LANNOO’S AUTOBOEK DENEMARKEN, ZWEDEN, NOORWEGEN EN IJSLAND
De dichte, langharige vacht van het rendier is in de zomer grijsbruin, maar in de winter veel lichter en gevlekt.
001-017_UW_Skand_Titelei_NL_var20.indd 2
22.03.21 08:46
LANNOO’S AUTOBOEK DENEMARKEN, ZWEDEN, NOORWEGEN EN IJSLAND
001-017_UW_Skand_Titelei_NL_var20.indd 3
22.03.21 08:46
DE MOOISTE REISBESTEMMINGEN
18
DENEMARKEN Zuid-Jutland Westen Waddenzee Oosten Eiland Fünen Midden-Jutland Westkust Midden Oostkust Noord-Jutland Westen Oosten Seeland Kopenhagen Lolland, Falster Bornholm
20 22 22 24 26 28 32 32 34 36 38 38 40 44 50 58 62
001-017_UW_Skand_Titelei_NL_var20.indd 12
ZWEDEN Zuid-Zweden Malmö Skåne Österlen Blekinge Smålandse kustregio Gotland West-Skåne Halland Göteborg Dalsland Vastergötland Östergötland Småland Midden-Zweden Stockholm Scherenkust Södermanland Västmanland Värmland Uppsala
66 68 68 70 74 76 80 86 88 90 96 98 100 104 106 106 114 118 122 124 126
22.03.21 08:46
Stockholm ligt niet aan, maar in het water en wordt daarom ook wel het ‘Venetië van het noorden’ genoemd. Bijna elke Stockholmer woont aan het water.
Norrland Härjedalen, Jämtland Lapland Langs de kust
128 128 130 134
NOORWEGEN Øst- en Sørlandet Oslo Omgeving van Oslo Zuidelijk Oost-Noorwegen Noordelijk Oost-Noorwegen Hardangervidda Telemark Kust van Sørland Vestlandet Stavanger Hardangerfjord Bergen Sognefjord Aan de Nordfjord
136 138 138 144 148 152 156 158 164 168 168 172 178 182 188
001-017_UW_Skand_Titelei_NL_var20.indd 13
Aan de Romsdalsfjord Ålesund Trøndelag Trondheim Namdalen Noord-Noorwegen Nordland Lofoten Vesterålen Tromsø en omgeving Finnmark Spitsbergen
196 198 202 202 206 208 208 218 226 230 232 240
IJSLAND Reykjavík Schiereiland Reykjanes Golden Circle Westen Westfjorden Noorden
246 248 252 254 256 262 268
22.03.21 08:46
Noordoosten Oosten Zuiden DE NATIONALE PARKEN DENEMARKEN Waddenzee Mols Bjerge Thy ZWEDEN Kosterhavet Söderåsen Dalby Söderskog Stenshuvud Store Mosse Norra Kvill Gotska Sandön Tresticklan Djurö
001-017_UW_Skand_Titelei_NL_var20.indd 14
272 278 282 288 290 290 292
294 294 295 296 296 298 299 300 301
Tiveden Hamra Fulufjället Skuleskogen Björnlandet Pieljekaise Muddus Sarek Padjelanta Stora Sjörfallet Abisko
302 304 306 306 308 308 310 314 318 318 320
NOORWEGEN Ytre-Hvaler Hardangervidda Folgefonna Hallingskarvet Jotunheimen Jostedalsbreen Breheimen Reinheimen
322 324 328 328 330 332 334 334
22.03.21 08:46
De stad Ålesund ontvangt haar bezoekers met een gesloten ensemble jugendstilhuizen. Bezienswaardig zijn ook de omringende fjorden en bergen.
Dovrefjell-Sunndalsfjella Dovre Rondane Femundsmarka Skarvan og Roltdalen Blåfjella-Skjækerfjella Saltfjellet-Svartisen Rago Junkerdal Ånderdalen Stabbursdalen Øvre-Anárjohka Øvre-Pasvik Varangerhalvøya Spitsbergen IJSLAND Snæfellsjökull Vatnajökull Þingvellir
001-017_UW_Skand_Titelei_NL_var20.indd 15
336 338 340 342 342 343 344 346 350 350 352 352 352 352 354
358 360 362
DE MOOISTE REISROUTES Route 1: Denemarken – kustlandschappen en liefelijke steden Route 2: Denemarken en Zweden: van het noorden van Denemarken door het zuiden van Zweden Route 3: Noorwegen – over fjord en fjell: buitengewone natuurwonderen in het noorden van Europa Route 4: Hurtigruten – per boot langs de kust naar de Noordkaap Route 5: IJsland – vuur en ijs: archaïsche landschappen op het vulkaaneiland
364
366
368
370
372
374
Register
376
REISATLAS SCANDINAVIË
378
Plaatsnamenregister
430
22.03.21 08:46
In het deel ‘De mooiste reisroutes’ worden vijf tochten voorgesteld, waarvan je het verloop ziet op de overzichtskaart hieronder. De voorgestelde routes lopen door grandioze natuurlandschappen en schilderachtige steden en dorpen, zodat je de roemrijke weidsheid van Scandinavië aan den lijve ondervindt. In Denemarken gaat de reis langs de kust en door aantrekkelijke stadjes, via het Deense noorden zet je koers naar Zuid-Zweden, fjord en fjell verken je in
001-017_UW_Skand_Titelei_NL_var20.indd 16
Noorwegen, met de Hurtigrutenlijn vaar je langs de kust tot aan de Noordkaap, de ringweg loodst je door IJsland. De teksten bij elke tocht geven een overzicht van de reisroute en presenteren de landschappelijke, culturele en historische bijzonderheden van de regio’s die je aandoet. Routekaarten vormen een aanvulling op de teksten en tonen het traject van de route, samen met de belangrijkste plaatsen
22.03.21 08:46
De mooiste reisroutes en bezienswaardigheden. De hoofdroute en uitstappen zijn in kleur aangegeven (zie hieronder links), pictogrammen (zie lijst hieronder) geven belangrijke bezienswaardigheden weer. De nummers op de route vergemakkelijken de planning en oriëntatie, geven de rijrichting en het vertrek- en eindpunt aan. Kleurenfoto’s en informatieve tekstjes zetten bijzondere plaatsen op de route extra in de verf.
