Issuu

van reizigers voor reizigers

TTER

YUCATÁN-CANCÚN

4 De wereld houdt niet op met draaien. Een wereldreiziger is de eerste om dat te beamen. Hoewel men geen inspanningen gespaard heeft om al de gegevens in deze gids uitgebreid te testen en te actualiseren, is het niet uitgesloten dat je ter plaatse vaststelt dat bepaalde gegevens in deze gids toch al opnieuw gewijzigd zijn. Veel adressen en suggesties in de Trotters zijn bovendien wat ‘fragiel’, juist omdat ze zo sympathiek en verrassend zijn. We zouden het daarom bijzonder op prijs stellen als je ons op de hoogte brengt van eventuele wijzigingen, zodat we de eerstvolgende herdruk op een correcte manier kunnen aanpassen. Dank bij voorbaat. Ons adres:

trotter Uitgeverij Lannoo Kasteelstraat 97 B-8700 Tielt

Uitgeverij Terra Lannoo bv Postbus 23202 NL-1100 DS Amsterdam Zuid-Oost

e - mail: trotter @ lannoo.be www.trotterclub.com

De prijscategorieën die in de Trottergidsen worden gebruikt, zijn steeds afgestemd op het land. Als je in een goedkoop hotelletje ongeveer € 25 betaalt, behoort een hotel waar je € 75 neertelt uiteraard tot de dure prijsklasse. De uitgever kan niet aansprakelijk worden gesteld voor eventuele fouten of de gevolgen ervan. vertaling Petra van Caneghem; 2023 Imago Mediabuilders reisinformatie vlaanderen en nederland Wegwijzer, Brugge omslagontwerp Studio Jan de Boer / Helga Bontinck ontwerp binnenwerk Imago Mediabuilders omslagfoto oneinchpunch (Shutterstock) oorspronkelijke titel Le Routard – Mexique oorspronkelijke uitgever Hachette, Paris directeur van de reeks en auteur Philippe Gloaguen stichters Philippe Gloaguen en Michel Duval adjunct- redacteuren Benoît Lucchini en Amanda Keravel redacteuren Olivier Page, Véronique de Chardon, Isabelle Al Subaihi, Anne-Caroline Dumas, André Poncelet, Marie Burin des Roziers, Thierry Brouard, Géraldine Lemauf-Beauvois, Anne Poinsot, Mathilde de Boisgrollier, Alain Pallier en Fiona Debrabander

D/2023/45/524 - ISBN 9789401495363 - NUR 512 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

HOE GEBRUIK JE DEZE GIDS? Op deze pagina’s zetten we de toeristische highlights voor je op een rijtje – stuk voor stuk zijn het met recht topervaringen die je niet mag missen!

8 TOPERVARINGEN 14

Matamoros

40D Reynosa

rkring Kreeftskee

DE MAYARIVIÈRA blz. 218

Golf

Dit is een van de zeven nieuwe wereldwonderen. Twee keer per jaar, op het moment van de zonnewende, verschijnt hier op de noordelijke trap de schaduw van de gevleugelde slang. Dit spektakel leert je hoe nauw het geloof van de Maya’s verbonden was met de zon, de sterren en de natuur. Blz. 174 Goed om te weten: ma. gesloten. In het hoogseizoen moet je van tevoren reserveren. Neem een zaklamp mee, antimuggenspray, een warme trui en iets om je tegen de regen te beschermen, voor het geval dat.

180

2 HET SCHIEREILAND YUCATÁN blz. 119

El Tajin

15D

MEXICO Veracruz

Puebla

Taxco

Golf van Campeche 180 145

Palenque Tzotzile dorpen 185

D 95

Chichén Itzá

20 0

100

Calakmul

Chetumal

BELIZE

GUATEMALA

200 km

HONDURAS

SALVADOR

90°

Reservaat Sian Ka’an

Yaxchilán

STILLE OCEAAN 0

Bacalar

San Agustinillo

100°

Cenotes

Tulum

Ruta 1 Puuc

San Cristóbal de Las Casas 20

Mazunte

Cancún

Valladolid

180

Mérida

135D

Oaxaca

Plaatsen opgenomen op de Werelderfgoedlijst van Unesco

In het hoofdstuk ‘Mens, maatschappij, natuur en cultuur’ gaan we dieper in op onder andere de geschiedenis, het cultureel erfgoed en de geografie van het land of gebied dat je bezoekt. Een ideale selectie om alvast thuis of tijdens de heenreis door te nemen.

Isla Holbox

van Mexico 70

Guanajuato

verzameling Mayasteden die vroeger met elkaar verbonden waren. Ze worden gekenmerkt door een gezamenlijke stijl, de Puucstijl, waarbij Chaac, de god van de regen, vaak wordt afgebeeld. De belangrijkste vindplaats, Uxmal, verwondert door de schoonheid van de gebouwen die opduiken tussen de heuvels en de bomen. De andere steden zijn wat bescheidener, maar hebben zeker hun charme zoals Labná, dat vaak door toeristen wordt vergeten. Blz. 150 Goed om te weten: wie niet over eigen vervoer beschikt, kan met de bus naar Uxmal, maar niet naar de andere vindplaatsen. Daarvoor ga je naar een reisbureau.

GA OP ZOEK NAAR DE BEKIJK HET MAGISCHE 1 SLURF VAN DE GOD CHAAC 2 KLANK-EN-LICHTSPEL OP DE MAYAVINDPLAATSEN DAT GEPROJECTEERD WORDT OP DE GROTE PIRAMIDE VAN DE RUTA PUUC Ten zuiden van Mérida ligt de Ruta Puuc, een VAN CHICHÉN ITZÁ

MENS, MAATSCHAPPIJ, NATUUR EN CULTUUR Architectuur Belangrijke personen Bevolking Drank Economie Flora en fauna Film Folklore Frontera Geografie Geschiedenis Godsdienst Keuken Media Mensenrechten Milieu Sport en ontspanning Werelderfgoed van Unesco Zeden en gewoonten

22 23 26 28 31 33 34 37 38 40 41 61 62 68 69 70 72 73 74

traditionele klederdracht van mayadanseres in yucatán

In het hoofdstuk ‘Praktisch’ vind je alle nuttige informatie over de bestemming. Lees er alles wat je moet weten over bijvoorbeeld verkeer en vervoer, geldzaken, taal en gebruiken.

