Kreta 1 Iraklion, stad en regio 103 2 Agios Nikolaos en Lassithi 151 3 Rethymnon, stad en regio 199 4 Chania, stad en regio 235
DE REGIO’S VAN DEZE GIDS: ZIE DE KAART HIERNAAST
Inhoud Niet te missen...........................8 Hoogtepunten van Michelin............................... 12 Reisplanner...............................20 Met het gezin.......................... 28
DE REIS VOORBEREIDEN Naar Kreta.................................... 32 Voor het vertrek.....................35 Kreta van A tot Z................... 41 Memo...................................................54
MEER WETEN OVER KRETA Kreta vandaag
Bestuur........................................................58 Politiek.........................................................58 Economie....................................................61 Samenleving ............................................62 De macht van de orthodoxe Kerk......63 Taal.............................................................. 64
Tradities en levenskunst
De Kretenzische keuken....................... 66 Muziek en dans ........................................69 Ceremonies, feesten en rituelen........70
Natuur en landschap
Een grillig reliëf.........................................73 Klimaat........................................................74 Flora ............................................................74 Fauna ..........................................................76 Natuurbescherming...............................77
Geschiedenis
De minoïsche beschaving ....................78 Van de Romeinen tot de Turken ........ 80 Ottomaanse heerschappij.....................81 Het moderne Kreta ................................83
De minoïsche religie en mythologie...........................85 Kunst en architectuur
Het minoïsche tijdperk ..........................88 De hellenistische periode......................91 Byzantijnse kunst................................... 94 In de schaduw van Venetië.................. 96 Ottomaanse invloed...............................97 Traditionele woningen...........................98 Kunsthistorische begrippen................99
STEDEN EN BEZIENS WAARDIGHEDEN 1 Iraklion, stad en regio
Iraklion.......................................................106 Knossos..................................................... 123 Malia en omgeving................................130 De vlakte van Messara......................... 135 De kust ten zuiden van Iraklion......... 147
2 Agios Nikolaos en Lassithi
Agios Nikolaos en omgeving.............154 Ierapetra en omgeving......................... 171 Sitia en de oostkust van Lassithi........ 181
3 Rethymnon, stad en regio
Rethymnon............................................. 202 Naar de berg Ida.................................... 216 Het dal van Amari.................................. 221 De zuidkust van Rethymnon............. 226
4 Chania, stad en regio
Chania en omgeving............................ 238 De Samariakloof................................... 258 Ten oosten van Chania........................264 De zuidoostkust van Chania............. 269 De westkust van Chania......................277 Paleochora.............................................. 286
alexandrumagurean/Getty Images Plus
Register...................................................294 Kaarten en plattegronden................301 Woordenlijst............................. achterflap
Raadpleeg voor iedere plaats ons adresboekje
dimamorgan12/Getty Images Plus
Niet te missen aa
Malia
Bij Malia ligt een van de grootste minoïsche vindplaatsen van Kreta, met als hoogtepunten de paleisruïne en de voor eeuwig gestolde wijk van de ambachtslieden. Ernaast wacht het zandstrand van Potamos, voor een verfrissende duik in de turquoise zee. Zie blz. 130. B. Gardel/hemis.fr
aa
De kloof van Agios Antonios Deze schitterende natuurlijke site was van de minoïsche periode tot de Romeinse tijd al een veelgebruikte cultusplaats. Na de kerstening van het eiland werd er een kapel voor de H. Antonius gebouwd. Zie blz. 222.
Huber/Sime/Photononstop
aaa De reis waard aa Een omweg waard a Een bezoek waard
11
B. Gardel/hemis.fr
a
Agios Nikolaos
In dit leuke stadje hangt het hele jaar een gezellige vakantiesfeer. U vindt er restaurants en winkels in alle soorten en maten, een haventje, stranden en een ‘meer zonder bodem’. Zie blz. 154.
aa
De baai van Balos Smaragdgroen water, een wit zandstrand, een eilandje met een eeuwenoud fort... In één woord betoverend! Zie blz. 280. Balate Dorin/Getty Images Plus
aaa
Het strand van Ambelos In dit hoekje van de wereld lonken heldere kreken met paradijselijke zandstranden, waar u vrij en blij als Adam en Eva in de bruisende golven kunt duiken. Zie blz. 196.
Archivio J. Lange/De Agostini Editore/age fotostock
Hoogtepunten van Michelin
Een restaurant in het oude Chania J. Arnold Images/hemis.fr
Þ Keer ’s avonds terug naar het oude Chania,
een schilderachtig labyrint waar de meest exotische geuren u tegemoetkomen, en bewonder de Moskee van de Janitsaren, de Venetiaanse arsenalen en de wijken Kasteli en Topanas. Zie blz. 238.
Þ Ontdek de religieuze Kretenzische kunst in het
moderne museum van de oude Agia Ekaterini in Iraklion: manuscripten, houten sculpturen en magnifieke iconen, waarvan sommige worden toegeschreven aan de Kretenzer Michalis Damaskinos. Zie blz. 114.
De schilderachtige straatjes van de oude stad Chania Andrzej Rostek/Getty Images Plus
DE MOOISTE REISHERINNERINGEN
TOP 5
Kerken en kloosters 1. Klooster van Arkadi (blz. 207) 2. Kerk van Alikambos (blz. 266) 3. Klooster van Agia Triada (blz. 248) 4. Klooster van Kapsa (blz. 175) 5. Klooster van Gonias (blz. 278)
Het klooster van Arkadi in Rethymnon anyaivanova/Getty Images Plus
Þ Strijk neer op een terras aan de Platia Venizelou, het kloppend hart van Iraklion, en kijk hoe de inwoners hun rituele avondwandelingetje maken. Ga daarna naar een van de bars in de omliggende straten, Perdikari Milatou of Titou, waar de decibels tot diep in de nacht naar buiten stromen. Zie blz. 111.
Þ Geniet van de echte loukoumades, die typisch
Griekse oliebolletjes met honing, terwijl u heerlijk lui op het terras van een banketbakkerij naar de voorbijgangers zit te kijken en de zon uw wangen kust. Proef die delicate toets kaneel en laat u meevoeren naar de zevende hemel. Zie blz. 119.
Þ Ga uit eten in een ouzerie, de beste plaats om
verschillende soorten mezze te proeven. De kleine hapjes, waar u samen met vrienden of familie van geniet, bieden u een unieke kans om met alle facetten van de Kretenzische keuken kennis te maken. Zie blz. 118 of 159.
