52
roadtrips door
Frankrijk
De mooiste routes om het land in alle vrijheid te verkennen
INHOUD 4
52 roadtrips in Frankrijk, gebruiksaanwijzing 6 Veiligheidschecklist voor vertrek 370 Register
8
NOORDWEST-FRANKRIJK 10 Kastelen en parken ten zuiden van Île-de-France 18 Het Île-de-France van de schilders 26 Belforten en versterkte steden in Le Nord 32 De Opaalkust 38 De Albasten Kust 44 De Bloemenkust en het Pays d’Auge 50 De Alpen in Normandië 56 In het spoor van de kapers 64 De Côte de Goëlo en de Roze Granietkust 72 Kapen en stormen in Cornouaille 78 De megalieten van de Morbihan 84 In de moerassen van het Pays de la Loire 92 Het Anjou van de grotwoningen en de kastelen 98 De mooiste kastelen van de Touraine
106
ZUIDWEST-FRANKRIJK 108 De romantisch Indre 116 De vallei van de Thouet 122 De vallei van de Charente 128 Decoratieve kunst en natuur in de Limousin 136 Landelijke excursie in het zuiden van de Corrèze 142 In het land van vulkanen en meren 150 De Route des Crêtes in de Cantal 156 De prehistorische vallei van de Vézère 164 De Haut-Médoc 170 Door de Landes 176 De Armagnac 182 De valleien van de Adour en van de Aure 2
190
ZUIDOOST-FRANKRIJK 192 Carcassonne en de streek van de katharen 200 Het Causse du Larzac en de Raspes du Tarn 208 Door de rivierkloof van de Tarn 214 De Luberon 220 Tussen de Sainte-Victoireberg en de Sainte-Baume 228 De kustwegen langs de Franse Rivièra 234 De rivierkloven van de Cians en van Daluis 240 De ‘balkondorpen’ van de Balagne 246 De valleien van de Ardèche en de Eyrieux 252 De Vercors 258 De Napoleonroute 266 De Route des Grandes Alpes 274 De grote meren van de Savoie 282 Langs de N7…
290
NOORDOOST-FRANKRIJK 292 De kastelen en abdijen van de Bourgogne 298 In het hart van de wijngaarden van de Bourgogne 304 De rivierkloof en de vallei van de Loue 310 Van grotten naar kaasmakerijen in de streek van Arbois 316 Langs de Route des Vins in de Elzas 324 Bergkammen en valleien in de Vogezen 332 De Saverne en het Pays de Hanau 338 De kuuroorden in de Vogezen 344 De Argonne 350 De gouden wijngaardendriehoek van de Champagne 356 De Chemin des Dames 364 Verborgen schatten in de Valois
3
52 ROADTRIPS IN FRANKRIJK, GEBRUIKSAANWIJZING Wil je rondreizen in Frankrijk? In je eigen tempo de verschillende Franse regio’s ontdekken? Je hebt ongetwijfeld de juiste gids gekozen! Lees voor je vertrekt onze tips om het meeste uit je roadtrip te halen!
Om de juiste keuze te maken…
Om je te helpen kiezen uit de 52 roadtrips in deze gids, hebben we ze allemaal een thema toegewezen, dat herkenbaar is aan de kleur: Kunst en erfgoed Geschiedenis Gastronomie Weidse panorama’s Natuur
Vermijd de drukte
Let erop dat je voertuig in orde is Om onaangename verrassingen te voorkomen, raden wij je ten zeerste aan om de goede staat van je auto, tweewieler, busje of camper te controleren voor je vertrekt... Vind de gebruikelijke controles op blz. 6.
4
bluejayphoto / Getty Images Plus - akrp/E+ / Getty Images LeManna / Getty Images Plus
Als je een heel toeristische regio wilt bezoeken, vermijd dan zoveel mogelijk het hoogseizoen. Reizen is leuk, maar in de file staan is dat veel minder…
Plan korte trajecten
Zelfs al hoort rijden bij reizen, plan geen te lange trajecten, gewoon om tijd te hebben om de benen te strekken, om onderweg dorpen en toeristische bezienswaardigheden te ontdekken, en om pauzes te nemen, zelfs voor een simpel dutje onder een boom!
