JOËL DE CEULAER
DE BRIEVEN 2019 — 2022
Beste Joël
9
— Door Guillaume Van der Stighelen
DE BRIEVEN Dag lieve Anna-Maria 13 Beste Gwendolyn Rutten 16 Beste Joke Schauvliege 19 Beste Theo Francken 22 Beste Dirk De Wachter 25 Beste Koen Geens 28 Beste Jean-Claude Juncker 31 Beste Wim Slabbinck 34 Beste Wouter Beke 37 Beste Bart De Wever 40 Beste Gert Verhulst 43 Beste Ben Weyts 46 Sire 49 Beste Corneel van Oosterweel 52 Beste John Crombez 55 Beste Willem-Frederik Schiltz 58 Beste James Cooke 61 Beste kiezer 64 Beste Tom Van Grieken 67 Beste Lorin Parys 70 Beste Wouter Beke 73 Beste Meyrem Almaci 76 Beste Rik Torfs 79 Majesteit 82 Beste Dominique Leroy 85 Beste Conner Rousseau 88
Beste Hendrik Bogaert 91 Beste Naya 94 Beste Bart Somers 97 Beste Assita Kanko 100 Beste Nadia Sminate 103 Beste Davy Parmentier 106 Beste Servais Verherstraeten 109 Beste Maike Wijnants 112 Beste Peter Goossens 115 Beste Dries Van Langenhove 118 Beste Zuhal Demir 121 Beste Jeff Hoeyberghs 124 Beste Bart De Wever 127 Beste Michael Freilich 130 Beste Jan Jambon 133 Beste Bart Tommelein 136 Beste Marc Coucke 139 Beste haatzaaier 142 Majesteit 145 Beste Wouter Beke 148 Beste Luc Tuymans 151 Beste Paul Magnette 154 Beste Strangers 157 Beste Lotte Vanwezemael 160 Beste coronavirus 163 Beste mondmasker 166
Beste Damiaan Denys 169 Beste Marc Van Ranst 172 Beste Els Ampe 175 Beste Theo Francken 178 Liefste katje Lee 181 Beste Conner Rousseau 184 Beste Sihame El Kaouakibi 187 Beste Sophie Wilmès 190 Beste Siegfried Bracke 193 Beste Geert Hoste 196 Beste Jean-Marie Dedecker 199 Beste Jan Jambon 202 Beste Pieter De Crem 205 Beste Reuzegommers 208 Beste Eveline 211 Beste Bart De Wever 214 Beste Etienne Vermeersch 217 Beste Kristof Calvo 220 Beste Martine Tanghe 223 Beste Lieven Annemans 226 Beste Donald Trump 229 Beste Ben Weyts 232 Beste Johan Van Overtveldt 235 Beste Erik Van Looy 238 Beste Dries Van Langenhove 241 Beste Frank Vandenbroucke 244 Beste Jezus Christus 247 Beste Jos D’Haese 250 Beste Jos Hermans 253 Beste Trump-sjamaan 256 Beste Kaat Bollen 259 Beste Jonagoldman 262 Beste Bart De Wever 265 Beste Dirk De Wachter 268
Beste Peter Van Den Begin 271 Beste Gert Verhulst 274 Beste Tom Lanoye 277 Beste Erika Vlieghe 280 Beste Johan Bonny 283 Beste Herman Brusselmans 286 Beste Sihame El Kaouakibi 289 Beste Marc Van Ranst 292 Beste Kristien Hemmerechts 295 Beste Veerle Heeren 298 Beste Frank Vandenbroucke 301 Beste Hilde Crevits 304 Beste Dany Verstraeten 307 Beste Vlaamse Leeuw 310 Beste Carl Devos 313 Beste Corneel van Oosterweel 316 Beste Karl Vannieuwkerke 319 Beste Sammy Mahdi 322 Beste Joachim Coens 325 Beste Bart Somers 328 Beste Rik Torfs 331 Beste Koen Kennis 334 Beste antivaxer 337 Beste Gwendolyn Rutten 340 Beste studentenschacht 343 Beste Patrick Lefevere 346 Beste Anuna De Wever 349 Beste Els Clottemans 352 Beste Dina Tersago 355 Beste Joachim Coens 358 Beste Ben Weyts 361 Beste Tinne Van der Straeten 364
