9789401485494 by Uitgeverij Lannoo

Lilly Nielitz-Hart en Simon Hart

LANNOO’S AUTOBOEK

SCHOTLAND

ON THE

ROAD

TOP 10

¼ EDINBURGH CALTON HILL

Blz. 99, 106 Deze heuvel biedt het beste uitzicht over de stad, vanaf Edinburgh Castle tot aan de rivierdelta van de Firth of Forth.

Ä Å Â Ã Á ¿ À ¾¼ ½

½ MELROSE

Blz. 125, 127 In Melrose staat de mooiste van de vier abdijen van de Scottish Borders. Te midden van een lieflijk landschap dat uitnodigt tot wandelen, biedt dit leuke stadje een perfecte mix van natuur en geschiedenis.

¾ GEORGE SQUARE IN GLASGOW

Blz. 138, 143 Omgeven door de neoclassicistische Merchant City vormt dit uitgestrekte plein het hart van de moderne stad Glasgow. Hier vinden heel wat feesten en evenementen plaats.

¿ KILMARTIN GLEN

Blz. 179-180 In het oude landschap van Argyllshire treft u de indrukwekkendste prehistorische monumenten van het Schotse vasteland aan, van de Glebe Cairn en de Nether Largie Standing Stones tot het Dunadd Fort, de kroningsplaats van Dalriada.

À LOCH KATRINE

Blz. 199, 201 Het mooiste meer van het Trossachs National Park, de thuishaven van de stoomboot Sir Walter Scott, nodigt menig bezoeker uit voor een onvergetelijke boottocht. De schrijver vereeuwigde het meer in zijn epos Lady of the lake.

Á ROYAL DEESIDE

Blz. 223, 237, 239 Twee koninginnen raakten stapelverliefd op het landschap van de vallei aan de River Dee in het Cairngorms National Park, dat omringd wordt door met zilverdennen begroeide heuvels: Victoria liet hier het kasteel Balmoral bouwen dat tot op vandaag het favoriete zomerverblijf is van de huidige Queen Elizabeth II.

Â MORAY FIRTH

Blz. 255, 262, 264, 277 De grootste firth van Schotland wordt omgeven door een historisch belangrijk landschap en door de attractieve Noordzeekust. De wateren zijn ook populair bij dolfijnen, dwergvinvissen en zeehonden, die u hier van zeer nabij kunt observeren.

Ã GLEN COE

Blz. 256 e.v. Als een grandioze poort vormen twee bergtoppen de zuidelijke toegang tot een spectaculaire vallei. Het onwezenlijke landschap, omringd door met mos bedekte heuvels en doorsneden van waterlopen, is verbazingwekkend toegankelijk.

Ä ISLE OF SKYE

Blz. 294 e.v. In het veelzijdige landschap van het Isle of Skye, met de Cuillinbergen, het Trotternish-schiereiland en Caraïbisch aandoende stranden, kunt u de Highlands in miniatuur beleven. Alleen al de tocht ernaartoe over de gewelfde brug bij Kyle of Lochalsh of per boot is een belevenis.

Å EILEAN DONAN CASTLE

Blz. 297, 298 Dit aan Loch Duich gelegen kasteel uit de Highlanderfilms vormt absoluut een van de meest fotogenieke panorama’s van Schotland en staat als icoon veelvuldig afgebeeld op allerlei producten, van ansichtkaarten tot koekjesdozen.

INHOUD INLEIDING �� Welkom in Schotland �� PRAKTISCHE INFORMATIE OVERNACHTEN

7 7

��

DE MOOISTE ROUTES DOOR SCHOTLAND

��

Route 1 Van Glasgow naar Edinburgh en naar het Isle of Skye �� 58 Route 2 De noordwestkust en de eilanden �� 71

DE MOOISTE REGIO’S VAN SCHOTLAND REGIO 1 REGIO 2 REGIO 3 REGIO 4 REGIO 5 REGIO 6 REGIO 7 REGIO 8 REGIO 9 REGIO 10

Edinburgh en de Lothians �� 89 De hoofdstad tussen bergen en zee Scottish borders �� 119 Historische stadjes, verlaten kusten en een lieflijke natuur Glasgow en het zuidwesten �� 131 Maritieme geschiedenis, muziek en literair erfgoed Argyll & Bute en de zuidelijke Hebriden �� 165 Stille fjorden, mythische plaatsen en herenhuizen Stirlingshire en het Trossachs National Park �� 187 Highlandhelden, slagvelden en een merenplateau Perthshire en Fife �� 203 Middeleeuwse geschiedenis en golfsport aan groene kusten Aberdeen, Angus en het Cairngorms National Park �� 223 Noordzeemetropool, whisky en koninklijke landschappen Inverness en de Great Glen �� 255 Grandioze valleien, de hoogste munro en een zeemonster De westelijke Highlands en de Buiten-Hebriden �� 273 Panoramawegen, een fantastische eilandenwereld en droomstranden Orkney en Shetland �� 305 Prehistorische monumenten en Scandinavische flair