Vergeet de gps
Sohadiszno / Getty Images Plus - swissmediavision / Getty Images Plus Sophie Walster / Getty Images Plus
Zet de gps uit, want die laat weinig aan het toeval over, en laat je gidsen door een wegenkaart! Zoek de groene lijnen op de departementale wegenkaarten van Michelin (dat zijn de meest nauwkeurige) en volg deze pittoreske wegen, die de mooiste landschappen beloven. En wanneer je terugkeert van vakantie, is de kaart er om je te herinneren aan het traject van jouw avontuur.
Zorg voor proviand
Om onderweg te eten, zijn er twee opties: kies voor een lekker restaurantje langs de route (we geven je onze beste adressen doorheen deze gids), of neem een picknick mee, die je kunt bovenhalen waar en wanneer je maar wilt. Vergeet de koeltas niet! 5
8
EoNaYa/Getty Images Plus
De Mont Saint-Michel
In de tuinen van het kasteel van Versailles - Igor Sokalski/Getty Images Plus
RicoK69/Getty Images Plus
Rotsen in de buurt van Ploumanach Massimo Santi/Getty Images Plus
Cap Blanc-Nez
NoordwestFrankrijk
9
NOORDWEST-FRANKRIJK
KASTELEN EN PARKEN TEN ZUIDEN VAN ÎLE-DE-FRANCE In Île-de-France, de streek van koningen, prinsen en hovelingen, vind je historische en natuurlijke schatten. Dit gebied van bossen en kleine valleien is bezaaid met kastelen en paleizen. Rond het koninklijke Versailles wedijveren weelderige landgoederen in pracht en praal. Door de eeuwen en de modes heen hebben ze elkaar gekopieerd en beïnvloed. In dit mozaïek van groen, water en natuursteen maken schilderachtige dorpjes het decor compleet. Hier ligt een route vol charme en schoonheid in het vooruitzicht ! REISROUTE 1: een lus van 244 km vanuit Versailles.
ONZE TIPS
• Voorzie vier dagen, afhankelijk van hoeveel tijd je wilt besteden aan een bezoek aan de kastelen of aan wandelingen in het bos van Fontainebleau. Sommige kastelen zijn heel toeristisch, • aarzel niet om je bezoeken van tevoren
Versailles 1
12
St-Cloud
11 3
te reserveren om wachtrijen ter plaatse te voorkomen. Je • kunt deze route afleggen in alle seizoenen, maar houd er rekening mee dat bepaalde bezienswaardigheden in de winter gesloten zijn (zoals Courances).
Sceaux
Dampierreen-Yvelines
4 Breteuil
Rambouillet 2
10
Courances
5
Milly-la-Forêt
10
6
9
Vaux-le-Vicomte
Barbizon
7
Fontainebleau
8
Moret-sur-Loing
Ere wie ere toekomt! Je kunt bijna niet anders dan een route door deze streek beginnen in Versailles ¡ . Want het paleis van de Zonnekoning is niet alleen het grootste en weelderigste, het is bovendien uitgegroeid tot een universeel voorbeeld wat betreft architectuur, inrichting en tuinen. Hier ontstonden nieuwe modetrends, die overal werden geïmiteerd. Het paleis is zo groot, het domein is zo uitgestrekt dat het onmogelijk is echt elk hoekje ervan te bezichtigen. Beperk je daarom tot de hoogtepunten, namelijk het park en de Grands appartements, met onder andere de Galerie des Glaces. Om de lustpaviljoenen Grand en Petit Trianon en de Hameau de la Reine Marie-Antoinette te bewonderen, kun je het best nog een keertje terugkomen. Vanaf Montfort-l’Amaury duikt deze route de staatsbossen van Rambouillet in en voert je langs een reeks meren die werden aangelegd door Vauban om de fonteinen en vijvers van Versailles van water te voorzien. Geniet volop van