Beste Zuhal Demir 367 Beste Peter Adriaenssens 370 Beste Sarah Melis 373 Beste Ben Weyts 376 Beste Mia Doornaert 379 Beste coviddoden 382 Beste Eddy Demarez 385 Beste Geert Bourgeois 388 Beste Lieven Annemans 391 Beste Ignaas Devisch 394 Beste Pieter Loridon 397 Beste Stijn De Paepe 400 Beste Tom Lenaerts 403 Beste Christian Van Thillo 406 Beste Jan Jambon 409 Beste Wouter Beke 412 Beste Roger Housen 415 Beste Marc Overmars 418 Beste Wouter Beke 421 Beste Bart Versluys 424 Beste Tom Van Grieken 427 Beste Jan Balliauw 430 Beste Conner Rousseau 433 Beste Egbert Lachaert 436 Beste Filip Dewinter 439
Verantwoording en dank 511
Beste Rik Torfs 442 Beste Jenna Boeve 445 Beste scholieren 448 Beste Karl Vannieuwkerke 451 Beste Bart De Wever 454 Beste Steven Van Gucht 457 Beste Tom Van Grieken 460 Beste Tinne Van der Straeten 463 Beste Els van Doesburg 466 Beste Mattias Desmet 469 Beste lege brooddoos 472 Beste Chris Janssens 475 Beste Liesbeth Homans 478 Beste Wouter Torfs 481 Beste asielbaby 484 Beste Matthias Diependaele 487 Beste Blind getrouwden 490 Beste Rik Torfs 493 Beste hoofddoek 496 Beste Matthijs van Nieuwkerk 499 Beste Annelies Verlinden 502 Beste Bart De Wever 505 Beste lezer 508
DE BRIEVEN
26 januari 2019
Dag lieve Anna-Maria
Jij bent de eerste Bekende Vlaming aan wie ik op deze plek een brief schrijf. Dat vind je misschien een beetje raar, en dat is het ook. Normaal gesproken ga ik hier politici, tv-vedetten en andere moderne helden uitlachen of anderszins onheus bejegenen. Soms zal ik stout en scherp moeten zijn. Zo had ik het nu kunnen hebben over de schijnheiligheid van de N-VA, die van een jood uitspraken over homoseksualiteit aanvaardt waar ze een moslim voor zou afmaken. Of over het programma van Groen, dat een paar dogma’s over mens en milieu in de houtkachel moet steken. Of over de doldwaze bochten die de sp.a maakt in het migratiedebat, waardoor ook die partij straks meer medelijden dan kiezers krijgt. Maar toen ik dinsdag jouw foto in de krant zag, met die mooie verjaardagshoed, en las wat jou is overkomen, brak mijn hart en voelde ik al die voorspelbare en vervelende verontwaardiging terstond verdampen. Ik wist meteen dat ik de rest van de week alleen maar aan jou zou kunnen denken. En dat was ook zo. Soms gebeurt dat nu eenmaal, dat het lot van de wereld zich openbaart in de ogen van een meisje van acht. Ik ken jou niet persoonlijk, maar je leefwereld toch een beetje. Ik heb een dochter van tien en jij bent nu acht. Zij zit in het vijfde leerjaar, jij zit in het tweede. Of liever: jij zát in het tweede leerjaar, want momenteel zit jij achter slot en grendel. In een gevangenis, in Steenokkerzeel. Samen met je ouders en je zusje van twee. Je zult nogal geschrokken zijn toen de politie jullie kwam oppakken. Het was 8 januari, één dag voor je verjaardag, alles lag klaar voor de feestjes, thuis en in de klas. Maar daar heeft de overheid een stokje voor gestoken.