YUCATÁN-CANCÚN PRAKTISCH

ABC VAN MEXICO

- o fairtourism.nl. Actief • Voor kinderen gelden dezelfde formaliop het gebied van duurzaam toerisme. teiten. Reist het kind met één van de ouders, dan is het wenselijk dat de ouder die het kind niet vergezelt een schriftelijke toestemming opmaakt (in het Engels) en die ver van publicaties met betrekking tot laat legaliseren door het gemeentebestuur. verre bestemmingen. • Ben je onder de 18 jaar en reis je alleen, met slechts één familielid of met een pertalen - Spaans (circa 93,4%) en 68 inheemse talen. In Mexico soon die niet een van de ouders is, dan is munt - peso mexicano (MXN). de schriftelijke toestemming van beide oustaatsvorm - Federale Republiek. Presidentieel regime. ambassade van belgië - Calle Alfredo de Musset, 41 Colonia Polanco, 11550 México ders vereist (in het Engels). Het bewijs staatshoofd - Andrés Manuel Lopez Obrador, bijnaam AMLO, verkozen op 1 juli 2018. De volgende presidentsverkiezingen zijn voor juni 2024. T 52 80 07 58 : Mexico@diplobel.fed.be. moet worden gelegaliseerd. inkomen per inwoner - circa $ 10.283 (koopkrachtpariteit $ 20.552). • Heb je niet de Belgische of Nederlandse o mexico.diplomatie.belgium.be/nl. nationaliteit, neem dan contact op met de werkloosheidscijfer - 4,4%. ambassade van nederland - Volcán 150, levensverwachting - 77 jaar. piso 2, Edificio Qúbica, Col. Lomas de Cha ambassade van Mexico in België of Nederpultepec, C.P. 11000 México o nederland land. wereldwijd.nl/landen/mexico/overons/ • Voor wie via de Verenigde Staten ALVORENS TE VERTREKKEN ambassadeinmexico. komt: ook als je een tussenstop maakt in dit land, heb je geen visum nodig. Maar je In Nederland bent wel verplicht om je minstens 72 uur Nuttige adressen Formaliteiten toeristische informatie - o visitmexico. • Voor houders van een Belgisch of Ne- van tevoren in te schrijven op de website In België com. derlands paspoort die (als toerist) maxi- o esta.cpb.dhs.gov ($ 14). Dit is het ESTAmaal 180 dagen in Mexico verblijven, is systeem (Electronic System for Travel Auto toeristische informatie - o visitmexi ambassade van mexico - Nassauplein een visum niet vereist. Je moet wel een in- risation). Het bewijs is 2 jaar geldig. Schrijf co.com. 28, 2585 EC Den Haag T (070) 360 29 00 ternationale reispas en een heen-en-terug- je uitsluitend in op de website van ESTA, ambassade van mexico - Franklin Roo o embamex.nl en embamex.sre.gob.mx/ reisbiljet op zak hebben. Zorg ervoor dat alle andere websites zijn illegaal en duurder. seveltlaan 94, 1050 Brussel T (02) 629 paisesbajos/. de reispas nog minstens 6 maanden geldig Let op, een vlucht met tussenstop in de 07 77 o embamex.sre.gob.mx/belgica/index. cedla – centre for latin american reis na terugkeer uit Mexico. Verenigde Staten kan vertraging oplevephp/es/. search and documentation - Roeters alle huisjes geschilderd in geel en wit , ren, waardoor je het risico loopt je aansluistraat 33, 1018 WB Amsterdam wereldmediahuis vzw - Vlasfabriek Verder moet je een FMM-formulier invulT (020) in izamal zijn naar evenbeeld van zijn indrukwekkende klooster straat 11, 1060 Brussel T (02) 536 19 77 525 34 98. Fax: (020) 625 51 27 het len. Dit formulier wordt verstrekt in het . ting naar Mexico te missen: zorg bij het : secreta vliegtuig of bij aankomst in Mexico. Het reserveren voor minstens 3 uur overstapriaatcedla@uva.nl o cedla.uva.nl. : info@mo.be o mo.be. kan ook vooraf online worden aangevraagd tijd. centrum voor mexicaanse studiën la chispa - : info@lachispia.eu o lachispa. via https://www.inm.gob.mx/fmme/publico/ • Neem - naast je nationaal rijbewijs Universiteit Antwerpen, Stadscampus, Prins eu. Website, online community & nieuwsstraat 9, 2000 Antwerpen T (03) 265 44 42 brief voor liefhebbers van Latijns-Amerika. ook een internationaal rijbewijs mee als je en/solicitud.html). • Eveneens vereist is een retourbiljet of - van plan bent om ter plaatse een wagen te : cms@uantwerpen.be o uantwerpen.be/ centro de estudios mexicanos - Oude nl/centra/centrummexicaansestudie/. Kijk in ’t Jatstraat 26, 9712 EK Groningen in het geval van een biljet enkele reis - een besturen. vervoersdocument waaruit blijkt dat je het wegwijzer reisinformatie - Beenhou T (050) 363 60 50 : bsz.let@rug.nl VOOR DE ZEKERHEID… land verlaat naar een andere bestemming. wersstraat 9, 8000 Brugge T (050) 33 75 88 o rug.nl/research/mexicostudiecentrum/. • De Mexicaanse autoriteiten kunnen je Het is een goed idee om van al je belangrijke : info@wegwijzer.be o wegwijzer.be. Centrum voor Mexicaanse studies van de documenten (identiteitskaart, reispas, vliegvragen naar een bewijs dat je over volOnafhankelijk reisinformatiecentrum met Rijksuniversiteit Groningen. tuigtickets, rijbewijs, verzekeringspolis, e.a.) doende financiële middelen beschikt voor reisbib (reisgidsen, tijdschriften, kaarten, koninklijk instituut voor de tropen een fotokopie mee te nemen op reis. Bewaar de periode van je verblijf. reisverslagen). Uitgever van het magazine Mauritskade 64, 1092 AD Amsterdam Reiskrant. Organisator van Reismarkt (rei- T (020) 568 87 11 : communication@ • Indien je naar Mexico reist voor andere de fotokopies niet op dezelfde plaats als de originele documenten. zigers informeren reizigers), Let’s Travel kit.nl o kit.nl. doeleinden dan toerisme (bijvoorbeeld (online reizigersevent), Lang op Reis oxfam novib - Postbus 30919, 2500 GX werk) of voor een verblijf langer dan 180 (langdurig reizen), workshops en andere Den Haag T (070) 342 17 77 o oxfam dagen, neem dan contact op met de amactiviteiten. Jeugddienst en ledenvereni- novib.nl. Bezoekadres: Mauritskade 9, bassade van Mexico in België of Neder- Meer informatie vind je hier: o diplomatie. ging. land. 2514 HD Den Haag. be en o rijksoverheid.nl/. staatkundig - Federatie van Mexicaanse Verenigde Staten, 31 staten en een federaal

district: de hoofdstad Mexico-Stad.

bevolking - circa 130 miljoen inwoners. oppervlakte - 1.964.380 km².

hoogste punt - de vulkaan Pico de Orizaba (5675 m).