dit bosrijke landschap waarin eiken de hoofdrol spelen, door een wandelingetje te maken naar het Balcon du Haut-Planet. Je geniet er van een schitterend uitzicht op de vallei van de Vasgre en het kasteel van Le Planet. Vervolgens voert de route je naar Poigny-la-Forêt, waar je prachtige wandelingen kunt maken. De volgende halte langs deze route is het kasteel van Rambouillet ¢. Het staat aan de rand van de stad in een domein met veel bomen,
DE BENEN STREKKEN
Wandelmogelijkheden genoeg in het immense woud van Rambouillet! Van Poigny-la-Forêt leidt een korte wandeling naar Rochers d’Angennes, een plek met grillige zandsteenrotsen en zandpaadjes. Deze route, die in de zomer veel mensen lokt, biedt een prachtig uitzicht op de vallei van de Guesle en de vijvers van Angennes, waar riet en waterplanten welig tieren. Vertrek vanaf de parkeerplaats van de stiltezone van Les Rabières. 11
K ASTELEN EN PARKEN TEN ZUIDEN VAN ÎLE-DE-FRANCE - GESCHIEDENIS
A. Chicurel/hemis.fr
Het kasteel van Rambouillet
ROND HET WEELDERIGE VERSAILLES
NOORDWEST-FRANKRIJK
Hoogtepunten van deze roadtrip
dat 20.000 ha beslaat. Van de middeleeuwse vesting blijft alleen een grote ronde toren over. Het kasteel werd in de renaissance grondig verbouwd en in de 19de eeuw nog een keer. Het is een belangrijke historische plek, zo stierf hier Frans I en Karel X deed er troonsafstand. Daarnaast vonden er heel wat diplomatieke gesprekken en jachten plaats, want Rambouillet was een presidentiële woonplaats. Het park is vooral bekend om zijn twee opmerkelijke gebouwen: de Chaumière aux Coquillages, met haar onwaarschijnlijke schelpenversieringen, en de Laiterie de la Reine, die naar het schijnt werd gebouwd om Marie-Antoinette bezig te houden, die zich steendood verveelde in Rambouillet. Bezoek, voor je de stad verlaat, ook nog even de Bergerie nationale, die door Lodewijk XVI werd opgericht om merinoschapen te fokken, die nog altijd rondlopen op deze historische boerderij, naast andere dieren. 12
Barbizon
Aurore Kervoern/Getty Images Plus
• Bezoek (of bezoek opnieuw) Versailles, het beroemdste van alle Franse paleizen! Kom indien mogelijk tijdens de Grandes Eaux, als de waterspelen in de tuinen tot leven komen. • Dompel jezelf onder in de pracht en de praal van de Franse koningen in het kasteel van Fontainebleau, dat zeven eeuwen lang een koninklijke residentie was. • Vul je longen met gezonde lucht in het bos van Fontainebleau, de groene long van Île-de-France. • Mediteer over het lot van Nicolas Fouquet in zijn prachtige kasteel in Vaux-le-Vicomte. • Treed in de voetsporen van de landschapsschilders van Barbizon, in dit charmante dorpje aan de rand van het bos van Fontainebleau.
VAN DE VALLEI VAN CHEVREUSE NAAR DE VALLEI VAN DE ÉCOLE Je rijdt door de mooie, groene vallei van Chevreuse langs lieflijke dorpjes naar Dampierreen-Yvelines £. Het gelijknamige kasteel werd door de architect Jules Hardouin-Mansart gebouwd voor de hertog van Chevreuse. Het wordt momenteel door de eigenaars gerestaureerd, maar in afwachting van de openstelling voor het publiek kun je een mooie wandeling maken in het park. Het kasteel van Breteuil ¤ is minder indrukwekkend dan het vorige. Ook dit kasteel is eigendom van een familie. Het werd in de loop der eeuwen vaak verbouwd, maar achter de regelmatige gevels bevinden zich nog bemeubelde salons met daarin een vijftigtal wassen beelden die de geschiedenis sinds 1712 van Frankrijk en van de familie tot leven brengen. Het kasteel wordt omringd door een Franse tuin en een romantisch park van 75 ha.
