Issuu

Mathilda Masters & Angelique Van Ombergen met illustraties van Louize Perdieus

SUPERSLIMME DINGEN DIE JE MOET WETEN OVER

INHOUD 1 DE PLANETEN EN HET ONEINDIGE HEELAL

2 ALLES AARDE

3 DE KRACHTEN DER NATUUR

4 FAUNA EN FLORA

5 DE STOFFEN IN HUN ELEMENT

131

6 DE WONDERE WERELD VAN WISKUNDE

161

7 DE MENS – EEN RAAR BEESTJE

193

8 DE WETENSCHAP VAN MENS EN MAATSCHAPPIJ

221

9 KNAPPE KOPPEN

249

10 DE WERELD VAN DE TOEKOMST

277

-1DE PLANETEN EN HET ONEINDIGE HEELAL

1 SATELLIETEN OP ZOEK NAAR PINGUÏNPOEP Satellieten zĳn objecten die rond een planeet draaien. De aarde heeft één natuurlĳke satelliet: de maan. Maar mensen schieten ook een heleboel satellieten de ruimte in om gegevens te verzamelen over onze planeet aarde. Deze gegevens zĳn heel belangrĳk. Daarmee kunnen wetenschappers bĳvoorbeeld bĳhouden of het klimaat verandert of kunnen ze allerlei weerverschĳnselen onderzoeken, zoals orkanen. Britse onderzoekers zagen op satellietbeelden dat er op Antarctica grote stukken bruin ĳs liggen. Toen ze de beelden van dichterbĳ bekeken, ontdekten ze dat het ĳs bruin kleurde door pinguïnpoep. De Sentinel-2-satellieten van de Europese ruimtevaartorganisatie esa hebben deze beelden gemaakt. Deze satellieten zĳn heel nauwkeurig en kunnen inzoomen op de kleinste details – zoals bĳvoorbeeld de poep van pinguïns.

Deze ontdekking is goed nieuws. Dankzĳ de pinguïnpoep werden nieuwe kolonies van keizerspinguïns gevonden. Dat is best bĳzonder, want tot nu toe zĳn er in totaal nog maar eenenzestig van deze kolonies ontdekt. Keizerspinguïns zĳn erg kwetsbaar omdat hun leefwĳze en natuurlĳke leefomgeving bedreigd worden door klimaatverandering. De kolonies keizerspinguïns die we kennen, zitten meestal aan de kust van Antarctica. Ze broeden op het ĳs dat voor de kust ligt. De nieuwe satellietbeelden lieten zien dat keizerspinguïns ook verder van de kust broedden. Een van de broedkolonies lag maar liefst 180 kilometer van de kust op de Zuidpool. Dat was een nieuwe ontdekking voor de onderzoekers. Toch blĳven keizerspinguïns erg gevoelig voor klimaatverandering. Wetenschappers vermoeden dat veel van deze dieren in de komende jaren zullen uitsterven.

321 superslimme dingen die je moet weten over wetenschap

2 ER BESTAAT EEN KOMEET IN DE VORM VAN EEN BADEEND Kometen zĳn kleine hemellichamen die in banen om de zon draaien en bestaan uit ĳs, gas en stof (vuile sneeuwballen of ĳzige stofballen). Het zĳn de overblĳfselen van het ontstaan van het zonnestelsel*. Door te bestuderen waar kometen van gemaakt zĳn, kunnen onderzoekers meer te weten komen over dat begin. Kometen hebben een vaste kern: de komeetkern. Wanneer een komeet dicht genoeg bĳ een ster komt en dus warmer wordt, verandert het ĳs van de komeet in gas. Dat noem je sublimeren. Zo ontstaat een komeetstaart. Eigenlĳk zĳn er twee staarten: de plasmastaart (afkomstig van het gas) en de stofstaart. De plasmastaart kleurt vaak blauw; de stofstaart licht wit op.