13
Jullie moeten weg, hopla, naar Armenië, waar je ouders tien jaar geleden zijn gevlucht, op zoek naar een beter leven. Voor jou moet dat verbijsterend zijn, want jij bent nog nooit in Armenië geweest. Je bent hier geboren en getogen, jij hoort er he-le-maal bij. Net zoals pakweg Maggie De Block en ik. Toch moet je weg. Van de rauwe cultuurschok die jij zult ondergaan, ligt geen enkele politicus wakker – terwijl de modale Vlaming al een cultuurschok ondergaat als hij van de ene kant van de kerktoren naar de andere kant moet verhuizen. Het systeem kent geen genade, ook niet als het faalt: je ouders hebben jarenlang moeten wachten op de boodschap of ze mochten blijven of niet. En volgens jullie advocaat heeft de overheid nog andere steken laten vallen. En nu zit jij daar. Te wachten op deportatie. Je moet weten, Anna-Maria, dat de mensen die het hier voor het zeggen hebben, niet van vreemdelingen houden. Toen een Koerdisch meisje van twee werd doodgeschoten, was dat volgens de machtigste man van het land de verantwoordelijkheid van haar ouders. En dan te bedenken dat die machtige man al begint te wenen als hij een beetje kritiek krijgt – als achtjarige in de gevangenis, dat zou hij niet eens overleefd hebben. En Maggie De Block, dat is de minister die jullie lot nu in handen heeft, is ooit de populairste van het land geworden nadat ze een perfect geïntegreerde jongeman naar Afghanistan had laten afvoeren. Was het daar oorlog? Ach, zei ze toen, hier is het soms ook onveilig. Je bent nog te jong om te weten wat ideologie is. Maar het zit zo. De bazen van het land zijn liberalen en christendemocraten. Voor een liberaal is het individu dé grote prioriteit – toch als het een wit, Vlaams individu is. Christendemocraten proberen in de sporen van Jezus te treden, door niet met abstracte principes te werken, maar altijd met mensen van vlees en bloed – personalisme, noemen ze dat met een geleerd woord. Helaas leven deze mensen niet volgens hun waarden. Ze zijn laf. Zoals kinderen op de speelplaats die weglopen als iemand gepest wordt. De minister zou nu het lef moeten hebben om jou in de ogen te kijken en uit te leggen waarom jij weg moet. En opgesloten wordt. Want! Dat! Mag! Niet! Een uitwijzingsbevel negeren mag niet, dat hebben je ouders één keer ge-
14
daan, een paar jaar geleden. Maar kinderen opsluiten mag ook niet. Welkom in Vlaanderen. Waar de sterke meer mag dan de zwakke. Ik hoop dat je nog een kans maakt, Anna-Maria. En dat ten minste één politicus de moed heeft om het debat over een kinderpardon te openen, dat nu in Nederland woedt. Dan zouden kinderen die hier vijf jaar geworteld zijn, sowieso mogen blijven. Politici kunnen dat beslissen. Als ze dat willen. Zoals ze kunnen beslissen om amnestie te geven aan mensen met zwart geld, of rijke boeven hun schuld te laten afkopen, of ministers te laten liegen dat ze zwart zien. Kan allemaal. Een lief meisje van acht dat zo Vlaams is als een meisje van acht maar kan zijn, gewoon thuis laten blijven – nee, dat kan blijkbaar niet. Eén ding is jammer. Dat Theo Francken niets meer te zeggen heeft. Ik heb begrepen dat jullie christenen zijn. Een envelop via via vol met centjes had dan wonderen kunnen doen.
