De mooiste machine, zorgvuldig ontleed Babette Van Rafelghem
Het woord ‘autopsie’ (afgeleid van de Grieske woorden ‘autos’ en ‘opsis’) betekent letterlijk ‘zien met eigen ogen’. Het uitvoeren van een forensische autopsie is een manier van kijken naar het menselijk lichaam. Met Post mortem wil ik de lezer graag uitnodigen om te kijken door de ogen van de forensisch patholoog: hoe voert die een autopsie uit en tot welke inzichten leidt dat? De fascinatie voor anatomie en de interne werking van het menselijk lichaam leidde me naar de geneeskundestudies. Vooral het visuele aspect van de anatomie heeft me steeds enorm aangesproken. Die interesse werd al op jonge leeftijd aangewakkerd door de fascinerende prenten in oude medische boeken, zoals De humani corporis fabrica libri septem van Andreas Vesalius, en de tentoonstelling Körperwelten, waar Gunther von Hagens menselijke preparaten toegankelijk maakte voor een groter publiek. Tekenen is iets wat ik altijd al heb gedaan en wat van thuis uit sterk gestimuleerd werd, maar pas tijdens mijn studies geneeskunde begon ik spontaan meer medisch gerichte illustraties te maken. Tijdens de kijkstages chirurgie schetste ik bijvoorbeeld de operaties in mijn notitieboek ter aanvulling van mijn notities. Na het afstuderen besloot ik om me te specialiseren in de forensische geneeskunde – en mijn illustraties volgden hetzelfde pad. De keuze voor forensische kwam er deels door de affiniteit van het specialisme met de anatomie. Het is een van de weinige specialismen waarbij de arts in aanraking komt met de volledige menselijke anatomie. Bij een autopsie onderzoeken we namelijk minutieus elk orgaan – en dat in tegenstelling tot de meeste specialismen die vertrouwen op klinische en technische onderzoeken, en zelfs in contrast met chirurgen, die werken met minimale incisies en camera’s in een specifiek deel van het lichaam. Al vrij snel kwam het idee om een volledige autopsie te illustreren, met dit boek tot resultaat. De grootste inspiratie voor Post mortem vond ik in 18de-eeuws Firenze. Daar werd in 1775 het eerste publiek toegankelijke natuurhistorisch museum opgericht, bekend als La Specola. Dit museum herbergde onder meer een uitgebreide collectie wassen modellen, die dienstdeden als een encyclopedie van
7