Na een reis van meer dan 10 jaar bereikte in 2014 het ruimteschip Rosetta van de Europese ruimtevaartorganisatie esa de komeet 67P. Deze komeet wordt ook de TsjoerjoemovGerasimenko komeet genoemd, naar haar twee ontdekkers. Deze Tsjoerjoemov-Gerasimenko komeet heeft de vorm van een badeend. Onderzoekers denken dat de komeet ontstond door het samengaan van twee kleinere kometen. Zĳ botsten waarschĳnlĳk tegen elkaar en bleven aan elkaar plakken. De ‘badeend-komeet’ is maar klein. Ze heeft maar een diameter van ongeveer 4 kilometer. * Ons zonnestelsel bestaat uit de zon en een heleboel hemellichamen: planeten, dwergplaneten, asteroïden, manen en kometen. De zwaartekracht zorgt ervoor dat al deze hemellichamen rond de zon blĳven draaien.

3 MOUNT EV EREST IS EIGENLIJK MAAR EEN BERG-JE Mount Everest is met zĳn 8848 meter de hoogste berg ter wereld. Maar dat is niets vergeleken met Mons Olympus. Die is namelĳk bĳna tweeëneenhalve keer zo hoog: ongeveer 21.000 meter! Waar die enorme berg ligt? Op Mars. Eigenlĳk is Mons Olympus een vulkaan. Die kunnen erg groot worden op Mars, wel tien tot honderd keer groter dan op aarde. Dat komt onder andere omdat er op Mars geen platentektoniek is (zie weetje 33). Daardoor ontsnapt lava altĳd vanuit dezelfde plaats, waardoor de vulkaan enorm groot kan worden. Op aarde worden vulkanen nooit zo hoog omdat de aardplaten ten opzichte van elkaar verschuiven en de lava dus op verschillende plaatsen naar boven komt. Bovendien is er ook minder zwaartekracht op Mars. Mons Olympus werd al in 1879 ontdekt door de wetenschapper en sterrenkundige Giovanni Schiaparelli. Hĳ noemde de berg Nix Olympica,

wat ‘sneeuw van Olympus’ betekent. Hĳ gebruikte die naam omdat de berg een lichte kleur had. Schiaparelli wist dat het een hoge berg moest zĳn omdat je het puntje van de berg zelfs nog kon zien als er grote stofstormen over Mars raasden. Toen wetenschappers ontdekten dat de berg eigenlĳk een vulkaan was, veranderden ze de naam naar Mons Olympus.

Extra weetje: Mons Olympus is waarschĳnlĳk niet de hoogste berg in ons zonnestelsel (zie weetje 2). Een nog hogere berg, de Rheasilvia, ligt op de gigantische asteroïde Vesta. De Rheasilvia zou 22.500 meter hoog zĳn. Helemaal zeker weten we dat niet. Het is namelĳk moeilĳk om hem precies te meten en niet alle metingen geven dezelfde cĳfers.

321 superslimme dingen die je moet weten over wetenschap

4 ER LIGGEN BUITENAARDSE STEENTJES VOOR JE DEUR Doe de voordeur open en kĳk naar buiten. Het is best mogelĳk dat er micrometeorieten liggen. Dat zĳn kleine stukjes steen die van de meteorieten (zie weetje 11) uit ons zonnestelsel komen. Ze reizen met grote snelheid door de atmosfeer van de aarde en komen terecht in jouw straat of tuin of op je dak. Elk jaar valt ongeveer veertigduizend ton (!) buitenaards materiaal in de vorm van micrometeorieten op het oppervlak van de aarde. Ze zĳn heel klein, met een doorsnede of diameter tussen 10 micrometer (een duizendste deel van een millimeter) en 1 millimeter. Eigenlĳk kun je het beter buitenaards stof noemen dan buitenaardse steentjes. Je kunt dit stof bĳna niet onderscheiden van gewone stenen, aarde of zand. Heel veel van die buitenaardse steentjes verdwĳnen snel door regen en wind. Dat is jammer, want zo gaat veel kostbare informatie verloren. Micrometeorieten kunnen ons – onder andere door hun samenstelling – ontzettend veel leren over ons zonnestelsel. Wanneer een

micrometeoriet is aangetast door bĳvoorbeeld regen, is het voor wetenschappers heel moeilĳk om uit te zoeken waar het steentje vandaan kwam. Er is een plek op aarde waar de micrometeorieten veel beter bewaard blĳven en dat is Antarctica. Door het koude en droge weer blĳven ze langer ongeschonden en bestaan ze nog vooral uit buitenaards materiaal. Deze micrometeorieten zĳn een goudmĳn voor wetenschappers!

