Issuu

Over dit boek Het iriserende lichtspel door het maaswerk van gotische vensters. De ontroerende eenvoud van een cisterciënzerabdij. De versleten treden van een Mayapiramide. De naar de hemel reikende gewelven in een kerk. De gedetailleerde reliëfs van een Indiase tempel. Gebouwen raken ons, beschermen ons; ze zijn plaatsen van meditatie en gebed, van politieke redevoeringen en artistieke ontplooiing. In de loop van duizenden jaren trok de mens architecturale meesterwerken op die een versteende getuigenis zijn van eeuwen en heersers, van smaken en tijdsgeest. Dit fotoboek verenigt godshuizen en tempels, burchten en kastelen, muren en torens uit ruim tienduizend jaar architectuurgeschiedenis. De uitgekozen meesterwerken worden voorgesteld aan de hand van buitengewone foto’s. Korte, gebalde teksten verschaffen informatie over de geschiedenis van het monument. Het boek is chronologisch geordend. Wie had er bijvoorbeeld al bij stilgestaan dat op hetzelfde moment dat de Romeinen op het Forum Romanum debatteerden over politiek, het Mexicaanse Teotihuacán een bruisende stad was? Of dat de Grote Moskee van Djenné en St. Patrick’s Cathedral in Dublin allebei gebouwd werden aan het einde van de 12de eeuw? En dat in de 21ste eeuw in China operagebouwen als paddenstoelen uit de grond schieten? Dankzij de illustraties in dit boek maak je een reis door ettelijke eeuwen en stijlen in de architectuur.

Links: Golden Gate Bridge, San Francisco, VS Foto’s op de voorgaande bladzijden: blz. 2/3: Sint-Paulus buiten de Muren, Vaticaanstad; blz. 4/5: Aboe Simbel, Egypte; blz. 6/7: Nationaal Centrum voor Uitvoerende Kunsten, Peking, China; blz. 8/9: ruïnes van Angkor Wat, Cambodja

011

Inhoud Göbekli Tepe 14 Newgrange 16 Stonehenge 18 Ring of Brodgar 20 Piramides van Gizeh 22 Grote Sfinx 24 Tempel van Luxor 26 Tempel van Karnak 28 Aboe Simbel 30 Aboe Simbel: tempel van Hathor 32 Persepolis 34 Delphi 36 Akropolis van Athene 38 Tempel van Isis van Philae 40 Petra 42 Nemrut Dağı 44 Klaagmuur 46 Forum Romanum 48 Colosseum 50 Pantheon 52 Efeze 54 Copán 56 Heilig Grafkerk van Jeruzalem 58 Santa Maria Maggiore 60 Palenque 62 Chichén Itzá 64 Tikal 66 Hagia Sophia 68 Grotten van Ellora 70

Moskee van de Profeet 72 Grote Moskee 74 Hagia Sophia 76 Uxmal 78 Teotihuacán 80 Grote Boeddha van Leshan 82 Borobudur 84 Tempelstad My Son 86 Dom van Aken 88 Grote Muur 90 Rotstempel van Dambulla 92 Ruïnes van Angkor 94 Schrijn van imam Reza 96 Itsjan Kala 98 Monumentenwijk van Khajuraho 100 Rani-Ki-Vav 102 Dom van Speyer 104 Domplein van Pisa 106 Kathedraal van Canterbury 108 Abdij van Mont-Saint-Michel 110 Stephansdom 112 Kathedraal van Straatsburg 114 Grote Moskee van Djenné 116 St Patrick’s Cathedral 118 Kathedraal van Chartres 120 Minaret van Jam 122 Rotskerken van Lalibela 124 Kathedraal van Salamanca 126 Dogepaleis 128

012

Piazza del Campo 130 Kathedraal van Durham 132 Chan Chan 134 Kathedraal van Reims 136 Mariakerk van Krakau 138 Kathedraal van Toledo 140 Dom van Keulen 142 Daibutsu in de Kōtoku-in-tempel 144 Kathedraal van Roskilde 146 Kathedraal van Florence 148 Palazzo Vecchio 150 Westminster Abbey 152 Burchten van Edward I 154 Kathedraal van Albi 156 Cité van Carcassonne 158 Sint-Vituskathedraal 160 Koninklijk paleis van Sevilla 162 Alhambra 164 Ayutthaya 166 Bagan 168 Kasteel van Himeji 170 Munster van Ulm 172 Kathedraal van Milaan 174 Sukhothai 176 Metéorakloosters 178 Moai in het Nationaal Park Rapa Nui 180 Shah-i-Zinda 182 Gur-e-Emir 184 Verboden Stad 186