Proef een echte Loukamades Nikos Trantas
17
Reisplanner 7 dagen
Chania en de westpunt Baai van Balos
Kretenzische Zee
Chania Kastelli
Omalos Samariakloof Elafonissi Paleochora
Sougia
Libische Zee
Chania
Dag 1
Breng uw eerste dag door in Chania (blz. 238) en maak een wandeling door de verschillende wijken. Overnacht in de oude stad (blz. 254).
Sougia
Dag 2 en 3
Neem de bus naar Xiloskalo (blz. 259), het vertrekpunt voor een wandeling door de Samariakloof (blz. 258). Vaar over zee naar Sougia (blz. 290). Maak de volgende dag een wandeling
door de kloof van Agia Irini (blz. 289). Overnacht in Sougia (blz. 293). Tips: neem op uw wandeling door de Samariakloof voldoende water en iets te eten mee. Reserveer uw overnachting in Sougia ruim van tevoren, net als een eventuele huurauto, die u na afloop in Chania kunt inleveren.
Paleochora
Dag 4
Maak een rit door het achterland van Paleochora (blz. 286). Bekijk de stad en overnacht daar ook (blz. 292).
Kastelli
Dag 5 en 6
Bezoek Elafonissi (blz. 281) en de baai van Balos (blz. 280). Maak de dag erna een boottocht naar Imeri Gramvoussa (blz. 280). Overnacht in Kastelli (blz. 284).
Chania
Dag 7
Bezoek het klooster van Gonias (blz. 278) en dat van Agia Triada (blz. 248). Overnacht in Chania. De Samariakloof, een schitterend wandelgebied WhitcombeRD/Getty Images Plus
Patryk_Kosmider/Getty Images Plus
Route: 300 km, met genoeg tijd om te wandelen en te zwemmen
EEN KEUZE UIT DE MOOISTE ROUTES
23
14 dagen
Oostelijk Kreta CM Dixon/Heritage Image/age fotostock
Route: 420 km over het onbekendste deel van het eiland Kretenzische Zee
Iraklion
Spinalonga Malia Palekastro Elounda Sitia Molchos Plateau van Kato Agios Lassithi Zakros Nikolaos Plateau van Chandras Ambelos
Ierapetra Libische Zee
Iraklion
Dag 1 en 2
Bezoek het paleis van Knossos (blz. 123) en het oude Iraklion (blz. 106). Overnacht in Iraklion (blz. 121).
Agios Nikolaos
Dag 3 tot 5
Ga naar Malia (blz. 130) en de hoogvlakte van Lassithi (blz. 164). Bezoek Agios Nikolaos (blz. 154), neem een verfrissende duik en ga op excursie naar het achterland (blz. 157).
Maak een tochtje naar Elounda en het schiereiland Spinalonga (blz. 167). Overnacht in Agios Nikolaos (blz. 162).
Mochlos
Dag 6
Ga zwemmen in de Golf van Mirambellou (blz. 169). Overnacht in Mochlos (blz. 188).
Sitia
Dag 7
Bezoek Sitia (blz. 181) en overnacht daar ook (blz. 184).
De Golf van Mirambellou
De kerk Agia Ekaterini in Sitia
M. Breuer/imageBROKER/age fotostock
M. Owston/World Pictures/age fotostock
Het palmenbos van Vai
f Fort Koules. Iraklion. De vestingmuren van het eeuwenoude fort bieden een onbelemmerd uitzicht op de oude stad en de arsenalen vanwaar de onoverwinnelijke Venetiaanse galeien uitvoeren. Het fort zelf is een doolhof van gangen en donkere hoekjes, ideaal om verstoppertje te spelen! Zie blz. 112. f Het Natuurhistorisch Museum van Kreta. Iraklion.
De opgezette dieren in deze vroegere elektriciteitscentrale komen allemaal uit het oostelijke Middellandse Zeegebied. Ze worden bewaakt door een levensgrote replica van een deinotherium, de prehistorische voorvader van de olifant en een van de grootste zoogdieren ooit. De fascinerende aardbevingssimulator is een belevenis voor jong en oud. Zie blz. 113.
Let op dit symbool: het staat in deze gids bij bezienswaardigheden en activiteiten waar u de kinderen een plezier mee doet. f Water City. Iraklion. Dit is het grootste waterpark van Kreta, met coole glijbanen en heel veel andere attracties. Voor een verfrissende middag waar het hele gezin vrolijk van wordt. Zie blz. 121. f Knossos. Dit paleiscomplex is voor een deel gereconstrueerd en zal kinderen daarom meer aanspreken dan Malia of andere minoïsche paleizen. Ze kunnen zich er veel meer bij voorstellen en dat stimuleert hun interesse voor de antieke, buitengewoon verfijnde Kretenzische beschaving. Zie blz. 123. f Griekse heerlijkheden. Agios Nikolaos. Deze stad is een mekka voor liefhebbers van ijs, koek en taart (net als veel andere plaatsen op Kreta). U hoeft niet lang te zoeken voor u een adresje hebt gevonden! Zie blz. 154. f Het palmenbos van Vai. Dit unieke bos loopt door tot aan het strand, dat vrij strak georganiseerd is, maar waar u de kinderen met een gerust hart alleen kunt laten zwemmen. Zie blz. 191.
De citadel van Spinalonga F Peter Pan
f Apokria. Rethymnon. Overal op Kreta wordt apokria (carnaval) gevierd, maar Rethymnon spant de kroon, met een bonte
Gatsi/Getty Images Plus
Met het gezin
DE LEUKSTE ACTIVITEITEN VOOR KINDEREN VAN 6 TOT 14 JAAR
menigte feestvierders, een stoet fleurig versierde praalwagens, gekostumeerde bals en spelen voor de kinderen. Zie blz. 202. f Palm Forest. Rethymnon. Na Vai is dit het grootste palmenbos van Kreta. Vanuit Plakias varen er boten naartoe: een leuk, afwisselend uitstapje! Zie blz. 228. f Botanical Park and Gardens of Crete. Chania. Dit park is een aanrader, zelfs als uw nageslacht geen speciale belangstelling voor botanische tuinen heeft! Het woord verveling bestaat niet in deze vallei, waar overal weer andere kleuren en geuren de aandacht trekken, citrusbomen groeien en een meertje wat verkoeling biedt. Er is zelfs een kleine dierentuin. Zie blz. 249. f Naar de
29
f De citadel van Spinalonga. U kunt hier in de eerste plaats heerlijk wandelen en zwemmen, wat al een feest op zich is, maar een ontdekkingstocht over dit eilandje zal uw kinderen nóg meer aanspreken, vooral als u vertelt over het eeuwenoude Venetiaanse fort met zijn grote oorlogsvloot en de leprozen die hier nog tot in de vorige eeuw naartoe werden gestuurd. Het spookdorp in het hart van de citadel is een stille getuige van die periode. Zie blz. 167. f Een vaartochtje op zee. U kunt in elke haven opstappen, bijvoorbeeld tussen Lentas en Tsoutsouros (zie blz. 149), in Agios Nikolaos (zie blz. 162), Elounda (zie blz. 167) of Ierapetra op het eiland Chrisi (zie blz. 178). Als u dolfijnen wilt spotten, ga dan naar Paleochora (zie blz. 292).