15
2 februari 2019
Beste Gwendolyn Rutten
Bon. Als u geen mededogen hebt met een achtjarig meisje dat dreigt te worden uitgezet naar een land waar ze nog nooit geweest is, dan heb ik ook geen mededogen meer met u. Dan neem ik u niet langer in bescherming voor de flaters die u ooit geslagen hebt terwijl ik u zat te interviewen. Aan mijn discretie komt hier en nu een einde. Alle begrip als dat vooruitzicht u doet besluiten om deze krant nu weg te gooien. Alle andere lezers raad ik aan om nog wat te blijven. Er wachten hen twee pittige herinneringen. Maar eerst naar De Afspraak van dinsdag. U zat daar om met kinderrechtencommissaris Bruno Vanobbergen te debatteren over Anna-Maria, die acht jaar oud werd op 9 januari laatstleden, één dag nadat ze met haar ouders en zusje van twee werd opgesloten in een gevangenis in Steenokker zeel. Iedereen kent ondertussen haar droeve lot: Anna-Maria is hier geboren en zit in het tweede leerjaar in de Reuzenpoort in Borgerhout. Nu dreigt ze te worden gedeporteerd naar Armenië, het land dat haar ouders ontvlucht zijn. Terwijl Vanobbergen met passie en argumenten de stelling verdedigde dat het eigenlijk niet verantwoord is wat hier gebeurt, onder meer omdat de overheid in dit dossier veel steken heeft laten vallen, stond bij u de vrieskou in de ogen. U bleef er aldoor volslagen onbewogen bij. Allicht zat u te denken: de griezelige kilte waarmee Maggie De Block ooit Parwais Sangari en andere perfect geïntegreerde jongelui in oorlogsgebied liet droppen, maakte haar erg populair, dus laat ik dat ook eens proberen: de strikte, snoeiharde, onvermurwbare gezagsdrager uithangen. Regels zijn regels. Ordnung muss sein.
16
Geen grammetje mededogen had u met dat kind. En dan te bedenken dat ik in mijn prille loopbaan zelfs met ú – de volwassen, robuuste voorzitter van de liberale partij – al twee keer mededogen heb gehad. En getoond. Een eerste keer gebeurde dat toen ik u, samen met een collega, zat te interviewen over uw ideologie. We hadden het onder meer over uw overtuiging dat de overheid niet te betuttelend mag zijn, door bijvoorbeeld zestienjarige jongeren te verbieden om alcohol te drinken. Vrijheid, blijheid, luidde uw devies. Toen ik vroeg of Open Vld niet te veel nadruk legt op negatieve vrijheid en te weinig op positieve vrijheid, keek u alsof u door het raam van uw kantoor een nijlpaard zag voorbijvliegen. Uw antwoordde, lichtjes ontdaan: ‘Euh, voor een liberaal is vrijheid altijd positief.’ Op dat moment besefte ik: oei, de voorzitter van Open Vld kent het verschil niet tussen negatieve vrijheid (de afwezigheid van een verbod) en positieve vrijheid (het vermogen om iets te doen) – iets wat toch tot de basiskennis van elke eerstejaarsstudent politieke filosofie behoort. Een voorbeeld, van filosofe Alicja Gescinska: arme mensen hebben in de winkel negatieve vrijheid zat, maar geen positieve; ze mogen alles kopen wat ze maar willen, maar ze hebben er geen geld voor. Dat u van dat verschil nog nooit gehoord had, hebben mijn collega en ik toen met de mantel der plaatsvervangende gêne bedekt. De tweede keer dat ik niet doorvroeg omdat uw antwoord mij met verstomming sloeg, was toen we het over quota hadden. Liberalen zijn tegen quota, dat is bekend. Toch bent u als liberale vrouw voor quota, tenmiste als het quota voor vrouwen zijn – jawel, u hebt meer empathie met machtige vrouwen in raden van bestuur dan met achtjarige meisjes in gesloten deportatiecentra. Toen ik u wees op die hersenverstuikende inconsequentie – vóór vrouwenquota, tégen quota voor Vlamingen met een migratieachtergrond – zei u: ‘In een ideale wereld zouden vrouwenquota natuurlijk niet nodig zijn.’ Nu was het mijn beurt om ietwat onthutst uit het raam te kijken. Dat argument sloeg immers nergens op: het bevestigt alleen maar de inconsequentie. Maar ook toen besloot ik om het zachtjes te laten rusten, vanuit het idee: men moet het die arme politici nu ook weer niet té moeilijk maken als interviewer. Hun leven is al zwaar genoeg.
