De reisgidsen in de reeks hebben slechts één doel: je stress besparen bij het voorbereiden van je vakantie (uitstippelen van routes, overnachtingsplaatsen zoeken...). Dat doel bereiken ze door zich te beperken tot de absolute hoogtepunten en beste adressen in een streek, zodat je niet urenlang op het internet en in reisgidsen hoeft te lezen. Elke gids is samengesteld door een team van auteurs en redacteuren die de bestemming door en door kennen en dus de nodige praktische informatie en de beste routes en bestemmingen op een bondige, heldere manier aan je kunnen voorstellen. Ze suggereren verschillende rondritten, vertellen je wat je onderweg het beste bezoekt en verklappen je hun favoriete adressen. De twee reisroutes in deze gids brengen je langs alle legendarische steden en parken in het zuidwesten van de VS: doorkruis San Francisco in een van de mythische cable cars, bewonder de bergwanden in Yosemite, duizel aan de rand van de Grand Canyon, droom je rijk in Las Vegas, ontdek de geisers van Yellowstone, rijd door spooksteden en indianenreservaten... Droom jij van het Wilde Westen? Reis er gewoon naartoe!
100% ZUIDWEST-USA Dit pictogram geeft aan op welke adressen de Amerikanen zelf dol zijn. Delphine Givord en Jean-Philippe Cavaillez, de mensen achter de blog Lost in the USA (lostintheusa.fr), hebben ze achterhaald en verklappen ze aan jou door. Zij zijn onvermoeibare roadtrippers en zijn stapelgek op de VS. Ze reizen al meer dan 10 jaar rond in het zuidwesten van de VS en hebben al meer dan 40 nationale parken bezocht!
N NATIONALE PARKE A VAN ZUIDWEST-US
DE MEEST PR AK TISCHE REISGIDS TE R W E R E LD
INHOUD PRAKTISCHE INFORMATIE De nationale parken van 6 Zuidwest-USA in een notendop Hoe kom je er? 8 Wegwijs in de nationale parken 10 Klimaat 12 14 Waar overnachten? Vervoer 16 Budget 18 In de nationale parken verblijven 20 Feesten en feestdagen 22 23 Veiligheid en gezondheid
KENNISMAKING MET DE PARKEN Iconen van het Westen 24 Spectaculaire natuur 26 De mooiste panoramawegen 28 De leukste activiteiten 30 Wildlife 31 De mooiste uitkijkpunten 32 Native Americans 34 Legendarische filmscènes 35 De verovering van het Wilde Westen 36 Culinaire specialiteiten 38 De diner, typisch Amerikaans 39 4
DE NATIONALE PARKEN VAN ZUIDWEST-USA BEZICHTIGEN SAN FRANCISCO EN DE MOOISTE PARKEN VAN ZUIDWEST-USA 42 2 tot 3 weken
San Francisco
44
Het centrum SOMA en Mission District Golden Gate Bridge en het westen Excursie: Napa Valley > Route San Francisco-Yosemite
46 54 58 64 66
Yosemite National Park
68
> Route Yosemite-Death Valley
78
Death Valley National Park
80
> Route Death Valley-Las Vegas
88
Las Vegas
90
Downtown 92 De Strip 98 > Route Las Vegas-Grand Canyon 104
Grand Canyon National Park
106
> Route Grand CanyonMonument Valley
114
Monument Valley Navajo Tribal Park
116
> Route Monument ValleyBryce Canyon
122
Bryce Canyon National Park
126
> Route Bryce Canyon-Zion
134
Zion National Park
136
> Route Zion-Las Vegas
144
YELLOWSTONE, GRAND TETON EN DE NATIONALE PARKEN VANAF DENVER 146 2 tot 3 weken
Denver 148 > Route Denver-Moab
156
Moab en omgeving
158
Capitol Reef National Park
172
> Route Capitol Reef-Salt Lake City 178
Salt Lake City
180
Excursie: Great Salt Lake 186 > Route Salt Lake City-Grand Teton 188
Grand Teton National Park
190
> Route Grand Teton-Yellowstone 196
Yellowstone National Park
198
> Route Yellowstone-Rocky Mountain 206
Rocky Mountain National Park 208 > Route Rocky Mountain-Denver 214
REGISTER 219
Moab 160 Arches National Park 162 Canyonlands National Park 166 > Route Moab-Capitol Reef 170
5
DE NATIONALE PARKEN VAN ZUIDWEST-USA IN EEN NOTENDOP Verenigde Staten Hoofdstad: Washington D.C. Drapeau États-Unis
11 uur en 30 min. vliegen naar San Francisco vanuit België en Nederland Paspoort en ESTA noodzakelijk (zie blz. 8) Tijdsverschil
– Wyoming, Colorado, Utah: -8 uur. – Nevada en Californië: -9 uur. – Arizona: -9 uur in de zomer, -8 uur in de winter, behalve Navajo Nation (= Utah).