openluchtbioscoop. In het seizoen worden er op heel veel plaatsen films vertoond. Het enige obstakel is de taal. Kies daarom voor een animatiefilm waarin niet of nauwelijks wordt gesproken. f Aqua Creta Limnoupolis. Chania. Heb u Water City bij Iraklion gemist? Geen probleem. Dit waterpark doet er niet voor onder: een 100 m lange glijbaan, een 55 m hoge waterval, een ‘crazy river’, enzovoort. Terwijl de kinderen spelen zit u heerlijk in de zon, met een cocktail in uw hand. Zie blz. 254.
f Waterfietsen op het Meer van Kournas. Chania. Een relaxte en tegelijk sportieve bezigheid die het hele gezin aanspreekt. Zie blz. 268. f Het strand van Elafonissi. Het roze zand steekt prachtig af bij het blauwe water van de zee. Dit wordt niet voor niets het mooiste strand ter wereld genoemd. Ga bij zonsopgang of zonsondergang, als er weinig mensen zijn en het licht het mooist is. Zie blz. 283.
Het kleurige paleis van Knossos prikkelt de fantasie. IR_Stone/Getty Images Plus
46
DE REIS VOORBEREIDEN
Pleziervaart Er zijn talrijke goed beschutte jachthavens waar pleziervaartuigen kunnen aanleggen. Neem voor meer informatie contact op met het havenkantoor van de plaats die u aan wilt doen (T zie de Adres boekjes in het deel ‘Steden en bezienswaardigheden’).
Post Postkantoren zijn te herkennen aan het gele bord met ELTA.
Openingstijden De meeste postkantoren zijn van ma t/m vr van 7.30 tot 14.00 u ge opend. In sommige grote steden is het hoofdpostkantoor ook ’s mid dags open.
Post versturen Brieven vanuit Kreta doen er 3 à 4 dagen over naar geadresseerden in Nederland of België, pakjes iets langer. Postzegels (gramatossima) koopt u in tabakszaken, krantenkiosken, op het postkantoor en bij sommige toeristenbureaus. Het versturen van een brief of ansichtkaart (tot
20 gram) naar Nederland of België kost € 1 (prioritair tarief € 2).
Restaurants T Lees ook ‘De Kretenzische k euken’ op blz. 66.
Eetgelegenheden De tavernes behoren tot de belang rijkste attracties van het eiland. Ze zijn overal te vinden, ook in kleine dorpen en aan de meest afgele gen stranden. De kwaliteit is zelden slecht en er zijn ook geen grote prijsverschillen, behalve in de grote steden. Er worden verse ingrediën ten gebruikt en de bediening is vriendelijk. Vaak biedt men ook een dessert aan ter afsluiting (fruit of zoetigheid) of een glas raki, of ge woon allebei! Een estiatorio is in principe een res taurant van een hoger niveau, maar het onderscheid met een taverne is niet altijd even duidelijk. Een ouzeria, ook mezedopoleia of rakadiko genoemd, is een taverne die is gespecialiseerd in kleine hap jes, mezze genaamd, die men al dan niet rijkelijk besproeid met ouzo of raki eet.
De kwaliteit van de Kretenzische tavernes is doorgaans echt goed. Joerg Lutz
KRETA VAN A TOT Z
Verder zijn er nog de psistaria, ge specialiseerd in geroosterd vlees, en de psarotaverna, met visspecia liteiten in alle soorten en maten. Maar u kunt natuurlijk ook gegrild vlees bestellen in een psarotaverna. Liefhebbers van zoetigheid kunnen hun hart ophalen in een zakharo- plasteia, de traditionele patisserie.
Etenstijden In de toeristische centra houden de restaurants er geen speciale openingstijden op na. Het gebeurt maar zelden (in de steden) dat een restaurant alleen ’s avonds ge opend is, of alleen open is voor de lunch (behalve zondagmiddag (in het laagseizoen, in het binnenland).
Prijzen U kunt al eten voor minder dan € 10, en zelden kost de maaltijd meer dan € 25, behalve wanneer u verse vis bestelt: met uitzondering van sardines, makreel en zwaard vis, is die bijna altijd duur en wordt per gewicht verkocht (€ 50 tot meer dan € 100 per kilo). Als u wijn drinkt, bestel hem dan per karaf (altijd drinkbaar), of vraag naar een van de uitstekende wijnen uit de streek rond Iraklion. U kunt ook goed uit het vuistje eten; bestel een Griekse sandwich (gyros) met frieten en salade voor ca. € 4.
Onze keuze U vindt de door ons uitgekozen restaurants in het ‘Adresboekje’ aan het einde van elke plaatsbe schrijving. De restaurants zijn inge deeld in vier categorieën (T tabel blz. 39). De vermelde prijzen gelden voor een eenvoudig voorgerecht, zoals een salade, en een hoofdgerecht, zonder de drankjes.
Souvenirs T ‘Winkelen’, blz. 51.
Oudheden In Griekenland wordt het stelen van antiquiteiten zwaar bestraft, met
47
hoge boetes of gevangenisstraf. Neem niets mee, zelfs niet de kleinste potscherf.
Kunstnijverheid Verwacht niet dat u op Kreta origi nele kunstnijverheidsproducten zult vinden. In de straten van veel dor pen zult u ongetwijfeld borduurwerk en tapijten uitgestald zien, maar het is lastig om authentiek handwerk van Kretenzische am bachtslieden te onderscheiden van massaproducten made in China. U zult ook aardewerk, uit olijfboom hout gesneden beeldjes en zilveren snuisterijen tegenkomen.
Culinaire specialiteiten Olijfolie, wijn, raki, ouzo, aroma tische kruiden en honing zijn de voornaamste Kretenzische produc ten. U vindt ze in gespecialiseerde winkels in de stad of, beter nog, direct bij de producenten op het platteland.