GESCHIEDENIS �� Markante data en gebeurtenissen ��

333 333

Plaatsnamen- en trefwoordenregister �� 344 Namenregister �� 349 Fotoverantwoording �� 351 Verklaring van de symbolen �� ACHTERFLAP 5

W E L KO M I N SCH O T L AND — Schotland: natuur, geschiedenis en cultuur —

Gekloofde, wilde, romantische landschappen met grandioze fjorden en kristalheldere lochs, verlaten zandstranden en een magische eilandenwereld in het noorden van de Atlantische Oceaan vormden het decor voor de lotgevallen van tragische figuren, zoals Macbeth of Mary Stuart. Rondreizen in deze ongerepte natuur is voor elke Schotlandreiziger een droom. Wie op reis gaat naar Schotland, zal niet teleurgesteld worden. Alleen al de grote verscheidenheid aan landschappen laat niets te wensen over: van diepgroene weilanden, donkere sparrenbossen en schorren in de Lowlands tot schrale, met heide bedekte venen, besneeuwde vulkanische heuveltoppen, diepblauwe meren en halvemaanvormige baaien in de Highlands. Het is niet toevallig dat heel wat schilderachtige Schotse kasteelruïnes opduiken in Hollywoodklassiekers zoals Highlander en Braveheart. Wie er altijd al van gedroomd heeft om op een onbewoond eiland te gaan leven, kan zijn of haar droom hier misschien in vervulling laten gaan: van de bijna achthonderd Schotse eilanden zijn er slechts 95 bewoond, en heel wat eilanden staan te koop. Schotland heeft echter niet alleen natuurschoon te bieden. Steencirkels uit de vroege bronstijd, slagvelden, kastelen van landheren en pittoreske abdijen burchtruïnes getuigen van een levendige, duizenden jaren oude geschiedenis. Bovendien is er geen gebrek aan interessante musea en bezienswaardigheden. In de metropolen Edinburgh of Glasgow wacht u een stevige dosis cultuur. Wie op zoek is naar Highlanders met doedelzak en Schotse rok, vindt die tegenwoordig vooral als entertainment voor toeristen op de Royal Mile van Edinburgh en in andere winkelstraten. Schotse ruiten, whisky en andere toeristische artikelen worden te koop aangeboden in de Highlandshops van de toeristische centra. De Schotse rok in al zijn excentrieke kleuren en patronen heeft zich onder jonge mannen en vrouwen inmiddels al lang ontwikkeld tot een cool modeaccessoire dat in gespecialiseerde boetieks op maat wordt gemaakt. U zult 7

echter veel vaker een Schotse vlag tegenkomen, die graag wordt opgehangen als uitdrukking van de Schotse identiteit. Oer-Schots gaat het er ook aan toe tijdens een ‘cèilidh’, een folkloristisch feest met muziek en dans. De Schotten feesten graag en lusten wel een glaasje. Bij een glas lekkere whisky kunt u hun Keltische ziel proberen te doorgronden. Bezoekers worden overal hartelijk en vriendelijk ontvangen. Fàilte gu Alba! – Welkom in Schotland!

De vesting Eilean Donan Castle, spectaculair gelegen op een landtong in Loch Duich

Geografie en natuur Schotland maakt deel uit van het Verenigd Koninkrijk. De totale oppervlakte van het land bedraagt 78.722 km², waarmee het iets meer dan een derde van de oppervlakte van het Britse hoofdeiland inneemt. De grens met Engeland loopt van de Solway Firth langs de River Tweed tot de Marshall Meadows Bay aan de Noordzee. In het westen liggen voor het vasteland de eilandengroepen van de Binnen- en Buiten-Hebriden. Helemaal in het noorden bevinden zich de Orkney- en de Shetlandeilanden. Door de gletsjerbewegingen in de laatste ijstijd ontstonden diep ingesneden zeearmen, zogenaamde ‘sea lochs’. Van de meer dan 3100 lochs zijn er enkele echte zoutwaterfjorden, zoals Loch Linnhe, Loch Etive of Loch Fyne – met een lengte van 65 kilometer de langste fjord van Schotland. Geografisch is Schotland onderverdeeld in de hoofdregio’s Highlands en Lowlands. Het land wordt door verschillende geologische breuklijnen gemarkeerd, die dwars door het eiland lopen. Tussen Lochranza op het Isle of Arran en Stonehaven aan de oostkust loopt de tektonische breuklijn Highland Boundary Fault, die de Highlands scheidt van de Lowlands. 410 miljoen jaar

Inveraray Castle, geïnspireerd door de architectuur van de Franse Loirekastelen

In landelijke gebieden moet u altijd en overal rekening houden met schapen op de weg.

Het Eilean Donan Castle vormt een waardig decor voor veel film- en televisieproducties, niet in het minst voor de ‘Highlander’-films uit de jaren 1980.