Amerikaanse dollar (US$) Yellowstone National Park ca. 9000 km2 (= 1/3 van België of 1/4 van Nederland) Zion Canyon
6
De VS telt 61 nationale parken, daarvan zijn er elf in deze gids opgenomen
Bryce Canyon in de winter
7
HOE KOM JE ER? CANADA
INTERNATIONALE LUCHTHAVENS Jackson Hole [JAC]
Salt Lake City [SLC] Denver [DEN] San Francisco [SFO]
Las Vegas McCarran [LAS]
0 0
200 km 100
200 miles
MEXICO
PRIJS VLIEGTICKET H/T ● Naar San Francisco
€ 900 Gemiddelde prijs € 600 Uitstekende prijs € 410 Een koopje! ● Naar Denver € 700 Gemiddelde prijs € 510 Uitstekende prijs € 410 Een koopje! Het jaargemiddelde. Je doet er goed aan ruim van tevoren te reserveren, zeker in het hoogseizoen (juli-aug.). 8
4 internationale luchthavens op onze reisroutes in het zuidwesten van de VS: San Francisco en Las Vegas (rondreis 1), Denver en Salt Lake City (rondreis 2). De luchthaven van Jackson Hole kan interessant zijn voor een binnenlandse vlucht. Duur rechtstreekse vlucht: 11 uur en 30 min. naar San Francisco, ca. 10 uur naar Denver.
FORMALITEITEN
Toeristische reis (minder dan 90 dagen) ● Elke reiziger (ook kinderen) moet een
biometrisch of elektronisch paspoort hebben en een ESTA reisvergunning. Die ESTA moet je zo vlug mogelijk (en ten laatste 72 uur voor vertrek) online invullen op: https://esta.cbp.dhs.gov/esta; $ 21. ● Een minderjarige die alleen reist, moet een reistoelating hebben. ● Je mag geen niet-gesteriliseerde, bederfelijke eetwaren invoeren. ● Elektronische apparaten moeten opgeladen zijn (de douane kan ze controleren).
Monument Valley
9
WEGWIJS IN DE NATIONALE PARKEN EEN NATIONAAL PARK, HOE WERKT HET? ● Een nationaal park (National
Park, afgekort NP) is een natuur gebied dat door de National Park Service wordt beschermd. Erg complete info over elk park vind je op nps.gov. ● Hout, stenen of fossielen verzamelen is verboden, net zoals planten en fruit plukken, wilde dieren voederen en vuur maken buiten de aangegeven zones (zware boetes). Respecteer de borden en volg de adviezen van de rangers op. ● Wat doen? Wanneer de entree betaald is, ga je naar het Visitor Center (zie blz. 11), daarna breng je enkele uren in het park door (volg de scenic route, de panoramaweg), of een dag (wandelen langs bewegwijzerde paden, stoppen bij adembenemende uitkijkpunten...) of langer (overnachten in het park) om de dieren van dichtbij te kunnen zien. ● Opgelet, wie in een park wil overnachten moet voor de beroemdste (Yosemite, Grand Canyon, Yellowstone...), 6 maanden tot 1 jaar van tevoren reserveren (zie blz. 14). ● Sommige parken hebben een winkel (grocery store), maar die is altijd duur. Je kunt je voorraad beter elders inslaan. 10
Rocky Mountain National Park
TOEGANGSGELD EN PASSEN ● Een park kan verschillende toegangen
hebben. Check welke open zijn (nps.gov).
● Voor elk park moet je entree
betalen: $ 20 tot 35 per voertuig (incl. inzittenden), 7 dagen geldig (minder voor voetgangers, fietsen, motorfietsen). ● Zodra je 3 of 4 parken bezoekt, kan de America the Beautiful Pass interessant zijn. Prijs: $ 80/jaar; te koop bij de ingang van elk park. Biedt toegang aan de pashouder en de inzittenden van het voertuig (in de parken waar je per persoon entree betaalt, is hij geldig voor max. 4 volwassenen). Leg het pasje zichtbaar in de auto. De pas geeft geen toegang tot State Parks en ook niet tot Navajo Tribal Parks. ● – 16 jaar gratis toegang.
VISITOR CENTER Een belangrijke stop voor je aan je bezoek begint! Info over het weer, de veiligheid, campings, wandelkaarten, activiteiten, wandelingen met rangers... Soms een kleine tentoonstelling over de geologie, de geschiedenis of de fauna en flora.
DE ANDERE PARKEN ● In deze gids bezoeken we ook
staatsparken, zogenaamde State Parks. Toegang: ca. $ 10/voertuig. ● De Navajo Nation beheert de Navajo Tribal Parks: Monument Valley (blz. 116) en Antelope Canyon (blz. 122). https://navajonationparks.org
JE VERPLAATSEN IN HET PARK ● Met je eigen voertuig. De wegen
zijn goed. Stop op een parkeerplaats om te wandelen, foto’s te maken... ● Vanwege de vele bezoekers (elk jaar meer dan 6 miljoen in Grand Canyon) is er een gratis shuttle, verplicht (Zion) of optioneel (Grand Canyon).
WILDERNESS OF BACKCOUNTRY PERMIT Elk park heeft een ongerept gebied, aan geduid als ‘wilderness’ of ‘backcountry’. Om die te betreden en er te slapen moet je een vergunning aanvragen bij het Visitor Center of het Backcountry Center van het park (van tevoren aanvragen om in de Grand Canyon te mogen afdalen).
Grand Canyon
11
KLIMAAT SEIZOENEN Lente en september: de temperaturen en de drukte in de parken zijn dan op hun best, ook al kunnen sommige parkingangen tot half mei/begin juni gesloten zijn. Juli-augustus: het toeristische hoogseizoen. Erg warm tot snikheet (Death Valley, Nevada, Arizona), zacht in de Sierra Nevada (Yosemite) en in de Rocky Mountains. Winter: streng in de Rocky Mountains en in Yosemite (veel sneeuw). Tip: bij zonsopgang en bij zonsondergang maak je de mooiste foto’s van de rood oplichtende rotsen!