ABC van Mexico Alvorens te vertrekken Budget Elektriciteit Feesten en feestdagen Geldzaken Gezondheid Internetadressen Klimaat Noodgevallen Overnachten Post, telefoon en internet Reisliteratuur Risico’s en ergernissen Taal Tijdsverschil Vervoer Winkelen, ambachtskunst

fair tourism

informatie verre reizen - Postbus 1504,

6501 BM Nijmegen T (06) 2535 48 52 : info@tegastin.nl o tegastin.nl. Uitge-

YUCATÁN-CANCÚN PRAKTISCH

Alvorens te vertrekken

De gedeeltes die in twee kolommen zijn gezet, bevatten nuttige informatie, zoals adresgegevens van instanties en webadressen ter voorbereiding op de reis.

YUCATÁN-CANCÚN PRAKTISCH

ABC vAn MexiCo

hoofdstad - Mexico-Stad.

80 80 83 85 85 87 89 91 91 94 94 95 97 99 101 105 106 111

HOE GEBRUIK JE DEZE GIDS? 115

De Reisplanner stelt uitgewerkte reisprogramma’s voor om Yucatán op de beste manier te ontdekken.

REISPLANNER De perfecte reisroute in Mexico bestaat niet, of misschien wel, maar daarvoor heb je ten minste enkele maanden nodig. De beste manier om rond te reizen is de bus, die brengt je echt overal en is vrij comfortabel, al verschilt dat van maatschappij tot maatschappij. Hieronder vind je alvast een aantal voorstellen die je kunnen helpen bij het uitstippelen van je parcours.

YUCATÁN, QUINTANA ROO, TUSSEN EILANDEN EN CENOTES (CIRCA 2 WEKEN)

• Cancún (1). Eerste mogelijke halte voor

een reis door Yucatán (rechtstreekse, internationale vluchten). Waarom maak je

geen uitstapje naar het kleine eilandreservaat Contoy? Je beleeft er een waar avonturenverhaal. Yucatán, tussen eilanden en cenotes

Golf van Mexico

Isla 12 Holbox

Isla Mujeres

Río Lagartos

11 Puerto Cancún 1 Morelos 3 Valladolid 9 Playa del Carmen Cobá

1 Mérida

Celestún

Uxmal Campeche

Chichén Itzá Ruta Puuc

5 Isla

Cozumel

Tulum

Route van de piramides

Golf van Campeche

8 Laguna de Bacalar Calakmul

5 Belmopan

BELIZE

100

Stopplaatsen

200 km

Reisroute van ongeveer 15 dagen

GUATEMALA

Reisroute van ongeveer 8 dagen op het onbewoonde eiland contoy mogen

Plaatsen opgenomen op de Werelderfgoedlijst van Unesco

per dag slechts 200 mensen aan land .

HONDURAS Guatemala

San Salvador

EL SALVADOR

118

ALS JE…

Door deze beknopte inhoudsopgave per deel van de gids te gebruiken hoef je niet telkens terug te bladeren naar de algehele inhoudsopgave voor in het boek.

… van cultuur en ‘oude stenen’ houdt

Dat is een van de sterke punten van het ei land. De grote sterren zijn de archeologi sche vindplaats van Teotihuacán, met zijn imposante piramides (de ‘zonnepiramide’ is de grootste van het continent), of de versterkte stad Xochicalco, die eveneens Werelderfgoed is, en natuurlijk een van de zeven wereldwonderen: Chichén Itzá, Mayavindplaats in het oosten van Yuca tán. En niet te vergeten de Mayaruïnes van Cobá, Río Bec (Calakmul) en die van Chi apas (Palenque, Bonampak, Yaxchilán), die uit de jungle tevoorschijn komen. In het midden van het land kom je in een ander tijdperk. Daar vind je een hele serie koloniale steden (waarvan vele als We relderfgoed gelden), zowel in het zuiden van Mexico (Taxco, Puebla, Oaxaca), als in het noorden (Pátzcuaro, Querétaro, San Miguel de Allende, Guanajuato, Zacate cas). En natuurlijk de hoofdstad zelf met de vele kerken en kunstmusea en het be roemde nationale antropologiemuseum. Kortom, liefhebbers van precolumbiaanse kunst of barok komen hier volop aan hun trekken. … met je gezin op reis bent

Het land is gevarieerd genoeg om activitei ten te bieden die leuk zijn voor zowel vol wassenen als kinderen. Om te beginnen zijn er de prachtige stranden langs de Cari bische Zee, waar je heerlijk kunt luilek keren, de vele attractieparken rond de ce

notes kunt verkennen, kunt snorkelen en zelfs met de tokkelbaan kunt zweven. In Yucatán kun je een verblijf aan zee combi neren met culturele uitstapjes, in het ach terland vind je namelijk heel wat Maya vindplaatsen en overblijfselen zoals Tulum, Cobá en Chichén Itzá. Reislustige kinderen zullen ook de natuurlijke en ar tistieke rijkdom van Mexico waarderen: de verzameling monarchvlinders (in de win ter) op de hoogvlakten, de inheemse en kleurrijke markten van Chiapas, de spec taculaire grotten van Cacahuamilpa in het zuiden van Mexico, enzovoort. … meer van natuur houdt

HET SCHIEREILAND YUCATÁN MÉRIDA. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 CELESTÚN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 IZAMAL . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 DE RUTA PUUC . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 CAMPECHE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 ESCÁRCEGA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167

Van de woestijnen in het noorden, bekend geworden door westerns, tot de tropische gebieden in het zuiden, richting Chiapas, van de met cactus begroeide bergen tot aan de stranden met kokospalmen van Yu catán, er is keuze genoeg. En dan vergeten we nog de reeks vulkanen (Popocatépelt voorop) in het zuiden van Mexico, die bij mooi weer een prachtig decor vormen, en natuurlijk het op een na grootste koraalrif ter wereld voor het Isla de Cozumel, een paradijs voor duikers.