Stranden T ‘Stranden’, blz. 53. De stranden behoren tot de groot ste attracties van Kreta, er is zelfs een speciale website aan gewijd (T ‘Informatie op internet’, blz. 36). Ze zijn er in alle soorten en m aten: van halvemanen langs kleine baaitjes omringd door kliffen tot eindeloze stroken fijn zand, en van privéstranden van grote hotels tot openbare stranden waar ligstoelen en parasols te huur zijn. De kwaliteit van het water is over het algemeen in orde, maar tussen de stranden onderling bestaan grote verschillen wat rust en net heid betreft. Zo zijn er stranden die bezaaid liggen met aangewaaide of aangespoelde plastic zakken. Aan de noordkust zijn ook veel stranden met lelijke bebouwing. De mooiste stranden zijn te vinden in het oos ten, zuiden en westen. www.blueflag.global – Op deze website kunt u vinden welke stran
150
151
2 Agios Nikolaos en Lassithi 60 km van Iraklion, 72 km van Sitia, 36 km van Ierapetra:
Agios Nikolaosa en omgeving 154 De hoogvlakte van Lassithia – Elounda en het schiereiland Spinalongaa – Op weg naar Mochlosa 116 km van Iraklion, 59 km van Sitia, 36 km van Agios Nikolaos:
Ierapetra en omgeving 171 Het eiland Chrisia – Mirtosa 152 km van Iraklion, 59 km van Ierapetra, 72 km van Agios Nikolaos:
Sitiaa en de oostkust van Lassithi 181 an Sitiaa naar Mochlosa – Palekastro en V omgeving – Zakros en omgeving – Het zuidoosten van Lassithi
Blauw, wit en oker: het kerkje van Nea Mirtos, afgetekend tegen de zee J. Arnold Images/hemis.fr
AGIOS NIKOLAOS EN LASSITHI
152
AGIOS NIKOLAOS EN LASSITHI
K R E T E N ZI SC H E Z EE
10 km
Milos
0
Mironikitas
IRAKLION
Vlichadia Golf van Malia Sisi Malia
Milatos
Plaka
Nofalias 760
Mohos
Akr. Ag. Ioannis Spinalonga (eiland)
Driros Schiereiland Spinalonga
5
E7
Elounda Kardiotissas Krasi
90
Selana Oros 1559
Zenia E7 Ambelos 5 900 Tzermiado Lato Chamilo Nisi Spira Kato Metochi Patera Ta Selia Skisma 1100 1564 Agios Nikolaos Plateau van Mesa Lassithi Kloof Plati Lassithi Agios Konstantinos van Kritsa Golf van 1578 Agios Georgios Mirambellou Tholos Magoulas Lasinthos Kritsa Kroustas Eco-Park Grot van de 1485 berg Dikti Golden Bay Plateau van Panagia Kera Pachia Katharo Istro 2148 Ammos Kavousi Dikti Selakano 90 Prina Ori Gournia Faneromenis 2141 Males Kalamafka 1476 Larissa 712 Shinokapsala 1509 Makrila Anatoli Agios Ioannis Kloof van Ano Viannos Sarakinas Kato Agia 785 Chorio Fotia 97 Koutsounari Pirgos MIRES
Vidianis
97
Arvi
Sidonia
Tertsa
Mirtos
Ierapetra
Chrisi
Ferma
Moch
Thri
153
Ori
Een omweg waard Een bezoek waard
Kas sos
Malia Mirtos
Interessant
Itanos
Milos
avousi
De reis waard
AMBELOS
Plaats van vertrek
Nisi Dragonada
de omgeving van Agios Nikolaos Door de bergen van Ierapetra naar Kapsa
Akr. Sideros Nisi Gianisada
Van Sitia naar Mochlos Akrotiri Mavros Itanos
Vai
Toplou
Mochlos
Sitia
90
Maridati Kouremenos
Golf van Sitia
Faneromenis Kloof van Richtis
Nisi Elasa
Palekastro
Skopi
Angathia Roussolakkos
Agia Fotia
Chiona
Hamezi Sfaka Orno
1237
Oro
Thriptis Orino
Exo Mouliana Messa Mouliana
Stavrohori
Plateau van Chandras Lithines
Etia
Karoumes
Karidi Sitanos
Pressos Chrisopigi
Zakros
Voila
Chandras
Xerokambos
Ko ut so Ma uras kr igi alo s
AMBELOS
Kalo Nero Akr. Goudoura
Koufonissi
LIBI SCH E Z EE
Kato Zakros
Ziros
Kapsa Mavros Kolimbos
Dodenvallei
711
658
Agia Fotia
Kloof
Hohlakles
803
2000 m 1400 1000 800 600 400 200 0
154
AGIOS NIKOLAOS EN LASSITHI
Agios Nikolaos en omgeving a (Άγιος Νικόλαος)
Aan de kust van de Golf van Mirabello tegen een rij heuveltjes die stuk voor stuk uitkijkposten over de zee zijn, liggen de witte huizen van Agios Nikolaos boven elkaar, rondom een beschutte baai en een heel diep meer. Met zijn stranden, talloze restaurants, cafés en winkels trekt Agios Nikolaos toeristen uit de hele wereld. Buiten het seizoen is het er rustig en keert de mediterrane charme terug. Deze stad vormt een ideale uitvalsbasis om de streek met al haar bekoringen te verkennen. Ñ Ligging 20.679 inwoners - Hoofdplaats van het departement Lassithi REGIOKAART B1-2-3 (BLZ. 152-153)
Let op: sommige straten hebben bijna dezelfde naam. De Akti Koundourou loopt langs het meer richting Elounda, de Roussou Koundourou verbindt de haven met de Platia Eleftheriou Veni zelou, en de Iossif Koundourou loopt langs de zuidoostkant van de haven. T ‘Aankomst en vertrek’ in het ‘Adresboekje’. w Aanraders De winkels in de straten bij het meer (28 Oktrovriou en Koundourou); de
Wandelen
kerk Panagia Kera; de antieke stad Lato; wandelen op Spinalonga. > Planning Breng minstens één nacht door in Agios Nikolaos om te kunnen genieten van de sfeer van de plaats en iets van de omgeving te zien. < Met het gezin Kijken naar de dieren onder water door de glazen bodem van een cata maran voor Agios Nikolaos; excursie op het eiland Spinalonga. i Praktisch blz. 159 h Adresboekje blz. 159
PLATTEGROND (BLZ. 156)
Korte stadswandeling Ñ Wandeling met de haven als beginpunt – reken op een halve dag. Het levendige toerisme concentreert zich rond het Voulismenimeera en de haven. Het meer, dat wordt gedomineerd door een klif met bovenop huizen en restaurants (fraai panoramaa), werd vroeger ‘het bekken van Artemis’ genoemd. Het heeft een diepte van maar liefst 64 m ondanks zijn bescheiden diameter (ruim 130 m). In de oudheid dacht men dat het bodemloos was en dat het donkere water verder stroomde naar de onderwereld. Sinds 1870 is het door een smal kanaal verbonden met de vissershaven. Het meer wordt gevoed door een ondergrondse rivier. Folkloristisch museum – Bij de brug en het toeristenbureau - t 284 10 250 93 gesl. voor onbepaalde tijd. Dit kleine museum aan het meer is gewijd aan textiel en kledinggebruiken. In een traditioneel huis worden Kretenzische klederdracht,
XXXXXXXXXXX
155
De kleurrijke gevels van Agios Nikolaos weerspiegeld in het water van de haven Gatsi/Getty Images Plus
geweven en geborduurde stoffen geëxposeerd. Komende vanaf het toeristenbureau begint voorbij de brug rechts de Odos 28 Oktovriou. Deze en de evenwijdig lopende Odos Roussou Koundourou vormen een voetgangersgebied en zijn de drukste winkelstraten van de stad. Langs de kade, de Akti Iossif Koundourou, aan de rechterkant van de haven zijn talloze restaurants, bars en disco’s gevestigd (T ‘Adresboekje’). Wandelt u verder langs het havenhoofd, dan komt u bij het strand van Kitroplatia, een keienstrand met tavernes erlangs.