OMREKENEN °C/°F (GRADEN CELSIUS/FAHRENHEIT) 0 °C = 32 °F 15 °C = 59 °F 20 °C = 68 °F 30 °C = 86 °F 38 °C = 100 °F
DEATH VALLEY NATIONAL PARK Naar Death Valley reis je het beste in de lente of de herfst. In de zomer bedraagt de gemiddelde temperatuur meer dan 40 °C, en soms klimt het kwik zelfs tot bijna 50 °C. Ga niet wandelen tussen 10.00 en 17.00 u. Neem veel water mee, vertrek met een volle benzinetank, respecteer de borden en volg de adviezen van de rangers op.
12
Arches National Park
13
OVERNACHTEN IN DE NATIONALE PARKEN CAMPINGS (CAMPGROUNDS) ● De goedkoopste oplossing: $ 10-30 voor tent+auto,
$ 20-30 voor een camper. Vaak in beschermd gebied, zo ervaar je de grote parken optimaal en word je midden in de natuur wakker! ● De meeste campings hebben een zone voor campers (Recreational Vehicle of RV), sommige bieden ook cabins (opgezette tenten) aan. ● Op sommige campings moet je reserveren, andere hanteren het principe first come, first served, afgekort als FCFS). Als de ranger niet aanwezig is, doe je het geld voor de overnachting in een envelop en die stop je in de doos die speciaal daarvoor is voorzien. ● Camping reserveren: op recreation.gov of via ‘Plan your visit’ van het betreffende park op nps. gov. Reserveer 4-6 maanden tot 1 jaar van tevoren als je in nov.-maart de drukst bezochte parken wilt bezoeken (Yosemite, Death Valley, Grand Canyon) of die met weinig campings (Bryce, Zion, Arches, Canyonlands). ● Camping first come, first served: in het hoog seizoen in drukke parken vóór 10.00 u aankomen om een kans te maken. Informeer je bij het Visitor Center. ● Uitrusting: toiletten (soms droogtoiletten), tafel, firepit om vuur te maken, barbecue; niet altijd douches, elektriciteit of (zelden) drinkbaar water. ● Wildkamperen (backcountry camping): enkel voor ervaren kampeerders, je moet in het Visitor Center een Wilderness Permit aanschaffen (zie blz. 11). ● Materiaal: breng je eigen materiaal mee of huur het. Voorzie contant geld (munten voor douches, hout...). 14
LODGES/HOTELS ● Charmante, in het
landschap geïntegreerde accommodaties, uitge baat door privébedrijven. ● De comfortabelste maar duurste oplossing: $ 180-400 per nacht. ● Reserveer zo lang mogelijk van tevoren, zeker voor het hoog seizoen. Online websites met aanbieders.
Camping in Yosemite NP
OVERNACHTEN BUITEN DE NATIONALE PARKEN MOTELS
Om onderweg een stop in te lassen of wanneer in een park alles bezet is ● Goedkope hotels waar je vlak voor je
kamer parkeert. Buiten de stadscentra, bij afritten van snelwegen en langs grote verkeersaders die stadinwaarts voeren. ● Reserveren: niet nodig. ‘Vacancy’ = er zijn kamers vrij. ● Bekijk de kamer voor je betaalt. ● Uitrusting: airco, tv, koelkast, koffiezetter, soms een kitchenette. ● Prijs: $ 50-200. Goedkoopste ketens: Motel6, EconoLodge, Super 8.
ANDERE ACCOMMODATIES
Reserveer zo lang mogelijk van tevoren (voor het hoogseizoen en weekends) ● Privécampings: vaak dicht bij het park. Ze mikken vooral op campers, niet op
kampeerders. Sommige bieden cabins aan, dat zijn dan houten huisjes of tenten. Duurder dan de campings in de parken: $ 25-50 voor 2 pers., maar meer voorzieningen (zwembad, winkeltje, wasmachine...). Reserveren via koa.com, uscampgrounds.info... ● Hotels: uiteenlopend qua niveau en prijzen. Check of de vermelde prijs al dan niet inclusief taksen is (taxes included). Bij sommige hotels moet je vooraf betalen. ● Bed & Breakfast: aantrekkelijke adressen, soms in historische gebouwen. Duur: $ 100-300 voor een tweepersoonskamer. ● Jeugdherbergen: buiten de steden weinig adressen. $ 50-90 voor een bed in een slaapzaal, tot $ 100-200 voor een tweepersoonskamer. Reserveren via Hostelling International: hiusa.org en privaat uitgebate hostels. ● Grootte van het bed (in stijgende volgorde): Twin, Double (of Full), Queen, King. 15
ICONEN VAN HET WESTEN
Golden Gate Bridge Dé landmark van San Francisco (blz. 60).
Westerns Het Wilde Westen op het grote scherm.
Diner Het legendarische eethuis (blz. 39).
Het bord aan de Strip in Las Vegas, bij de ingang van de gokstad (blz. 90).
Route 66 Legendarisch, van Kingman naar Seligman (blz. 104).
Grand Canyon, 1800 m diep, 445 km lang en 30 km breed (blz. 106).
24
Navajo, een van de grootste stammen van de Native Americans (blz. 34).
El Capitan, een van de grootste monolieten ter wereld (blz. 73).
Ghost towns Spooksteden getuigen over het verleden (blz. 78).
Buffalo Bill Controversiële figuur uit de Far West (blz. 206).
Rangers Dé hoeders van de nationale parken.
Old Faithful Geyser Yellowstone National Park (blz. 202). 25
DE LEUKSTE ACTIVITEITEN
Wandelen
Raften
Canyoning
De nationale parken zijn een paradijs voor wie van wandelen houdt. In Zion NP brengt een van de mooiste paden je naar Angels Landing (blz. 141).