PRA KT I SCH E I N F ORM AT IE

Autoverhuur/autorijden . . . . . . . . . . . . . . . . 21 Diplomatieke vertegenwoordigingen . . . . . . . 22 Douane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 Eten en drinken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 Feestdagen/feesten/evenementen . . . . . . . . . 24 Fooien . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 Geld/creditcards . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 Heenreis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 Informatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 Internet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 Klimaat/kleding/reistijd . . . . . . . . . . . . . . . . 27 Maten en gewichten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 Medische verzorging . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 Met kinderen naar Schotland . . . . . . . . . . . . . 29 Muggen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 Nachtleven . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30

AUTOVERHUUR/AUTORIJDEN In Groot-Brittannië wordt links gereden, en dat vergt best wel wat gewenning. De inhaalstrook bevindt zich aan de rechterkant, en ook bij de auto’s is alles bij wijze van spreken in spiegelbeeld. Zo zit het stuur bijvoorbeeld aan de rechterkant van de auto. Wie niet met zijn of haar eigen auto reist en tussen 25 en 74 jaar oud is, kan een auto huren. Om

Noodgevallen/belangrijke telefoonnummers . . 30 Openingstijden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 Overnachten/camping . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 Pers/radio . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 Post/postzegels . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 Roken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 Shoppen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 Sport en ontspanning . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 Stroom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 Taal . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 Telefoneren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 Tijdzone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 Tips voor mensen met een handicap . . . . . . . . 36 Veiligheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 Vervoermiddelen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37

zeker te zijn van een auto en omwille van voordelige tarieven is het raadzaam om ruim van tevoren online te boeken. De huurauto kunt u dan bijvoorbeeld op de luchthaven ophalen. Alle afstanden worden weergegeven in mijlen. Bij de snelheidsbeperkingen moet u daar ook rekening mee houden: op snelwegen geldt een snelheidsbeperking van 70 mi/h (112 km/u), bij eenbaanswegen wordt de snelheid beperkt tot 60 mi/h (96 km/u). Binnen de bebouwde kom is de 21

Het havenfront van Portree, de hoofdplaats van het Isle of Skye

OVER N AC H T E N Hotels, bed and breakfasts, pub hotels, campings

Wie een reis plant naar Schotland, doet er goed aan om van tevoren een route vast te leggen en de overnachtingen te reserveren. De gemiddelde prijs voor een tweepersoonskamer in een hotel bedraagt 80 tot 140 pond zonder ontbijt, wifi is meestal gratis. Wie van tevoren boekt, kan echter heel wat besparen. De hotelprijzen hangen af van het seizoen en de bezettingsgraad – de beste tarieven vindt u meerdere maanden vóór uw vertrek online. Inmiddels hebben alleen nog privé-B&B’s en campings vaste prijzen. De hieronder aangegeven prijsklassen gelden voor een overnachting in een tweepersoonskamer. Het ontbijt is meestal niet bij de prijs inbegrepen. £ ££ £££ ££££

– – – –

minder dan 80 pond 80 tot 140 pond 140 tot 250 pond meer dan 250 pond

1 VAN G L AS GO W N A A R ED INBURGH — Met een bezoek aan het Isle of Skye —

930 km

ROUTE Glasgow – Inveraray – Fort William – Portree – Fort Augustus – Callander – Edinburgh

(zonder bijkomende uitstapjes) Reisduur: zes dagen plus eventueel enkele extra dagen voor een uitgebreid bezoek aan Glasgow en Edinburgh

A VAN GLASGOW VIA HET ISLE OF BUTE NAAR ARGYLL 137 km KM 0 42 54 67

103 137

ROUTE Glasgow – Greenock – Rothesay/Isle of Bute – Cowal Peninsula – Inveraray

ROUTE

Algemene informatie over Glasgow vindt u vanaf blz. 131, een stadswandeling vanaf blz. 135, informatie & tips staan op blz. 142 e.v. en een stadsplattegrond vindt u op blz. 134.

ZIE KAART BLZ. 60-61

Vanaf Glasgow volgt u de M 8/A 8 naar Greenock, daarna neemt u de A 78 naar Wemyss Bay. 35 minuten durende overtocht met de veerboot naar Rothesay, Isle of Bute. Volg de A 886 tot Rhubodach. 5 minuten durende overtocht met de veerboot naar Colintraive. (Eventueel een ommetje naar Mount Stuart via de A 844, heen en terug 12 kilometer extra.) U rijdt verder op de A 886 tot Strachur. Daar neemt u de A 815 tot Cairndow en rijdt u via de A 83 tot in Inveraray.

