D
K E B OE K
IK
HET
VAN
PROFESSOR
KLEINBREIN kottabos
legionair
GRIEKEN
ankh
ROMEINEN EGYPTENAREN
Wonderlijke weetjes over de
OUDE GRIEKEN, ROMEINEN EN EGYPTENAREN
SARAH DEVOS met illustraties van HELEEN BRULOT
PROFESSOR
KLEINBREIN
OUDE GRIEKEN —7—
ROMEINEN — 171 —
EGYPTENAREN — 313 —
PROFESSOR
KLEINBREIN
amfoor Dionysos
kottabos sater
chiton
Wonderlijke weetjes en fascinerende feiten over de
OUDE GRIEKEN SARAH DEVOS met illustraties van HELEEN BRULOT
TIJDLIJN
ongeveer 2800-1450 v. Chr.
MINOÏSCHE BESCHAVING
800-479 v. Chr.
1100-800 v. Chr.
DE DUISTERE PERIODE rond 1600-1100 v. Chr.
Opkomst én teloorgang van de MYCEENSE BESCHAVING. Val van Knossos.
14
ARCHAÏSCHE PERIODE Topperiode voor de oude Grieken!
336-30 v. Chr.
HELLENISTISCHE PERIODE Toptijd voor wiskunde met Archimedes.
479-323 v. Chr.
KLASSIEKE PERIODE Sparta heerst, de vijfde eeuw is de gouden eeuw voor de Grieken. De tijd van Socrates, Plato en Aristoteles.
15
rond 1450 voor Christus Veel Minoïsche paleizen en steden verwoest. rond 800 voor Christus De ‘typische’ oude Grieken kwamen aan de macht. 776 voor Christus De Olympische Spelen worden voor het eerst georganiseerd.
750-490 voor Christus Griekse stadstaten komen op. vanaf 750-508 voor Christus Beginselen van de democratie. Griekse kolonies worden gesticht. 404 voor Christus Athene wordt verslagen door Sparta: einde Peloponnesische Oorlog.
16
338 voor Christus Koning Philippus II van Macedonië, vader van Alexander de Grote, heeft na jarenlang oorlogvoeren de macht over heel Griekenland.
Magna Graecia
323 voor Christus Alexander de Grote sterft. 200-30 voor Christus Onrust en oorlogen, Griekenland is in chaos. 146 voor Christus De Romeinen veroveren Griekenland, dat nu deel wordt van het Romeinse Rijk.
17
Hoe het begon Als mensen het hebben over ‘de’ Grieken, bedoelen ze meestal de Grieken die leefden tijdens de klassieke periode, van ongeveer 500 tot 300 jaar voor Christus. Toch zouden deze klassieke Grieken niet dezelfde zijn geweest zonder hun betoveroveroverovergrootouders, de Myceners en de Minoërs. Deze twee volkeren woonden allebei in Griekenland en ze beleefden ongeveer tegelijk hun topjaren.