Aan boord van een rubberboot de stroom versnellingen van de Colorado trotseren is een hoogtepunt van een reis door het zuidwesten van de VS (blz. 160).
Op de bodem van een smalle canyon wandelen is avontuurlijk, maar vereist een goede uitrusting. De Narrows in Zion zijn het indrukwekkendst (blz. 142).
Sterren kijken
Wintersporten
Paardrijden
In Death Valley (blz. 84) heb je geen last van licht vervuiling en ontvouwt zich een prachtige sterren hemel. Zo heb je de Melkweg nog nooit eerder gezien.
Ook op sneeuwraketten, langlaufend of skiënd kun je de ongerepte natuur verkennen in de nationale parken Yosemite, Grand Teton, Yellowstone en Rocky Mountain.
Een tochtje te paard, op een muilezel of een burro (ezel) op de bodem van de Grand Canyon, langs de reuzensequoia’s van Yosemite of de hoodoos van Bryce Canyon.
30
WILDLIFE
Beer (black bear)
Grijze wolf (grey wolf)
Bizon (American buffalo)
In de bossen in ZuidwestUSA leven zwarte beren (Yosemite, Grand Teton) en oersterke grizzly’s (Yellowstone). Geen paniek, doe gewoon wat de rangers zeggen.
In Yellowstone National Park leven zo’n 80 grijze wolven. De soort werd er halfweg de jaren 1990 met succes geherintroduceerd.
De bizon heeft een zware kop, korte hoorns en een machtige, ruig behaarde schouderpartij. Hij trekt rond in de graslanden van Yellowstone, Grand Teton en Antelope Island.
Wapiti (elk)
Ratelslang (rattlesnake)
Amerikaanse zeearend (bald eagle)
Deze grote hertensoort heeft een roodbruine vacht en leeft in de bossen van Yosemite, Grand Teton en Yellowstone.
Ratelslangen zijn erg giftig en leven in de woestijnen in het zuiden (Death Valley). Dankzij de ratel, hoornige staart schubben, hoor je de slang ruim voordat je ze ziet!
Sinds de 18de eeuw is de ‘kale arend’ het symbool dier van de VS. Hij leeft bij meren en rivieren (Yellowstone), waar hij vist, maar ook in droge gebieden (Grand Canyon). 31
SAN FRANCISCO
DEATH VALLEY
YOSEMITE
LAS VEGAS
GRAND CANYON
MONUMENT VALLEY
BRYCE CANYON
ZION
LAS VEGAS
SAN FRANCISCO EN DE MOOISTE CANADA PARKEN VAN ZUIDWEST-USA WASHINGTON MONTANA
Yellowstone NP
OREGON IDAHO
WYOMING CALIFORNIA Salt Lake City
NEVADA San Francisco 1
UTAH
Bodie
Lone Pine
Bryce Canyon NP 7 Page Monument Valley NTP 6
Death Valley NP 3 Las Vegas 4 Los Angeles
0 0
42
Williams
Grand Canyon NP 5
ARIZONA
STILLE OCEAAN
Phoenix
200 km 100
200 miles
COLORADO
Moab Zion NP 8
Yosemite NP 2
Denver
MEXICO
NEW MEXICO
ley 3 Death Val
Blakeren in de zon 1 dag
t Valley 6 Monumen
Westerndecors en Navajo-indianen 1-2 dagen
cisco 1 San Fran
2 Yosemite
Heuvels, fooding en de oceaan 2-3 dagen
Het beroemdste nationaal park 2-3 dagen
4 Las Vegas
yon 5 Grand Can
De hoofdstad van de extravagantie 1-2 dagen
Een van de nieuwe wereldwonderen 1-2 dagen
Een woud van steen 1-2 dagen
Oase in de woestijn 1-2 dagen
yon 7 Bryce Can
SAN FRANCISCO EN DE MOOISTE PARKEN VAN ZUIDWEST-USA
Bij elke verplaatsing vermelden we hoe lang je over de rit doet. Soms is dat de hele dag! Hou daar rekening mee bij het plannen van je reis. Zoek het ritme dat bij je past. > 2 tot 3 weken
8 Zion
43
SAN FRANCISCO
YOSEMITE
DEATH VALLEY
LAS VEGAS
GRAND CANYON
MONUMENT VALLEY
BRYCE CANYON
ZION
LAS VEGAS
SAN FRANCISCO VAN DE LUCHTHAVEN NAAR HET CENTRUM
RESERVEREN
San Francisco International Airport: 20 km ten Z van het centrum, via de US 101. ● Met de trein: met BART (gele lijn), 30 min. tot het cenrum. Vertrek: level 3 van de internationale terminal. Halte: 16th Mission, Civic Center of Power St. Kaartje: ca $ 10. ● Met een taxi: $ 50-55 (+10% fooi).
Logies: reserveer zo lang mogelijk van tevoren. De prijzen stijgen in het weekend, in juli-augustus en tijdens grote evenementen. Alcatraz bezoeken: in de zomer minstens 3 maanden van tevoren reserveren, de rest van het jaar enkele dagen voor je bezoek. Reserveren kan via cityexperiences.com
OPENBAAR VERVOER
NUTTIGE ADRESSEN
Beheerd door MUNI: sfmta.com Muni Pass: voor alle openbaar vervoer in de stad (behalve BART). Prijs: in het Visitor Information Center, voor 1 dag ($ 24), 3 dagen ($ 36) of 7 dagen ($ 47) + $ 3 voor de kaart (Clipper); via de app MuniMobile, 1 dag ($ 23), 3 dagen ($ 31) of 7 dagen ($ 41). ● Cable cars: de beroemde kabeltram. Handig om vanaf Market St naar Chinatown, Nob Hill en Fisherman’s Wharf te reizen... maar je zult niet alleen zijn! Met Muni Pass, MuniMobile of een kaartje in de tram ($ 8). ● Streetcars: de traditionele tram. Lijn F voor de rit van Castro en Market St naar Fisherman’s Wharf en Embarcadero. Met MuniMobile of Clipper ($ 2,50); in de tram of via de automaat ($ 3). ● Light Rail: lijnen J, K, L, M en N voor Mission District, Golden Gate Park en het westen. ● BART: 5 lijnen bedienen de hele regio. 44
Visitor Information Center: 749 Howard St, in het Moscone Center, ✆ 415 391 2000, sftravel.com, dag. 8.00-13.00 u. De City Pass en de Muni Pass kun je hier kopen, in de andere Visitor Centers worden ze niet verkocht.
●
WAT BEZOEKEN? We hebben de stad opgedeeld in 3 delen: het centrum, Soma en Mission District en Golden Gate Bridge en het westen. ● 2 dagen volstaan om de belangrijkste bezienswaardigheden te bezoeken. ● In ca. 30 min. wandel je van Fisherman’s Wharf naar Chinatown. ●
Het centrum
Alcatraz
Golden Gate Bridge en het westen
Golden Gate Bridge
Blvd
Blvd Arguello
Park Presidio Blvd 10 th Ave
Bak er B
Linc oln
25th Ave
34th Ave
Ave
St
19th
Sunset
St
101
St
d
n se
n
w To
16th St
MISSION DISTRICT
Cesar Chavez
Blvd
Soma en Mission District
Bl vd
St
Taraval
NOE VALLEY
Clipper
ey w De
ird
Ave St
Twin Peaks
M ark et
SUNSET
16th St
Mission St CASTRO Dolores St
Guerrero St Dolores St
Blvd
280
2 km
an
m Ale
101 St
Ave
John Mc Laren Park
rd
an
St
O ce
45
T hi
nt Fo Blvd
Bl vd
Monterey Blvd
Blv d
S.F. State Harding University Park Lake Merced
Mi ss ion
M
y
La
ced er
line Blvd Sky
San Francisco Zoo ke
Blvd
Mt Davidson
Junipero Serra
Highwa y
17th
St ard w t
m l so Fo S Van Ness Mission
HAIGHTASHBURY Buena
St
Ortega
HAYES VALLEY
Vista Park
et
S CIVIC ark Ho S 80 t SOMA CENTERM
LOWER Haight HAIGHT St
Oak St
Kezar Stadium
Lincoln Way
Fell St
St
SF MOMA
DOWNTOWN
Turk St
ADDITION
Ave
Golden Gate Park
Park Stadium
Lawton
Great
St
Blvd
University Geary WESTERN of S.F.
FINANCIAL DISTRICT
Th
RICHMOND
St
CHINATOWN St
Geary
St Blvd
HILL
Ave
Ave
California
PRESIDIO a HEIGHTS Californi
PACIFIC HEIGHTS
St
Fulton
Pacific
Masonic
Cliff House
Presidio
St Stanyan
Legion of Honor Museum
St Lombard St n o i Un
Powell
Mar
Co NORTH BEACH lu m bu TELEGRAPH sA HILL RUSSIAN v. Broadway
MARINA
Ness
del
Ca
El
Palace of Fine Arts
Van
Lincoln Park ino m
Pier 39 FISHERMAN'S WHARF
romenade n Gate P
Divisadero
China Beach
G o lde
101
each
STILLE OCEAAN
San Francisco Bay
SAN FRANCISCO
YOSEMITE
DEATH VALLEY
LAS VEGAS
GRAND CANYON
MONUMENT VALLEY
BRYCE CANYON
ZION
LAS VEGAS
SAN FRANCISCO HET CENTRUM De altijd levendige kades, straten met kleurrijke victoriaanse huizen, cable cars die zich de steile hellingen op hijsen: het centrum van San Francisco is betoverend! WAT BEZOEKEN?