a Archeologisch Museum
Aan de rand van de stad, O. Konstantinou Paleologou - t 284 10 249 43 - gesl. voor onbepaalde tijd wegens werkzaamheden - € 4, studenten € 2. In dit museum, het mooiste van heel Kreta na dat van Iraklion (T blz. 107), zijn talloze voorwerpen uit de vroeg-minoïsche periode (3000-2300 v.C.) te zien die zijn opgegraven op de vindplaatsen Agia Fotia en Mirtos. De godin van Myrtos blijkt – verbazend genoeg – een vat voor plengoffers te zijn in de vorm van een vrouw met een grote romp, een lange nek en een klein hoofd. Ze werd in de jaren 1960 gevonden in Fournou Korifi, 3,5 km van Mirtos, en heeft een kruikje met vloeistof in de hand. Tot de hoogtepunten van het museum behoren de gebeeldhouwde stenen kom uit de postpalatiale of Myceense periode, gevonden in Makrigialos, een aantal vazen uit diezelfde periode en de schedel van een Romeinse atleet met daaromheen gouden laurierbladeren.
Rondrit
REGIOKAART (BLZ. 152-153)
De omgeving van Agios Nikolaos AB2-3 Ñ Route van 42 km in groen aangegeven op de regiokaart (blz. 152-153) – reken op een halve dag. Rijd Agios Nikolaos in het westen uit richting Kritsa en houd na 8 km rechts halt bij het gehucht Logari.
2
AGIOS NIKOLAOS EN LASSITHI
156
ELOUNDA
us ae Pir
AGIOS NIKOLAOS 0
réo n ta n
tin ou
uro u
100 m
s , Milo asos os, K h t pa Kar os, od Rh
as
v St a
is kt Di
Id is
on O
Lef k
Ko un do
u ro ith Er
Ko ns
50
Ak ti
9
M
tis
i le ou s Ka nd an ol éo Ka nd te os ha ki
sa s
Ko
av ak
nd
ila
ki
Pe rik
Ko
Ios s if
R. Ok Ko to 25 un vrí M do ou ar ur tio ou u
lo m ou
So
i
s
K.
gi
as
i
Fil eli no n
at so u
od
M
Ko zir
JACHTHAVEN
Akt i
Kritsa, Lato, Panagia Kera
Ne arc ho u
Kr
De da lo
u
its as
Dedal
s oo in
ou pr
Ki
M
Mirio
ou
u
ío
ad
k na ia
8
k Ar
ak Sf
u gio lon
N.
sso
kli iso em Thídi l A kti aro S lou dnis Mí ia Ar
Me
Th e
i
r is so
i as rat
id en im Ep
k mo
Ni ko no u s
Di
as Pl ou N. Tit A.
rit
V.
on
os se a lo ou op
S k o r d il
k to eo Th u so os
Kn
ar at h
on os
u ro
in m Archeologisch la Museum Sa HAVEN Pa Et hn leol o ik i M Pr s A gou St ila in n ra g to tig u K RE TEN ZI SCHE t MARKT ipa o s Ge i u s ZEE Ko it or V gi ra u o k u o u a am r Folkloremuseum G tir 1 a Ko D rn ar 7 u i ou k uro 4 n za 6 do u nt ilo un o Golf van r a o p t z K o k as Mirambellou Ka m iró 5 er s Voulismenis Arg u u Th o meer no is at kr ifa hé M 2 st ac So 3 ih ali La Eva P ns 6 7 2 Pl 2 as on i M 4 tir n an Tomba ur zi ou Pl. El. a Go ss pi Venizelou og lé 3 Kitroplatia i ian Tse iev 10 ak ni TOERISTENAGÍA i r a sk 5 TRIÁDA Pa HoPOLITIE ni rta gia n o N. Pagalou ts A nd S.Venizélou on a Ko vl Ar Ta PANAGIA gi ro p us ou l on Lato AMNOS Ik a ro NIEUWE u
ALMIROS
UIT ETEN
OVERNACHTEN
Avli................................................................................... 1 Maistrali......................................................................... 2
Hotel Creta..................................................................... 2 Hotel du Lac................................................................... 3
Faros................................................................................ 3
Palazzo Apartments.................................................... 4
To Paradosiako............................................................ 4
Hotel Pergola................................................................. 5
Ofou To Lo..................................................................... 5
Pension Mary................................................................. 6
Creta Embassy.............................................................. 6
Pension Mylos............................................................... 7
Pelagos........................................................................... 7
Victoria Hotel................................................................. 9 Hotel Sgouros............................................................... 10
AGIOS NIKOLAOS EN OMGEVING
157
a De kerk Panagia Kera (ΠΑΝΑΓΊΑ ΚΕΡΆ) B2
Er vertrekt een lijnbus vanaf het busstation van Agios Nikolaos - toegang mogelijk via de Blue Little Train (T ‘Adresboekje’) - t 2841 051 806 - dag. beh. ma 8.30-15.30 u - € 3. Achter een olijfbomenbosje ligt dit bescheiden Byzantijnse kerkje verscholen, dat onvermoede schatten herbergt. Het werd door de Venetianen in de 13de-14de eeuw gebouwd en heeft drie smalle schepen, waarvan de wanden geheel zijn bedekt met goed bewaard gebleven fresco’saa. Het zijn veertien panelen met apocriefe taferelen, een zeldzaamheid in de geschiedenis van de kunst. In het middenschip is het leven van de H. Maagd verbeeld, in het zuidelijke schip dat van de H. Anna, en in het noordelijke dat van de H. Antonius. De figuren zijn niet in dezelfde stijl uitgebeeld; verschillende kunstenaars uit het dorp Kritsa hebben eraan gewerkt. Tot de oudste behoren de acht panelen op het westelijke gewelf van het middenschip: te zien zijn de Kindermoord te Bethlehem, Rachel die haar kinderen beweent, de redding van de H. Johannes de Doper door Elisabeth (die hem in een rotsspleet verbergt) en de Geboorte van Christus en het Paradijs, met een Maagd Maria met zeer nobele gelaatstrekken. Let op de afbeelding van de H. Franciscus op de zuil links van de ingang: het is een van de weinige rooms-katholieke heiligen die in een orthodoxe kerk mochten worden afgebeeld. 2 km ten westen van de Panagia Kera.