1. DE MINOÏSCHE BESCHAVING: LEVEN ALS GOD IN… GRIEKENLAND De Minoërs dankten hun naam aan de befaamde koning Minos. Die Minos zou ooit echt bestaan hebben, maar hij was vooral een legende, een mythe. De Minoërs waren het eerste grote, Griekse volk. Vanuit hun woonplaats – het eiland Kreta – dreven 18
Koning Minos
Kreta
ze vooral handel via de zee. Aan dat zonnige eiland dankt de Minoïsche beschaving ook zijn andere naam: de Kretenzische beschaving, van Kreta dus. Koning Minos zou dus echt bestaan hebben en zou toen zo’n beetje de baas zijn geweest over alles waar je maar de baas over kon zijn: het volk, het eiland Kreta, de handelaars… Bovendien was hij priester, rechter én koning – de baas van alles, zeg maar, een soort god op aarde. Het verhaal gaat dat die legendarische koning Minos na een tijdje regeren over Kreta ook weleens de baas over andere mensen wilde zijn. (Zo gaat dat met machtige mensen: hoeveel ze ook hebben, het is 19
GRIEKENLAND
EGEÏSCHE ZEE TURKIJE
Mycene
Kreta
Knossos Malia Phaistos
nooit genoeg.) Volgens de mythe zorgde hij ervoor dat de zeemacht van Kreta – het leger met schepen dus – ook andere eilanden in de Egeïsche Zee ging veroveren. De Egeïsche Zee is het stukje van de Middellandse Zee tussen Griekenland en Turkije. Zo kreeg koning Minos langzaam maar zeker een nog groter gebied in handen. Ook met de handel ging het goed, daar op Kreta. Minoërs waren namelijk sympathiek en slim tegelijk. Dat is een goede combinatie als je rijk wilt worden, 20
wat dan ook gebeurde. Ze hadden toch eten in overvloed, dus ze konden net zo goed al die olie, die wijn en dat graan uitvoeren over zee en er nog flink wat aan verdienen ook. Op een bepaald moment waren ze zo rijk dat ze zin kregen om een paleisje te gaan bouwen. Nou ja, paleisje… Zeg maar PALEIS! Het bekendst is het paleis van het stadje Knossos, in het midden van het eiland Kreta. Naar het schijnt gaf koning Minos himself de opdracht om dit megabouwwerk neer te poten. Ook op andere plaatsen, zoals Malia en Phaistos, vond je prachtig versierde paleizen. Sommige archeologen denken dat het ‘gewoon’ een paleis was. Anderen beweren dat het ook een tempel was, of een enorme opslagplaats voor eten, drinken en olijfolie. Nog anderen zeggen dat het paleis van Knossos dat allemaal in één moet zijn geweest. Aan het gigantische bouwsel zag je in elk geval meteen hoe slim de architecten uit die tijd waren, want het paleis telde honderden kamers en gangen. Het gekke is dat niemand precies weet hoe dat paleis van Knossos vernietigd werd. Rond 1630 voor Christus was er een vulkaanuitbarsting, waardoor het paleis weer opgebouwd moest worden. Bijna 21
twee eeuwen later werd het wéér getroffen, nu door een brand, die waarschijnlijk werd aangestoken door een bende woestelingen. Onderzoekers denken dat het de Myceners waren, die jaloers waren en alle mooie paleizen op Kreta vernielden. Met het paleis werd ook het succes van de Minoërs omvergeworpen en zo kwam er, ergens rond 1450 voor Christus, heel plotseling een einde aan de succesvolle Minoïsche beschaving.
2. DE MYCEENSE BESCHAVING Toen de welvaart van de Minoërs af begon te nemen, traden de Myceners naar voren. Deze twee volkeren 22
begonnen ongeveer tegelijk aan hun bloei: de Minoërs op het eiland Kreta en de Myceners op het vasteland. Maar terwijl de Minoërs rond 1500 voor Christus hun toptijd beleefden (en meteen daarna ook hun ondergang), moest het toen nog beginnen voor de Myceners. Zij kenden hun gouden tijd van ongeveer 1600 tot 1100 voor Christus. En als die Minoërs een prachtig paleis neerzetten in Knossos, konden de Myceners natuurlijk niet achterblijven! In hun hoofdstad Mycene bouwden ze ook een gigantisch paleis. Dat beveiligden ze met een legendarische leeuwenpoort, gemaakt van enorme blokken steen.
23
www.de-leukste-kinderboeken.com www.lannoo.com Registreer u op onze website en we sturen u regelmatig een nieuwsbrief met informatie over nieuwe boeken en met interessante, exclusieve aanbiedingen. Deze editie © Uitgeverij Lannoo nv, Tielt, 2021 isbn 978 94 014 8197 7 NUR 212 D/2021/45/541 Professor Kleinbrein – De oude Grieken © Uitgeverij Lannoo nv, Tielt, 2018 Professor Kleinbrein – De Romeinen © Uitgeverij Lannoo nv, Tielt, 2016 Professor Kleinbrein – De Egyptenaren © Uitgeverij Lannoo nv, Tielt 2017 Tekst: Sarah Devos Illustraties: Heleen Brulot Vormgeving: Studio Lannoo Revisie: De Witregel (De oude Grieken, De Egyptenaren) en Dieter Wildemauwe (De Romeinen)
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever