Issuu

Michaël Van Droogenbroeck Ewald Pironet FINANCIEEL FIT ANG JE HELE LEVEN L

Verstandig investeren in de eerste, tweede en derde helft van je leven

Voorwoord. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 HOOFDS TUK 1

Waarom je het best verstandig omgaat met je geld 1.1 1.2 1.3

Wat weet jij van geldzaken? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 Wat is je beleggersprofiel? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 Intermezzo: wat zegt de theorie van de efficiënte portefeuille? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 1.4 Wat zijn je financiële behoeften?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 1.5 Hoeveel moet je sparen?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 1.6 Maakt geld gelukkig? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 1.7 Hebben rijke landen gelukkige inwoners? . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 1.8 Betekent rijker ook gelukkiger? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 1.9 Zijn we gelukkiger dan onze ouders? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 1.10 Zijn we gelukkiger als we meer verdienen dan onze buren? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 1.11 Hoe gelukkig zijn de Belgen? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 1.12 En nu opnieuw: maakt geld gelukkig? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53

Deel 1: Investeren in de eerste helft van je leven HOOFDS TUK 2

Eerste keer sparen 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8

Pamperrekening, babyrekening of jongerenspaarrekening?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 Wat zijn de troeven van het spaarboekje?. . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 Wat brengt een spaarboekje op? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 Wat doet inflatie met je spaargeld? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69 Meer rendement dan op een spaarboekje?. . . . . . . . . . . . . . . . . 73 Pamperbeursrekening in plaats van pamperspaarrekening?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75 Tijd voor een eerste eigen zichtrekening?. . . . . . . . . . . . . . . . . . 77 Wat met de zichtrekening als je op eigen benen staat? . . . . . . . 79

HOOFDS TUK 3

Eerste keer een eigen budget 3.1 3.2 3.3 3.4

Waarom is studentenarbeid zo populair? . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 Hoe werkt dat, studentenwerk? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 Hoeveel verdien ik als student? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 Moet ik belastingen betalen? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92

HOOFDS TUK 4

Eerste keer loon (en opslag en soms ontslag) 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9

Wat mag je verwachten van je eerste loon?. . . . . . . . . . . . . . . . . 97 Wat is de waarde van je diploma? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 Hoe onderhandel je over loon? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 Wat met extralegale voordelen?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 Wat is het verband tussen loon en anciënniteit? . . . . . . . . . . . 115 Wat als je ontslag krijgt of neemt? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 Wat is de rol van uitzendarbeid? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 Je eigen baas worden?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 En wat met een basisloon?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133

HOOFDS TUK 5

Eerste keer belastingen betalen 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 5.8

Hoe moet je je belastingaangifte invullen?. . . . . . . . . . . . . . . . 139 Hoe worden de belastingen berekend? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 Hoe zit het met belastingverminderingen?. . . . . . . . . . . . . . . . 144 Hoeveel belastingen moet je uiteindelijk betalen?. . . . . . . . . . 149 Zijn er nog andere belastingen?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 Wat? Ook nog lokale belastingen?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 Oh! En ook nog sociale bijdragen? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160 En waar gaat al dat belastinggeld naartoe?. . . . . . . . . . . . . . . . 164

HOOFDS TUK 6

Eerste keer huren, kopen of bouwen (en lenen) 6.1 6.2 6.3 6.4

Hoeveel levert hotel mama op? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170 Wat doen we: huren, kopen of bouwen? . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176 Wat is de correcte prijs? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179 Is een eigen woning interessanter dan huren?. . . . . . . . . . . . . 181

6.5

Welke kosten komen er nog bij als ik een grond of huis koop?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185 6.6 Hoe betaal je een eigen woning? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 6.7 Waarom moet je bij een lening ook een schuldsaldoverzekering nemen?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 6.8 Hoeveel kun je lenen?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 6.9 Waar leen je het voordeligst? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 6.10 En hoe betaal je een renovatie? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198 6.11 En als we nu eens gingen samenwonen?. . . . . . . . . . . . . . . . . . 201

HOOFDS TUK 7

Eerste keer samenwonen en trouwen (en scheiden) 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 7.6 7.7 7.8

Eerste keer samenwonen? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 Wat verandert wettelijk samenwonen? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207 Is trouwen de kers op de taart? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 Is de mooiste dag ook de duurste dag? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211 Wat als het verkeerd loopt?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215 Kan scheiden ook zonder financieel lijden?. . . . . . . . . . . . . . . 218 Moet je alimentatie betalen? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220 Betalen singles altijd meer? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222