Inhoud Machu Picchu 188 Sixtijnse Kapel 190 Kathedraal van Córdoba 192 Sacsayhuamán 194 Fort Amjer 196 Hiëronymietenklooster van Belém 198 Sint-Pietersbasiliek 200 Klooster El Escorial 202 Registan 204 Selimiyemoskee 206 Kremlin van Moskou 208 Kathedraal van de Voorbede van de Moeder Gods (of Basiliuskathedraal) 210 Sultan Ahmetmoskee 212 Taj Mahal 214 Kasteel van Versailles 216 Shah Jahanmoskee 218 St Paul’s Cathedral 220 Opéra Garnier 222 Residentie van Würzburg 224 Potalapaleis in Lhasa 226 Meherangarh 228 Abdij van Melk 230 Bibliotheek van het Trinity College 232 Markgrafelijk operagebouw van Bayreuth 234 Wieskirche 236 Kasteel Schönbrunn 238 Nieuw Zomerpaleis 240 Teatro alla Scala 242

Kloosterbibliotheek van Sankt Gallen 244 Koninklijk paleis van Bangkok 246 Capitool 248 Stadspaleis van Jaipur 250 Izaäkkathedraal van Sint-Petersburg 252 Sint-Paulus buiten de Muren 254 Walhalla 256 Galleria Vittorio Emanuele II 258 Weense Staatsopera 260 Spaanse Synagoge 262 Slot Neuschwanstein 264 Natural History Museum 266 Brooklyn Bridge 268 Kunsthistorisch Museum Wenen 270 Natuurhistorisch Museum Wenen 272 Tower Bridge 274 Kerk van de Wederopstanding van Jezus Christus 276 Parlementsgebouw van Boedapest 278 Eiffeltoren 280 Sagrada Família 282 Muziekpaleis van Barcelona 284 Mount Rushmore 286 Chrysler Building 288 Empire State Building 290 Golden Gate Bridge 292 Église Saint-Joseph 294 Kathedraal en Nationaal Congres 296 Opera van Sydney 298

013

Grande Arche Hassan II Moskee Oriental Pearl Tower Guggenheim Museum Petronas Twin Towers Burj al Arab Palau de les Arts Reina Sofía Shanghai World Financial Center Nationaal Centrum voor Uitvoerende Kunsten Operahuis van Oslo Sjeik Zayedmoskee Burj Khalifa Abraj Al Bait-torens Opera van Guangzhou Marina Bay Sands One World Trade Center Tokyo Skytree The Shard Theater van Wuzhen Harbin Grand Theatre Opera van Dubai Shanghai Poly Grand Theatre Opera van Zhuhai Louvre Abu Dhabi V&A Dundee

300 302 304 306 308 310 312 314 316 318 320 322 324 326 328 330 332 334 336 338 340 342 344 346 348

Göbekli Tepe Göbekli Tepe · Turkije ca. 10.000 v. Chr. De 15 kilometer ten noordoosten van de Zuidoost-Anatolische stad Şanlıurfa gelegen ‘Navelheuvel’ (Turks: Göbekli Tepe) is vermoedelijk een reusachtig prehistorisch heiligdom, ouder dan Stonehenge en de piramides. De Amerikaanse archeoloog Peter Benedict classificeerde Göbekli Tepe al in 1963 als een vindplaats uit de steentijd. Maar het was zijn Duitse collega Klaus Schmidt die in de jaren 1990 het grote belang van de vindplaats inzag. Volgens zijn interpretatie ontstond Göbekli Tepe ongeveer twaalfduizend jaar geleden als een bedevaartsoord met circa twintig cultusplaatsen. Ze worden gevormd door gigantische, T-vormige en in een cirkel opgestelde stenen pilaren; vaak staan in het midden nog twee andere stenen pilaren. Nadat ze een hele tijd in gebruik waren geweest, werden de cultusplaatsen door hun bouwheren bedolven met aarde, zodat de rijkelijk met reliëfs versierde pilaren uitstekend bewaard bleven.

015

Newgrange Newgrange · Ierland ca. 3200 v. Chr. In het groene dal van de Boyne staat de wieg van de Ierse beschaving. Ongeveer 50 kilometer ten noorden van Dublin werden op de noordelijke oever van de rivier namelijk prehistorische ganggraven ontdekt, waarvan de drie grootste − Newgrange, Knowth en Dowth − sinds 1993 als Archeologisch complex The Bend of The Boyne op de Werelderfgoedlijst van de Unesco staan. De grafheuvel van Newgrange heeft een diameter van 90 meter, een ruim 20 meter lange, smalle gang leidt naar de grafkamer binnenin.

016

Stonehenge Stonehenge · Verenigd Koninkrijk ca. 3000 tot 1500 v. Chr.

De bekendste prehistorische vindplaats van de Britse eilanden werd in 1986 toegevoegd aan de lijst van cultureel werelderfgoed van de Unesco. Waarschijnlijk werd Stonehenge tussen 3000 en 1500 v. Chr. opgetrokken in vier bouwperiodes. De ongelooflijke architectonische prestatie van de neolithische mens wekt nog altijd grote bewondering. Naar alle waarschijnlijkheid transporteerde men de 82 reusachtige blauwe stenen uit de Welshe bergen via rivieren en op rollen over land hierheen. De site onderging meerdere veranderingen. Tegenwoordig vormen twee concentrische steencirkels het middelpunt. Zeventien trilieten en twee rechtopstaande monolieten met een dwars liggende steen vormen de buitenste cirkel met een diameter van 30 meter.

019

Ring of Brodgar Ring of Brodgar · Orkney, Verenigd Koninkrijk ca. 3000 v. Chr. De Ring van Brodgar is het beroemdste neolithische monument van de Orkneyeilanden. Oorspronkelijk bestond deze steencirkel uit zestig monolieten. De cirkel had een diameter van bijna 104 meter, de afzonderlijke stenen waren tussen de 2 en 4,5 meter hoog. Nu staan er nog 27 stenen op hun plaats. Of de prehistorische steencirkels indertijd dienstdeden als vergaderplaats, offerplaats of gebedsplaats, dan wel ook als maanobservatorium waardoor de mens een precieze kalender kon opstellen, is niet bekend. Met de zee en een bewolkte hemel als achtergrond ogen de donkere monolieten in het avondlicht alvast bijzonder mysterieus en geen enkele bezoeker kan zich aan de betovering van deze archeologische bezienswaardigheid onttrekken.

020

‫أهرامات اجلزية‬ Piramides van Gizeh · Egypte ca. 2600 v. Chr. De piramides van Gizeh behoren tot de zeven wereldwonderen uit de oudheid. Al ruim 4500 jaar weten ze de mens te verbazen. Alleen al hun afmetingen en perfect geometrische vorm maken indruk. Ze werden tussen 2620 en 2500 v. Chr. opgetrokken als tombe voor de farao’s Cheops, Chephren en Mykerinos en staan te boek als het summum van het Egyptische koninkrijk. De piramide van Cheops is de grootste en oudste van de drie koningsgraven, die samen met enkele kleinere piramides, grafcomplexen en vooral ook de beroemde sfinx de necropolis van Gizeh vormen.

022

Fotoverantwoording A = Alamy C = Corbis G = Getty Images M = Mauritius Cover: A/Giulio Di Gregorio (Sint-Paulus buiten de Muren, Vaticaanstad) blz.3 A/Giulio Di Gregorio, blz. 2–3 A/Giulio Di Gregorio, blz. 4–5 G/Juergen Ritterbach, blz. 5 G/Juergen Ritterbach, blz. 6–7 G/bingdian, blz. 7 G/ bingdian, blz. 8–9 Look/age, blz. 9 Look/age, blz. 10–11 C/George Steinmetz, blz. 11 C/ George Steinmetz, blz. 12 A/Giulio Di Gregorio, blz. 13 C/ George Steinmetz, blz. 14–15 G/Vincent J. Musi, blz. 15 G/Vincent J. Musi, blz. 16 M/Alamy, blz. 16 M/Alamy, blz. 17 M/Alamy, blz. 18–19 G/ Clement Lelievre, blz. 19 G/Tetra Images, blz. 19 G/Tetra Images, blz. 20 G/Funkystock, blz. 20 G/Funkystock, blz. 20–21 G/Peter Burnett, blz. 22 G/Hernan Gonzalez Rosado, blz. 22–23 G/Ratnakorn Piyasirisorost, blz. 24 G/Nick Brundle Photography, blz. 24–25 G/Nick Brundle Photography, blz. 26–27 Look/Franz Marc Frei, blz. 27 G/Bob Krist, blz. 28 G/Pablo Charlón, blz. 28 Look/age fotostock, blz. 28–29 Look/age fotostock, blz. 30 G/Nick Brundle Photography, blz. 30 G/Richard Nowitz, blz. 30–31 G/Nick Brundle Photography, blz. 32 G/Nick Brundle Photography, blz. 32–33 G/Nick Brundle Photography, blz. 34 G/Westend61, blz. 34 G/Alan Compton, blz. 34–35 Look/robertharding, blz. 36–7 M/Alamy, blz. 37 M/Alamy, blz. 38 G/Ed Freeman, blz. 39 G/Luxy Images, blz. 39 G/Ed Freeman, blz. 40 G/ skaman306, blz. 40 G/Juergen Ritterbach, blz. 41 G/Juergen Ritterbach, blz. 42–43 G/Anton Petrus, blz. 43 G/Anton Petrus, blz. 44–45 G/Okan Metin, blz. 44 G/Okan Metin, blz. 44 G/Okan Metin, blz. 46 G/Richmatts, blz. 46 G/Thorney Lieberman, blz. 46 Look/robertharding, blz. 46–47 G/ Thorney Lieberman, blz. 48–49 G/Suttipong Sutiratanachai, blz. 49 G/Julian Elliott Photography, blz. 49 G/Julian Elliott Photography, blz. 50–51 G/ Domingo Leiva, blz. 50 G/Artie Photography, blz. 50 G/Artie Photography, blz. 52–53 M/Westend 61, blz. 53 M/Westend61, blz. 53 C/Ken Kaminesky, blz. 54 C/Neil Farrin, blz. 54 G/Panoramic Images, blz. 55 C/Neil Farrin, blz. 56–57 C/Diego Lezama Orezzoli, blz. 57 G/diegograndi, blz. 57 C/ Diego Lezama Orezzoli, blz. 58 G/Zoran Strajin, blz. 58 G/Salvator Barki, blz. 58–59 G/Salvator Barki, blz. 60 G/Manakin, blz. 60 G/Izzet Keribar, blz. 60–61 G/Manakin, blz. 62 M/Alamy, blz. 62 G/diegograndi, blz. 62– 63 G/diegograndi, blz. 64–65 G/IR_Stone, blz. 65 G/IR_Stone, blz. 66 M/ age, blz. 66 C/Danny Lehman, blz. 66–67 C/Danny Lehman, blz. 68 M/ Alamy, blz. 68 G/Travelpix Ltd, blz. 68–69 G/Tetra Images, blz. 70 G/saiko3p, blz. 70 G/zhouyousifang, blz. 70–71 G/saiko3p, blz. 72–73 C/Kazuyoshi Nomachi, blz. 73 C/Kazuyoshi Nomachi, blz. 74 G/Neil Turner, blz. 74–75 M/Alamy, blz. 76–77 M/Michael Weber, blz. 77 M/age, blz. 77 M/ age, blz. 78 G/Steve_Bramall, blz. 78 G/Witold Skrypczak, blz. 78–79 G/ Witold Skrypczak, blz. 80–81 C/R. Ian Lloyd, blz. 81 G/DEA/G. DAGLI ORTI, blz. 81 G/DEA/G. DAGLI ORTI, blz. 82 G/Krzysztof Dydynski, blz. 82 G/Nutexzles, blz. 82–83 G/Nutexzles, blz. 84–85 G/manjik, blz. 85 G/Frans Lemmens, blz. 85 G/Jill Gocher, blz. 86–87 G/Jeremy Villasis, blz. 87 G/ Jeremy Villasis, blz. 87 G/Wilfried Krecichwost, blz. 88–89 H. & D. Zielske, blz. 89 Look/Daniel Schoenen, blz. 89 Look/Daniel Schoenen, blz. 90 G/Fei Yang, blz. 90 G/Fei Yang, blz. 90–91 G/Fei Yang, blz. 92 G/1001nights, blz. 92–93 G/helovi, blz. 94–95 Look/age fotostock, blz. 95 G/Gary Yim, blz. 95 G/Didier Marti, blz. 96 G/Kazuyoshi Nomachi, blz. 96–97 G/Kazuyoshi Nomachi, blz. 98 G/Stephane Lemaire, blz. 98 M/Alamy, blz. 98– 99 M/Alamy, blz. 100 G/Richard I‘Anson, blz. 100 C/Zheng Huansong, blz. 100–101 C/Zheng Huansong, blz. 102–103 G/AlI Fazruddin, blz. 103 G/ Dinodia Photo, blz. 103 G/Priyesh Balakrishnan, blz. 104 M/Alamy, blz. 104 H. & D. Zielske, blz. 105 M/Alamy, blz. 106 C/Walter Zerla, blz. 106– 107 C/Walter Zerla, blz. 108 M/Martin Dr.Schulte–Kellinghaus, blz. 108 M/Alamy, blz. 108–109 M/Alamy, blz. 110 G/Patrick Escudero, blz. 110 G/ Patrick Escudero, blz. 110–111 G/Thanapol Tontinikorn, blz. 112–113 G/ De Agostini, blz. 113 Look/age fotostock, blz. 113 G/De Agostini, blz. 114–115 G/Andrzej Olchawa, blz. 115 M/Alamy, blz. 115 G/Julian Elliott, blz. 116 M/Alamy, blz. 116 M/Alamy, blz. 117 M/Alamy, blz. 118–119 G/ nabilishes@Nabil z.a., blz. 119 G/nabilishes@Nabil z.a., blz. 120–121 G/ Sasaki Makoto, blz. 121 G/Julian Elliott Ethereal Light, blz. 121 M/Martin Dr.Schulte–Kellinghaus, blz. 122 M/Robert Harding, blz. 122 M/Robert

Colofon www.lannoo.com Registreer u op onze website en we sturen u regelmatig een nieuwsbrief met informatie over nieuwe boeken en met interessante, exclusieve aanbiedingen. Als u opmerkingen of vragen heeft, dan kunt u contact opnemen met onze redactie: redactie.toerisme@lannoo.com.

Harding, blz. 122–123 M/Jane Sweeney, blz. 124–125 G/Ben Pipe Photography, blz. 125 Look/age fotostock, blz. 125 G/Neil Thomas, blz. 126– 127 G/Ian.CuiYi, blz. 127 G/Daniel Hernanz Ramos, blz. 127 G/Apexphotos, blz. 127 G/Apexphotos, blz. 128–129 H. & D. Zielske, blz. 129 G/ Sylvain Sonnet, blz. 129 G/Sylvain Sonnet, blz. 130 G/whammer121736, blz. 130 C/Massimo Borchi, blz. 130–131 G/Ridni – Matteo Indri, blz. 132 Look/The Travel Library, blz. 132 G/Mark Sykes, blz. 132–133 G/Mark Sykes, blz. 134 Look/age fotostock, blz. 134 G/Julio Donoso, blz. 135 Look/ age fotostock, blz. 136–137 G/Eugene–1976, blz. 137 G/Insights, blz. 138 M/Westend61, blz. 138–139 M/Alamy, blz. 140–141 G/Wendy Rauw Photography, blz. 141 G/Eduardo Estellez, blz. 141 G/Wendy Rauw Photography, blz. 142 G/Insights, blz. 142 G/Insights, blz. 142–143 M/Stefan Ziese, blz. 144 G/Bill Chizek, blz. 144–145 G/Bill Chizek, blz. 146 M/NielsDK, blz. 146–147 G/Paul Biris, blz. 148–149 G/Rory McDonald, blz. 149 G/ Rory McDonald, blz. 149 G/Raquel Maria Carbo nell Pagola, blz. 150 G/ Anna_Pakutina, blz. 150 G/Anna_Pakutina, blz. 150–151 G/Atlantide Phototravel, blz. 152 C/Rudy Sulgan, blz. 152 G/blz. Vannini, blz. 152–153 C/Rudy Sulgan, blz. 154 G/R A Kearton, blz. 154 M/Alamy, blz. 155 G/R A Kearton, blz. 156–157 G/Pierre Ogeron, blz. 157 M/Alamy, blz. 157 G/ Visions Of Our Land, blz. 158–159 G/ac productions, blz. 159 G/Danita Delimont, blz. 159 M/Jose Antonio Moreno Castellano, blz. 160–161 M/ Alamy, blz. 161 M/Alamy, blz. 161 M/Alamy, blz. 162–163 Look/age fotostock, blz. 163 Look/age fotostock, blz. 164 Look/age fotostock, blz. 164 G/Christophe Boisvieux, blz. 164–165 G/Gonzalo Azumendi, blz. 166 M/Moritz Wolf, blz. 166 M/Foto Beck, blz. 166–167 G/Peter Adams, blz. 168 G/MartinM303, blz. 168 G/Soft_Light, blz. 168–169 G/Soft_Light, blz. 170 G/Keiichi Takita, blz. 170 G/SeanPavonePhoto, blz. 170–171 G/ SeanPavone-Photo, blz. 172–173 G/Nikada, blz. 173 G/holgs, blz. 173 G/ holgs, blz. 174–175 M/Alamy, blz. 175 M/Alamy, blz. 175 M/Alamy, blz. 176–177 G/Alex Robinson, blz. 177 Look/age fotostock, blz. 178–179 C/ Michele Falzone, blz. 179 C/Marc Dozier, blz. 179 C/Marc Dozier, blz. 180 G/Klaus–bodo, blz. 180–181 G/Klausbodo, blz. 182–183 G/monticelllo, blz. 183 Look/Priska Seisenbacher, blz. 183 Look/Priska Seisenbacher, blz. 184–185 G/bbsferrari, blz. 185 G/Izzet Keribar, blz. 185 G/Izzet Keribar, blz. 186 Look/Spaces Images, blz. 186 G/Eastimages, blz. 187 G/Eastimages, blz. 188 C/Tim Davis, blz. 188 C/Tim Davis, blz. 188–189 G/traumlichtfabrik, blz. 190 G/Michelangelo Buonarroti, blz. 190 G/Michelangelo Buonarroti, blz. 190–191 Look/age fotostock, blz. 192 G/Michael Busselle, blz. 192 C/Christian Handl, blz. 192–193 Look/Photononstop, blz. 194– 195 M/Alamy, blz. 195 M/Alamy, blz. 195 M/Alamy, blz. 196–197 G/Franck Guiziou, blz. 197 Look/age fotostock, blz. 197 Look/age fotostock, blz. 198–199 C/Sylvain Sonnet, blz. 199 C/Sylvain Sonnet, blz. 200–201 G/Joe Daniel Price, blz. 200 C/Ken Kaminesky, blz. 200 G/Joe Daniel Price, blz. 202–203 Look/age fotostock, blz. 203 Look/age fotostock, blz. 204 G/ bbsferrari, blz. 204 M/Alamy, blz. 204–205 G/Wu Swee Ong, blz. 206 M/ Martin Siepmann, blz. 207 G/Izzet Keribar, blz. 207 M/Martin Siepmann, blz. 208 G/kolderal, blz. 208 G/John Freeman, blz. 208 G/Gonzalo Azumendi, blz. 208–209 G/John Freeman, blz. 210–211 G/Mordolff, blz. 211 G/Mordolff, blz. 212–213 G/Izzet Keribar, blz. 213 A/Ayhan Altun, blz. 213 A/Ayhan Altun, blz. 213 A/Ayhan Altun, blz. 214 G/Peter Zelei Images, blz. 214–215 Look/age fotostock, blz. 216 G/Arnaud Chicurel, blz. 216 Look/age fotostock, blz. 216–217 M/Alamy, blz. 218 G/Muhammad Ahmed, blz. 218 G/SM Rafiq Photography, blz. 218–219 G/Nadeem Khawar, blz. 220–221 G/Gonzalo Azumendi, blz. 221 G/Ludovic Maisant, blz. 221 G/Peter Adams, blz. 222 G/Sylvain Sonnet, blz. 222 G/PEC Photo, blz. 222–223 G/Sylvain Sonnet, blz. 224–225 Huber/Reinhard Schmidt, blz. 225 Huber/Reinhard Schmidt, blz. 226–227 G/Mekdet, blz. 227 G/Chris Beall, blz. 227 C/Charles Lenars, blz. 228 G/Peter Zelei Images, blz. 228 G/ Peter Zelei Images, blz. 228–229 G/Peter Zelei Images, blz. 230–231 G/Eric Meola, blz. 231 G/Krzysztof Dydynski, blz. 231 M/Stefan Obermeier, blz. 232 C/Heritage Images, blz. 232–233 C/Carl Bruemmer, blz. 234–235 H. & D. Zielske, blz. 235 M/Westend61, blz. 235 H. & D. Zielske, blz. 236– 237 M/Markus Keller, blz. 237 H. & D. Zielske, blz. 237 Huber/Hans Peter Huber, blz. 238–239 Look/age fotostock, blz. 239 Look/age fotostock, blz. 239 G/Sergio Mendoza Hochmann, blz. 240 G/Maremagnum, blz. 240 G/ zhaolinghe, blz. 140–241 G/zhaolinghe, blz. 242 G/Mondadori Portfolio,

blz. 242–243 G/Mondadori Portfolio, blz. 244–245 Look/TerraVista, blz. 245 M/Alamy, blz. 245 M/Alamy, blz. 245 Look/TerraVista, blz. 246–247 G/happySUN Photography, blz. 247 M/Alamy, blz. 247 M/Alamy, blz. 248 G/WOWstockfootage, blz. 248 G/Jamie Grill, blz. 248–249 G/Erik Pronske Photography, blz. 250 G/adamkaz, blz. 250–251 G/Nikada, blz. 252–253 G/Jon Bower at Apexphotos, blz. 253 G/Jon Bower at Apexphotos, blz. 253 G/John Freeman, blz. 254 M/CuboImages, blz. 254 A/Giulio Di Gregorio, blz. 254–255 M/Alamy, blz. 256 G/mango2friendly, blz. 256– 257 G/mango2friendly, blz. 258 G/Julian Elliott Photography, blz. 258 G/ Julian Elliott Photography, blz. 258–259 Look/age fotostock, blz. 260–261 G/Mitja Kobal, blz. 261 G/Damien Tachoires, blz. 261 C/Sylvain Sonnet, blz. 262–263 G/Smartshots International, blz. 263 G/Sir Francis Canker Photography, blz. 263 G/Smartshots International, blz. 264–265 Laif/Naftali Hilger, blz. 265 M/Alamy, blz. 265 Laif/Naftali Hilger, blz. 265 Laif/ Naftali Hilger, blz. 265 G/Achim Thomae, blz. 266 G/Alexander W Helin, blz. 266 M/Alamy, blz. 266–267 G/Alexander W Helin, blz. 268 G/David Clapp, blz. 268 G/Artem Vorobiev, blz. 268–269 G/David Clapp, blz. 270 Look/B, Christian, blz. 270 M/Helmut Meyer zur Capellen, blz. 270–271 M/Helmut Meyer zur Capellen, blz. 272 C/Sylvain Sonnet, blz. 272 M/ Helmut Meyer zur Capellen, blz. 272–273 M/Alamy, blz. 274–275 G/Laurie Noble, blz. 275 C/Alan Copson, blz. 275 G/Laurie Noble, blz. 276 G/ Amos Chapple, blz. 276 G/www.tonnaja.com, blz. 276 G/Wendy Rauw Photography, blz. 276–277 G/Lingxiao Xie, blz. 278 M/Alamy, blz. 278 M/ Robert Harding, blz. 278–279 M/Alamy, blz. 280 G/Padsaworn Wannakarn, blz. 280 G/lucyndskywdmnds, blz. 280–281 G/lucyndskywdmnds, blz. 282 Look/Juergen Richter, blz. 282 Look/Juergen Richter, blz. 282 G/ Ian.CuiYi, blz. 282–283 G/Stefan Cioata, blz. 284 Look/Juergen Richter, blz. 284–285 Look/Juergen Richter, blz. 286–287 G/Steven Blackmon, blz. 287 G/Steven Blackmon, blz. 288 G/Cameron Davidson, blz. 288 G/Michel Setboun, blz. 288 G/George Hammerstein, blz. 288–289 G/George Hammerstein, blz. 290–291 G/Michele Falzone, blz. 291 Look/Rainer Martini, blz. 291 H. & D. Zielske, blz. 291 Look/Rainer Martini, blz. 292 G/Matteo Colombo, blz. 292 G/RICOWde, blz. 292–293 G/RICOWde, blz. 294–295 G/Frank Smout Images, blz. 295 G/Frank Smout Images, blz. 295 C/Massimo Borchi, blz. 296 C/Massimo Borchi, blz. 296 C/Massimo Borchi, blz. 296–297 C/Silvana Guilhermino, blz. 298 G/Brook Attakorn, blz. 298 G/ Scott E Barbour, blz. 298–299 G/Scott E Barbour, blz. 300 G/Emreturanphoto, blz. 300 M/Horst Fischer, blz. 300–301 G/Emreturanphoto, blz. 302–303 M/Lee Frost, blz. 303 M/Lee Frost, blz. 303 G/Stanley Chen Xi, landscape and architecture photographer, blz. 304–305 G/Elysee Shen, blz. 305 G/Nikada, blz. 305 G/Wei Fang, blz. 305 G/Nikada, blz. 306–307 G/iFelino, blz. 307 G/Tim Graham, blz. 307 G/Tim Graham, blz. 308 G/ Mlenny, blz. 308 G/Mlenny, blz. 308–309 G/Milan Polny, blz. 310 G/Waitforlight, blz. 310 M/Alamy, blz. 310–311 M/Alamy, blz. 312–313 Look/ Rainer Mirau, blz. 313 Look/Rainer Mirau, blz. 314 G/ansonmiao, blz. 314 G/Grant Faint, blz. 314 G/Grant Faint, blz. 314–315 G/Danny Hu, blz. 316 G/Nick Ledger, blz. 316 G/Nick Ledger, blz. 316–317 C/Kimberly Walker, blz. 318–319 G/cescassawin, blz. 319 G/cescassawin, blz. 319 G/Massimo Borchi, blz. 320–321 G/Beatrice Preve, blz. 321 G/Paulo Costa, blz. 321 G/ Beatrice Preve, blz. 322–323 G/Theerawat Kaiphanlert, blz. 323 G/Theerawat Kaiphanlert, blz. 323 G/Umar Shariff Photography, blz. 324 G/Fayez Nureldine, blz. 324 M/Alamy, blz. 324 G/Fayez Nureldine, blz. 324–325 M/Alamy, blz. 326 G/Ian Trower, blz. 326–327 G/Ian Trower, blz. 328– 329 M/Bernd Schunack, blz. 329 M/Walter Bibikow, blz. 329 M/Bernd Schunack, blz. 330 Look/age fotostock, blz. 330 G/Allard Schager, blz. 330 G/Remon Rijper, blz. 330–331 C/Danny Lehman, blz. 332 G/Yoshinori Kuwahara, blz. 332 G/Yoshinori Kuwahara, blz. 332 G/Krzysztof Baranowski, blz. 332–333 A/Izyan Jaidin, blz. 334 H. & D. Zielske, blz. 334 G/ EURASIA PRESS, blz. 334–335 G/EURASIA PRESS, blz. 336–337 G/Sino Images, blz. 337 G/Sino Images, blz. 338–339 G/zhuyongming, blz. 339 G/zhuyongming, blz. 339 G/View Pictures, blz. 340–341 G/Iain Masterton, blz. 341 G/Iain Masterton, blz. 342 G/Xinzheng, blz. 342 G/Xinzheng, blz. 342–343 G/Xinzheng, blz. 344 G/zhenghua zhuhai China, blz. 344 G/Diane Guan, blz. 344–345 G/zhenghua zhuhai China, blz. 346–347 M/Karol Kozlowski, blz. 347 M/Karol Kozlowski, blz. 347 M/Karol Kozlowski, blz. 348–349 M/Alamy, blz. 349 M/Alamy, blz. 349 M/Alamy

Tekst: Kerstin Majewski Vertaling: Christelle Bogaert Vormgeving: Christopher Kunth Opmaak: Peter De Bock Oorspronkelijke titel: Monumental

Deze uitgave werd met de meeste zorg samengesteld. De juistheid van de gegevens is mede afhankelijk van informatie die ons werd verstrekt door derden. Indien die informatie onjuistheden bevat, kan Lannoo daarvoor geen aansprakelijkheid aanvaarden.

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

D/2021/45/485 – NUR 648/510 ISBN 978 94 014 7682 9

352