EEN AANRADER!
In Milly-la-Forêt teelt het Conservatoire National des Plantes à parfum, médicinales, aromatiques et industrielles op 4 ha bijna 1300 soorten en variëteiten van nuttige planten. De oude droogplaats uit de 19de eeuw herbergt nu een wandelparcours met audiogids, dat de relatie tussen mens en plant verkent, terwijl de zintuiglijke wandeling buiten je kennis laat maken met de verschillende toepassingen van planten. Rte de Nemours - t 01 64 98 83 77 www.cnpmai.net
ontdek je, aan het einde van een lange laan met indrukwekkende bomen, het kasteel vanCourances ¥ , een mooi kasteel van baksteen en natuursteen waarvan de gevel wordt weerspiegeld in het water. Bij het kasteel bevindt zich namelijk een van de weinige watertuinen van de renaissance, met vijvers, watervallen en slotgrachten die worden gevoed door een vijftiental bronnen. Een eenvoudig, maar verfijnd geheel, met onder andere een 600 m lang kanaal. Je bevindt je in het Parc naturel régional du Gâtinais français, waar bepaalde dorpen zich hebben gericht op de teelt van waterkers, dankzij het zuivere water van de École. In Milly-la-Forêt ¦ staan kruiden in het centrum van de belangstelling, vooral dan in het Conservatoire national des plantes à parfum, maar ook in de velden waar nog altijd pepermunt wordt geteeld als plaatselijke specialiteit. In het kapelletje van Saint-Blaise-des-Simples schilderde Jean Cocteau in 1959 geneeskrachtige planten op de muren. 13
KASTELEN EN PARKEN TEN ZUIDEN VAN ÎLE-DE-FRANCE - GESCHIEDENIS
L. Maisant/hemis.fr
Het kasteel van Fontainebleau
Liefhebbers van de Franse taal kunnen een omweg maken naar Saint-Rémy-lès-Chevreuse, waar het huis van Raymond Devos is omgevormd tot een museum. Daarna voert de route door de sierlijk glooiende landschappen van Hurepoix en vervolgens langs de valleien van de Juine en de École. Na een rit door het groene landschap
NOORDWEST-FRANKRIJK
FONTAINEBLEAU EN BUREN Net voorbij Milly beginnen de bossen van Fontainebleau §. De koningen waren er dol op dankzij de uitstekende jachtgebieden. Dat verklaart meteen het immense koninklijke paleis dat Napoleon I ‘het huis der eeuwen’
DE BENEN STREKKEN
Het woud van Fontainebleau is een paradijs voor wandelaars, rotsklimmers en ruiters! Een absolute must zijn de Gorges de Franchard, waar je typische boslandschappen zult ontdekken: zandgrond, schitterende rotsblokken, dreven met dennen, atlasceders, douglassparren en paardenkastanjes. Deze vrij gemakkelijke lus is erg druk in het weekend. Zoek geen water op de bodem van de kloof: door die van Franchard stroomt geen rivier. Vertrek vanaf de parkeerplaats van Franchard, 11/2 uur HT, 2,5 km, het circuit is geel gemarkeerd. 14
noemde. Frans I was de eerste die verzot was op deze plek. Hij nodigde de beste Italiaanse kunstenaars uit en die brachten hier een nieuwe kunststroming tot stand: de Première école de Fontainebleau. Je kunt in het park prachtige wandelingen maken, naar de Grotte des Pins, langs het Grand Parterre die door Le Nôtre werd hertekend, en tot het Grand Canal dat Hendrik IV liet uitgraven. De stad is ook een goede uitvalsbasis voor excursies in de bossen. Aarzel niet een ommetje te maken naar het charmante dorp Moret-sur-Loing ¨, ten zuidoosten van Fontainebleau. Voor Alfred Sisley deze streek vastlegde op doek, was het dorp vooral bekend als ‘toegangspoort’ tot het koninklijk domein aan de grens met de Champagne. De donjon en overblijfselen van de stadswallen getuigen nog van deze defensieve rol. Daarna zetten we koers naar het noorden en naar Barbizon ©, in het hart van het woud van Fontainebleau. Dit wereldberoemde dorpje lokte in het midden van de 19de eeuw de eerste kunstenaars die in de natuur kwamen schilderen. Sindsdien bleef het plaatsje bijzonder populair, zoals nog altijd blijkt uit de vele toeristen die
Razvan/Getty Images Plus
EEN AANRADER !