a Kritsa (ΚΡΙΤΣΆΣ) AB2
Er vertrekt een lijnbus vanaf het busstation van Agios Nikolaos. De witte huizen van dit pittoreske dorpje liggen tegen de hellingen van de uitlopers van de Dikti (2148 m). Dit is een fijne plek om te lunchen, of beter nog, te dineren (T ‘Adresboekje’), als de menigte weg is. In de zomer vallen hordes toeristen de kunstnijverheidswinkeltjes binnen. Onder in het dorp, aan het eind van een straatje dat begint bij de grote Panagia Hodegotria, ligt een kerkje verscholen achter haar portaal, waarboven een klaverbladmotief is aangebracht. De sfeer wordt rustiger naarmate u verder loopt over de hoofdstraat, die de helling van de heuvel volgt (Odos Apostolaki). Neem de weg naar Kroustas (zuidoostelijk) als u op zoek bent naar een minder fotogeniek, maar authentieker dorp. Wandel onder een gewelf van platanen langs de enige straat die het dorp rijk is. Voor hun deur zitten oudjes die de bezoekers aan zich voorbij laten trekken. Neem de tijd voor een drankje in het kafeneion, waar de tijd heeft stilgestaan, of eet iets in een van de tavernes. Ga terug naar Kritsa. z Kritsakloof – ‘Farangi Kritsa’, slecht aangegeven. Neem de weg naar Lato en na de brug een pad links dat naar een hek voert. Baan u een weg door de bosjes naar de oever van de rivier en houd rechts aan. Door de kloof kunt u een prachtige wandeling maken. Goede schoenen zijn wel een vereiste om over de rotsen onder in de kloof te klimmen. De met oleanders bedekte rotswanden zijn schitterend.
Hoogvlakte van Katharo (ΚΑΘΑΡΌΝ) A3
Voorbij Kritsa gaat de weg steil omhoog door de rotsachtige maquis. Hoe hoger u komt, hoe meer kurkeiken u ziet. Als u in een terreinwagen rijdt, kunt u het pad volgen dat over de hele hoogvlakte voert. Beter is het om te gaan lopen, dan ziet u misschien een lammergier (T kader blz. 158), een aaseter die op Kreta alleen hier voorkomt. Het is zo goed als het enige wat hier te doen is, de boeren en herders hebben de streek verlaten omdat de winters hier erg grimmig zijn. Neem dezelfde weg terug en in Kritsa de weg naar Lato, 3 km naar het noordoosten.
2
158
AGIOS NIKOLAOS EN LASSITHI
a Lato (ΛΑΤΏ) B2
t 284 10 224 62 - dag. beh. ma 8.00-15.00 u (toegang tot 14.30 u) - ’s winters gesl. - € 2. w U kunt het beste naar Lato gaan via Kritsa, omdat deze route goed is aangegeven. Vergeet niet water mee te nemen en zorg voor goede schoenen. De indrukwekkende resten van deze belangrijke Dorische stad liggen beschut op een fantastische plaats tussen twee uitlopers van een heuvel. Het uitzichtaa op de golf, de zee en Agios Nikolaos laten zien hoe strategisch de stad lag, die een bloeitijd kende tussen de 7de en 3de eeuw v.C. De toegang tot de stad werd beschermd door enorme, handig opgebouwde steenblokken die drie ingangen achter elkaar vormden. Een slingerende geplaveide doorgang tussen de restanten van hoge muren komt uit op een trap van tachtig treden die eindigt op de agora. Rechts (de zuidkant) liggen naast elkaar de magazijnen, links loopt een dikke muur bekroond met torens. De agora wordt aan de noordzijde afgesloten door de terrastreden van het prytaneum (T zie lexicon blz. 99) uit de 4de of 3de eeuw v.C. In het midden bevinden zich een grote cisterne en een tempeltje. Volg de treden van het prytaneum, loop tussen de huizen door en bekijk de kleine afzonderlijke cisternen. Loop verder in zuidoostelijke richting naar het theater en neem de tijd om te genieten van de schoonheid van deze plaats, met in de verte Agios Nikolaos. Neem dezelfde weg terug. Ga bij de eerste splitsing rechtsaf om terug te keren naar Agios Nikolaos over de weg die door de dorpen Chamilo en Skisma loopt.
De bottenkraker De lammergier is een grote roofvogel die herkenbaar is aan de rood omrande ogen, een sikje en een borst die roodgekleurd lijkt van het bloed van zijn slachtoffers. Door zijn uiterlijk werd hij lang beschouwd als de vogel van de duivel en daarom werd op hem gejaagd. De inmiddels beschermde lam mergier komt vooral voor in de Alpen en de Pyreneeën, maar ook op Kreta, allemaal plekken met steile bergen en ijzerhoudende klei waarmee hij zijn borstveren insmeert. De aasgier met een spanwijdte van bijna 3 meter en een gewicht van 7 kilo voedt zich met botten van dode dieren (steenbokken, gemzen, geiten enzovoort). Als de botten te groot zijn, neemt hij ze in zijn bek en laat ze vanaf een hoogte op de rotsen kapotvallen, vandaar de bijnaam ‘bottenkraker’. Aischylos zou op Sicilië zijn gestorven door de ongelukkige actie van een lammergier. Het dier wilde een schildpad breken door het op een rots te smijten en hield het kale hoofd van de auteur van De Perzen voor een steen.