HOOFDS TUK 8

Eerste kind (en tweede, derde…) 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7 8.8

Wat kost een bevalling en wat stelt het startbedrag voor?. . . . 228 Wat zit er in het groeipakket en de schoolbonus? . . . . . . . . . . 231 Welke extra toeslagen bestaan er?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 232 Waarom zijn kinderen goed voor je belastingen?. . . . . . . . . . . 234 Hoeveel kost studeren?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 236 Wat als ik de studies van mijn kind niet kan betalen? . . . . . . . 241 Geef je zakgeld aan je kind?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244 Kost een kind echt een huis? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 246

HOOFDS TUK 9

Eerste keer geld uitgeven 9.1 9.2 9.3

Toch geen jaarbegroting en huishoudboekje zeker?. . . . . . . . 254 Hoe pijnlijk is in het rood gaan? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260 Is lenen tegen nul procent echt gratis? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263

9.4

Wat is het gevaar van periodieke uitgaven en abonnementen? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 266 Waaraan geven we ons geld uit?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 Wat kost een huisdier? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 276 Intermezzo: wat is de index? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278 Hoe bespaar je veel geld tijdens het winkelen?. . . . . . . . . . . . . 280 Wat? Bestaan er dieven?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285

9.5 9.6 9.7 9.8 9.9

HOOFDS TUK 1 0

Eerste keer verzekeren 10.1 Waarom moet je je verzekeren? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291 10.2 Dekt een autoverzekering altijd je schade?. . . . . . . . . . . . . . . . 294 10.3 Is een woonverzekering meer dan alleen maar een brandverzekering?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 299 10.4 Ook een familiale verzekering als je geen kinderen hebt?. . . . 303 10.5 Moet er een reisverzekering mee in de koffer?. . . . . . . . . . . . . 305 10.6 Geeft een rechtsbijstandsverzekering recht op recht?. . . . . . . 308 10.7 Is mijn babysit huispersoneel (en moet ik die verzekeren)?. . 310 10.8 Verzacht een hospitalisatieverzekering de financiële pijn van ziek zijn?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313 10.9 Zijn er ook overbodige verzekeringen?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315 10.10 Zie je door de bomen nog het verzekeringsbos? . . . . . . . . . . . 319

Deel 2: Investeren in de tweede helft van je leven HOOFDS TUK 11

Spaarboekje 11.1 11.2 11.3 11.4 11.5

Waarom is het spaarboekje zo populair?. . . . . . . . . . . . . . . . . . 327 Hoe werkt het spaarboekje?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 329 Hoe wordt de rente bepaald? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 331 Hoeveel rente krijg je? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 332 Wat is het gevaar van inflatie? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337

HOOFDS TUK 1 2

Eigen woning 12.1 Huisje-boompje-beestje voor iedereen? . . . . . . . . . . . . . . . . . . 344 12.2 De beste investering ooit? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 346

12.3 Welke extra investeringen zijn nodig? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 353 12.4 Altijd hoger en hoger? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355 12.5 Het huis verkopen?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 359 HOOFDS TUK 1 3

Tweede verblijf of vastgoed om te verhuren 13.1 13.2 13.3 13.4 13.5 13.6 13.7 13.8

Wat is het dubbele rendement bij vastgoed?. . . . . . . . . . . . . . . 365 Hoeveel bedragen de kosten?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 366 Wat maakt investeren in vastgoed interessant? . . . . . . . . . . . . 369 Hoe bereken je het rendement?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 370 De investering waard?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373 Beleggen in papieren bakstenen? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 376 Of een vaste stek in het buitenland? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 378 Nog exotischer?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381

HOOFDS TUK 1 4

Aandelen 14.1 14.2 14.3 14.4 14.5 14.6 14.7 14.8

Wat leren Fortis en Lernout & Hauspie?. . . . . . . . . . . . . . . . . . 386 Wat is een aandeel?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 388 Hoeveel bedragen de kosten?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391 Wanneer ben ik aandeelhouder?.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393 Wanneer verkoop ik? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 395 Alle eieren in één mand?.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 396 Een fonds? Of een holding?.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 402 Beleggen vanuit de hangmat?.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 405