ommy’s Joynt T Boudin Bakery 3 Crab House at Pier 39 4 Tony’s Pizza Napoletana 5 Wing Sing Dim Sum 1
2
Franklin
St
Downtown B Financial District C Chinatown D North Beach en Telegraph Hill E Fisherman’s Wharf F Russian Hill en Nob Hill G S an Francisco Bay en Alcatraz
A
UIT ETEN
BARS, UITGAAN melie Wine Bar A Bimbo’s 365 Club 8 Comstock Saloon 9 Black Cat 10 Charmaine’s 6 7
Geary B
Een typische straat in het historische centrum
Jefferso Square Park
Octavia
46
lvd
St
Pi
er
Alcatraz G
Pier 39
45
et
SAN FRANCISCO EN DE MOOISTE PARKEN VAN ZUIDWEST-USA
Hy Pi d e S er tre
Be
ac
h
3 Aquarium Musée Mécanique of the Bay San Francisco t S n so Jeffer t Maritime Beach S E National FISHERMAN'S Maritime The t St Historic Park WHARF North Poin Museum Cannery
Th
Sansom
mery St Montgo
eE mb ca ar
e St
ve Grant A
Coit Tower
Exploratorium
de ro
teps Union St Filbert S
Co l
um
bu
ay St Broadw
Battery
sA ve
t Vallejo S t Front S
n Stockto
Russian Hill
St Kearny
Washington D TELEGRAPH HILL St Green Square 4 t Mason S
orth St Leavenw
t Larkin S
t Green S
t St
Chestnu
t Filbert S
RUSSIAN HILL ray Macond Lane
NORTH D BEACH
d St Lombar ich St Greenw
t Taylor S
F
t Jones S
Hyde St
ich St
Greenw
St
St
o Francisc sA v 7 e
bu
n Stockto
um
St Powell
Polk St
d St Lombar
t Union S
Co l
San Francisco d St Art Institute Lombar
t St
Chestnu
t Filbert S
St
t Mason S
Ghirardelli ay B Square
G San Francisco Bay
St
Bay
St
t t tS rS ar t ea S eu n Sp St St ai e M al Be t tS on t em tS 1s Fr
t Davis S
2n d St
d 3r St n sio siYerba M
St Drumm
e St Sansom
St
St Kearny
ery St
m Montgo
ve Grant A
Jewish Museum
d ar w Ho
St
m
so
l Fo
St
Ha
St
SF MOMA
Br
SOMA Buena GardensCenter St n for the Arts iso r r
h
4t
St
h St
h St
m
so
80
Cable cars t St SPowell-Hyde nt an 47 ya Powell-Mason nn r a B California Br Street
St
St
l Fo
St h
500 m
Ha
St
d 3r
a
m
to Na
St
d ar w Ho
4t
Civic Center
5t
St
Old Mint 6t
Hall
Asian Art Museum
Montgomery
ll St
O’Farre
Cable Car Powell
Turk St t ke ar M 10
Post St
Union ry St Square Gea
Ellis St
Eddy St
Gate Ave
n Stockto
Hyde St
City City Hall
t Mason S
9
Golden
Opera House
t Taylor S
TENDERLOIN
Ave St
t Jones S
Glide Memorial Church
CIVIC CENTER er McAllist
St Powell
orth St Leavenw
Post St
t Larkin S
Polk St
s Van Nes
on e
Tien Hpau m le y Te Ross Alle
Polk St
St Franklin
ll St
O’Farre
t Sutter S
A DOWNTOWN
t Geary S
1
St
Hyde St
Ave
t Larkin S
s Van Nes
t Sutter S
St Powell
City Lights ve Ferry St Pacific A Ferry Building Jackson Building 8 Columbus Market Place t S n to Tower g 5 ay St Cable Car Washin Ferry 2 Broadw Transamerica Museum (vers ve F NOB HILL Pacific A Pyramid Portsmouth Clay St Sq. B FINANCIAL DISTRICT t S 101 n Hyatt Jackso Chinese Historical ento St Wells Fargo C Sacram gton St Society Museum Washin History CHINATOWN ia St 6 Californ Museum Fairmont Embarcadero Clay St t St Mary’s S to en Hotel St Sacram Sq.Pine St n sio t s S i ia Grace Mark Hopkins rn M Califo t Cathedral Hotel tS Dragon's ke r a Pine St Gate M Bush St t Vallejo S
t
SAN FRANCISCO
YOSEMITE
DEATH VALLEY
LAS VEGAS
GRAND CANYON
MONUMENT VALLEY
BRYCE CANYON
ZION
LAS VEGAS
SAN FRANCISCO HET CENTRUM WAT BEZOEKEN? A
Cable car in Powell Street
DOWNTOWN
Union Square is het belangrijkste plein van San Francisco. Voor de burgeroorlog kwamen voorstanders van de Unie hier massaal protesteren, nu is het hier druk vanwege de beroemde luxewarenhuizen (Macy’s, Saks Fifth Avenue), de theaters en de chique restaurants. Wandel naar Powell Street en neem de cable car: dankzij de draaischijf kan de tram meteen weer in de andere richting vertrekken! B
FINANCIAL DISTRICT
Het financiële hart van de stad klopt vlak bij de baai, rondom de Transamerica Pyramid (1972), de emblematische, 260 m hoge wolkenkrabber in de vorm van een piramide. Bezoek het Wells Fargo History Museum, gewijd aan de beroemdste goud- en passagierstransporteur ten tijde van het Wilde Westen: je verneemt alles over de avontuurlijke reis, met koetsen, goudklompjes, foto’s en documenten. Ferry Building Marketplace, ooit de aanlegplaats voor de ferry’s, is nu een winkelcentrum met een heleboel uitstekende eetwinkels. | Transamerica Pyramid: 600 Montgomery St | Enkel toegang tot de hall | Za.-zo. gesl. | Gratis. | Wells Fargo History Museum: 420 Montgomery St | wellsfargohistory.com | Za.-zo. gesl. | Gratis.