AGIOS NIKOLAOS EN OMGEVING
i Praktisch Inlichtingen Toeristenbureau – 21 O. Akti Koundourou, dicht bij het meer t 2841 022 537 - www.agios nikolaoscrete.com. Van Pasen tot begin november.
Aankomst en vertrek Met de bus Busstation – O. Pigasou (bij het ziekenhuis) - t 2841 022 234. Brochure met dienstregeling in het toeristenbureau. Er gaan dagelijks bussen naar Iraklion (1.30 uur), Ierapetra (1 uur), Sitia (1.45 uur), de hoogvlakte van Lassithi en Elounda. Voor Knossos, Gortys, Phaistos of Matala (2.30 uur) dient u over te stappen in Iraklion
Met de boot Havenmeester – t 2841 022 227 www.itlassithi.gr. De dienstregeling varieert per seizoen. Er zijn verbindingen met Piraeus (via Santorini
h Adresboekje Uit eten Goedkoop Ć Creta Embassy – 5 O. Ioannou Kondilaki - (achter het toeristenbureau) - t 2841 083153 - ; - www. cretaembassy.com - € 15. Het schaduwrijke terras van deze taverne in heldere kleuren is een oase van rust. Warme ontvangst en uitstekende Griekse keuken. Op het menu staat een grote keuze aan klassieke en originele mezze (zoals gerookt varkensvlees en artisjok met bonen) naast traditionele gerechten.
159
en Milos; 11 uur), Rodos (via Sitia, Kassos, Karpathos, Diafani en Chalki; 9 uur), Sitia (1.30 uur)
Vervoer Met de taxi
Standplaats – O. Ioannou Kondilaki, aan het meer t 2841 024 000/100.
Met de auto
Autoverhuur – Alle reisbureaus aan de O. Akti Koundourou hebben auto’s te huur
Parkeren Veel straatjes hebben trappen, waardoor autoverkeer lastig is. In de stad zijn verschillende parkeerterreinen. Die het verst van de stranden liggen, hanteren een dagtarief.
Evenementen Lato Cultural Festival – Juli-aug. Concerten, traditionele dans, theater, tentoonstellingen en declamatiewedstrijden.
ā Avli – 12 O. Prigkipos Georgiou t 2841 082479 - ; - alleen in het hoogseizoen - € 15. Een schattig traditioneel huis in blauw en wit achter een haag en onder een prieel van bougainvilles, met een binnenplaatsje waarop een paar tafeltjes staan. Goede keuken, vriendelijke bediening. Ą To Paradosiako – 1-9 Akti Themistokleous - t 2841 021 666 www.paradosiako-crete.gr - € 15. Deze rustig gelegen traditionele taverne serveert goede en overvloedige Kretenzische schotels (verse vis, varkensvlees met salie, diverse mezze), waaruit u kiest door het gewenste gerecht te selecteren in
2
160
AGIOS NIKOLAOS EN LASSITHI
een lijst. Terras en mooie natuurstenen eetzaal. Gratis wifi. Een tweede vestiging in de haven van Elounda. Ă Maistrali – Strand van Krito platia - t 698 490 1644 - www. maistrali.gr - april-okt. - € 15. Net zo toeristisch als de buur tenten, maar deze ouzeria heeft uitstekende traditionele mezze. Heerlijke vleesballetjes, druivenblad en andere gekruide salades. Innemende bediening. ă Faros – Boven het strand van Kitroplatia - t 2841 083 168 - ; € 15. Toeristisch is dit fraai gelegen restaurant zeker, maar het succes is verdiend: het serveert heerlijke gerechten van op de barbecue gegrild vlees, vis en kreeft. ą Ofou To Lo – Boven het strand van Kitroplatia - t 2841 024 819 ; - alleen in hoogseiz. - € 15/20. Op het terras van dit restaurant aan het strand van Kitroplatia komen Kretenzers en toeristen samen om te genieten van vleesspecialiteiten en traditionele gerechten uit het midden van het eiland, waar de eigenaar oorspronkelijk vandaan komt.
Kritsa
Arisitidis Cafeteria – Aan het dorps plein - t 2841 051 967 - ; - € 10/15. Zeer redelijke prijzen en een vriendelijke ontvangst in dit kleine etablissement met heerlijke gerechten, in een oogwenk bereid. Terras. Doorsneeprijzen ć Pelagos – 10 O. Stratigou Koraka - bij het meer - t 2841 082 019 - ; - € 20/30. De naam van dit restaurant (‘hoge zee’ in het Grieks) is terecht want het doet de zee met zijn menu de hoogste eer aan: zwaardvisfilet, langoest, zee-egelsoep, mosselen. Alles opgediend in het schitterende decor van een neoklassiek gebouw. Als u reserveert (in het hoogseizoen ’s avonds noodzakelijk), hebt u kans dat u onder de bomen in de tuin kunt eten. De
wijn is wel prijzig en de r ekening loopt daardoor snel op.
Iets drinken Café du Lac – 17 O. 28 Oktovriou t 2841 026 837 - www.facebook. com/dulaccafebar - geopend tot 2.00 u. Een van de ontmoetingsplaatsen van de lokale jeugd. Enigszins trendy sfeer. Overdag prachtig uitzicht op het meer. Café Migomis – 22 O. Nikolaou Plastira - t 2841 023 904 - www. migomis.com - ;. Het chicste (en duurste) café van Agios Nikolaos. Groot gezellig terras rond een boom die door het dak groeit. Het café ligt boven het meer en is een leuk plekje om een glas te drinken, maar het restaurant wordt erg overschat. Déjà Vu – Strand van Kitroplatia t 2841 082 364 - www.facebook. com/Dejavuagiosnikolaos. In deze lounge bar met trendy inrichting gaat het erom te zien en gezien te worden met een cocktail in de hand of knabbelend aan een wafel.
