— Ransuil
VOGEL GIDS
— Roodborst
— Nachtzwaluw, vrouwtje
— Klapekster
— IJsvogel, vrouwtje
INHOUD Van aalscholver tot zwartkopmeeuw 8 Oefen je vogelkennis in deze topgebieden 10 Legende 17 Havik 18 Sperwer 22 Veldleeuwerik 24 IJsvogel 28 Wilde eend 32 Grauwe gans 36 Gierzwaluw 38 Grote zilverreiger 42 Blauwe reiger 46 Steenloper 50 Velduil 52 Ransuil 54 Steenuil 58 Roerdomp 60 Oehoe 62 Buizerd 66 Bonte strandloper 68 Nachtzwaluw 70 Putter 72 Groenling 74 Kokmeeuw 76 Ooievaar 78 Zwarte ooievaar 82 Bruine kiekendief 84 Houtduif 88 Raaf 92 Zwarte kraai 94 Kauw 96 Kwartel 98 Koekoek 100 Pimpelmees 104 Huiszwaluw 106 Grote bonte specht 110
5
6
Zwarte specht 114 Geelgors 116 Roodborst 118 Slechtvalk 120 Boomvalk 124 Torenvalk 126 Vink 130 Meerkoet 132 Waterhoen 134 Gaai 136 Europese kraanvogel 138 Boerenzwaluw 140 Klapekster 142 Zwartkopmeeuw 144 Grutto 146 Nachtegaal 148 Rode wouw 150 Gele kwikstaart 152 Notenkraker 154 Wulp 156 Visarend 158 Koolmees 160 Huismus 164 Patrijs 168 Wespendief 170 Aalscholver 172 Ekster 174 Lepelaar 176 Fuut 178 Heggenmus 182 Halsbandparkiet 184 Kluut 186 Oeverzwaluw 188 Boomklever 190 Visdief 192 Bosuil 194 Spreeuw 198 Bergeend 200 Winterkoning 204 Koperwiek 206 Merel 208
Kramsvogel Grote lijster Kievit
Index op Nederlandse naam Index op Latijnse naam
— Kramsvogel
— Jonge lepelaar
210 212 214 220 222
— Winterkoning
7
8
VAN AALSCHOLVER TOT ZWARTKOPMEEUW Huppend over het land, dobberend in de zee of fladderend door de lucht: vogels zijn letterlijk overal. Je kunt in ons dichtbevolkte land haast geen stap in de buitenwereld zetten of je krijgt meteen een vogel in de smiezen. Geloof je ons niet? Wanneer je er eenmaal op begint te letten, duiken vogels op de gekste plaatsen op! Tegen de wand van een hoge koeltoren, boven op een lantaarnpaal langs de snelweg, diep in de oevers van een kleiput, op de bodem van een rivier of zittend in een piepklein kuiltje op de purp’ren hei … Je kunt het zo gek niet bedenken of een van onze inheemse vogels voelt er zich thuis. Hoog tijd dus om die gevleugelde dieren eens wat beter te leren kennen. Je steekt gegarandeerd iets op van dit boek, ook al ben je een rasechte kenner die reeds fuut, kluut en – wie weet – oehoe afvinkte van zijn bucketlist. Maar ook als je van toeten noch blazen weet en amper een merel van een ooievaar kunt onderscheiden, vormt het boek een handig vertrekpunt om je onder te dompelen in de wilde wereld van het vogelspotten. In deze vogelgids focussen we op 77 boeiende soorten, van klein (winterkoning) tot groot (ooievaar), van onopvallend (nachtzwaluw) tot kleurrijk (ijsvogel) en van zeldzame doortrekker (kraanvogel) tot algemene broedvogel (koolmees). Bij elke vogel hoort een lijstje met 5 unieke kenmerken zodat vergissen voortaan onmogelijk is. Daarnaast ontdek je waar je iedere soort kunt spotten, bijvoorbeeld terwijl hij op jacht is naar zijn lievelingskostje. Om het helemaal af te maken, zoomen we in op het spectaculaire liefdesleven van vogels en reizen we mee naar hun favoriete winterverblijf.
9
Laat dit boek een voorproefje zijn van de natuurdocumentaire van Onze Natuur, die media- en marketinghuis Hotel Hungaria in 2022 via Canvas en Ketnet op jou loslaat. Met Onze Natuur Vogelgids in de hand maak je nu al in levenden lijve kennis met de hoofdrolspelers van deze prestigieuze reeks. Neem alvast ook een kijkje op onzenatuur.be, een online platform dat gonst van de natuurweetjes, prachtige beelden uit het ongerepte België op je loslaat en iedereen oproept om vooral zélf op ontdekking te gaan. Want de natuur, die begint zodra de voordeur achter je dichtslaat. Waar wacht je nog op! We hebben de Latijnse benaming van de vogels als basis voor de volgorde gebruikt, maar je vindt ook een handige index op de Nederlandse namen op pagina 220.
Noir Flohay op de Hoge Venen —
HAVIK
Accipiter gentilis Dé roofvogel bij uitstek is zonder twijfel de havik: snel, sterk, behendig, meedogenloos … deze vogel heeft het allemaal!
— Volwassen vogel
— Deze havik heeft heupen om trots op te zijn!
19
49-64 cm 90-120 cm hele jaar bos, open vlakte vogels, zoogdieren 5 jaar
**** Juveniel —
5
UNIEKE KENMERKEN
1. Blauwgrijze bovenkant 2. Bijna witte onderkant met grijze bandering 3. Zwarte kruin en oorstreek, witte streep boven het oog 4. Brede strepen op de staart 5. Roept bij het ochtendgloren een lachend ‘ké-ké-ké-ké-ké’
Het verschil tussen een mannelijke havik en een vrouwelijk sperwer is soms onduidelijk. De havik herken je aan zijn stevige poten en ‘brede heupen’. Die laatste vallen zowel in de vlucht als zittend op een tak op.
