naar mijn idee toch te weinig aan bod. Er is immers ook een limiet aan wat je kwijt kunt in een boek. Vandaar de verschijning van dit vervolg, Fotograferen in elke situatie. In dit boek gaan we op zoek naar de beste tips, locaties en oplossingen voor een succesvolle fotoshoot, met als doel om in nagenoeg elke situatie met topfoto’s thuis te komen. Maar voor we beginnen even een opmerking over lichtinstellingen. Ik geloof persoonlijk niet in grafieken voor lichtopstellingen, en wel om de volgende reden. Kijk maar eens naar hoe licht werkt en vooral hoeveel invloed de pose of stand van het model heeft op het eindresultaat. Ik ben van mening dat, hoewel grafieken een leuk startpunt kunnen vormen, ze ook een fout begin kunnen zijn. In dit boek vind je verschillende foto’s waarbij je de lichtopstelling in beeld ziet, als ik denk dat dit belangrijk is voor het verhaal. Bij
2
Hoofdstuk 1: Inleiding andere foto’s krijg je een uitleg over het licht, waar ik persoonlijk veel meer waarde aan hecht.
Leer de basis Het klinkt zo logisch, maar toch merk je dat veel mensen te gemakkelijk over de basis heen stappen. Hoeveel boeken zijn er niet voorbijgekomen die je de mooiste foto’s en lichtopstellingen laten zien, maar nagenoeg geen aandacht geven aan de afstand waarop het licht staat, onder welke hoek en niet te vergeten hoe de nabewerking is gedaan. Een foto is zo veel meer dan alleen maar een lichtdiagram. Een goede foto is een samenwerking tussen het model, de styling, de belichting, de expressie en zo veel meer dat alleen het opsommen van al die onderwerpen al een flink deel van dit boek zou beslaan. De basis van licht is eigenlijk helemaal niet zo moeilijk. Ik geef al heel wat jaren workshops en het probleem zit hem erin dat mensen ‘gaten’ hebben in hun kennis en daardoor bepaalde zaken niet zien. Boeken over lichtopstelling zijn vaak geschreven door mensen die deze kennis wél hebben. Met zo’n boek leer je weliswaar de juiste lichtopstellingen te kiezen, maar je krijgt zelf nooit het exacte effect zoals je ziet in de voorbeeldfoto’s. Alles, maar dan ook letterlijk alles is van invloed op hoe het licht eruitziet. Ik geef een voorbeeld uit een andere passie van mij, gitaar spelen.
Achter de muziek aan H1 foto1
Toen ik in mijn tienerjaren Queen hoorde wist ik het, dit is de band voor mij, en tot op de dag van vandaag klopt dit nog steeds. Queen krijgt het voor elkaar om nagenoeg elke muziekstijl te combineren, maar toch een echte Queen-sound te behouden. Als je interviews bekijkt met de bandleden wordt ook al snel duidelijk waarom. Gitarist Brian May bijvoorbeeld heeft samen met zijn vader zijn eigen gitaar gebouwd. Niet omdat hij dit zo graag wilde, maar omdat er geen geld was voor een nieuwe gitaar en de gitaren die hij gebruikte gewoon niet gaven wat hij wilde. En wat bereikten zij hiermee? Zij wisten uiteindelijk precies hoe een gitaar in elkaar zit en wat elk element doet voor het geluid, en zij deden ook nog wat unieke uitvindingen die de gitaar speciaal maken, zo speciaal dat er zelfs een heel boek over is geschreven.