17
Maar daar kom ik vandaag dus op terug. Ik wil dat het voor iedereen duidelijk is dat u geen grondig fundament hebt als politicus, dat u de eigen ideologie niet kent en de eigen principes vlotjes de nek omwringt als het u zo uitkomt. Dat doet u ook met Anna-Maria. U wilt haar het land uit om een ferm voorbeeld te stellen. En dat is (1) onrechtvaardig, want vergelijkbare gezinnen werden wel geregulariseerd, en (2) het oneigenlijke gebruik van een menselijk wezen. Vraag dat maar eens aan Dirk Verhofstadt, die vroeger door uw partij werd betaald om filosofen op een A4’tje samen te vatten: voor een liberaal is een mens geen middel, maar altijd een doel op zich. Als u aanvaardt dat het gezin Khmoyan straks op het vliegtuig naar Armenië wordt gezet om de publieke opinie te tonen dat het u menens is met het vreemdelingenbeleid, zal uw laatste restje politieke geloofwaardigheid samen met Anna-Maria dit land verlaten.
18
9 februari 2019
Beste Joke Schauvliege
Wat een flater, zeg! Wat een misrekening! On-ge-lo-fe-lijk. Ik begrijp nog altijd niet wat u bezield heeft. Hoe hebt u zich zo kunnen laten vangen? Stom, stom, stom. Dat was nu echt nérgens voor nodig – dat ontslag van u als Vlaams minister van Landbouw, afgelopen dinsdag. Zelfs Anuna De Wever, qua moreel gezag toch een kruising van de paus en Martine Tanghe, heeft al laten weten dat uw aftreden ‘niet nodig’ was. En ze heeft gelijk. Akkoord, u had een fout gemaakt door in zaal vol landbouwers, met naast u een duivelse mestvork, te beweren dat de staatsveiligheid u had verteld dat er een complot achter de klimaatmarsen zit. Flauwekul, natuurlijk. Dat wist u zelf ook wel. Maar de verleiding was vermoedelijk groot om eens ferm te scoren bij de eigen achterban. U dacht wellicht: als Theo constant toert en toetert, dan mag Joke dat potjandorie ook weleens doen. U hebt zich trouwens meteen verontschuldigd. De fout toegegeven, excuses aangeboden. Sorry, sorry, sorry. Tegelijk met de baas van Delhaize, overigens, die met een knoert van een advertentie door het stof ging omdat hij de speelgoedblokjes van een promotiestunt in iets te veel plastic had laten verpakken – een misdaad tegen de menselijkheid, zo leek het wel, waarvoor hij zich desnoods met pek en veren, op een middeleeuwse kar, elke week wil laten meevoeren tijdens de klimaatmarsen. Morele paniek: van alle tijden. Mocht Bart De Wever uw voorzitter zijn geweest, dan hadden uw excuses ruimschoots volstaan, en dan had u vandaag nog steeds per ministeriële limousine door Vlaanderen gegleden – aangemoedigd door zijn woorden: ‘Doe zo verder, Joke. Doe verder!’ Helaas zijn Wouter Beke en Hilde
19
www.lannoo.com Registreer u op onze website en we sturen u regelmatig een nieuwsbrief met informatie over nieuwe boeken en met interessante, exclusieve aanbiedingen. Omslagontwerp en vormgeving: Studio Lannoo (Mieke Verloigne) © Uitgeverij Lannoo nv, 2023, De Morgen en Joël De Ceulaer D/2023/45/270 – ISBN 978 94 014 9543 1 – NUR 320/740