VALLADOLID . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182

… van lekker eten houdt

ISLA MUJERES . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209

De Mexicaanse keuken is als een van de weinige aangemerkt als Werelderfgoed. Met zijn taco’s, enchilada’s, quesadilla’s, pozoles, knapperige insecten, de beroemde sausjes, waaronder die met cacao (mole) en de Spaanse peper natuurlijk, heeft de Mexicaanse keuken een heel eigen per soonlijkheid.

DE MAYAVINDPLAATSEN VAN RÍO BEC . . . . . 168 ZONA ARQUEOLÓGICA DE CHICHÉN ITZÁ. . . 174 RÍO LAGARTOS. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 ISLA HOLBOX . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 CANCÚN. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 PUERTO MORELOS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218 PLAYA DEL CARMEN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223 ISLA COZUMEL . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234 AKUMAL . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241 TULUM . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 ZONA ARQUEOLÓGICA DE COBÁ . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259 MAHAHUAL . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262 BACALAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 CHETUMAL . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270

Op het kleine kaartje linksboven zie je in een oogopslag welk deel van het land of de regio het betreffende hoofdstuk beschrijft.

VERENIGDE STATEN

Golf van Mexico MEXICOSTAD

STILLE OCEAAN

Playa del Carmen Uxmal Tulum

SCHIEREILAND YUCATÁN GUATEMALA

BELIZE

HET SCHIEREILAND YUCATÁN

Op de eerste pagina van elk nieuw deel zijn de niet te missen bezienswaardigheden al in kaart gebracht met een paginaverwijzing voor wie ze direct wil raadplegen.

XXX

Reserva de la Biosfera Ría Celestún 145 Pirámide del Adivino 154 Cuadrángulo de las Monjas 154 Palacio del Gobenador 156 Gran Pirámide 156 Calakmul 170 Castillo 177 Juego de Pelota 178 Tzompantli 180 Archeologische vindplaats Ek Balam 190 Las Coloradas 192 Museo Maya de Cancún 207 Eiland Contoy 217 Playa Akumal 242 Sac Actun 244 Piramide van Nohoch Mul 260 Banco Chinchorro 263 Lagune van Bacalar 268 Museo de la Cultura Maya 273

de opgravingen van de archeologische vindplaats ek balam begonnen pas in

1994 en zijn nog steeds aan de gang .

Toen de Spaanse ontdekkingsreiziger Francisco Hernández de Córdoba voor het eerst voet aan wal zette in 1517, vroeg hij aan de Maya’s die hij er ontmoette hoe dit gebied genoemd werd. Volgens de legende zouden ze hebben geantwoord met: ‘Yuk ak katán’ (‘Ik begrijp niet wat u zegt’). Het schiereiland Yucatán, tegenover Cuba en Florida, sluit de Golf van Mexico af. Het omvat de deelstaten Yucatán (in het noorden), Quintana Roo (in het oosten) en een groot deel van Campeche (in het zuidwesten). Aan de kant van de Caribische Zee vind je de mooiste stranden van Mexico, met groenblauw water en hagelwitte zandstranden. Niet alleen de stranden rond Playa del Carmen en van het eiland Cozumel zijn prachtig, ook het onderwaterleven is er uitzonderlijk. Sinds haar ontstaan in 1969 is de badplaats Cancún het epicentrum van een exponentiële toeristische ontwikkeling, die zich beetje bij beetje uitbreidde naar een groot deel van de oostkust, waar enorme hotelcomplexen uit de grond werden gestampt. De prijzen – in dollar – rijzen afhankelijk van het seizoen de pan uit en dan lijkt Mexico soms erg ver weg. Deze regio beschikt echter ook nog over andere troeven, waarvan er vijf Werelderfgoed zijn: enkele van de mooiste Mayavindplaatsen (waaronder Uxmal en Chichén Itzá), prachtige natuurreservaten (waaronder dat van Sian Ka’an ten zuiden van Tulum en dat van Calakmul vlak bij de grens met Guatemala) en plaatsen die ondanks de vele toeristen nog blijk geven van hun Mexicaanse inborst (Mérida, Valladolid, Campeche). Uiteraard is er ook

190

191

HET SCHIEREILAND YUCATÁN

XXX

Voor een herkenbare structuur en meer opzoekgemak is de volgorde van onderwerpen per stad of regio telkens hetzelfde: praktische info - informatie over verblijf: slapen, eten, iets drinken, uitgaan - informatie over de bezienswaardigheden.

Archeologische vindplaats Ek Balam: 27 km ten noorden van Valladolid, langs de weg naar Tizimín (splitsing bij km 19,7). Dag. geopend 8.00-17.00 u (laatste toegang om 16.00 u). Gratis parkeren. Bezoek van circa 1½ uur. Toegangsprijs: ongeveer 500 MXN. Gids: 600 MXN in het Spaans, 800 MXN in de andere talen voor 1-1 u 20 min. Om in alle rust te kunnen genieten en de Akropolis te kunnen beklimmen, kom je tussen 8.00 en 10.00 u, dan is er bijna niemand! • Neem in Valladolid een collectieve taxi in de calle 44, tussen de calles 35 en 37 (plattegrond B1). De minibusjes rijden in principe dag. van 8.00-15.00 u (circa 50 MXN per persoon). Er rijden tot 17.00 u taxi’s terug, maar pas op, er is niet altijd genoeg plek voor iedereen! • Neem een taxi, onderhandel over de prijs (rond 200 MXN voor een enkele reis). Voor de terugweg staan er taxi’s op de parkeerplaats. De opgravingen van Ek Balam (‘zwarte jaguar’) begonnen pas in 1994 en zijn nog steeds aan de gang. Inmiddels is bekend dat de stad vanaf 300 v.Chr. bewoond werd en zijn hoogtepunt beleefde in de 8ste-9de eeuw (de klassieke periode), waarna het in handen viel van mysterieuze aanvallers, zeer waarschijnlijk de Tolteken. De stad was een groot religieus, politiek en economisch centrum, omringd door drie stadswallen met vier poorten vanwaar wegen vertrokken, de sakbeob. Het bezoek begint bij de Arco Maya, eveneens georiënteerd naar de vier windstreken. Vervolgens kom je bij de plaza Sud, omringd door verschillende gebouwen en een klein balspelveld. Maar het echte meesterwerk van Ek Balam staat verderop: de piramide van de Akropolis, prachtig bewaard gebleven omdat de bewoners hem met aarde bedekten toen ze de stad verlieten. Hij vormt een vierhoek met zijden van 70 m en richt zich 32 m boven het tropische bos uit (mooie klim!). Van bovenaf heb je een weids uitzicht over een enorm bouwwerk dat nog helemaal verborgen ligt onder het groen! Het tweede terras heeft ook nog een authentieke schat: stucwerk, geheel intact, dat de open bek van een slang laat zien met vooruitgestoken kaak, uithollingen en prachtig gerestaureerde beelden.