De rondreis begint in Glasgow (zie blz. 131), de grootste stad van Schotland, die in de 18de eeuw dankzij de overzeese handel tot bloei kwam en tijdens de industrialisering uit haar voegen barstte. De stad heeft veel energie gestopt in het verwijderen van de weinig fraaie industriële littekens uit het verleden. Tegenwoordig is Glasgow een moderne, dynamische studentenstad met een levendige cultuurscene en een in heel Schotland bekend nachtleven. Trek ten minste een dag uit voor Glasgow, want er is veel te zien. De stad bezit onder meer heel wat musea van wereldformaat en buitengewone architectuur zoals

de Glasgow School of Art van de art-nouveauarchitect Charles Rennie Mackintosh. Voorbij Glasgows wirwar van straten leidt de M 8 u de stad uit in de richting van Greenock (zie blz. 141). Langs de River Clyde krijgt u een idee van hoe ver de havenwerken van de handelsstad zich lang geleden uitbreidden. In Greenock ontstond rond 1711 de eerste scheepswerf. Vanaf Wemyss Bay vaart de veerboot over de brede delta van de Clyde naar het eiland Bute (zie blz. 167). In het Rothesay Castle, het vervallen kasteel in de binnenstad, resideerden in de 13de eeuw de High Stewarts of Scotland, waaruit de latere dynastie van de Stuartmonarchen ontsproot. Tijdens een ommetje op de A 844 kunt u Mount Stuart met de uitgestrekte tuinen bezichtigen. In het kasteel woont vandaag nog een erfgenaam van de Stuarts. Vanaf Rhubodach brengt een veerboot u naar Colintraive op het Cowal Peninsula (zie blz. 171), dat door Loch Long en Loch Fyne, de langste fjord van Schotland, wordt omgeven. De route gaat landinwaarts verder tot Strachur, daarna rijdt u om het meer heen tot u aan de andere kant in Inveraray aankomt. De Campbellclan, die over de county Argyll regeerde, liet tijdens de 18de eeuw een sprookjeskasteel bouwen in Inveraray (zie blz. 172). Hiervoor moesten de dorpsbewoners verhuizen naar de noordelijke oever van het loch. Proef hier zeker eens de bekende Loch Fyne oysters. De voormalige stadsgevangenis is tegenwoordig een griezelmuseum.

Greenock vormde in 2011 een halte op het traject van de Tall Ships Race, die elk jaar een andere route volgt.