Extra weetjes: De meeste meteorieten komen uit de asteroïdengordel tussen Mars en Jupiter. In de ruimte zweven enorm veel micrometeorieten rond. Soms veroorzaken ze zelfs schade aan het internationaal ruimtestation, het iss. Omdat het iss met een enorme vaart om de aarde draait (ongeveer 28.000 kilometer per uur), kan zelfs een botsing met een klein stukje steen een gaatje boren in de wand van het iss.

de planeten en het oneindige heelal

KUNT MAAR BETER GEEN 5 JEBOERTJES LAT EN IN DE RUIMTE Het leven van een astronaut in de ruimte ziet er heel anders uit dan dat van een ‘gewone’ aardbewoner. De spieren en botten van astronauten worden steeds zwakker en de eerste dagen in de ruimte kunnen de astronauten erg duizelig zĳn. Er stroomt ook meer vloeistof (water en bloed) naar hun hoofd, waardoor ze een opgeblazen hoofd kunnen krĳgen. Daardoor krĳgen ze soms ook problemen met hun ogen. Wist je dat astronauten maar beter geen boertjes kunnen laten in de ruimte? Ruimtevaarders in het internationaal ruimtestation (iss) worden bĳna niet blootgesteld aan de zwaartekracht. Dat heeft ook gevolgen voor hoe hun maag werkt. Als je op aarde een drankje met bubbels (bĳvoorbeeld priklimonade) drinkt, zorgt de zwaartekracht ervoor dat de vloeistof naar de bodem van je maag gaat. De luchtbellen

ontsnappen naar het bovenste deel van je maag en komen naar buiten als je boert. In de ruimte blĳven de drank en de bubbels in de maag door elkaar draaien. Als astronauten toch boeren, zĳn het ‘natte boeren’ waarbĳ méér dan alleen maar lucht naar buiten komt. Dat is niet prettig, zeker niet als je in een omgeving zit waar alles blĳft rondzweven. Daarom worden er geen drankjes met bubbels gedronken aan boord van het iss.. Geen priklimonade dus, maar ook geen champagne.

2020 STAAN ER V LAGGEN VAN 6 SINDS TWEE LANDEN OP DE MAAN Chang’e is een Chinese godin van de maan. Haar naam wordt gebruikt voor het ruimteprogramma waarmee de Chinese ruimtevaartorganisatie sinds 2007 bezig is. Maanmissies Chang’e 1 en Chang’e 2 draaiden rondjes rond de maan. Met Chang’e 3 en Chang’e 4 landde een Chinees ruimtevaartuig op de maan en reed er rond. Op geen enkele van deze vluchten waren er mensen aan boord. De Chang’e-missies waren bĳna allemaal erg bĳzonder. Chang’e 3 maakte in 2013 een zachte landing op de maan. ‘Een zachte landing’ betekent dat het ruimtevaartuig weinig of geen schade oploopt bĳ het landen. De laatste keer

dat dit gebeurde, was in 1976 toen de SovjetUnie op de maan landde met de Luna 24-missie. Chang’e 4 was nog specialer omdat het een zachte landing maakte op de achterkant van de maan, het stuk dat je nooit ziet vanaf de aarde. En het avontuur ging door! In 2020 bracht Chang’e 5 een aantal maanstenen mee naar de aarde. Dat was niet meer gebeurd sinds 1976. Toen bracht de Luna 24-missie ongeveer 170 gram maanbodem mee. De allereerste stukjes maanbodem werden naar de aarde gebracht door de Amerikaanse astronauten van de Apollo 11 – de eerste mensen die ooit voet op de maan zetten.

321 superslimme dingen die je moet weten over wetenschap

Chang’e 5 bracht 1731 gram waardevolle stukjes maan (of maanstalen) naar de aarde. Deze stenen ontstonden door het uitbarsten van vulkanen op de maan. Ze zĳn ongeveer 1,2 miljard jaar oud en een stuk jonger dan de eerdere stalen van maanaarde. Zo kunnen onderzoekers meer te weten komen over de leeftĳd, de samenstelling en het ontstaan van de maan. Chang’e 5 plantte ook de Chinese vlag op de maan. De Amerikaanse vlag, die astronauten

Neil Armstrong en Buzz Aldrin er in 1969 neerzetten, kreeg dus eindelĳk gezelschap!