Tussen 1830 en 1875 werd Barbizon een van de favoriete plaatsen van landschapsschilders, zoals Théodore Rousseau en Jean-François Millet, die aan de oorsprong liggen van de beroemde school van Barbizon. In de Grande-Rue heeft de oude herberg Ganne de meubels en voorwerpen bewaard die door de kunstenaars zijn geschilderd in ruil voor kost en inwoon. Tal van schilderijen sieren ook de muren. 92 Grande-Rue - t 01 60 66 22 27 www.musee-peintres-barbizon.fr
van over de hele wereld naar hier komen om het atelier van Théodore Rousseau en het bescheiden huis van Millet te bezoeken, en om het landschap dat ze kennen van L’Angélus, ook in het echt te bewonderen. Een route langs de prestigieuze kastelen in deze streek zou niet compleet zijn als je niet tot Maincy zou rijden, een dorp dat bekend werd dankzij één man: Nicolas Fouquet, de
Franse surintendant van Financiën. Hij besloot als zijn levenswerk het kasteel van Vaux-leVicomte ª te bouwen. Hij slaagde erin de beste kunstenaars uit de tijd van Lodewijk XIV te laten samenwerken: Le Nôtre legde de Franse tuin aan, een van de prachtigste in zijn soort, Le Vau bouwde het indrukwekkende, klassieke kasteel, Le Brun richtte het kasteel in. Nadat Fouquet werd aangehouden op verdenking van spionage en geldverduistering, werden de drie kunstenaars door de koning gevorderd om voor hem te werken in Versailles. Het kasteel van Vaux kun je dus beschouwen als een generale repetitie voor het uiteraard nog indrukwekkender koninklijke kasteel. Voor je deze lusvormige route beëindigt, kun je even halt houden in Sceaux « en in Saint-Cloud ¬ waar Le Nôtre telkens een park ontwierp. In het eerste zie je onder andere een mooie cederlaan en een groot kanaal. Het andere is vooral een bezoek waard omdat het tegen een helling ligt die afloopt naar de Seine en die het mogelijk maakte een uitzonderlijk grote waterval aan te leggen, een bijzonder staaltje hydraulica. 15
KASTELEN EN PARKEN TEN ZUIDEN VAN ÎLE-DE-FRANCE - GESCHIEDENIS
Het woud van Fontainebleau
NOORDWEST-FRANKRIJK
ONZE BESTE ADRESSEN EVEN PAUZEREN Versailles: J.C. Gaulupeau. In de kleine theesalon met groene banken en Chesterfieldfauteuils aan de achterkant van de winkel, kun je de zoetigheden proeven van het Maison Gaulupeau, opgericht in 1769. Proef in het seizoen (nov.-maart) de traditionele specialiteit: de Bombe aux marrons of ‘kastanjebom’! 44 r. de la Paroisse - t 01 39 50 01 63 www.gaulupeau-receptions.com - di.-zo.
Milly-la-Forêt: L’Herbier de Milly. Een kruidenzaak die al vier generaties lang in handen is van dezelfde familie en waar je specialiteiten uit de Gâtinais kunt proeven, waaronder pepermunt van Milly, en verschillende soorten honing, siropen en likeuren. 16 pl. du Marché - t 01 64 98 92 39 www.herbier.com - di.-zo.
Fontainebleau: À la Petite Reine. Hier verhuurt, verkoopt en repareert men al meer dan dertig jaar fietsen, elektrische fietsen en mountainbikes... Ideaal voor een fietstochtje in het bos van Fontainebleau! 14 r. de la Paroisse - t 01 60 74 57 57 www.alapetitereine.com - di.-zo.