XX Cenote X’Canché: toegankelijk vanaf de vindplaats Ek Balam via het weggetje achter de kassa’s en voor de vindplaats. Dag. geopend 8.00-17.00 u. Toegangsprijs: 170 MXN. Na een pad van 1,5 km kom je bij de cenote van X’Canché, waar je kunt zwemmen, snorkelen en abseilen. Er is zelfs een tokkelbaan (deze laatste twee activiteiten zijn tegen betaling). Klein restaurant en een mogelijkheid om ter plaatse te overnachten (circa 150 MXN voor kamperen; 600 MXN voor een cabaña).

RÍO LAGARTOS 3500 INWONERS | NETNUMMER 986

Dit kleine vissersdorp ligt ongeveer 100 km ten noorden van Valladolid, aan de oever van een immense zeearm. Het heeft een ongelofelijke uitstraling met zijn diepe kleuren en de tientallen pelikanen op de balustrades en kades. Río Lagartos is de toegangspoort tot het nationaal park van Río Lagartos (47.000 ha), dat weer deel uitmaakt van een groter biosfeerreservaat van Unesco (60.348 ha). Een echt paradijs voor wie van vogels houdt. Hier vind je de grootste reproducerende kolonie roze flamingo’s van Yucatán (van april tot juli en vooral in mei-juni). Je ziet er ook krokodillen, voornamelijk ’s nachts.

• Opgelet, er zijn geen banken of wisselkantoren in Río Lagartos, wel een benzinesta-

tion. Maar als je overnacht in het hotel Punta Ponto, dan kan de baas je dollars of euro’s wisselen. AANKOMST EN VERTREK

Halte voor autobussen: calle 19 (op de hoek met calle 8). Waar je ook vertrekt, geen enkele bus rijdt rechtstreeks naar Río Lagartos. Overstappen in tizimín, 50 km naar het zuiden. Daar neem je een colectivo (40 MXn) of een lokale bus (dag. 4.40-20.00 u) naar Río Lagartos. • Naar Mérida: 5-6 bussen per dag, 6.4517.30 u. Rit van 2½ uur. • Naar Cancún: 8 bussen per dag, 5.30-19.30 u. Rit van 3½ uur. • Naar Playa del Carmen: 5 bussen per dag, 6.30-19.00 u. Rit van 4 u en 20 min. • Naar Chiquilá: 3-4 bussen per dag, 5.3016.30 u. Rit van 1 u en 50 min.

SLAPEN Punta Ponto: aan de malecón (calle 9 H nr. 140), op de hoek met de calle 19 986 862

lagune, maar de kamers zijn nieuw, vrij ruim, netjes en goed uitgerust (twee bedden, badkamer, tv, stille airco, goede matrassen). Vermijd kamers 1 en 2, die liggen ter hoogte van de receptie. Kies bij voorkeur een kamer op de bovenverdieping aan de achterkant, die zijn veel rustiger. Vriendelijke ontvangst.

Hotel Rio Lagartos: calle 14, tussen calles 17 en 19 T 986 862 00 77 o hotelriola gartos.mx. Tweepersoonskamers circa 12001800 MXN, ontbijt inbegrepen. Aanbiedingen in het laagseizoen. Dit hotel is het chicste hotel van Río Lagartos. De dertig kamers zijn verdeeld over drie verdiepingen, ze zijn ruim en comfortabel met Italiaanse badkamer met industriële betonlook, balkon en een extra bedbank in de dobles. Als kers op de taart: een groot dakterras met uitzicht op de haven en het reservaat, een leuk zwembad met poolbar en een privéponton. Fietsverhuur. Als je een kamer hebt op de bovenste verdieping, mis je toch wel een lift!

05 09. Tweepersoonskamer met of zonder balkon voor 700-800 MXN, afhankelijk van het seizoen. (Licht) ontbijt inbegrepen. Betaalkaarten, dollars en euro’s geaccepteerd. Dit kleine hotel aan het water telt een tiental zeer geschikte kamers voor twee tot drie personen. Alle kamers hebben een eigen badkamer, airco en tv, de duurste kamers hebben ook een balkon. Sommige kijken uit op de lagune. Heel mooi terras op de eerste verdieping, waar je lekker in de zon kunt liggen en de zon kunt zien opkomen boven het water. De vriendelijke eigenaar kan een boot regelen om naar de flamingo’s te gaan kijken, als er meerdere geïnteresseerden zijn. Mercy: calle 13 nr. 92A H986Hotel862Posada 00 76 hotelposada-mercy.com.

Tweepersoonskamers circa 780 MXN, ontbijt inbegrepen. Hier heb je geen uitzicht op de

ETEN La Mojarrita: calle 9 (malécon), op de R hoek met calle 17 998 103 50 42. Dag. ge-

opend 10.00-22.00 u. Gerechten 170-250 MXN. Dit is het kleine vissersrestaurantje aan de haven. Hier kun je eenvoudige maar smakelijke gerechten krijgen met vis, garnalen, inktvis en langoesten, afhankelijk van wat de schepen binnenbrengen. Kom niet te vroeg, dan is de kokkin er nog niet. en wees een beetje geduldig. Guacamole (3 sterren) en ceviche die net spicy genoeg is.

Ria Maya: aan het eind van de calle 19 (westkant) op de hoek met calle 14 T 998 100 83 90. Dag. geopend 10.00-22.00 u. Gerechten

WIST JE DIT? Let op deze kaders voor interessante weetjes.