l Isl Is

d d

e e s s

Sle at Sle at

Gl as s Gl as s

No North rt We hW st es H t igh Hi l gh an la ds nd s

e ig

Sound of Raa say Sound of Raa say

un d Inner So un d Inner So

e ig

Waternish Trumisgarry Trumisgarry Waternish Redpoint A832 A832 LochLoch Island Island Life LifeRedpoint Gorstan Gorsta Kilmuir Kilmuir PointPoint Torridon Torridon A867Lochmaddy A867Lochmaddy mala Samala Eaval EavalLittleLittle Old Man Old Man GiantGiant Angus Angus say Grimsay Torridon Torridon 347 m 347 m A856 A856 Liathach Liathach Minch Minch MacAskill of Storr of Storr dar MacAskill A896 A896 m m A890 A890 Ronay Ronay Shieldaig Shieldaig 1053 1053 Scardroy Scardroy A850 A850 M M Museum Museum Torridon Torridon Dunvegan Dunvegan719 m719 m LochLoch Hills Hills Lair Lair reagorry Creagorry Applecross Applecross Castle Borve Borve Colbost Colbost Castle Monar Monar Struy Struy Raasay A896 A896 Wiay Wiay Portree Portree Raasay Toscaig Toscaig Ramasaig Ramasaig LochLoch LochLoch SgurrSgurr LochLoch Bracadale Bracadale na Lapaich na Lapaich 856 ArosAros Experience Experience Duinnish Druidibeg Druidibeg Duinnish Carron Bracadale Bracadale Plockton Plockton Carron Cannich Cannich Peinchorran Peinchorran eLochskipport 1150 1150 m m ich ichA831 A831 Lochskipport LochLoch LongLong WiayWiay A863 A863 Duirinish n ancn c Idrigill Idrigill 3 3 Duirinish n a A890 A890 C Cr i r i Dornie Dornie hor inn Mhor Scalpay PointPoint Sligachan A87 A87Scalpay Sligachan f f 0m Eilean Eilean Donan Donan Castle Castle Loch Loch Af Af e e Minginish Kyle Kyle of of Minginish Cuillin LuibLuib Cuillin Hills Hills n n Invermoriston AlshAlsh o f o f Glenbrittle c ffric Invermoriston Lochalsh Lochalsh G l eAGfflrieA LochLoch Harrapool Harrapool intailintail burgh Daliburgh S k Sy kGlenbrittle Shiel Shiel Bridge Bridge House House ers oef rKs of K Duich DuichGlenGlen A851 A851 A881 A881 y e SFiisvet Sist A887 A887 v i Shie Shie e e l l F Sea Sea of the of the Isleornsay A87 A87 Dalchreichart ElgolElgolLochLoch Isleornsay Dalchreichart LochLoch Scavaig Scavaig FortFort Slapin Hebrides Hebrides Arnisdale ArnisdaleLochLoch4 4 SoaySoaySlapin A87 Augustus A87 Augustus Cluanie Cluanie yiskay Meall Meall Buidhe Buidhe Canna Canna Eriskay naKinloch naKinloch Armadale Armadaled d 1019 1019 LochLoch Invergarry Invergarry dound of Barra of Barra m Kinloch m Kinloch an Can Hourn Hourn Garry Garry OichOich C Sanday Sanday LochLoch LochLoch Castle Castle un Mallaig PointPoint oun Mallaig Hellisay ay f f o Loch Loch Nevis Nevis Laggan o o Quoich Quoich Laggan of Sleat of Sleat S S d nd Askival Askival LochLoch Lochy LochyLaggan Laggan NortN oMrtohraMr orar unRhum u Rhum bay h Glenancross Glenancross A82 Locks A82 Locks o o m m Clunes Clunes 812 m812 um u Murlaggan Murlaggan S S Loch Loch R R Cleadale Cleadale 5 5 A830 A830 South Morar Morar of of Gairlochy GairlochyRoy-RoyArkaig Arkaig ArisaigSouth bridge nd Eigg nd Eigg Arisaig Glenfinnan Glenfinnan u u Neptune’s Neptune’sbridge Lochailort Lochailort Banavie Banavie So So Sound Spean Spean Sound of Arisaig of Arisaig LochLoch A830 A830 Staircase Staircase Bridge Bridge MuckMuck Eilt Eilt 3 3 CaolCaol Moidart Eilean Eilean Shona ShonaMoidart Creaguaineach Creaguaineach A861 A861 Fort Fort William William PointPoint of of LochLoch Lodge Lodge Ockle Ben Nevis Ben Nevis Eil Eil Ardnamurechan ArdnamurechanOckle Ardmolich Ardmolich ShielShiel LochLoch 1345 1345 m m Loch Loch Acharacle Acharacle Corran Achosnich Achosnich Blackwater Blackwater Corran Ardnamurchan Ardnamurchan A82 A82 Leven Leven Reservoir Reservoir Strontian StrontianA861 A861 Sorisdale Sorisdale e e o o C C South South GlenGlen ThreeThree Arnabost Arnabost Glenborrodale Glenborrodale Caliach Caliach Sisters A82 A82Sisters Ballachulish Ballachulish A884 A884 PointPoint Drimnin Drimnin Car Park LochLoch Glencoe Arileod Arileod Glencoe Car Park Dervaig Coll CollDervaig Linnhe Linnhe Glencoe Glencoe M oM rovr ev renr n LochLoch EtiveEtive Mountain Mountain Calgary Calgary Bay Bay Castle Castle Stalker Stalker a Resort Resort Lochaline M uMl ul l l l Lochaline Portnacroish Portnacroish TireeTiree i i Treshnish Treshnish l PortPort Appin AppinA828 A828 LochLochLochLoch TullaTullap p Lo IslesIsles Barrapoll Barrapoll Scarinish Salen Salen Loch Loch Tuath Tuath EtiveEtive Achnacroish Achnacroish Scarinish m m 5 5 Ly Dunstaffnage Castle Castle Lismore Lismore Dunstaffnage Gometra Gometra a a h h Connel Connel Staffa Staffa Tyndrum Tyndrum rBenrCruachan UlvaUlva c Lochdon c Lochdon GBenGCruachan A85 A85 Balnahard Balnahard eana eana Kilchurn Kilchurn Castle Castle m m Kerrera Kerrera LochLoch na Keal na KealArd Ard Taynuilt Taynuilt Oban Oban Lochbuie Lochbuie Crianlarich Crianlarich BaileBaile MórMór Dalmally Dalmally Lo Foinnphort FoinnphortA849 A849 Kilninver Kilninver LochLochKilchrenan Kilchrenan Carsaig Carsaig lonalonaRo Ro l l o o AweAwe Easdale Easdale s s ul ul A819 A819 Sound Sound of Iona of Iona s o f sMo f M LochLoch Seil Seil 2 2 L L Inveraray Inveraray Killmelford Killmelford LochLochCastle Buie Buie Castle Erraid Erraid Cairndow Cairndow Luing Luing Garvellachs Garvellachs Toberonochy ToberonochyAweAwe Trossa Tr Inveraray Inveraray Argyll Argyll Arrochar Lunga Lunga N A816 A816 FordFord Sauna Sauna Arrochar A815 A815 Scarba ScarbaAirdAird Kilmartin Kilmartin A83 A83 Strachur Strachur A82 A82 Colonsay Colonsay Glebe Glebe CairnCairn Newton Newton A814 A814 LussLuss Nether Nether Largie Largie JuraJura GarelochGarelochCowal Cowal 0 50 10 5 15 10 20 15 25 20km 25 km Standing Stones Stones Scalasaig Scalasaig Standing A815head A815head Dunadd Dunadd Fort FortLochgilpLochgilp- Helensburgh Helensburgh Ardlussa ArdlussaLochLoch Inverneil Inverneil Oronsay Oronsay LochLoch LongLong headhead A886 A886 LochLoch B Alternatieve Alternatieve route route 1 1 Ho Ho Sween Sween Kilmun Kilmun LochLoch Tarbert Tarbert Clyde Clyde Dunoon Dunoon Lagg Lagg Rubha Rubha a'mhail a'mhail Keillmore Keillmore FyneFyne Colintraive Colintraive Greenock Greenock A8 A8 Rhubodach Rhubodach1 Wemyss PortPortA846 A846 1 Wemyss Islay Islay LochLoch LochLoch A83 A83 Millhouse Bay BayPortPort Millhouse Askaig Askaig Finlaggan Sanaigmore SanaigmoreFinlaggan Glasgow Glasgow Caolisport Caolisport Tarbert TarbertRothesay Rothesay A78 A78 LochLoch ClydeClydeBute Bute Kennacraig Gruinart Gruinart A848 A848 Craighouse Craighouse K K Kennacraig Kilchoman Kilchoman Mount Mount Stuart Stuart bank bank LochLoch Kilbirnie Kilbirnie Bowmore Bowmore Millport Millport Indaal Indaal Ardtalla Ardtalla Clachan Clachan Inchmarnock Inchmarnock Fairlie Fairlie A847 A847 A846 A846