3
Focus op Fotografie: Fotograferen in elke situatie
Met andere woorden: als je alles weet van het instrument dat je bespeelt, betekent dat automatisch ook dat je nagenoeg direct weet waar het probleem zit als er iets mis gaat. Nu wil dat natuurlijk niet zeggen dat je je eigen camera moet bouwen of je eigen flitser, maar ik wil je wel motiveren om je camera echt van binnen en van buiten te leren kennen. Reset elke week al je settings en vul ze opnieuw in. Op die manier weet je op een gegeven moment feilloos alles in je menu te vinden. Ook qua licht kun je veel meer dan je misschien denkt. Begin ermee om het licht te gebruiken zoals het ontworpen is. Leer het licht kennen zoals de fabrikant het gemaakt heeft, maar trek daarna eens je diffusiepanelen los uit de softbox, combineer je softbox eens met een deflector uit de beauty dish, of kijk bijvoorbeeld wat er gebeurt als je het licht wegdraait van je onderwerp. Alleen op die manier weet je pas echt wat een lichtbron allemaal voor je kan betekenen. Eigenlijk is het heel simpel. Als je je apparatuur van binnen en van buiten kent, en precies weet wat elk onderdeel doet, dan kun je dit zeer creatief gebruiken. Natuurlijk maakt een camera een foto als je op de knop drukt, maar als je weet hoe het licht en de lenzen
4
Hoofdstuk 1: Inleiding werken, dan weet je ook dat je onder bepaalde hoeken enorm mooie lensflares kunt krijgen. Ofwel, een standaardfoto maken kan iedereen die een camera heeft, een mooie foto maken kan iedereen met een beetje basiskennis, maar een echt creatieve superplaat maken…? Dan kan het enorm helpen als je echt snapt hoe de apparatuur werkt. H1 foto2
Maar, hoe kom je zo ver? Het is ondoenlijk om alle theorie voor licht hier in het eerste gedeelte van het boek neer te schrijven. Dat is gelukkig ook niet nodig. Ik zal slechts enkele zaken aanhalen die mijns inziens vitaal zijn voor een goede start (lees: serieuze start, want er is veel meer), en ik denk dat je met die kennis absoluut in staat zult zijn om verder door te bouwen.
De absolute basis Door de jaren heen heb ik één ding geleerd. Het menselijk brein kan niet te veel tegelijk onthouden. Laat ik dat eens zo omschrijven. Als je iets moet leren dat uit honderd pagina’s platte tekst bestaat, dan is dat veel moeilijker dan hetzelfde leren via een stripboek waarin situaties worden uitgelegd of een video waarin datzelfde wordt getoond. We zijn enorm goed in het leggen van verbanden, via ezelsbruggetjes of visualisatie. Met andere woorden: als je de basis van iets kent, dan kun je er zelf dingen mee verzinnen en
5
Focus op Fotografie: Fotograferen in elke situatie misschien wel honderd oplossingen vinden, terwijl je misschien maar tien oplossingen zou kunnen onthouden als je de basis niet kent. Met licht werkt het exact hetzelfde. Ik kan je overladen met theorie voor specifieke toepassingen, of lichtopstellingen voor speciale situaties, maar wat ik je dan feitelijk leer is eigenlijk alleen van toepassing op die specifieke situatie. Dan moet ik er eigenlijk ook bij vertellen op hoeveel cm de flitser stond, onder welke hoek, welke modifier er gebruikt is enzovoort, anders krijg je niet exact dezelfde foto (als dat al mogelijk is). Natuurlijk snap je zelf wel dat je hier weinig aan hebt. Het is daarom veel belangrijker om de basis te snappen. Met die kennis kun je zelf relatief gemakkelijk naar een foto kijken en in negentig procent van de gevallen zul je heel dicht bij het eindresultaat kunnen komen, of in ieder geval snappen wat er mist. Laten we dus het boek beginnen met de lichttheorie die volgens mij essentieel is. En ik kan de pro’s maar ÊÊn advies geven: sla dit gedeelte absoluut niet over. H1 foto3
6
Lichttheorie
In dit hoofdstuk: • • • • • • • •
Stof De omgekeerde kwadratenwet Schaduwverloop Vlaggen Negatieve reflectie Feathering Lensflare Tilt en shift-lenzen of -effecten
Focus op Fotografie: Fotograferen in elke situatie
Stof Eén ding dat ik absoluut eerst moet vermelden is het effect van de aanwezigheid van stof. Dit is belangrijk omdat je dit effect in veel foto’s terug ziet komen en je je misschien afvraagt waar die leuke, gekke, mooie of lelijke vlekjes vandaan komen. Ik ben zelf allergisch voor stof en dan verwacht je misschien dat ik alle vormen van stof zo veel mogelijk probeer te vermijden. Dat is ook zo, maar er is één plek waar ik absoluut stof wil hebben en dat is op de lens. Terwijl veel mensen elke dag met doekjes bezig zijn om hun lenzen zo schoon mogelijk te houden, doe ik dat zelden, alleen als het echt moet. Mijn andere apparatuur is in spic en span-conditie, maar mijn lenzen zijn altijd voorzien van een beetje stof. Je ziet dit effect dan ook op veel foto’s in dit boek. De reden daarvoor is heel simpel, vandaar dat dit ook meteen de eerste tip is. Als we normaal fotograferen hebben we eigenlijk geen last van stof op de lens, het stof zal de foto niet zichtbaar negatief aantasten. Maar als we licht op de lens laten vallen verandert dat verhaal volledig. Nu gaan de stofdeeltjes wel meewerken en die geven mijns inziens enorm fraaie effecten. Hoe meer je speelt met het diafragma, des te meer of minder kun je dit effect manipuleren. In extreme gevallen ziet het effect er zo uit (foto 1), maar meestal is het veel subtieler (foto 2), en bij foto 3 is het echt tijd om de lens schoon te maken.