AANDUIDING TROTTERTIPS

X trottertip

XX interessant

XXX niet te missen

VERKLARING VAN DE SYMBOLEN

A algemeen q autoverhuur s bank O busstation D café, bar C camping p consulaat E dansen c duiklocatie W internetcafé f fietsverhuur F haven h honden toegestaan Y ijssalon

I informatie d kindvriendelijk i koffie- of theehuis M livemuziek, concert L luchthaven e metrostation N ontbijt P parkeren Q patisserie B postkantoor R restaurant a roken verboden H slapen b skistation

g snackbar Z strand U taxi J theater S treinstation V voorzieningen voor rolstoelgebruikers

j wandelen k winkelen m Unesco-werelderfgoed r zwemgelegenheid T telefoonnummer o website : e-mailadres

Río LAgARToS eten

Aan de rand van de pagina’s zorgen een duimgreep en een kopregel ervoor dat je direct ziet welke informatie er op de betreffende pagina wordt geboden.

INHOUD INLEIDING ��10 VEELGESTELDE VRAGEN ��12 8 TOPERVARINGEN ��14 MENS, MAATSCHAPPIJ, NATUUR EN CULTUUR ��21 Architectuur ��22 Belangrijke personen ��23 Bevolking ��26 Drank ��28 Economie ��31 Flora en fauna ��33 Film ��34 Folklore ��37 Frontera ��38 Geografie ��40 Geschiedenis ��41 Godsdienst ��61 Keuken ��62 Media ��68 Mensenrechten ��69 Milieu ��70 Sport en ontspanning ��72 Werelderfgoed van Unesco ��73 Zeden en gewoonten ��74 REIZEN NAAR YUCATÁN-CANCÚN ��76 YUCATÁN-CANCÚN PRAKTISCH ��79 ABC van Mexico ��80 Alvorens te vertrekken ��80 Budget ��83 Elektriciteit ��85 Feesten en feestdagen ��85 Geldzaken ��87 Gezondheid ��89

Internetadressen ��91 Klimaat ��91 Noodgevallen ��94 Overnachten ��94 Post, telefoon en internet ��95 Reisliteratuur ��97 Risico’s en ergernissen ��99 Taal ��101 Tijdsverschil ��105 Vervoer ��106 Winkelen, ambachtskunst ��111 REISPLANNER �� 115

HET SCHIEREILAND YUCATÁN

Mérida ��123 Celestún ��143 Izamal ��146 De Ruta Puuc ��150 Zona Arqueológica Uxmal ��152 Campeche ��159 Archeologische vindplaats Edzná ��166 Escárcega ��167 De Mayavindplaatsen van Río Bec ��168 Zona arqueológica de Chichén Itzá ��174 HET OOSTEN VAN YUCATÁN 182 Valladolid ��182 Río Lagartos ��190

HET NOORDEN VAN QUINTANA ROO 193 Isla Holbox ��193 Cancún ��201 Isla Mujeres ��209

Akumal ��241 Tulum ��245 Zona arqueológica de Tulum ��253 Reserva natural Sian Ka’an ��256 Zona arqueológica de Cobá ��259

DE KUST VAN PUERTO MORELOS TOT TULUM – DE MAYARIVIÈRA 218 Puerto Morelos ��218 Playa del Carmen ��223 Isla Cozumel ��234 San Miguel de Cozumel ��235

HET ZUIDEN VAN QUINTANA ROO 262 Mahahual ��262 Bacalar ��264 Chetumal ��270 REGISTER

KAARTEN EN PLATTEGRONDEN Afstanden tussen de steden �� 109 Bacalar �� 265 Calakmul �� 171 Campeche �� 161 Cancún �� 203 Chetumal �� 271 Chichén Itzá, De ruïnes van (plattegrond vindplaats) �� 179 Isla Holbox �� 193 Isla Mujeres, overzichtskaart �� 211 Isla Mujeres (de stad) �� 213 Mérida �� 125 Mayarivièra, De, overzichtskaart �� 219 Playa del Carmen �� 225

279

Golf van Mexico Golf Mérida Cancún van Tulum Campeche

MEXICO

BELIZE GUATEMALA

STILLE OCEAAN

Playa del Carmen, detailkaart �� 227 Puerto Morelos �� 221 Reisplanner �� 115 San Miguel de Cozumel �� 237 Topervaringen �� 15 Tulum Playa �� 245 Tulum Pueblo, detailkaart �� 247 Tulum, De archeologische vindplaats, detailkaart �� 257 Uxmal �� 153 Valladolid �� 183 Yucatán �� 122 Yucatán-Cancún, overzichtskaart �� 77

INLEIDING

owel het land Mexico als de gelijknamige hoofdstad is kosmopolitisch, lawaaiig en fascinerend. Een mythisch land dat onmiddellijk beelden oproept van vroeg-Spaanse beschavingen, het bloedige avontuur van de conquistadores, de revolutie en kleurrijke feesten. Door de eeuwen heen hebben er vele beschavingen gewoond en die waren zo interessant dat je gemakkelijk een heel leven kunt wijden aan het bestuderen van de wetenschap van de Maya’s, het bijzondere esthetische gevoel van de Olmeken, de sportieve Tolteken en de militaire organisatie van de Azteken.

HOE VROEG JE OOK OPSTAAT, JE KUNT DE ZON NIET EERDER LATEN OPKOMEN.

Mexicaans spreekwoord

Naast monumentale archeologische vindplaatsen biedt het land schitterende stranden en prachtige koloniale steden, adembenemende landschappen van droge woestijnen in het noorden tot vulkanen in het midden en tropische bossen in het zuiden. En overal hoor je de muziek van een gemengd volk, indianen en Spanjaarden, waarin de tegenstellingen van Latijns-Amerika samenkomen. Het land gaat gebukt onder grote ongelijkheden, maar is tegelijkertijd verankerd in de mondialisering en kent een rijke verscheidenheid aan talen en culturen afkomstig uit de precolumbiaanse wereld. Laat je in Mexico meeslepen door de muziek van de mariachis, volg de Franse commandant Cousteau bij zijn ontdekkingstocht door

De ruïnes van Chichén Itzá behoren tot de zeven nieuwe wereldwonderen.

het onderwaterpark van Cozumel, ga in Palenque op zoek naar het graf van de Mayagod Pacal, flaneer over de dorpsmarkten en bezoek op Yucatán de cenotes, natuurlijke poelen met kristalhelder water. Een reis door dit prachtige, surrealistische land kun je eigenlijk het beste vergelijken met een initiatierite.