Weaver’ Weaver’ s Point s Point orth ist Uist

i i

rn rn

b b

r r

l u fM d o ul fM do

Kilm art Kilm in Glen arti nG len

pda

Sound of Ju ra Sound of Ju ra

Firth Firth of of Lorn Lorn

Tayinloan TayinloanPirnmill Sound Sound of Bute of Bute Steven Pirnmill Kilwin Ki Stev

Ardbeg Ardbeg

Elgin

Black A9 Isle A832 Whiteness Head

A96

orn

A96

Muir of Ord Clephanton A862

Dallas

Speyside Rothes

A82

nd h

Lochindorb A95

PortsoyA97 A95

A98

LadysfordA92 A981 Strichen A950

M Keith Farmtown Turriff NewA981 Deer A A947 Craigellachie Auchn A96 Bogniebrae Fyvie

Dufftown

A920

Huntly

Bogie

Cawdor Castle Fi A940 Ferness Marypark Culloden Moor A939

Inverness

Broadley

Mosstodloch

A948

Badenscoth

Methlick

Carn Glaschoire

ns Fin dh o rn

tai

Dores

A92T A96 A922 A941 A97 Drumin A920 A9 Rhynie Insch Loch Tomatin Don Speyside Cabrach DrumnaPitmedden N Ness 659 m A938 Grantown Bennachie drochit Carn Mór 528 m A947 -on-Spey Carr804 m Inverurie Mossat A944 Urquhart Castle Bal n Foyers bridge A95 Tomintoul A939 Kintore A97 Tillyfourie Dyce Loch Loch Dunecht Coignafearn Colnabaichin Craigievar Morlich Mhor o Lodge A96 ABE Aviemore C a i r n g o r ma Castle Garragie h M Gairnshiel Torphins Kincraig PeterculterGird t Cairn Gorm m Lodge l i aCarn Lodge Ban Kingussie Dinnet e h A980 1245 m d A93 a 941 m na r BraemarCrathie Deeside Crathes Camma Beinn Bhrotain B Mo h Castle A9 h c Ballater Strachan A86 A90 A957 o 1157 m Drumgask e e n Balmoral Castle D Kerloch e Spey Braemar d Glenfeshie Linn of Dee A889 Stonehav 535 m Lodge Loch Creag Meagaidh Dunnottar An Sgarsoch N a t i o n a l P a r k Muick Auchronie Dalwhinnie Castle 1128 m s Fordoun 1006 m Todhead Poi Glas Maol Ben Alder Lodge Loch Lee Fettercairn n 1068 m Clova Inverbervie i Auchavan Rottal Edzell Marykirk Loch Forest Gle a A93 Tigerton Ericht of AthollGar t Blair Castle Mt. Blair n C A937 Lochry Brechin n 744 m Kinloch side Pitlochry A935 Killicrankie A90 Kirkmichael Kirriemuir Rannoch u Tummel A934 A924 ForfarFriockheim Lunan Boddin Point o Glamis Bridge A827 Ballinluig Rannoch Bay A932 M Castle Station Aberfeldy A9 A933 Glamis Red Rattray Meigle Kenmore A826 Dunkeld Auchmithie Head n A928 Lyon a Acharn Milton A984 Coupar l i Milton Arbroath Meikleour Angus H i lMuirhead Loch Morenish A827 Loch Tay A92 Carnoustie A93 n e A822 Bankfoot w Lyon a Almo la l b Broughty Ferry nd Scone Palace A94 S i d Killin d a DUNDEE Loch Tayport a Methven A85 e Perth St. Andrews Bay r EarnSt. Fillans Buchanty Balmerino A92 A85 h Loch Voil B A9 St. Andrew’s Ben Vorlich Kinkell A91 Crieff A913 Cupar Bridge No A84 985 m Loch Pitscottie East Neuk Auchtermuchty A91 Dalchruin A822 Fife Ness Katrine Auchterarder A915 A916 Kilmahog CallanderBraco Falkland Crail Ochil A823 Yetts Largoward rossachs Port of A84 Anstruther Glenrothes o’Muckhart A917 N. P. Menteith Te Doune Hills Loch Ballingry Leven Earlsferry ith 6 Dunblane A91 Leven Duke’s Isle of May Pass Kippen M9 Alloa Cowdenbeath A92 A955 Buckhaven Buchlyvie Kirkcaldy Stirling A905 A907 Dunfermline Loch LomondArnprior Burntisland North Berwick Culross A811 A875 Aberlady Bay Tyne Mouth Fintry A198 Forth Bridges Grangemouth A809 Drem Dunbar South Queensferry Kilsyth Balloch A81 A1 A803 Falkirk Bo’ness A90 Dumbarton Linlithgow KriklistonEDINBURGH Heddington St. Ab 8 GrantsCumbernauld Kirkintilloch Bathgate Edinburhg Musselburgh A1107 Cold r i Gifford u house GLASGOWCoatbridge M8 A704LivingstonCastleDalkeith A6137 B A1 w Lammer Law e r m A761 M8 m Preston Whitburn Penicuik Roslin M74 Airdrie 529 m m A7 La Paisley A6105 Fauldhouse A702 k Chirnside A77 Duns Polwarth West Larkhall Carluke ee Moorfoot A6112 East Kilbride A70 Linton A701 A703 Lauder A697 Tw Hills 61 Swinton Norh Cornhill Lo Biggar A697 ilwinning Nenthorn Drumclog A72 venston A833