Downtown vanuit de lucht
48
SAN FRANCISCO EN DE MOOISTE PARKEN VAN ZUIDWEST-USA
C
CHINATOWN
De Chinese wijk van San Francisco is groter dan die van New York. De grootste Chinese gemeenschap buiten Azië woont hier. Het is een erg levendige wijk met veel goedkope slaap- en eetadressen. Betreed de wijk via Dragon’s Gate (Bush St) en wandel door Grant Ave, met zijn kleurrijke winkels en pagodes. Stockton St is heel typisch, met kramen vol groenten en specerijen. De met lantaarns versierde Tien Hau Temple (125 Waverly Pl) is de oudste Chinese tempel in de VS. Voor een lekker souvenirtje trek je naar de Golden Gate Fortune Cookie Factory (56 Ross Alley). Daar koop je traditionele Chinese gelukskoekjes, met daarin kleine papiertjes waarop een boodschap of voorspelling staat. Versieringen voor Chinees Nieuwjaar D NORTH BEACH EN TELEGRAPH HILL
De oude Italiaanse wijk North Beach was ooit de favoriete buurt van de Beat Generation en is nog altijd erg aangenaam. Neem zeker een kijkje in de legendarische boekhandel City Lights Bookstore. Iets meer naar het noorden ligt Telegraph Hill: de Coit Tower torent boven de bomen uit, hij domineert de baai en je kunt hem onmogelijk over het hoofd zien. Neem de bus (lijn 39), geniet van het uitzicht vanaf de uitkijktoren, bewonder de murals en daal dan af langs de superromantische Filbert Steps, een lange reeks trappen omringd door groen.
| City Lights Bookstore: 261 Columbus Ave | citylights.com | Coit Tower: 1 Telegraph Hill Blvd | sfrecpark.org | Niet gratis.
49
SAN FRANCISCO
YOSEMITE
DEATH VALLEY
LAS VEGAS
GRAND CANYON
MONUMENT VALLEY
BRYCE CANYON
ZION
LAS VEGAS
SAN FRANCISCO HET CENTRUM WAT BEZOEKEN?
Zeeleeuwen bij Pier 39 in Fisherman’s Wharf E
FISHERMAN’S WHARF
Maritime Museum: Jefferson en Hyde St | nps.gov/safr/ | Gratis. Historische schepen: Hyde Street Pier | Toegang ponton gratis, schepen niet gratis. Musée Mécanique: Pier 45 | museemecanique.com | Spelen niet gratis
Deze voormalige zeemansbuurt is erg toeristisch geworden, maar nog elke ochtend varen vanuit deze haven heel wat vissersboten uit. Wat zij vangen vind je op je bord in de vele zeevruchtenrestaurants aan de kades. Dungeness crab, een specialiteit van de stad, is heerlijk. Pier 39 ziet eruit als een vissersdorp uit een Disneyfilm, en met zijn restaurants, gadget shops en de vele draaimolens heerst hier een echte kermissfeer. Hier moet je ook zijn om de zeeleeuwen te zien. Die liggen hier met honderden urenlang op de pontons te zonnen! Liefhebbers van lange zeereizen komen aan hun trekken met een museum en schepen in het Maritime National Historical Park: het Maritime Museum huist in een art-decogebouw en vertelt de band van de stad met de zee (kolonisten, oorlog, visvangst...); daarna bewonder je aan Hyde Street Pier de grootste collectie historische schepen van de VS, met de driemaster Balclutha (1886), die vaak Kaap Hoorn heeft gerond, de ferry Eureka, een stoomboot met scheprad (1890, kan tot nader order niet bezocht worden) en de schoener Alma (1891). Een andere trekpleister is het wonderlijke Musée Mécanique: meer dan 200 arcadekasten die nog altijd werken. Stop er munten in en amuseer je rot. 50
RUSSIAN HILL EN NOB HILL
In deze twee wijken vind je de steilste heuvels van de stad. Lombard St is wel heel bijzonder, tussen Hyde St en Leavenworth St telt de straat liefst acht haarspeldbochten! Tussen Leavenworth en Jones St kun je in Green St mooie huizen uit de 19de en het begin van de 20ste eeuw bewonderen, met op nr. 1067 het Feusier Octagon House. Het Cable Car Museum is de topattractie op Nob Hill. Het leert je alles over de geschie denis van de cable cars en daarna bezoek je de machinekamer. De kabels van de beroemde kabeltrams worden nog altijd van hieruit aangestuurd. | Cable Car Museum: 1201 Mason St | cablecarmuseum.org | Gratis.
G
SAN FRANCISCO BAY EN ALCATRAZ
Stap aan boord van een ferry en ontdek San Francisco en de baai. De tocht duurt 1 uur en je vaart langs het eiland Alcatraz en de Golden Gate Bridge. Met wat geluk spot je bij de brug zeehonden en dolfijnen. De andere optie: meteen naar Alcatraz varen: een fort, een militaire gevangenis en van 1964 tot 1974 een federale gevangenis. De ‘gevangenis waaruit niemand ontsnapt’ laat bezoekers nu de cellen zien van beroemde kostgangers – Al Capone, Robert Stroud en de Anglin Brothers (ongeveer de enigen die het gelukt is uit de gevangenis te ontsnappen). | San Francisco Bay: vertrek aan Pier 39 | blueandgoldfleet.com | Niet gratis. | Alcatraz: vertrek aan Pier 33 | alcatrazcitycruises.com | Niet gratis | Lang van tevoren reserveren.
De gevangenis op Alcatraz
51
SAN FRANCISCO EN DE MOOISTE PARKEN VAN ZUIDWEST-USA
F
SAN FRANCISCO
YOSEMITE
DEATH VALLEY
LAS VEGAS
GRAND CANYON
MONUMENT VALLEY
BRYCE CANYON
ZION
LAS VEGAS
SAN FRANCISCO HET CENTRUM UIT ETEN 1
TOMMY’S JOYNT 1101 Geary Blvd
Tommy’s Joynt
‘Dit eethuis is een instituut. Het haalde de mosterd in Duitsland (Hofbrau) en bestaat sinds 1947. Heerlijk vlees en spotgoedkoop.’
| Zo.-wo. 12.00-19.00 u, do.-za. 12.00-24.00 u | Meatballs & spag hetti $ 13; dinner platter $ 13-19. 2
BOUDIN BAKERY
3
4 Embarcadero Center, Herman Plaza
Grote bakkerij met veel hout in het interieur. ● De specialiteit: soep met vis en zeevruchten, een brood dient als kom.