De taco is een typisch Mexicaans gerecht.

De Dag van de Doden, feestdag op 1 en 2 november

VEELGESTELDE VRAGEN WELKE PAPIEREN HEB JE NODIG?

Je hebt een paspoort nodig dat minstens zo lang geldig is als de duur van je verblijf. Je hoeft geen visum te hebben, maar ze vragen je wel om bij aankomst een toeristenkaart in te vullen, die je weer moet inleveren als je het land verlaat. Als je via Amerika reist, moet je je minstens 72 uur van tevoren inschrijven op de website o https://esta.cbp.dhs.gov.

HOE VERPLAATS JE JE IN HET LAND? WELKE VERVOERSMIDDELEN ZIJN ER?

Alles hangt af van je budget en je route, maar onthoud dat er een uitstekend busnet is, uitgebreid, goed georganiseerd met verschillende comfortklassen. Voor grotere afstanden kun je het vliegtuig nemen, verschillende betaalbare vliegmaatschappijen vliegen naar de grootste steden van het land.

WAT IS DE BESTE PERIODE?

Ons antwoord is dubbel: alles hangt af van de reisroute die je kiest. Het klimaat en de temperatuur variëren sterk afhankelijk van de streek. Je kunt misschien beter niet in de maanden september en oktober gaan, want dat is het regenseizoen, dat gekenmerkt wordt door vele wervelstormen. WAT IS DE WISSELKOERS? HOE BETAAL JE TER PLAATSE?

De wisselkoers die in deze gids is gebruikt, is 18 MXN (Mexicaanse peso) voor € 1. De betaling ter plaatse hangt af van de categorie van het restaurant of hotel. Op markten, in goedkope restaurantjes en hotels betaal je contant. In de supermarkt en in ‘luxueuze’ winkels kun je over het algemeen met betaalkaart betalen. WAT VOOR BUDGET HEB JE NODIG?

Het leven is minder duur dan in Nederland of België. Als je met z’n tweeën reist, heb je voldoende aan € 30-45 per dag per persoon. Je kunt echter nog goedkoper overnachten door je hangmat op te hangen op sommige stranden of campings langs de kust. Er zijn ook overal jeugdherbergen en goedkope hotels.

IS HET EEN VEILIG LAND?

De criminaliteit is de laatste jaren flink toegenomen in Mexico, maar dat geldt vooral voor het noorden, in Acapulco en sommige plekken die gelieerd zijn aan drugshandel. Als je je beperkt tot de toeristische gebieden en de normale veiligheidsregels in acht neemt, zal je waarschijnlijk niets overkomen. WAT IS HET TIJDSVERSCHIL?

Er zijn vier tijdzones in Mexico. In het grootste deel van het land is het 7 uur eerder tijdens onze wintermaanden en 8 uur in de zomer. In Quintana Roo is er een tijdsverschil van 6 uur tijdens de winter en 7 uur in de zomer. MOET JE INGEËNT WORDEN?

Er is geen verplichte inenting, maar naast de inentingen die ook bij ons worden aangeraden, is het verstandig je te laten vaccineren tegen hepatitis A en tyfus. Daarnaast moet je je beschermen tegen muggenbeten, vooral in de tropische gebieden (Chiapas) en dan voornamelijk tijdens het natte seizoen. Drink nooit water uit de kraan en als je fruit of groente op de markt hebt gekocht, maak het dan eerst goed schoon.

X KUN JE MET KINDEREN OP VAKANTIE IN MEXICO?

Als je de uitstapjes afwisselt – de ene dag een precolumbiaanse stad, de andere dag het strand – zullen je kinderen in de wolken zijn. Bovendien leren ze op school toch over de Azteken en andere beschavingen eindigend op -eken (Olmeken, Zapoteken, Tolteken) en de Maya’s. WELKE TALEN WORDEN ER GESPROKEN?

Het Spaans van de Mexicanen is vrij schools, je kunt ze dus gemakkelijk begrij-

pen. In de grote steden en op toeristische plekken kun je vaak ook wel wat Engelse woordjes uitwisselen. WELKE SPORTEN EN ACTIVITEITEN KUN JE DOEN?

Het avontuurlijke toerisme en het eco toerisme bieden heel wat mogelijkheden: snelle afdalingen per kajak, wandeltochten, paardrijtochten, mountainbiketochten, grottenbezoek, klimmen. En natuurlijk duiken in het water van het Caribisch gebied en de cenotes van Yucatán, snorkelen en surfen langs de kust van de Stille Oceaan.

Parasailen bij Cancún

8 TOPERVARINGEN 14

GA OP ZOEK NAAR DE

BEKIJK HET MAGISCHE

1 SLURF VAN DE GOD CHAAC

2 KLANK-EN-LICHTSPEL

OP DE MAYAVINDPLAATSEN VAN DE RUTA PUUC

DAT GEPROJECTEERD WORDT OP DE GROTE PIRAMIDE Ten zuiden van Mérida ligt de Ruta Puuc, een VAN CHICHÉN ITZÁ

X 40D Reynosa

Matamoros

rkring Kreeftskee

DE MAYARIVIÈRA blz. 218

Golf

180

2 HET SCHIEREILAND YUCATÁN blz. 119

El Tajin

15D

MEXICO Veracruz

Puebla

Taxco 20

135 D

Golf van Campeche 180 145

Palenque Tzotzile dorpen

Oaxaca 20 0

100

Reservaat Sian Ka’an

Bacalar

Calakmul

Chetumal

Yaxchilán

BELIZE

GUATEMALA

200 km

HONDURAS

SALVADOR

STILLE OCEAAN 0

San Agustinillo

100°

Cenotes

Tulum

Ruta Puuc

San Cristóbal de Las Casas 20

Mazunte

Plaatsen opgenomen op de Werelderfgoedlijst van Unesco

Valladolid

Chichén Itzá

Cancún

180

Mérida

185

Isla Holbox

van Mexico

Guanajuato

90°

GA VANAF ISLA

3 HOLBOX OF ISLA

MUJERES ZWEMMEN MET WALVISHAAIEN

Tussen juni en september migreren de tiburones ballenas in grote getalen langs deze eilanden: je zult er gegarandeerd een zien. Op sommige dagen zwemmen ze hier met tientallen tegelijk! Dit is hun grootste verzamelplek ter wereld. Je zult niet opgegeten worden, want deze zeemonsters eten alleen plankton. Blz. 200 en 217 Goed om te weten: je duikt met masker en snorkel in 2 sessies van maximaal 5 minuten. Maar let op: de walvishaaien zwemmen op 1½ uur van de kust van Isla Mujeres en op 2-2½ uur van Holbox. Niet voor watjes dus!