G l e n

Fe s hie

Tay

lls

Firth of Forth

SCOTLAND

Cly

Kilchurn Castle dateert oorspronkelijk uit de 15de eeuw, maar is sinds de tweede helft van de 18de eeuw vervallen tot een ruïne.

REGIO 1

E D IN B U R GH EN D E LOT HIANS — De hoofdstad tussen bergen en zee —

Wie Edinburgh bezoekt, raakt meteen onder de indruk van de homogene architectuur en de adembenemende panorama’s. Van oudsher was de Lothianregio zeer gegeerd: Romeinen, Kelten, Angelsaksen en Engelsen leverden hevige gevechten om de heerschappij over de streek. Koninklijke residenties waren er in Edinburgh al vanaf de 10de eeuw, maar pas in 1437 werd Edinburgh de onomstreden hoofdstad van het Schotse rijk. Tijdens de bloeiperiode in de 17de en 18de eeuw veranderde de middeleeuwse ‘Auld Reekie’ (oude rokerd) in een modern ‘Athene van het Noorden’ en werd de stad een centrum van toonaangevende verlichtingsdenkers zoals David Hume. De 548.206 inwoners tellende stad heeft haar charme al die tijd weten te bewaren en heel wat straten van zowel het oude als het nieuwe stadsgedeelte werden door de UNESCO opgenomen in de lijst van werelderfgoed. Verspreid over de heuvels van uitgedoofde vulkanen ontvouwen zich tijdens een stadswandeling steeds weer nieuwe en onverwachte panorama’s: in het westen steekt de 128 meter hoge kasteelheuvel Castle Rock met het Edinburgh Castle boven de oude binnenstad uit. Vanaf daar loopt de hoofdstraat

Edinburgh Castle torent boven de oude binnenstad uit.

Schotse folklore op de Royal Mile in Edinburgh

Royal Mile kaarsrecht in oostelijke richting tot aan het Palace of Holyroodhouse, waar Mary, Queen of Scots (zie blz. 107), resideerde. Tot op vandaag is Holyroodhouse de plaats waar de koninklijke familie verblijft wanneer ze Edinburgh bezoekt. Vlak daartegenover staat het moderne Schotse regeringsgebouw. Achter het Scottish Parliament ligt het natuurpark Holyrood met de 251 meter hoge Arthur’s Seat, en wanneer u uw blik naar het noorden richt, valt meteen de Calton Hill op. Alle heuvels van de stad bieden een authentiek uitzicht: in het zuiden rijzen de uitlopers van de Lowlands op en in het noorden glinstert aan de horizon de brede delta van de Firth of Forth, die de stad rechtstreeks verbindt met de Noordzee. Wat Edinburgh te bieden heeft op cultureel gebied, de musea, galerieën en schouwburgen, hoeft niet onder te doen voor het aanbod van wereldmetropolen. Het gerenommeerde Edinburgh Festival met de Military Tattoo en het Fringe Festival programmeert elke zomer muziek, theater en comedy van wereldniveau. Ook op haar literair erfgoed is de stad trots. In 2004 werd de stad door de UNESCO uitgeroepen tot ‘City of Literature’. U kunt overal de sporen volgen van de nationale dichters Robert Burns, Robert Louis Steven son en Sir Walter Scott. De traditie wordt vandaag voortgezet door Ian Rankin, wiens misdaadromans met inspecteur John Rebus in de hoofdrol zich afspelen in Edinburgh, en door J.K. Rowling, die in Edinburgh inspiratie vond voor haar boekenreeks over de tovenaarsleerling Harry Potter. De inwoners van Edinburgh hechten bovendien veel belang aan goede gastronomie – van met Michelinsterren bekroonde restaurants tot trendy loungebars en biertuinen: de stad heeft voor iedereen iets te bieden. Edinburgh wordt gekenmerkt door een open sfeer, niet in het minst vanwege de vier universiteiten en de vele studenten in de stad. De wijk Leith en de stadjes Dunbar en North Berwick ademen een maritieme sfeer uit en in Linlithgow Palace, de geboorteplaats van Mary Stuart, en in de middeleeuwse Rosslyn Chapel komt de spannende geschiedenis van de regio weer tot leven. 90