HOOFDS TUK 1 5

Van crowdfunding over win-win tot coöperaties 15.1 15.2 15.3 15.4 15.5

Crowdfunding is dus schooien in stijl?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 409 Is crowdfunding ook een fun ding?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 412 Crowdfunding op steroïden. Op wát? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 414 Wie wint bij win-win? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 416 En wat met coöperatieve aandelen?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 417

HOOFDS TUK 16

Obligaties 16.1 Zijn obligaties alleen voor platbroeken?. . . . . . . . . . . . . . . . . . 422

16.2 Waarom zijn ze soms geliefd en worden ze soms uitgespuwd?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 425 16.3 Is een staatsbon opnieuw interessant? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 427 16.4 Waarom is het zo vaak aanschuiven voor bedrijfsobligaties?. 430 16.5 Wat is het nut van ratingbureaus? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 432 16.6 Hoe een obligatie kopen en wat moet dat kosten?. . . . . . . . . . 436 16.7 Welk type obligatie past bij jou?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 439 HOOFDS TUK 17

Vreemde munten 17.1 17.2 17.3 17.4 17.5

Hoe wordt het spel van de wisselkoersen gespeeld? . . . . . . . . 443 Hoe spaar en beleg je in vreemde valuta? . . . . . . . . . . . . . . . . . 447 Wat is de truc van de bitcoin en andere cryptovaluta?. . . . . . . 450 Wat leert de tulpenmanie je? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 455 Waarom mag je het piramidespel of ponzischema nooit vergeten? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 459

HOOFDS TUK 1 8

Goud en andere grondstoffen 18.1 18.2 18.3 18.4 18.5 18.6

Waarom is goud koning? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 467 Blinkt goud altijd?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 469 Wat heeft de wet van vraag en aanbod met goud te maken?. . . 470 Wat zeggen de goudkevers? En hun tegenstanders? . . . . . . . . 471 Hoe investeren in goud?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 475 Nog (grond)stof om over na te denken?.. . . . . . . . . . . . . . . . . . 476

HOOFDS TUK 1 9

Kunst en andere passionele investeringen 19.1 Is kunst kopen een kunst? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 482 19.2 Wat is het risico van verliefd worden?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 485 19.3 Wat is een kunstwerk waard?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 489 HOOFDS TUK 20

Levensverzekeringen 20.1 Ken je nog het roze konijn? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 500 20.2 Wat is typisch aan Tak21?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 501 20.3 Wat is typisch aan Tak23?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 505

20.4 Is Tak44 werkelijk Tak21 + Tak23?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 508 20.5 Hoe past een levensverzekering in je vermogensplanning? . . 509 HOOFDS TUK 21

Investeren in de mensheid en in jezelf 21.1 Euh, investeren in de mensheid?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 512 21.2 Euh, investeren in jezelf?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 515

Deel 3: Investeren in de derde helft van je leven HOOFDS TUK 22

Het wettelijk pensioen 22.1 22.2 22.3 22.4 22.5 22.6 22.7

Wanneer gaan we met pensioen?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 525 Hoeveel bedraagt het wettelijk pensioen?. . . . . . . . . . . . . . . . . 529 Hoeveel bedraagt het wettelijk pensioen nu concreet? . . . . . . 534 Moet je belastingen betalen als je met pensioen bent? . . . . . . 538 Wat gebeurt er met je pensioen na een echtscheiding? . . . . . . 539 Wat gebeurt er met je pensioen als je partner overlijdt? . . . . . 540 Wat is de inkomensgarantie voor ouderen? . . . . . . . . . . . . . . . 543

HOOFDS TUK 23

Het extra pensioen 23.1 Hoe interessant is een aanvullend pensioen?. . . . . . . . . . . . . . 546 23.2 Hoeveel belastingen moet je betalen op je aanvullend pensioen? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 549 23.3 Wat met je aanvullend pensioen na een scheiding?. . . . . . . . . 551 23.4 Wat met je aanvullend pensioen als je vroegtijdig overlijdt?. . 552 23.5 Kun je ook zelf een aanvullend pensioen bijeensparen?. . . . . 554 23.6 Hoe interessant zijn langetermijnsparen en pensioensparen? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 557 23.7 Kunnen de tweede en derde pensioenpijler de inkomensval opvangen? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 560 HOOFDS TUK 2 4

Werken na je pensioen 24.1 Hoeveel gepensioneerden werken er?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 566 24.2 Hoeveel mag je bijverdienen?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 568