001-017_UW_Skand_Titelei_NL_var20.indd 17
22.03.21 08:46
Denemarken Een vakantie in Denemarken roept vooral beelden op van zomers strandplezier. De eindeloze stranden zijn nu eenmaal de belangrijkste toeristische trekpleisters van het kleine koninkrijk. En toch heeft Denemarken nog veel andere gezichten: idyllische dorpen, charmante steden en de metropool Kopenhagen, een bruisend heden en de relicten van een rijk verleden. Wie hierheen op reis gaat, neemt onvergetelijke indrukken als souvenirs mee naar huis.
De nieuwe haven van Kopenhagen, Nyhavn, heeft zich in de loop der tijd ontpopt tot een levendige buurt en toeristische trekpleister.
018-065_UW_Skand_Danemark_NL_var.indd 20
22.03.21 09:26
018-065_UW_Skand_Danemark_NL_var.indd 21
22.03.21 09:26
Legoland Billund
Denemarken
Denemarken Oppervlakte: 43.094 km² Inwoners: 5,6 miljoen Taal: Deens Munteenheid: Deense kroon Hoogseizoen: mei tot september Tijdzone: UTC + 1
ZUID-JUTLAND Zuid-Jutland is een vruchtbaar heuvelland in het zuiden van Denemarken, tussen de fjordenkust van de Oostzee en het Unesco-Wereldnatuurerfgoed – de Waddenzee – aan de Noordzee. De grootste Deense fjord is de Flensburg Fjord: als watersportgebied en scheepvaartroute verbindt hij Duitsland met Denemarken en is hij de toegangspoort tot de ‘Deense
Geen enkel gezin dat in Denemarken met vakantie is, kan om een bezoek aan dit speelgoedwonderland heen. Het Legoland van Billund in Midden-Jutland
Zuidzee’, de eilanden Alsen, Ærø en Langeland. Voor de westkust van Zuid-Jutland ligt in de Waddenzee het vakantie-eiland Rømø, met zijn kilometers brede zandstrand. Ruim duizend jaar was Zuid-Jutland een synoniem voor heel Sleeswijk, maar sinds het referendum van 1920 slaat de term op het Deense deel van Sleeswijk tussen de Flensburg Fjord en de rivier Kongeå, die vanaf de middeleeuwen de grens vormde tussen Zuid-Jutland/Sleeswijk en het koninkrijk Denemarken.
WESTEN De streek in het zuidwesten van Denemarken is vlak, een drassig gebied dat nauwelijks boven de zeespiegel uitsteekt. Sommige delen van het gebied ontstonden toen de Waddenzee en zijn zoutpannen verzandden, andere
werden door de bouw van dijken op de zee gewonnen. Grazige weiden en hooiland, doorspekt met afwateringsgrachten, drukken hun stempel op het landschap. De schilderachtige oude centra van Tønder en Ribe getuigen van een roemrijk verleden en maken indruk met een reeks historische gebouwen uit alle eeuwen van de Deense geschiedenis. In de recente stad Esbjerg genieten liefhebbers van moderne kunst en architectuur dan weer met volle teugen, want niet alleen de beroemde Jørn Utzon is hier met een meesterwerk vertegenwoordigd.