8 TOPERVARINGEN

GA SNORKELEN IN DE

4 ZEE BIJ TULUM, MET DE

BEROEMDE MAYAVINDPLAATS OP DE ACHTERGROND Vlak bij de zee vind je hier het op een na grootste koraalrif ter wereld, na dat van Aus tralië. Je ziet er prachtige koraalvissen en zeeschildpadden in het warmste en helderste water van de Caribische Zee. En op de achtergrond de archeologische vindplaats van Tulum met zijn kleine tempels die uitkijken op een prachtig strand. Blz. 253 Goed om te weten: in het hoogseizoen is reserveren noodzakelijk (Pasen, juli-augustus en rond kerst).

DUIK IN HET KRISTAL 5 HELDERE WATER VAN EEN CENOTE, OP HET SCHIEREILAND YUCATÁN Deze natuurlijke bronnen in de jungle dienden vroeger als drinkwaterreservoir

voor de Maya’s. Ze zijn uitgehold in het kalk en vaak bedekt met luchtwortels. Ze vormen de toegangspoorten tot de onderwereld (de hel) en werden dan ook vaak gebruikt voor menselijke offers. Als de zon schijnt, zorgen de grotten met hun helderblauwe water voor een betoverende sfeer. Blz. 188, 190, 256 Goed om te weten: kom bij voorkeur rond 12.00 u, want sommige, vrijwel afgesloten of heel diepe cenotes laten alleen licht door wanneer de zon op zijn hoogste punt staat.

ONTDEK HET NATUUR

6 RESERVAAT SIAN KA’AN Het natuurreservaat Sian Ka’an (‘afkomstig uit de hemel’ in het Maya) ligt ten zuiden van Tulum en is Werelderfgoed vanwege de rijke flora en fauna. Je stapt aan boord van een klein bootje om de lamantijnen en krokodillen die hier rondwaren te observeren. Ook vogels voelen zich hier thuis. Blz. 258

8 TOPERVARINGEN

Goed om te weten: er zijn verschillende toegangswegen, waaronder Punta Allen en Boca Pailla (ten zuiden van het hotelgebied van Tulum), maar de mooiste route loopt via de archeologische vindplaats van Muyil, die je onderweg ook nog even kunt bezoeken.

BEZOEK HET MAYA-

7 MUSEUM VAN CHETUMAL,

GA DAN DOOR TOT AAN DE LAGUNE VAN BACALAR IN DE QUINTANA ROO

Bewonder de virtuele reconstructie van de Mayawereld in het zeer sombere, maar zeer leerzame Mayamuseum van Chetumal. Ga dan naar Bacalar en de lagune met zeven blauwtinten, een waar paradijs om te kajakken, peddelen of gewoon te ontspannen. Blz. 268, 273 Goed om te weten: Bacalar is in volle ontwikkeling, maar is nog niet veel veranderd. Ga er snel naartoe! Er is een ruime keuze aan over-

nachtingsmogelijkheden: campings, jeugdherbergen en ‘ecologische’ hutten.

HET UITZICHT OP DE

8 TOP VAN CALAKMUL Klim naar de top van de grootste piramide van de vindplaats Calakmul (45 m) voor het uitzicht op de enorme groene oase eromheen. Calakmul concurreert met Tikal in Guatemala. Het was het centrum van het koninkrijk van de Kop van de Slang. Het ligt tegenwoordig midden in een natuurreservaat met een rijke fauna en een grote variëteit aan orchideeën. De trappen die naar de top van de hoogste piramide leiden, zijn steil, maar eenmaal boven kun je zelfs Guatemala zien liggen. Blz. 170 Goed om te weten: de vindplaats ligt in de regio Río Bec, in de staat van Campeche, tussen Escárcega en Chetumal, aan het einde van een doodlopende weg van 65 km.

275

FOTOVERANTWOORDING 8 Sven Hansche / Shutterstock 10-11 Kiev.Victor / Shutterstock 11 l.o., 29 Brent Hofacker / Shutterstock 11 r.o. Dina Julayeva / Shutterstock 13 tose / Shutterstock 14 Byelikova Oksana / Shutterstock 15 Byelikova_Oksana / iStock 16 l.b. Leonardo Gonzalez / Shutterstock 16 o. aquapix / Shutterstock 17 Juan Carlos Oller / Shutterstock 18 emicristea / iStock 19 b. Eddy Galeotti / Shutterstock 19 o. tommasolizzul / iStock 20 Bret Reyes / Shutterstock 44, 66 lunamarina / Shutterstock 57 Sunpix Travel / Alamy Stock Photo 72 bmszealand / Shutterstock 78 agefotostock / Alamy Stock Photo 93 posztos / Shutterstock 103 Tati Nova photo Mexico / Shutterstock 113 Rainer Lesniewski / iStock 114 Giongi63 / Shutterstock 116 b. Aberu.Go / Shutterstock 116-117, 145, 189, 208 javarman / Shutterstock 117 b. Barna Tanko / Shutterstock 120 Borphy / Shutterstock 130 Hostel Nómadas 132 El Barrio 134 l.b. Apoala 134 r.o. Pola Gelato Shop 139 Gerald Marella / Shutterstock 144 Casa de Celeste Vida 148 NEKOMURA / Shutterstock 155 Dmitry Rukhlenko / Shutterstock 163 La María Cocina Peninsular 164, 173 Jess Kraft / Shutterstock 178 Anton_Ivanov / Shutterstock 187 Wabi Gelato 192 Ojo de Agua Chiquila 194-195 Bodler / iStock 199 l. Viva Zapata 199 r. Alma Bar 217 Camille Laquerrière 220 l. Casitas Kinsol 220 r. Jolie Jungle 223 bcampbell65 / Shutterstock 230 Chez Céline 232-233 The Mayan Gate 243 Greg Vaughn / Alamy Stock Photo 250 Hotel Don Diego de la Selva 254 Florian Augustin / Shutterstock 261 Pavel Tvrdy / Shutterstock 269 Rubi Rodriguez Martinez / Shutterstock