Fontainebleau: Cani-Rando. Een eenvoudig en origineel principe: je wordt voortgetrokken door een sledehond aan een riem, voor een voettocht (wandelen of cross) in het hart van het bos van Fontainebleau. Ook doop en introductie in het rijden met een kart getrokken door honden (eveneens voor mensen met een beperkte mobiliteit). t 06 32 68 82 26 - evasion-canine.fr - j € 48 (weekd.)/ € 55 (za.-zo.) voor 1½ uur (-10 jaar € 36/40) - reserv. noodzakelijk.
LEKKER ETEN Versailles: Le Bistrot du 11. Het team van de Table du 11, een sterrenrestaurant, gaat ook schuil achter deze Bistrot du 11, gelegen in een toeristische voetgangersstraat niet ver van het kasteel. Op de menukaart: ei, 16
linzen en peterselie; kabeljauw, spitskool en tarama; warme chocoladetaart, vanille... Het is verzorgd en de prijzen zijn redelijk. 10 r. de Satory - t 01 75 45 63 70 www.lebistrotdu11.com - di.-za. - maaltijdformule € 29, menu € 38.
Rambouillet: Cheval Rouge. De traditionele gerechten van dit restaurant volgen het ritme van de seizoenen en worden geserveerd in een moderne ruimte of in een mooie veranda. Lunchmenu in brasseriestijl (hamburger, longhaas enz.). 78 r. du Gén.-de-Gaulle - t 01 30 88 80 61 www.restaurant-le-cheval-rouge-rambouillet.fr do.-ma. - lunchformule € 15/19, menu € 39.
Dampierre-en-Yvelines: Le P’tit Chalet. Een restaurant met een heel aangename sfeer in het hartje van Dampierre, op een boogscheut van het kasteel. Geniet van de royale keuken, waaronder lekker gegrild vlees. Heel aange-naam terras in de zomer. 8 Grande-Rue - t 01 30 47 50 99 wo.-zo. - à la carte € 35.
Moret-sur-Loing: La Poterne. Een crêperie met een adembenemend uitzicht op de Loing vanaf het mooie terras, waar je kunt lunchen zodra de zon schijnt. 1 r. du Pont-du-Loing - t 01 60 96 91 50 wo.-zo. - pannenkoeken € 6/10.
Fontainebleau: Il Primo Bacio. Een aangenaam restaurant dat perfect wordt gerund door een Frans-Italiaans stel. De muren zijn versierd met engeltjes en je luistert naar Italiaanse popmuziek. Meer intieme ruimte op de eerste verdieping, bereikbaar via een prachtige oude trap, en schaduwrijk terras voor zonnige dagen. 3 r. Montebello - t 01 60 72 74 36 primobacio.site-solocal.com - gerechten € 11/22.
SLAPEN IN ALLE RUST Rambouillet: Mercure Relays du Château. Tegenover het kasteel. Deze voormalige
1 pl. de la Libération - t 01 34 57 30 00 mercure.accor.com - j - 83 kamers vanaf € 85.
Courances: Le Clos de la Croix Blanche. 2,5 km ten westen van het kasteel. Hoge muren beschermen dit prachtige stenen huis rond een tuin met verschillende plantensoorten. De kamers zijn met zorg ingericht en bieden absolute rust. Ontbijtzaal in het oude kippenhok. Zwembad van mei tot oktober. 9 r. du Souvenir - Moigny-sur-École - t 06 76 95 56 87 - www.compagnie-des-clos.com - ; 4 kamers € 72 : - table d’hôte € 25.
Moret-sur-Loing: Le 3 rue Grande. Deze B&B is ideaal gelegen aan de hoofdstraat van het middeleeuwse dorp Moret-sur-Loing. De ontvangst is hartelijk en de kamers zijn goed onderhouden; één kamer heeft een aparte toegang. 3 r. Grande - t 06 86 55 94 65 2 kamers € 85/100 :.