Jonge strepen
Jonge haviken zijn in één woord: vlekkerig. Bovenaan bruin gevlekt met opvallende, brede banden op vleugels en staart, onderaan met verticale, pijlvormige strepen.
Verleidelijke heupen
Haviken leiden een verborgen bestaan, maar in het vroege voorjaar zie je ze soms zweven op warme, stijgende lucht. Al baltsend vliegen ze in de rondte, hoog boven hun territorium. Dat doen ze statig, met imposante vleugelslagen, maar ook verleidelijk, met de dekveren van de onderstaart gespreid om de heupen te accentueren.
GELUID
20
Bliksemsnel
De havik jaagt overdag en toch ziet niemand hem aankomen. Hij heeft het vooral gemunt op middelgrote vogels, zoals spreeuwen, duiven, eksters en lijsters. Dankzij zijn behendige, snelle vlucht vat hij geregeld ook andere roofvogels bij de lurven, zoals zijn kleinere neef, de sperwer.
Plukplaats
Net zoals de sperwer neemt de havik z’n prooien mee naar vaste plukplekken. De geplukte veren liggen daar in een boog om het middelpunt heen en vaak zie je er ook een streep uitwerpselen.
Een horst?
Meestal broedt de havik hoog in een boom, waar hij een stevig nest bouwt of renoveert. Zo’n haviksnest noemt men een ‘horst’. Soms worden horsten hergebruikt, soms bouwen de bewoners een nieuw nest in hun territorium. Onder een haviksnest liggen braakballen en andere prooiresten.
— Nest in boom
21
Plukplaats —
Huisvrouw
Het vrouwtje broedt tot 5 eieren uit, terwijl het mannetje eten op de plank brengt. Ook nadat de jongen zijn uitgekomen, blijven de rollen strikt verdeeld.
Stadshavik
Door bosverstoring broedt de havik tegenwoordig ook in parken. Jongen die daar opgroeien, zijn later als adult duidelijk minder schuw.
Wist je dat?
De havik verschalkt eenden door ze te verdrinken.
Gezien op
........ ........
20. . . . .
IJSVOGEL Alcedo atthis
Volgens velen is de ijsvogel, met zijn schitterende blauwe kleur, de allermooiste vogel van België. Voor wie een beetje geduld heeft, is hij niet eens zo moeilijk om te spotten!
— Mannetje
— Prooioverdracht
29
17-19,5 cm 14-26 cm hele jaar in de buurt van water vis 2 jaar
*** Vrouwtje —
5
UNIEKE KENMERKEN
1. Kobaltblauwe vleugels en kruin, turquoise rug die schittert in het zonlicht 2. Oranje buik en oogstreep 3. Witte bef en halsvlekken 4. Lange, krachtige dolksnavel 5. Schelle fluittoon die zijn komst aankondigt voor je hem ziet
Man of vrouw?
De snavel van het mannetje is gitzwart, die van het vrouwtje heeft een oranje basis.
Spotterstips
— Vat post bij de waterkant. — Bij voorkeur in de winter, ’s zomers is de ijsvogel beter gecamoufleerd. — Zoek naar goede uitkijkpunten: een rietstengel of tak die over het water hangt. — Luister aandachtig naar hoge fluittonen. — Je ziet de ijsvogel het best wanneer hij als een blauwe flits rakelings over het water scheert.
Meedogenloze jager
De ijsvogel is een echte visspecialist. Vanaf zijn uitkijkpost aan de oever duikt hij vliegensvlug het water in om binnen de seconde zijn prooi te grijpen. Hoe dieper de vis zwemt, hoe haakser hij in het water duikt. Terug op zijn uitkijkpost knuppelt hij de vis met één rake klap tegen een tak bewusteloos alvorens hem op te eten.
GELUID
30
Met de schubben mee
Een vis inslikken kun je maar beter in de juiste richting doen. Daarom manoeuvreert de ijsvogel zijn prooi vakkundig met de kop richting keel. Tenzij hij een cadeau opduikt voor z’n vrouwtje: dan houdt hij de vis met de kop recht naar voren in de snavel. Wanneer hij die vervolgens openspert, wordt het vrouwtje aangestaard door zijn onfortuinlijke slachtoffer. Romantisch!
Duiken zonder spetters
De ijsvogel is een schoolvoorbeeld van aerodynamica: hij doet nauwelijks water opspatten wanneer hij naar vis duikt. Japanse ingenieurs hebben zelfs een hogesnelheidstrein gebouwd naar het model van de ijsvogelsnavel: hun ‘bullet-trein’ is stiller, sneller én zuiniger dan eerdere modellen!
— Duikend
31
IJsvogelwand —
Ondergronds broeden
De ijsvogel is seizoenstrouw aan zijn partner. Het koppel bouwt geen nest, maar graaft een tunnel in een steile oeverwand of in de kluit van een omgevallen boom. Aan het einde van de gang installeren ze hun kraamkamer. Daar brengen ze samen hun jongen groot. Na 3,5 à 4 weken lokt het ouderpaar de jongen met een visje naar de uitgang: klaar om uit te vliegen!
Wist je dat … ijsvogels hun naam wél gestolen hebben? Strenge winters zijn funest voor de ijsvogelpopulatie. Het blauwe vogeltje lijdt ernstig onder de kou, die zijn jachtvelden transformeert tot een ondoordringbaar ijsdek. Vaak zie je de ijsvogel bij het enige overblijvende wak postvatten in de hoop een visje te scoren.
Gezien op
........ ........
20. . . . .