Een tussendoortje Café-Pâtisserie Asteria – A. Koundourou 40 - aan de haven t 2841 022 452 - 7.30-22.30 u. Gevestigd in een mooi oud huis, tegenover de aangemeerde boten. Op elk uur van de dag gaat de keuze tussen het overdekte terras en dat op de kade, en tussen hartige hapjes (salades, omelet, worst met kaas) en zoete (ijs, gebak). Café Dodoni – O. Konstantinou Paleologou - aan het meer t 2841 025 801. Als u van zoet en van fris droomt, kom dan hier proeven van de ijsjes, milkshakes en yoghurt met onnoemelijk veel smaken die in dit café te krijgen zijn. En dit alles te nuttigen op een heerlijk terras aan de oever van het meer. Il Panino – 45 O. Roussou Koundourou - t 2841 089 550. De beste ijstent van de stad biedt
AGIOS NIKOLAOS EN OMGEVING
161
een mooie keuze aan smaken. Geniet ervan in de fraaiste straat van Agios Nikolaos. Melissa – 36 O. Roussou Koundou rou - t 2841 021 190. Heerlijk ijs en gebak op basis van Kretenzische ingrediënten. Ook hartige hapjes en broodjes.
Atelier Ceramica – 28 O. Konstantinou Paleologou t 2841 024 075. Deze pottenbakker maakt en beschildert reproducties van antiek aardewerk. U kunt zijn werkzaamheden in het atelier volgen.
Winkelen
Boekenwinkel Anna Karteri – 5 O. Roussou Koundourou - t 2841 022 272. Heel veel gidsen en toeristische boeken over Kreta. Ook Engelstalige romans.
Markt Woensdagochtend in de Odos Ethnikis Antistasseos. Kleding onderaan de straat, etenswaren bovenaan, bij het ziekenhuis.
Culinaire specialiteiten
Creta Natura – 4 O. Sofokli Venizelou - t 2841 082 939 - www. cretanatura.net/el - maart.-nov. Kruiden van Kreta, biocosmetica, zelfbereide olijfolie en honing: deze winkel behoort tot een keten, die alleen lokale producten aanbiedt. Melissa – 18 O. Roussou Koundourou - t 2841 024 628 www.facebook.com/Melissa CretanProducts. Winkel met een mooi assortiment traditionele producten: olijfolie, honing, raki, ouzo, Turks fruit enzovoort. Ook een grote afdeling met cosmetica. Andere vestigingen op nr. 41 van dezelfde straat en op nr. 40 van de O. 28 Oktovriou Mesostrati – 2 O. Koundourou t 2841 027 115 - www.mesostrati. eu. Culinaire producten van Kreta, en van de andere eilanden en van het vasteland van Griekenland.
In Kritsa
Agrarische coöperatie – In een groot gebouw bij het parkeerterrein onder in het dorp - t 2841 051 213 kritsacoop.gr. Verkoop van olijfolie geproduceerd door de ambachtslieden van Kritsa.
Souvenirs In de O. 28 Oktovriou en de O. Roussou Koundourou zijn heel veel winkeltjes.
Boekenwinkel
Mode
La Meduse Bikini – 39 O. Roussou Koundourou - t 2841 028 070 www.lameduse-bikini.gr. Als u uw badpak bent vergeten, kunt u een bezoekje brengen aan dit paradijs van badpakken en bikini’s, uitsluitend voor de vrouw.
In Kritsa
Anna’s Heart – Hoofdstraat t 694 524 5528 - www. annas heart.gr. Allerlei mooie artikelen: sieraden, sjaals, handtassen enz.
Uitgaan w Agios Nikolaos is een paradijs voor nachtbrakers. De meeste uitgaansgelegenheden liggen in de buurt van de haven, en vooral aan de A. Iossif Koundourou. Baja Mar – Op de hoek van de kade Iossif Koundourou en de O. Serolidi (onder aan de treden) t 697 336 6035 - 10.00 u-middernacht - alleen in het hoogseizoen. Een in een groot wit huis gevestigd etablissement boven de haven, met dansen in de openlucht. Een must. Alexandros Roof Garden – Pal naast het toeristenbureau - t 2841 024 309 - www.facebook.com/ alexandrosroofgarden - 20.004.00 u. Deze bar met livemuziek is het centrum van het uitgelaten nachtleven in Agios Nikolaos. Vanaf het terras uitzicht op de haven. Café-Bar Molo – 6 A. Iossif Koundourou - t 2841 026 250 -
2
Vertaling Jan Bos, Henriëtte Gorthuis, Karin Snoep Eindredactie Frans van der Heijden Opmaak Asterisk*, Amsterdam Omslagfoto Gatsi/iStock Oorspronkelijke titel Guide Vert Crète Oorspronkelijke uitgever Michelin, Parijs Uitgevers Philippe Orain (Michelin, Parijs) Lieven Defour (Lannoo, Tielt) Hoofdredactie Natacha Brumard Redactie Jean-Moïse Braitberg, Françoise Dupont, Serge Guillot, Guylaine Idoux, Laurence Michel, Denis Montagnon Grafisch ontwerp Christelle Le Déan, Sandro Borel, Justeciel Omslagontwerp Keppie & Keppie, Varsenare Cartografie Gabriel Dragu, Costina-Ionela Lungu Met dank aan Marion Capera, Cristian Catona, Céline Chaudeau, Hervé Dubois, Bogdan Gheorghiu, Pascal Grougon, Pierre Olivier Signe, Marie Simonet
© Michelin © Cartografie: Michelin © Nederlandse tekst: Uitgeverij Lannoo, nv, Tielt, 2022 Het redactieteam heeft de grootste zorg besteed aan de samenstelling en de controle van deze gids. Maar omdat de gegevens voortdurend gewijzigd worden, moet de praktische informatie (prijzen, adressen, bezoekuren, telefoonnummers, bezienswaardigheden, internetadressen) worden beschouwd als een aanwijzing. Het is dan ook best mogelijk dat bepaalde info bij het verschijnen van deze gids niet helemaal correct of volledig is. Wij kunnen daar niet verantwoordelijk voor worden gesteld. Deze gids bestaat voor en door u; u bewijst ons dan ook een grote dienst door eventuele tekortkomingen of vergissingen te melden. Aarzel niet om ons uw opmerkingen en suggesties over de inhoud van deze gids mee te delen. Bij een eerstvolgende bijgewerkte editie zullen wij daar rekening mee houden.
Contactadres De Groene Reisgids Uitgeverij Lannoo Kasteelstraat 97 B-8700 Tielt degroenereisgids@lannoo.be
De Groene Reisgids Uitgeverij Terra Lannoo bv Postbus 23202 1100 DS Amsterdam Zuidoost info@terralannoo.nl
www.lannoo.com D/2022/45/434 - NUR 512 ISBN 978 94 014 8285 1 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.