Fontainebleau: Hôtel Victoria. Het hotel omvat twee 19de-eeuwse gebouwen, die zijn verbonden door een gezellig parkje. De kamers van nummer 122 hebben een modern interieur. Op nummer 112 is de inrichting kleurrijker, het meubilair is bijeengesprokkeld op rommelmarkten, zeven kamers hebben een marmeren schouw en een aantal zijn gezinssuites. Het ontbijt wordt geserveerd op de veranda of op het terras met uitzicht op de tuin. 112-122 r. de France - t 01 60 74 90 00 - www. hotelvictoria.com - j - op nr. 112: 20 kamers, op nr. 122: 15 kamers € 100/140 - : € 12.
Barbizon : Chambre d’hôte La Bastide de Barbizon. De kamers van dit prachtige huis uit de jaren 1930 zijn gerenoveerd en elke kamer heeft een eigen karakter (etnisch, barok, zen, chalet). De ontvangst is aangenaam. Een leuke uitvalsbasis voor de verkenning van Barbizon. Aan de noordelijke rand via de D64 - t 06 89 15 02 26 - www.labastidebarbizon.com - ; õ 4 kamers € 120/150 :. 17
KASTELEN EN PARKEN TEN ZUIDEN VAN ÎLE-DE-FRANCE - GESCHIEDENIS
Aurore Kervoern/Getty Images Plus
Moret-sur-Loing
postherberg uit de 17de eeuw is prachtig gerenoveerd: het interieur combineert met verfijning oude en moderne elementen. Goed uitgeruste en heel comfortabele kamers.
Vertaling Opmaak Omslagfoto Oorspronkelijke titel Oorspronkelijke uitgever Uitgevers Hoofdredactie Redactie
Grafisch ontwerp Omslagontwerp Cartografie Met dank aan
Doreen Espeel Keppie & Keppie, Varsenare voor: Jon Arnold Images/hemis.fr achter: mofles/Getty Images Plus, akrp/E+/Getty Images, H. Lenain/hemis.fr, Sohadiszno/Getty Images Plus, Ch. Guy/ hemis.fr Sur les routes de France Michelin, Parijs Philippe Orain (Michelin, Parijs), Lieven Defour (Lannoo, Tielt) Camille Bouvet Geneviève Clastres, Isabelle Duriez, Arnaud Goumand, Sylvie Kempler, Laurence Michel, Philippe Pataud Célérier, Gaëlle Redon, Manuel Sanchez, Magali Trian Marie Simonet, Marion Capera (fotoredactie) Laurent Muller Keppie & Keppie Véronique Aissani, Peter De Bock, Costina-Ionela Lungu, Aura Mardari Véronique Aissani, Carole Diascorn
© Michelin © Cartografie: Michelin © Nederlandse tekst: Uitgeverij Lannoo, nv, Tielt, 2022 Het redactieteam heeft de grootste zorg besteed aan de samenstelling en de controle van deze gids. Maar omdat de gegevens voortdurend gewijzigd worden, moet de praktische informatie (prijzen, adressen, bezoekuren, telefoonnummers, bezienswaardigheden, internetadressen) worden beschouwd als een aanwijzing. Het is dan ook best mogelijk dat bepaalde info bij het verschijnen van deze gids niet helemaal correct of volledig is. Wij kunnen daar niet verantwoordelijk voor worden gesteld.
Deze gids bestaat voor en door u; u bewijst ons dan ook een grote dienst door eventuele tekortkomingen of vergissingen te melden. Aarzel niet om ons uw opmerkingen en suggesties over de inhoud van deze gids mee te delen. Bij een eerstvolgende bijgewerkte editie zullen wij daar rekening mee houden. Contactadres De Groene Reisgids De Groene Reisgids Uitgeverij Lannoo Uitgeverij Terra Lannoo bv Kasteelstraat 97 Postbus 23202 B-8700 Tielt 1100 DS Amsterdam Zuidoost degroenereisgids@lannoo.be info@terralannoo.nl www.lannoo.com
D/2022/45/372 - NUR 512 ISBN 978-94-014-8291-2
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.