Foto 1.
8
Focus op Fotografie: Fotograferen in elke situatie H2 foto3.jpg foto1 foto2.jpg In mijn optiek helpt het stof voor net dat extra beetje sfeer in de foto. Uit ervaring weet
ik dat veel mensen het in Photoshop toevoegen en daarmee de volledige controle hebben over waar en hoe het eruitziet. Maar, en ik hoop dat ik niemand hiermee beledig, ik vind het zelf gewoon veel mooier en echter om het in de camera al voor elkaar te krijgen. Op de een of andere manier zitten er dan in de foto’s zo veel kleine nuances en verschillen, die er heel anders uitzien dan wanneer ik die in Photoshop toevoeg. Het nadeel is wel dat ze soms net vallen op een plek waar je het juist niet wilt. Ja, dat is dan het risico. Na deze tip gaan we nu door naar de lichttheorie. De eerste regel van licht is waarschijnlijk de meest bekende regel van allemaal: de omgekeerde kwadratenwet.
De omgekeerde kwadratenwet De omgekeerde kwadratenwet schrijft voor dat licht afvalt over een afstand. In een moeilijke omschrijving: De intensiteit van licht of andere lineaire golven uit een puntbron (energie per oppervlakteeenheid haaks op de bron) is omgekeerd evenredig met het kwadraat van de afstand tot de bron. Een voorwerp dat tweemaal zover weg staat ontvangt in dezelfde tijd maar een kwart van de energie. Maar wat betekent dit eigenlijk? Het wordt hopelijk duidelijker als we dit visualiseren. Op de foto boven (pagina hiernaast) zie je een lichtbron op een redelijke afstand van het model. Zoals je ziet wordt een groot gedeelte van het model verlicht, maar ook een gedeelte van de achtergrond. H2 foto4 foto5
Op de tweede foto (onder) zie je een lichtbron die zeer dicht op het model staat. Je ziet nu een duidelijk verschil: het model is correct belicht, maar het licht verliest zo snel de energie dat de achtergrond (die op gelijke afstand staat) totaal geen licht meer vangt en dus enorm donker wordt neergezet. Wat is het voordeel hiervan? Het wordt gemakkelijker als je de omgekeerde kwadratenwet begrijpt. Met die informatie kun je, door de afstand van de lichtbron naar het model te verplaatsen, exact bepalen welke gedeeltes van het model verlicht worden en waar het licht ‘afvalt’ en kun je tegelijkertijd ook bepalen of er meer of minder licht op de achtergrond valt. Natuurlijk werkt dit niet alleen door de afstand van de lichtbron tot het model te veranderen, maar ook door de afstand van het model tot de achtergrond aan te passen. Met andere woorden, dit is zonder enige twijfel de meest krachtige tool die een fotograaf heeft.
10
Hoofdstuk 2: Lichttheorie
11
Focus op Fotografie: Fotograferen in elke situatie Daarnaast werkt de afstand van de lichtbron tot het model ook anders. Elke lichtbron heeft immers ‘afstraalgedrag’. Ik gebruik zelf bijvoorbeeld graag grids, wat betekent dat ik de lichtstraal feitelijk smaller maak: hoe dikker/nauwer het grid, hoe meer het licht gericht wordt. Op de foto’s hierna zie je dat verschil in de praktijk. Op de eerste foto zie je de lichtbron op een redelijke afstand van het model. Niet alleen het model is correct belicht, maar ook veel van de achtergrond.
H2 foto8
Als we de lichtbron nu dichterbij zetten zie je direct dat er een soort vignet om het model ontstaat. Hierdoor trek je meteen meer aandacht naar je model. Natuurlijk kun je dit later in Photoshop toevoegen, maar geloof me, dat ziet er toch echt anders uit.
H2 foto9
In dit geval gebruik ik een beauty dish met een grid, maar het werkt op dezelfde manier met alle lichtbronnen. Plaats de lichtbron dichterbij, dan krijg je wat meer contrast in het beeld, het licht valt sneller af achter het model en omdat de lichtstraal ook beperkter wordt (minder wijd), krijg je een mooie vignetvorming op de achtergrond.
12