24.3 Hoe kun je bijverdienen? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 570 24.4 Hoeveel belastingen moet je betalen als je werkt en met pensioen bent? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 572 24.5 En wat met vrijwilligerswerk? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 574 24.6 Hoe draait de nv Oma en Opa?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 577 HOOFDS TUK 25

De voordelen van ouder worden 25.1 25.2 25.3 25.4 25.5 25.6 25.7 25.8 25.9

Op welke voordelen heb je recht? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 582 Meer sporten, meer bewegen, meer cultuur?. . . . . . . . . . . . . . 582 Waarom niet investeren in jezelf? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 584 Bij welke seniorenorganisaties kun je je aansluiten?. . . . . . . . 585 Misschien eindelijk rustig met vakantie gaan?. . . . . . . . . . . . . 587 Wat kost overwinteren? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 588 Zelf met de auto rijden of je laten rijden?. . . . . . . . . . . . . . . . . 592 Hoeveel korting kun je genieten op het openbaar vervoer? . . 594 Op welke sociale tarieven heb je misschien recht?. . . . . . . . . . 596

HOOFDS TUK 26

De prijs van ouder worden 26.1 26.2 26.3 26.4 26.5

Wat zijn de meest voorkomende ouderdomsziekten? . . . . . . . 601 Wat is de kostprijs van een behandeling?. . . . . . . . . . . . . . . . . 604 Moet je alle kosten zelf betalen? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 610 Is een hospitalisatieverzekering nuttig?. . . . . . . . . . . . . . . . . . 611 Wat met andere verzekeringen tegen hoge gezondheidskosten? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 613 26.6 Hoe zit het met je mentale gezondheid?. . . . . . . . . . . . . . . . . . 615

HOOFDS TUK 27

Als je huis te groot wordt 27.1 27.2 27.3 27.4 27.5 27.6

Hoe wonen zestigplussers? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 620 Is je woning nog betaalbaar? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 622 Is je woning nog geschikt?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 624 Eerst verkopen of eerst kopen? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 627 Hoe verkoop je een woning (en wat brengt het op)?. . . . . . . . 628 Is een verkoop op lijfrente interessant? . . . . . . . . . . . . . . . . . . 633

HOOFDS TUK 28

Kleiner gaan wonen 28.1 28.2 28.3 28.4 28.5 28.6 28.7 28.8

Hoe koop je een woning of appartement?. . . . . . . . . . . . . . . . . 638 Wat als je een nieuw huis of appartement koopt?. . . . . . . . . . . 643 Kun je nog lenen op oudere leeftijd?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 645 Intrekken bij de kinderen?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 646 Is een zorgwoning een optie?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 649 En als we nu eens in groep gingen wonen?. . . . . . . . . . . . . . . . 652 Wat doe je met al je spullen?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 654 Hoe verhuis je zonder zorgen?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 656

HOOFDS TUK 29

Thuis ouder worden met wat hulp 29.1 29.2 29.3 29.4 29.5 29.6

Wie helpt je aan hulp en zorg?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 666 Welke hulpmiddelen zijn er? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 668 Waar krijg je financiële tegemoetkomingen?. . . . . . . . . . . . . . 670 Wat is mantelzorg? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 673 Waar vind je professionele hulp?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 675 Kom je in aanmerking voor een persoonsvolgend budget of een zorgbudget? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 682

HOOFDS TUK 30

Als het thuis niet meer kan 30.1 30.2 30.3 30.4 30.5 30.6

Zou een assistentiewoning iets voor jou zijn? . . . . . . . . . . . . . 691 Hoeveel betaal je in een assistentiewoning?. . . . . . . . . . . . . . . 692 Zou een woonzorgcentrum iets voor jou zijn?. . . . . . . . . . . . . 695 Hoeveel betaal je in een woonzorgcentrum? . . . . . . . . . . . . . . 701 Hoe betaalbaar is een woonzorgcentrum? . . . . . . . . . . . . . . . . 704 Wat als je de factuur van het woonzorgcentrum niet kunt betalen?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 707

HOOFDS TUK 31

Als het nog moeilijker wordt 31.1 Waarom zijn doorlopende opdrachten en domiciliëringen nuttig? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 712 31.2 Waarom is een zorgvolmacht nuttig?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 713

31.3 Wat als er niets is geregeld en je wilsonbekwaam bent?. . . . . . 716 31.4 Hoe kun je je beschermen tegen financiële mishandeling?. . . 718 HOOFDS TUK 32

Als het einde nadert 32.1 32.2 32.3 32.4 32.5 32.6

Hoe oud worden we en waaraan sterven we? . . . . . . . . . . . . . . 723 Hoe houd je de regie van je leven tot het einde in handen?. . . 725 Wat als je zelf over je levenseinde wilt beslissen?. . . . . . . . . . . 730 Hoeveel kost een uitvaart? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 732 Heeft een uitvaartverzekering zin? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 734 Wat na het overlijden van je partner? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 737

HOOFDS TUK 33

Nalaten aan anderen 33.1 Wie erft wat? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 744 33.2 Wat als je zelf je erfenis wilt regelen? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 749 33.3 Hoe stel je een testament op?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 751 33.4 Wanneer stel je het best een testament op?. . . . . . . . . . . . . . . . 754 33.5 Moet je een erfenis aanvaarden? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 756 33.6 Hoeveel erfbelasting moeten je erfgenamen betalen?. . . . . . . 757 33.7 Waarom is schenken tijdens het leven zo populair?. . . . . . . . . 761 33.8 Hoe gebeurt een schenking van roerende goederen?. . . . . . . . 763 33.9 Hoe gebeurt een schenking van onroerende goederen? . . . . . 766 33.10 Wat als de liefde over is?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 767 Nawoord. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 771 Figuren. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 783 Trefwoorden. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 797

HOOFDSTUK 1

Waarom je het best verstandig omgaat met je geld Mocht het nodig zijn, dan eerst en vooral deze verduidelijking: nee, geld is niet alles in het leven. Dat staat zelfs los van de vraag of geld überhaupt gelukkig maakt, een vraag die we verderop in dit hoofdstuk proberen te beantwoorden. Uiteraard zijn er heel wat immateriële dingen die van een heel andere orde zijn: gezondheid, vriendschap, liefde. Maar dat neemt niet weg dat geld ook een belangrijke rol speelt. Dat is net waar ons boek over gaat: op welke manier geld in alle fasen van je leven een rol speelt, en vooral hoe je daar op een verstandige manier mee kunt omgaan.

1.1 Wat weet jij van geldzaken? Laten we beginnen met een korte quiz, altijd leuk. Hieronder volgen negen meerkeuzevragen over diverse financiële onderwerpen. Ze komen uit een vragenlijst die werd opgesteld door Wikifin, een overheidsinitiatief dat iedereen in ons land wil helpen met betrouwbaar en onafhankelijk advies over geldzaken. Duid het juiste antwoord aan, of neem pen en papier en noteer het. Aan het einde van dit hoofdstuk vind je de juiste antwoorden met een woordje uitleg (zie bladzijde 55). Hier gaan we:

Je leent 300 euro aan een vriend en je zult één jaar later 300 euro terugkrijgen. De inflatie bedraagt dat jaar 2 procent, dus de index stijgt met 2 procent. Je zult… a. Meer kunnen kopen met die 300 euro dan vandaag. b. Hetzelfde kunnen kopen. c. Minder kunnen kopen met die 300 euro. d. Ik weet het niet.

Je stort op 1 januari 100 euro op een spaarrekening die 2 procent intrest opbrengt. Je stort een volledig jaar niets meer bij en haalt niets meer van je rekening. Hoeveel zal er na één jaar op je rekening staan? a. Minder dan 102 euro. b. 102 euro. c. Meer dan 102 euro. d. Ik weet het niet.

Je laat je spaarrekening uit vraag 2 (jaarlijkse intrest 2 procent) gedurende vijf jaar onaangeroerd, dus je doet geen nieuwe stortingen of je haalt niets af. Hoeveel zal er na vijf jaar op je spaarrekening staan? a. Minder dan 110 euro. b. 110 euro. c. Meer dan 110 euro. d. Ik weet het niet.

De waarde van je beleggingen stijgt met 200 procent. Is de waarde dan… a. Verdubbeld. b. Verdrievoudigd. c. Maal 200 gegaan. d. Ik weet het niet.

Wat is een obligatie? a. Een deel van een lening die door een onderneming of door een overheid wordt uitgegeven. b. Een deel van het kapitaal van een onderneming. c. Een deel van een beleggingsfonds. d. Ik weet het niet.

Bij welk van de volgende hypothecaire kredieten met een hoge vaste rentevoet zul je op het einde van de lening het meest intresten hebben betaald? a. Een lening op tien jaar met een maandsom van 500 euro. b. Een lening op vijftien jaar met een maandsom van 400 euro. c. Een lening op twintig jaar met een maandsom van 300 euro. d. Ik weet het niet.

Wat is een dividend? a. Het bedrag waarmee de koers van een aandeel is gestegen in één jaar tijd. b. De winst van een onderneming. c. Het gedeelte van de winst van een onderneming dat aan de aandeelhouders wordt uitbetaald. d. Ik weet het niet.

Mark heeft 50.000 euro gespaard en laat die twintig jaar lang onder de matras liggen. In die twintig jaar bedraagt de inflatie gemiddeld 2,5 procent per jaar. Hoeveel zal Mark met die 50.000 euro over twintig jaar kunnen kopen in euro’s van vandaag? a. Ongeveer 40 procent minder dan nu. b. Evenveel. c. Ongeveer 40 procent meer dan nu. d. Ik weet het niet.

De bank waarschuwt je met een e-mail dat jouw paswoord en code voor de onlinezichtrekening te gemakkelijk zijn en dus niet fraudeveilig. Wat doe je? a. Je gaat na of de e-mail een virus bevat. b. Je vult het onlineantwoordformulier van de bank volledig in, want je wilt jouw paswoorden 100 procent veilig maken. c. Je gaat niet in op de e-mail. d. Ik weet het niet.

Klaar. Is het een beetje gelukt? Kijk aan het eind van het hoofdstuk na of je antwoorden juist zijn. Als het resultaat wat zou tegenvallen, is dat niet erg. Na het lezen van dit boek zal het ongetwijfeld veel beter gaan. In elk geval is het van groot belang dat je voldoende van geldzaken weet en in de praktijk kunt toepassen om volwaardig en succesvol aan de samenleving te kunnen deelnemen. Anders gezegd: je moet voldoende financieel geletterd zijn. Dan gaat het niet alleen over financiële kennis, maar ook over financieel gedrag en financiële attitude. Financiële kennis betekent dat je weet wat rente en inflatie zijn, het begrip ‘samengestelde intrest’ kunt uitleggen, de risico’s van een spaarrekening en aandelen kunt vergelijken enzovoort. Financieel gedrag gaat over hoe je omgaat met geld: denk je lang na voor je iets aankoopt? Betaal je je rekeningen op tijd? Controleer je geregeld je bankrekeningen? Ga je lenen om het einde van de maand te halen? Ben je een actieve spaarder? Maak je een budget op? Plan je je geldzaken op lange termijn? Vergelijk je hoeveel iets kost en opbrengt? Enzovoort. 23

Financiële attitude is ook belangrijk: hoe sta je tegenover geld? Leef je van dag tot dag? Geeft het meer voldoening om het geld te laten rollen dan om het te sparen voor later? Hoe staat het met die financiële geletterdheid in ons land? Er zijn verscheidene studies die de financiële geletterdheid van de volwassenen bestuderen, en dan scoren we in België en zeker in Vlaanderen vrij goed. Maar ook hier zijn er uitzonderingen: laaggeschoolde alleenstaande werklozen, mensen met een laag inkomen en personen die weinig financiële producten hebben, schieten tekort qua financiële geletterdheid. Opvallend is dat vrouwen minder financieel geletterd zijn dan mannen, iets wat trouwens internationaal het geval is, zowel in ontwikkelde als in ontwikkelingslanden. In de belangrijkste ontwikkelde landen neemt de financiële geletterdheid toe met de leeftijd, en dat tot rond de middelbare leeftijd. Andere interessante gegevens komen uit een enquête die Wikifin hield onder de Belgen ouder dan achttien jaar over hun kennis van geldzaken. Wat blijkt? De peiling bevestigt dat vrouwen minder kennis hebben van geldzaken dan mannen: 68 procent van de mannen had minstens vijf van de zeven vragen juist, tegenover 52 procent van de vrouwen. Er werd ook een opdeling gemaakt volgens leeftijd, en dan zijn het vooral de dertigminners en zeventigplussers die opvallen: zij hebben duidelijk minder financiële kennis dan de andere leeftijdsgroepen. Bij de 30- tot 39-jarigen en de 40- tot 49-jarigen ligt die kennis duidelijk hoger (zie figuur 1).