CRAB HOUSE AT PIER 39
TONY’S PIZZA NAPOLETANA
4
Pier 39
Vis en zeevruchten in een stijlvol interieur. ● Dé plek om de beroemde in knoflooksaus gebraden Dungeness crab te proeven.
●
●
| Ma.-vr. 8.00-14.30 u | Clam chowder $ 9.
| Zo.-do. 11.30-21.00 u, vr.-za. 11.3022.00 u | Volledige krab $ 59.
1570 Stockton St
13 keer de titel van beste pizza ter wereld binnengehaald! ● Pizza’s uit Californië, Rome, Napels, Sicilië, New York... ●
| Ma. 12.00-22.00 u, wo.-zo. 12.0023.00 u | Pizza’s $ 16-48, Margherita $ 25, Regina 2 pers. $ 40. 5
Crab House at Pier 39
WING SING DIM SUM
1125 Stockton St
Klein Chinees restaurant, authentiek en goedkoop. ● Heerlijke dimsum, noedels, tofoe, rijst en 2 garnituren naar keuze: $ 7,50. ●
| Dag. 7.00-18.00 u | Dimsum (3 stuks) $ 3,50.
52
SAN FRANCISCO EN DE MOOISTE PARKEN VAN ZUIDWEST-USA
SAN FRANCISCO HET CENTRUM BARS, UITGAAN San Francisco Ferry Building
BIMBO’S 365 CLUB
6 AMELIE WINE BAR
7
1754 Polk St
Mooie selectie Franse en Californische wijnen, in Nob Hill, veel vaste klanten. ● Livemuziek (za. 16.0021.00 u).
1025 Columbus Ave
155 Columbus Ave
‘Bij Chinatown, bijna dagelijks concerten. Deze gezellige saloon heeft de San Francisco Brewing Company (1907) van de troon gestoten.’
●
| Ma.-do. 16.00-23.00 u, vr.-zo. 14.0023.00 u | Happy hour 17.00-19.00 u | Fles vanaf $ 35, glas $ 10-18.
| Shows en conerten $ 20-75 | Kaartjes via bimbos365club.com of ter plaatse (contant betalen).
BLACK CAT
10
Glamoureuze en chique speakeasy. ● Erg creatieve cocktails en elke avond live jazz.
| Wo.-do. en zo. 18.30-24.00 u, vr.-za. 18.30-1.30 u | Cocktails $ 15 | Concerten $ 10-30.
| Di.-do. en za. 16.00-24.00 u, vr. 12.00-24.00 u | Cocktails $ 1216; bier $ 6,50.
CHARMAINE’S
1100 Market St (ingang 45 McAllister St)
400 Eddy St
●
COMSTOCK SALOON
Chic en glamoureus. Dit cabaret, met zaal en nightclub, is in 1930 opgericht door de beroemde Mr. Bimbo!
●
9
8
Dé rooftopbar en lounge van San Francisco! ● Gesofisticeerde cocktails en een adembenemend uitzicht op de stad. ●
| Ma.-do. 17.00-23.00 u, vr. 17.0024.00 u, za. 16.00-24.00 u, zo. 16.00-23.00 u | Cocktails $ 17-20.
53
Oorspronkelijke titel: Simplissime Parcs nationaux Ouest américain Oorspronkelijke uitgever: Hachette Livre (Hachette Tourisme) De reeks Simplissime Voyage is ontwikkeld in nauwe samenwerking met Jean-François Mallet. Directie: Sidonie Chollet Uitgever: Cécile Petiau (Hachette Livre), Joël Ambroggi, Lieven Defour (Lannoo) Redactie: Delphine Givord, Jean-Philippe Cavaillez Vertaling: Erik Ros Cartografie: Frédéric Clémençon en Aurélie Huot Kaartvertalingen: Peter De Bock Grafisch ontwerp: Studio HelloÉlo Opmaak: Keppie & Keppie, Varsenare Met dank aan: Céline Le Lamer © Hachette Livre (Hachette Tourisme), 2023 © Nederlandse tekst, Uitgeverij Lannoo nv, Tielt, 2024 Het redactieteam heeft de grootste zorg besteed aan de samenstelling en de controle van deze gids. Maar omdat de gegevens voortdurend gewijzigd worden, moet de praktische informatie (prijzen, adressen, bezoekuren, telefoonnummers, bezienswaardigheden, internetadressen, enz. ) worden beschouwd als een aanwijzing. Het is dan ook best mogelijk dat bepaalde info bij het verschijnen van deze gids niet helemaal correct of volledig is. Wij kunnen daar niet verantwoordelijk voor worden gesteld. Deze gids bestaat voor en door u; u bewijst ons dan ook een grote dienst door eventuele tekortkomingen of vergissingen te melden. Aarzel niet om ons uw opmerkingen en suggesties over de inhoud van deze gids mee te delen. Bij een eerstvolgende bijgewerkte editie zullen wij daar rekening mee houden.
Contactadres Simpelweg Uitgeverij Lannoo Kasteelstraat 97 B-8700 Tielt
Uitgeverij Terra Lannoo bv Postbus 23202 1100 DS Amsterdam Zuidoost
www.lannoo.com www.simpelwegreisgidsen.com D/2023/45/484 - NUR 513 978-94-014-9096-2 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.