‘AULD REEKIE’, DE OUDE BINNENSTAD VAN EDINBURGH De stadswandeling begint bij het A Balmoral Hotel, aan het begin van de drukke Princes Street, die de grens vormt tussen het nieuwe stadsgedeelte en de oude binnenstad. Voor de reeds van ver zichtbare klokkentoren van het vijfsterrenhotel loopt een trap naar beneden naar het centraal station Waverley, dat onder het straatniveau werd aangelegd. Boven het station bevindt zich de Tourist Information. Vlak achter het hotel leidt de B North Bridge u naar de oude binnenstad. Vanaf de brug krijgt u een mooi uitzicht op de markante heuvels Castle Rock, Calton Hill en Arthur’s Seat. De brug ontstond als verbindingsas, alvorens Nor Loch bij de aanleg van het nieuwe stadsgedeelte werd drooggelegd. Al gauw bereikt u de C Royal Mile, de hoofdstraat die ongeveer een mijl lang is en dwars door het hart van de oude binnenstad loopt. De straat is onderverdeeld in verschillende stukken: in het oosten bevindt zich de Canongate, in westelijke richting komt u achtereenvolgens in High Street, Lawnmarket en Castle Hill. Bij de D Tron Kirk kunt u populaire griezeltochten boeken die u naar de Edinburghse ‘underground’ en door smalle steegjes in verborgen catacomben leiden. Aangezien de oude binnenstad in de 16de eeuw uit haar voegen barstte, bouwde men bij voorkeur in de hoogte. Aan de naar Nor Loch afhellende kant ontstonden op deze manier tot tien verdiepingen hoge, doolhofachtige gebouwen, die zo dicht bij elkaar stonden dat de bewoners van de onderste verdiepingen geen daglicht meer zagen. Smalle ‘wynds’ of ‘closes’ dienden als verbindingsgangen door een wirwar van huizen. De verder naar het oosten gelegen City Chambers, een voormalige goederenbeurs en tegenwoordig zetel van het gemeentebestuur, werden in 1753 onverbiddelijk boven op de bestaande steegjes en huisjes gebouwd. In het museum E Real Mary King’s Close dat op die plaats werd gebouwd, ervaart u in welke miserabele omstandigheden de mensen er vroeger woonden.

Vanaf Calton Hill met het Dugald Stewart Monument krijgt de bezoeker een indrukwekkend panorama over de oude binnenstad van Edinburgh te zien.

Oorspronkelijke titel: Schottland Oorspronkelijke uitgever: VISTA POINT Verlag GmbH, Rolandsecker Weg 30, 53619 Rheinbreitbach Uit het Duits vertaald door Stijn Deblauwe Vormgeving: Studio Lannoo Zetwerk: Peter De Bock Cartografie: Kartographie Huber, München © VISTA POINT Verlag, Rheinbreitbach © 2022 Nederlandse tekst Uitgeverij Lannoo nv, Tielt D/2022/45/224 - ISBN 978-94-014-8549-4 NUR 512 Het redactieteam heeft de grootste zorg besteed aan de samenstelling en de controle van deze gids. Maar omdat de gegevens voortdurend gewijzigd worden, moet de praktische informatie (prijzen, adressen, bezoekuren, telefoonnummers, bezienswaardigheden, internetadressen) worden beschouwd als een aanwijzing. Het is dan ook best mogelijk dat bepaalde info bij het verschijnen van deze gids niet helemaal correct of volledig is. Wij kunnen daar niet verantwoordelijk voor worden gesteld. Deze gids bestaat voor en door u; u bewijst ons dan ook een grote dienst door eventuele tekortkomingen of vergissingen te melden. Aarzel niet om ons uw opmerkingen en suggesties over de inhoud van deze gids mee te delen. Bij een eerstvolgende bijgewerkte editie zullen wij daar rekening mee houden. e-mail: redactie.toerisme@lannoo.be Registreer u op onze website en we sturen u regelmatig een nieuwsbrief met informatie over nieuwe boeken en met interessante, exclusieve aanbiedingen. www.lannoo.com Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

352