**Tønder Het stadje op luttele kilometers van de DuitsDeense grens oogt idyllisch en lokt bezoekers met een bezienswaardig historisch centrum en tal van shoppingmogelijkheden. Het kan terugblikken op
(rechts) is een droom voor groot en klein. Op een oppervlakte van veertien hectare werd hier een wereld van vijftig miljoen gekleurde legoblokjes geschapen. Niet alleen beroemde monumenten zoals het Vrij-
een tumultueuze geschiedenis. Tijdens de middeleeuwen was Tønder het belangrijkste handelscentrum van de regio, want dankzij de rivier Vidå beschikte het plaatsje over een directe toegang tot de zee. Toen de bouw van een dijk in de 16de eeuw de haven deed verzanden en het economische verval inzette, schakelden de kooplui van Tønder over op de handel in kloskant. Dat legde de stad in de 17de en 18de eeuw geen windeieren. De talloze goed bewaarde patriciërswoningen in de voetgangerszone getuigen tot op heden van de rijkdom die de lokale handelaars verwierven dankzij het kant dat duizenden thuiswerkende kantklossters moeizaam vervaardigden. Het hart van het oude Tønder klopt nog altijd op het marktplein, de torvet. Alle aandacht gaat er naar de houten figuur die met zijn zweep zwaait, een kopie van het originele
22 018-065_UW_Skand_Danemark_NL_var.indd 22
22.03.21 09:26
heidsbeeld van New York of de Akropolis van Athene, ook hele huizenblokken uit eerbiedwaardige steden werden hier nagebouwd - op schaal 1:20. Jeugdige fans van techniek vinden de miniatuurversie van het Ken-
beeld. Tot ver in de 19de eeuw werden zulke kagmanden of gerechtsdienaars in veel NoordEuropese steden als waarschuwing voor de burgers naast de publieke schandpaal opgesteld. De originele Tønderse kagdmanden is te bewonderen in het stedelijk museum. Rond de torvet scharen zich imposante historische gebouwen zoals het laatgotische Klosterbagerens Hus, het barokke stadhuis en de 17de-eeuwse apotheek Gamle. Op de jaarlijkse kerstmarkt stromen bezoekers uit heel Denemarken en het noorden van Duitsland toe. Binnen in de in 1592 gewijde Christuskerk aan de oostzijde van het plein imponeert het artistieke houtsnijwerk. Het poortgebouw van het in 1750 gesloopte kasteel herbergt het museum van Tønder, dat een opmerkelijke collectie kunst- en gebruiksvoorwerpen uit alle eeuwen van de lokale geschiedenis tentoonstelt. Het Zeppelinmuseet herinnert aan de tijd toen Zuid-Jutland deel uitmaakte van het Duitse Rijk en in Tønder een luchtschipbasis was gevestigd, die in de Eerste Wereldoorlog werd vernield.
nedy Space Center geweldig, maar de sprookjesachtige ridderburcht, de wildweststad en het avonturenland vallen evenzeer in de smaak. Het park opende de deuren in 1968 en breidt sindsdien constant uit.
de beschermde oude binnenstad met haar kasseistegen en vakwerkhuizen komt de Deense geschiedenis bijna opnieuw tot leven. Al in de 8ste eeuw was Ribe een handelsplaats van de Vikingen. De Apostel van het Noorden, bisschop Ansgarius van Bremen, liet er de eerste kerk van Scandinavië bouwen. In 948 werd de plaats vermeld
van de politieke en religieuze centra van Denemarken. Toen de kloosters in de stad tijdens de reformatie werden opgeheven en de Deense koningen definitief naar Kopenhagen verhuisden, boette Ribe evenwel heel wat aan belang in. Verwoestende branden en stormvloeden deden de rest: in de 17de eeuw kelderde het aantal
Esbjerg Svend Wiig Hansen creëerde de Mennesket ved havet in Esbjerg.
*** Møgeltønder
ligt ten westen van Tønder. Met zijn dertig Friese huisjes met rieten dak geldt het als het mooiste dorp van Denemarken. Het gasthof Schackenborg Slotskro is net zoals het sprookjesachtige rococokasteel Schackenborg eigendom van de koninklijke familie. Bezienswaardig zijn tevens het klooster en de kerk van Løgumkloster.
** Ribe
Ongeveer zeventig kilometer ten noorden van Tønder bevindt zich een van de oudste stadjes van Denemarken. Ribe is een must voor iedereen die de Jutlandse Noordzeekust afreist. Slenterend door
een wandeling. De belangrijkste bezienswaardigheden liggen op amper tien minuten lopen van de torvet, het centrale marktplein. Hier verheft zich het symbool van Ribe, de romaans-gotische domkerk die begin 20ste eeuw een nieuw interieur kreeg. De eeuwenoude vakwerkhuizen in de wijk rondom de Fiskergade ten oosten van de markt dateren van na de grote brand in 1580, de baksteenhuizen ten zuiden van het plein stammen uit de 15de eeuw. Aan de overkant van de rivier Ribe Å toont het Vikingmuseum archeologische vondsten uit de tijd van de Vikingen, het Vikingcentrum Lustrupholm twee kilometer ten zuiden van de stad ensceneert hun dagelijkse leven.
In de 12de eeuw werd de domkerk van Ribe opgetrokken.
als bisschopszetel, in de 12de eeuw richtten de Deense heersers uit de Waldemar-periode er koninklijke residenties op. Hans Tausen, de leerling van Luther die in Denemarken voor een doorbraak van de reformatie zorgde, woonde halverwege de 16de eeuw vele jaren in de kathedraalstad. De hele middeleeuwen lang was Ribe een bloeiende handelsstad en een
inwoners en verpauperde de stad. Net zoals in het Vlaamse Brugge betekende die teloorgang later uiteindelijk de redding: omdat er geen geld was voor stedenbouwkundige vernieuwing, bleef de oude stadskern grotendeels intact. En net die historische kern is tegenwoordig de grootste toeristische trekpleister. Oud-Ribe laat zich perfect ontdekken tijdens
De stad in het noorden van de Deense Waddenzeekust dankt haar ontstaan aan de nederlaag van de Denen in de Duits-Deense oorlog van 1864, toen Zuid-Jutland door Oostenrijk-Pruisen werd geannexeerd. De stichting van Esbjerg in 1868 moest het verlies van de havens compenseren en Denemarken van een toegang tot de Noordzee verzekeren. Tegenwoordig is Esbjerg de belangrijkste havenstad van het land en de spil van de Deense petroleumindustrie, die van hieruit de boorplatformen in de Noordzee bevoorraadt. De stad is een moderne culturele metropool met interessante musea en kunst op openbare plaatsen, zoals de beeldengroep Mennesket ved Havet. Het Musikhuset Esbjerg, waarin ook het bezienswaardige kunstmuseum onderdak vond, is van de hand van Jørn Utzon, de architect van de opera van Sydney. Boven links: het aantrekkelijk Ribe nodigt uit tot rondslenteren.
23 018-065_UW_Skand_Danemark_NL_var.indd 23
22.03.21 09:26
Kitesurfing & co.
Denemarken
Niet alleen op de eindeloos brede zandstranden van Rømø en Fanø, maar ook op tal van andere plekken aan de ruige
Deense Noordzeekust vieren trendy sporten hoogtij. Ze ontstonden de voorbije twintig jaar uit het windsurfen en strandzeilen en vonden overal ter wereld fervente aanhangers. Kitesurfers
WADDENZEE De Deense eilanden in de Waddenzee zijn tot ver over de grens bekend als vakantieparadijs. De gevarieerde natuur lokt elk jaar meer en meer liefhebbers. De tot een kilometer brede, bleke zandstranden aan de westkust van Rømø en Fanø zijn uniek op deze aardbol. Dankzij de constante, strakke wind zijn ze uitgegroeid tot hotspots voor strandzeilers en kitesurfers. Op veel plekken gaat de eeuwenoude eilandcultuur hand in hand met een ultramoderne toeristische infrastructuur. Tal van de typische eilandboerderijen met strodak herbergen tegenwoordig musea die de tradities verder in ere houden.
***Rømø
Het zuidelijkste van de Deense Waddeneilanden is vanaf het vasteland met de auto te bereiken over een bijna tien kilometer lange dam. Hoewel het eiland amper 130 km² groot is, is de natuur er ontzettend gevarieerd. Het bij eb droogvallende wad in het oosten vormt een scherp contrast met de naar de open zee gerichte westkust. In het binnenland gaat het drasland over in heide en dennenbossen. Vooral dankzij het duizend meter brede zandstrand dat zich aan de hele westkust uitstrekt, heeft Rømø zich ontwikkeld tot een van de populairste vakantiebestemmingen in Denemarken. Het eiland telt jaarlijks meer dan een miljoen overnachtingen. De talloze comfortabele vakantiewoningen en goede toeristische infrastructuur zijn vooral heel aantrekkelijk voor gezinnen met kinderen. Het zuidelijke deel van het strand is bereikbaar met de auto en zowel voor zonaanbidders als adepten van hippe strandsporten
In de haven van Rømø liggen veel visserboten, maar ook particuliere plezierboten voor anker.
een paradijs: de uiterste zuidpunt is voorbehouden aan strandzeilers, het volgende deel voor kitebuggy’s. Sportieve mogelijkheden zijn er niet alleen op het strand, je kunt ook fietsen, hiken, golfen of paardrijden. Tussen 1650 en 1850 was Rømø een bolwerk van de walvisvaart. Nog steeds getuigen de hofsteden met hun rieten dak, de zogenaamde kommandørgården, van de rijkdom die de jacht op de zeezoogdieren de eilandbewoners opleverde. In een van die kapiteinswoningen huist de dienst voor toerisme, in een ander het Nationalmuseet Kommandørgård, een filiaal van het Deense nationale museum. De grotere dorpen op het eiland, dat alles bij elkaar niet meer dan duizend inwoners telt, bevinden zich aan de zuidoostkust. In Havneby, een moderne vissershaven, vertrekken de veerboten naar List op Sylt. Hier werd met het Rømø Lege og Hesteland een groot pretpark voor kinderen aangelegd, compleet met kinderboerderij en waterpark.
**Mandø
Het iets meer dan 7 km² grote eiland ligt tussen Rømø in het zuiden en Fanø in het noorden. Het is volledig omringd door de
Waddenzee en geliefd bij dagjestoeristen. Vanaf het vasteland is Mandø enkel bereikbaar bij eb, over een met steenslag verharde weg of met de Mandø-bus, een dubbeldekker die door een stoere tractor over het drooggevallen wad wordt voortgetrokken. Op het eiland, dat amper zestig inwoners heeft, verschaft het Mandø Museum uitleg over de plaatselijke cultuur, het Mandø Center over de Waddenzee. Lokale organisatoren bieden excursies aan naar de Koresand, een 24 km² grote zandbank ten zuidwesten van het eiland die bij vloed door de zee wordt omspoeld.
***Fanø
Het noordelijkste eiland van de Waddenzee ontwikkelde zich al in de 19de eeuw tot een populaire vakantiebestemming. FanøBad in het noordwesten was als vakantieverblijf van de Deense koning Christiaan IX (1818-1906) en mondaine badplaats tot ver over de Deense grens bekend. Tegenwoordig is het een modern kuuroord dat omwille van de vele vakantiewoningen vooral in trek is bij gezinnen met kinderen. Net als Rømø bezit ook Fanø een breed zandstrand dat zich over de hele ruige westkust uitstrekt en een eldorado
is voor strandzeilers, windsurfers en kiteboarders. De jaarlijkse International Kiteflyers Meeting in juni lokt mensen uit alle hoeken van de wereld die hier hun vlieger willen oplaten. Achter het strand begint een uitgestrekt duin- en bosgebied, dat wordt doorkruist door bewegwijzerde wandelpaden. Ook ruiters en fietsers komen hier aan hun trekken. Aan de oostkust bieden verschillende ervaren organisatoren wadlooptochten bij eb aan. Fanø is de historisch gegroeide parel van de Deense Waddenzee. Het gros van de 3200 eilandbewoners woont in een van de twee traditierijke dorpen aan de oostkust. Met zijn 2700 inwoners is Nordby in het noordoosten het grootste van de twee; het telt de enige nog actieve haven op Fanø. De autoveerboten uit Esbjerg meren hier aan en in de historische kern bevindt zich het merendeel van de winkels en cafés van het eiland. De zeevaart heeft op Fanø een lange traditie. Nog altijd verdient een niet te verwaarlozen deel van de bevolking de kost op de wereldzeeën. Het museum Skibsfarts- og Dragtsamling in Nordby is gewijd aan de zeevaartgeschiedenis. In een statig huis
24 018-065_UW_Skand_Danemark_NL_var.indd 24
22.03.21 09:26
(rechts) laten zich staand op een plank op het water voorttrekken door een vlieger of kite waaraan ze vasthangen met een dertig meter lange lijn, de kitesurfbar. Gevorderde kitesur-
fers voeren gewaagde sprongen uit. Bij kitebuggy’s trekt een vlieger de buggy voort op het strand; paragliders ten slotte zweven door de lucht hangend aan een parapente.
met rieten dak uit de vroege 18de eeuw verleent het Fanø Museum inzicht in het dagelijkse leven van de voorbije eeuwen. Sonderhø in het zuidoosten is de tweede grootste plaats van het eiland en een schilderachtig dorp. De met riet bedekte langhuizen in de historische dorpskern stammen uit de 18de en 19de eeuw, toen Sonderhø het economische hart van het eiland en centrum van de Deense scheepsbouw was. Toen Nordby die koppositie in de tweede helft van de 19de eeuw van Sonderhø afsnoepte, droogde de geldstroom op en bleven moderniseringen uit. Zo komt het dat de oorspronkelijke inrichting van de huizen behouden bleef en ze nu op de monumentenlijst staan. Met stip genoteerde bezienswaardigheden in Sonderhø zijn de Sonderhø Mølle met het molenmuseum, de kerk van Sonderhø en het Kroman, een voormalige winkel met fabriek waar nu het kunstmuseum van Fanø werken van Deense schilders uit de 19de en 20ste eeuw exposeert. In het driehonderd jaar oude Hannes Hus woonde anno 1900 de weduwe van een kapitein die zoals zo veel andere Sonderhøringers bij een schipbreuk om het leven kwam. De permanente tentoonstelling herinnert aan haar lot en dat van andere zeemansweduwen. In de van 1722 daterende herberg Sonderhø Kro worden streekgerechten zoals gerookte vis of lam geserveerd.
Foto rechts: de bekoorlijke ingang van een typisch oud huis in Sonderhø, een pareltje op het Deense eiland Fanø
25 018-065_UW_Skand_Danemark_NL_var.indd 25
22.03.21 09:26
Denemarken
OOSTEN
Wie in het oosten van ZuidDenemarken (Syddanmark) rondreist, laat zich onderdompelen in een eeuwenoud cultuurlandschap. Steden vol traditie en lieftallige dorpen bepalen het beeld. De lange geschiedenis van deze regio laat zich aflezen van prehistorische grafmonumenten, kerken, kastelen en enkele voortreffelijke cultuurhistorische musea.
Als
Vlak voorbij de DuitsDeense grens ligt in de Oostzee dit eilandje, dat slechts door een smalle zeestraat van het vasteland wordt gescheiden en te bereiken is over twee bruggen. Een regelmatige veerdienst onderhoudt de verbinding met de eilanden Fünen en Æro. Als vakantie-eiland lokt het met fraaie stranden en zuivere lucht, twee elementen die veel Duitse en Deense gezinnen weten te waarderen. De hoofdplaats Sønderborg aan de zuidkust gaat prat op een bezienswaardige oude binnenstad en een barokkasteel dat ontkiemde uit een middel-
eeuwse burcht. In het hart van het eiland nodigen de wondermooie tuinen van het kasteel Augustenborg, een adellijke residentie uit de 18de eeuw, uit tot een wandeling. Het kasteel zelf is nu een psychiatrisch ziekenhuis en niet toegankelijk. Alleen de slotkapel en enkele bijgebouwen zijn te bezichtigen. De recentste attractie op het eiland is het Danfoss Univers, een doe-museum dat zich richt op een jong publiek en hen spelenderwijze interesse voor natuurwetenschappen en techniek wil bijbrengen.
*Haderslev
Het aantrekkelijke stadje met iets meer dan 20.000 inwoners is met de Oostzee verbonden door een smalle fjord die zich tot ver in het binnenland uitstrekt. Een bezoek aan de oude binnenstad loont de moeite, want er zijn talloze gebouwen te bewonderen uit alle tijdperken van de in 1200 begonnen stadsgeschiedenis. De allesoverheersende Domkirke vindt zijn oorsprong in die periode. Het godshuis verwierf zijn huidige uiterlijk echter pas na de
Dertigjarige Oorlog. Niet ver van de dom staat het oudste bewaarde gebouw van Haderslev. Het werd opgetrokken in 1580 en herbergt nu een omvangrijke collectie porselein en keramiek. Bekend is het Haderslev Museum, waar de archeologische afdeling in de noordvleugel uitpakt met een prachtige verzameling vondsten uit de brons- en ijstijd. Op het terrein van het bijbehorende openluchtmuseum werden Jutlandse boerderijen heropgebouwd.
**Kolding
De havenstad aan het uiteinde van de gelijknamige fjord is met 57.000 inwoners een van de tien grootste steden van Denemarken. Ze is niet alleen een belangrijke industriestad, maar geniet tevens internationale faam als designstad. Een van de toonaangevendste Deense hogescholen voor design heeft hier haar stek. Het museum voor moderne kunst Trapholt is als specialistisch museum tot ver over de grens bekend. Het bezit een uitgebreide collectie Deense designmeubelen uit de
20ste eeuw en een beeldenpark met installaties van gerenommeerde hedendaagse kustenaars. Op het museumterrein werd bovendien het Kubeflex Sommerhus van Arne Jacobsen herbouwd. Jacobsen was een van de belangrijkste Deense architecten en ontwerpers uit de 20ste eeuw. Dé blikvanger van Kolding is echter het imposante kasteel dat hoog boven de stad op de oever van de Slotsøen oprijst. De fundamenten van het bolwerk gaan terug tot de 13de eeuw. In de loop der eeuwen werd de burcht, waar de Deense koningen graag hof hielden, keer op keer verbouwd en vergroot. In 1808 legde een brand het paleis bijna volledig in de as. De heropbouw, waarmee pas in 1892 werd begonnen, duurde meer dan honderd jaar. Het werd een architectonisch meesterwerk. In plaats van voor een getrouwe reconstructie kozen de opdrachtgevers voor een geraffineerde combinatie van historische en moderne architecturale elementen. In de zijvleugels zijn binnen de oude muren nieuwe stalen en
26 018-065_UW_Skand_Danemark_NL_var.indd 26
22.03.21 09:26
UNESCO-Werelderfgoed: grafheuvels, runenstenen en de kerk van Jelling Voor de kerk van Jelling ligt het indrukwekkendste koningsgraf
van Denemarken. De grafgiften die hier werden aangetroffen, getuigen van de machtsvolkomenheid van de Vikingen, die in de vroege middeleeuwen de noordelijke zeewegen controleerden. Het complex, bestaande
uit twee grafheuvels met een diameter van respectievelijk 60 en 77 meter, daartussen een kerk en twee runenstenen, is een historisch document over de kerstening van Denemarken. In de noordelijke grafheuvel
houten constructies te zien. Het kasteel herbergt het museum på Koldinghus, met interessante collecties historische kunstvoorwerpen, meubelen, kaarten en wapens. Ook het pittoreske oude centrum van Kolding loont mede dankzij enkele opmerkelijke renaissancepanden de moeite.
*Fredericia
Het bijna 40.000 zielen tellende stadje aan de Jutlandse kust ligt aan een van de smalste stroken van de Kleine Belt, de zeestraat die het eiland Fünen scheidt van het vasteland. Enkele kilometers ten zuiden van de stadsgrens loopt de E20, die de zeestraat overbrugt op de Ny Lillebæltsbro. Heel wat vakantiegangers die met de auto naar Fünen trekken, lassen daarom een tussenstop in Fredericia in. De stad werd onder Frederik III (reg. 1648-1670) als een vestingstad uitgetekend en aangelegd. Nog steeds omgeeft een goed bewaarde wal met grachten en van kanonnen voorziene bastions de oude stadskern. Pruisisch-Oostenrijkse troepen vernielden de oude stad in 1848
Het slot van Kolding oogt opmerkelijk.
tijdens de Duits-Deense oorlog. Enkel het raster van loodrecht lopende straten getuigt nog van de oorspronkelijke aanleg. In het Madsen Parken ten noordwesten van de wal werd het historische Fredericia op een schaal 1:10 gereconstrueerd. Ook in het stedelijk museum verneem je meer over de lokale geschiedenis tijdens een interessante tentoonstelling en re-enactments.
Vejle
De stad is het centrum van een populaire Deense vakantiestreek. In de omgeving staan tal van vakantiewoningen. De weidse Vejle Fjord lokt
met mooie stranden, het merenen bosgebied in het binnenland schept ideale omstandigheden voor hikers, kanovaarders en kajakkers. Net zoals overal in Denemarken doorkruisen bewegwijzerde fietspaden de streek. Jelling, door Unesco erkend als Werelderfgoed, ligt tien kilometer ten noordwesten van Vejle, Legoland in Billund bevindt zich op ca. dertig kilometer. Ten zuidwesten van de stad begint het sprookjesachtige Vejle Ådal, waar de gelijknamige rivier doorheen kronkelt tot aan de monding in de fjord. Het stadje Egtved lokt er met enkele bezienswaar-
werden oorspronkelijk de nog heidense koning Gorm (vermoedelijk 860 tot 940) en zijn echtgenote Tyra bijgezet. De grotere runensteen uit 980 is de oudste Scandinavische afbeelding van Christus.
digheden zoals het molenpark Frederikshåb, de brug Ravning uit de Vikingtijd en de winkel Bindeballe Købmandsgård, die er nog altijd uitziet zoals bij de opening in 1897. Grootste trekpleister van het plaatsje is een grafvondst uit de bronstijd. Dankzij de goede bodemcondities bleven de grafgiften en de stoffelijke resten bewaard van een jonge vrouw die hier 2300 jaar geleden werd begraven. De vondst wordt geconserveerd in het nationaal museum van Kopenhagen, in Egtved is een kopie te zien. Behalve een kunsthistorisch museum en museum van schone kunsten heeft de stad Vejle zelf weinig te bieden.
Boven links: de charmante, bontgekleurde huizen van Sønderborg staan zij aan zij aan het water. Boven rechts: uitzicht op de omgeving van Veijle.
27 018-065_UW_Skand_Danemark_NL_var.indd 27
22.03.21 09:26
275 A/Arcticphoto; P. 276-277 C/Hans Strand; P. 277 M/Lucas Heitz ; P. 278 A/David Paterson; P. 278 C/ArcticImages; P. 278 A/Robert Preston ; P. 279 G/Hans Neleman; P. 279 A/Arctic Images; P. 280-281 G/Feifei Cui-Paoluzzo; P. 281 M/Reiner Harscher; P. 282 C/Hans Strand; P. 282 G/Anouk Stricher; P. 282 C/Arctic-Images; P. 282 C/Roland Gerth; P. 283 G/PEDRE; P. 284-285 G/NordicPhotos; P. 285 C/ Arctic-Images; P. 286-287 G/Micha Pawlitzki; P. 287 C/Hans Strand; P. 288-289 C/Christina Krutz; P. 290 Look/Sabine Lubenow; P. 290 A/Jean Schweitzer; P. 291 Look/Konrad Wothe; P. 291 C/Michael Callan; P. 291 Look/Walter Schmitz; P. 291 C/Andy Rouse; P. 292 C/Wood Sandpiper; P. 292 C/Jan Vink; P. 292-293 C/Danny Ellinger; P. 293 C/Winfried Wisniewski; P. 293 C/Konrad Wothe; P. 293 C/ Marsh Harrier; P. 293 C/Marsh Harrier; P. 293 G/Reiner Pechmann; P. 294 C/Hans Strand; P. 294-295 C/Jonathan Andrew; P. 295 G/Ove Eriksson; P. 296 A/Johner Images; P. 296-297 G/ Panoramic Images; P. 297 C/Carol Sharp; P. 297 Look/age; P. 297 Look/ IBL; P. 297 C/Bert Pijs; P. 298 M/Konrad Wothe; P. 298 M/age; P. 298 G/Jan Tove; P. 299 A/Johner Images; P. 299 A/Johner Images; P. 299 A/Johner Images; P. 300 A/Juniors Bildarchiv; P. 300 C/Konrad Wothe; P. 301 C/Oystercatcher; P. 301 G/Jan Tove; P. 301 C/ Eric Hosking; P. 301 C/Hobby; P. 302 C/Marten Dalfors; P. 302 M/Lydie Gi-
gerichova; P. 302 M/Johnér; P. 303 M/ Johnér; P. 304-305 A/WoodyStock; P. 305 A/Tbkmedia.de; P. 306 M/Lydie Gigerichova; P. 306-307 G/Charley Yelen; P. 307 M/Joergen Larsson; P. 308 C/Scotch Pine; P. 308 C/Tero Niemi; P. 308-309 C/Hans Strand; P. 309 A/Imagebroker; P. 310 C/Konrad Wothe; P. 311 A/Nigel Hicks; P. 311 A/Nigel Hicks; P. 311 A/Arterra Picture Library; P. 311 A/Bob Gibbons; P. 312-313 G/Paul Souders; P. 313 A/ Blickwinkel; P. 314-315 G/Hans Strand; P. 315 G/Hans Strand; P. 316317 G/Sven Zacek; P. 317 G/Sven Zacek; P. 318-319 C/George Steinmetz; P. 318-319 M/Anders Ekholm; P. 320-321 Look/Sabine Lubenow; P. 321 Look/Sabine Lubenow; P. 322323 G/Seung Kye Lee; P. 323 A/Thomas Russ Arnestad; P. 324 M/Alexander Schnurer; P. 325 A/Imagebroker; P. 325 M/Reiner Harscher; P. 325 A/Outdoor-Archiv; P. 325 G/Bjørn Hovland Børve; P. 326-327 G/Geir Kristiansen; P. 327 Look/Frank van Groen; P. 328329 G/Per Breiehagen; P. 328-329 G/ EyeEm; P. 329 C/Antti Leinonen; P. 329 C/Paul Souders; P. 330 C/Christopher Schmid; P. 330-331 C/Luigi Vaccarella; P. 330-331 G/Rainer Mirau; P. 332-333 G/Severin Sadjina; P. 333 C/ Jürgen Naber; P. 334-335 A/Picade LLC; P. 334-335 A/Zoonar; P. 336 G/ Arterra; P. 336 A/Oyvind Martinsen; P. 336 A/Oyvind Martinsen; P. 336 G/ Paul Oomen; P. 337 G/Mark Hamblin; P. 338-339 A/Zoonar; P. 339 A/Oyvind
www.lannoo.com Registreer u op onze website en we sturen u regelmatig een nieuwsbrief met informatie over nieuwe boeken en met interessante, exclusieve aanbiedingen. Als u opmerkingen of vragen heeft, dan kunt u contact opnemen met onze redactie: redactie.toerisme@lannoo.com. Vertaling: Christelle Bogaert Opmaak: Karakters, Gent Cover: Véronique Lux Oorspronkelijke titel: Unterwegs in Skandinavien © Kunth Verlag GmbH & Co. KG, München, MAIRDUMONT GmbH & Co. KG, Ostfildern Uitgeverij Lannoo nv, Tielt, 2021 © Cartografie: Kunth Verlag GmbH & Co. KG
447-448_UW_Skand_NL_Impr__var.indd 448
Martinsen; P. 339 A/Oyvind Martinsen; P. 340-341 M/Rainer Mirau; P. 340-341 M/Rainer Mirau; P. 341 M/ Rainer Mirau; P. 342 C/Andrew Parkinson; P. 342 G/sodapix; P. 343 M/ Bard Loken; P. 343 C/Rob Reijnen; P. 344-345 M/Rainer Mirau; P. 345 C/ Creasource; P. 345 M/Lydie Gigerichova; P. 346-347 M/Lydie Gigerichova; P. 347 A/Blickwinkel; P. 347 A/Antje Schulte; P. 348-349 M/Lydie Gigerichova; P. 349 M/Lydie Gigerichova; P. 350 C/K. Transier; P. 350-351 Look/ Frank van Groen; P. 351 C/Jan van Arkel; P. 352-353 Look/Hauke Dressler; P. 353 G/Winfried Wisniewski; P. 354-355 C/Radius Images; P. 354-355 G/Chris Jackson; P. 355 C/ Frank Lukasseck; P. 355 C/Paul Nicklen; P. 355 Look/age; P. 356-357 C/ Hans Strand; P. 356-357 C/Christopher Schmid; P. 357 Look/Photoshot; P. 358-359 C/Arctic-Images; P. 359 M/ Robert Harding; P. 359 G/Mariusz Kluzniak; P. 360-361 A/Sebastian Wasek; P. 360-361 M/Alamy; P. 361 A/ David Paterson; P. 362-363 G/Mlenny; P. 363 A/Kevin Ebi; P. 364-365 G/Panoramic Images; P. 366 A/Jon Arnold Images; P. 367 M/Michael Dietrich; P. 367 M/Naturepl.com; P. 367 G/Frans Sellies; P. 367 G/John Elk III; P. 367 G/ Yadid Levy; P. 367 C/Guido Cozzi; P. 368 G/Hakan Hjort; P. 369 M/Sabine Lubenow; P. 369 C/Walter Bibikow; P. 369 M/Günter Lenz; P. 369 G/Korhan Sezer; P. 369 Look/Konrad Wothe; P. 369 M/Alamy; P. 369 C/Bob Krist; P.
369 C/Gavin Hellier; P. 369 G/Geir Kristiansen; P. 369 C/Macduff Everton; P. 370 G/Dennis Fischer ; P. 371 G/Ralph Oechsle; P. 371 C/Bo Zaunders; P. 371 M/Alamy; P. 371 C/Günter Lenz; P. 371 M/Bard Loken; P. 371 G/RPBMedia; P. 371 G/antony spencer; P. 371 M/Doug Pearson; P. 371 C/Jon Hicks; P. 371 G/Southern Lightscapes-Australia; P. 372 G/Douglas Pearson; P. 373 C/Jürgen Humbert; P. 373 G/Geir Kristiansen; P. 373 G/Elena Eliachevitch; P. 373 G/Gary Cook; P. 373 M/ Rainer Mirau; P. 373 C/Lizzie Shepherd; P. 373 Look/age; P. 373 C/Farrell Grehan; P. 374 C/Kevin Schafer; P. 375 C/Arctic-Images; P. 375 G/Feifei Cui-Paoluzzo; P. 375 A/Jon Gibbs; P. 375 C/Paul Souders; P. 375 Look/age; P. 375 A/Snorri Gunnarsson; P. 375 G/ Arctic-Images; P. 378-379 G/Sven Zacek.
D/2021/45/348 ISBN 978 94 014 7681 2
Deze uitgave werd met de meeste zorg samengesteld. De juistheid van de gegevens is mede afhankelijk van informatie die ons werd verstrekt door derden. Indien die informatie onjuistheden bevat, kan Lannoo daarvoor geen aansprakelijkheid aanvaarden. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
29.03.21 10:52