7 ER IS EEN REDEN WAAROM PLANETEN NOOIT V IERKANT ZIJN Planeten zĳn er in alle geuren en kleuren, maar niet in alle vormen. Ze zĳn namelĳk altĳd rond. Dat komt omdat ze heel groot zĳn. Ook sterren en grotere manen zĳn altĳd rond. Asteroïden – ‘planeetachtigen’ of kleine, rotsachtige hemellichamen – zĳn veel kleiner dan planeten en komen in alle vormen voor. Soms zien ze er zelfs een beetje gek uit. Asteroïden zĳn eigenlĳk stukken die overbleven na het ontstaan van de planeten in ons zonnestelsel (zie weetje 2). Planeten zĳn dus rond. Dat komt omdat dit soort hemellichamen allemaal een ‘eigen’ zwaartekracht hebben die alles bĳ elkaar houdt. De zwaartekracht trekt alle atomen in een voorwerp zo dicht mogelĳk bĳ elkaar. Een zwaar object wordt dus een beetje in een bolvorm gedwongen.

Dat wil niet zeggen dat er geen bergen of ravĳnen op planeten zĳn. Kĳk maar naar onze eigen planeet aarde. Maar als je de diepte of de hoogte van die ravĳnen of bergen vergelĳkt met de grootte van de aarde, stellen ze weinig voor. Dat verklaart ook waarom asteroïden niet rond zĳn: ze hebben te weinig massa (zie weetje 72) en dus ook niet genoeg zwaartekracht om rond te worden. De ‘eigen’ zwaartekracht van een planeet zorgt er ook voor dat de bergen op bĳvoorbeeld Mars hoger zĳn dan op aarde. De zwaartekracht op Mars is slechts een derde van die bĳ ons op aarde. Mons Olympus op Mars bĳvoorbeeld is ongeveer 21.000 meter hoog; ‘onze’ Mount Everest is ‘maar’ 8848 meter hoog (zie weetje 3).

de planeten en het oneindige heelal

8 ‘SLAPEND’ NAAR MARS Een reis naar Mars is echt geen makkie voor de astronauten die moedig genoeg zĳn om te vertrekken. Het is niet alleen een gevaarlĳke, maar ook een erg lange tocht. Onderzoekers schatten dat het zo’n 6 à 8 maanden duurt om er te komen. De astronauten blĳven dan minstens een jaar op Mars en moeten dan weer 6 à 8 maanden terugreizen. Dat betekent dat de astronauten ongeveer 3 jaar hun familie en vrienden moeten missen. De ruimte is geen prettige omgeving voor mensen. Integendeel! De botten en spieren van astronauten verzwakken als ze gewichtloos zĳn. Ook kunnen ze oogproblemen krĳgen en zelfs hun erfelĳke materiaal of dna kan beschadigd worden, waardoor ze meer kans hebben om later kanker te krĳgen. Tel daar nog bĳ op dat je heel stevig in je schoenen moet staan als ruimtereiziger. Het is erg moeilĳk om zo lang weg te zĳn van je familie en vrienden, vooral als je bedenkt dat je in die tĳd niet zo vaak met hen kunt praten. De

lange reis kan ervoor zorgen dat astronauten zich vervelen of eenzaam en zelfs somber worden. Maar wat als we astronauten ‘slapend’ naar Mars konden sturen door ze net als beren in een soort winterslaap te brengen? Hierdoor zouden ze veel minder energie verbruiken en moeten ze dus ook minder eten. Best handig voor een lange ruimtereis waar je liefst zo licht mogelĳk gepakt bent. Bovendien zouden ze hierdoor beter beschermd zĳn tegen schadelĳke kosmische straling, hun spieren en botten zouden sterker blĳven en de reis zou een stuk minder lang lĳken, waardoor ze ook geestelĳk sterker zouden blĳven. Het onderzoek staat nog in de kinderschoenen, maar wetenschappers van nasa en esa werken eraan. Als het lukt, heeft het veel voordelen voor de astronauten aan boord van toekomstige ruimtemissies. Zou jĳ zo naar Mars durven?

9 OV ER DWERGPLANETEN EN IJSVULKANEN In de ruimte zweven heel veel hemellichamen. Je hebt planeten zoals onze aarde, maar ook asteroïden (ook wel planetoïden genoemd), stukken materie die net als planeten in een baan om de zon bewegen. Op 1 januari 1801 ontdekte de Italiaanse sterrenkundige Giuseppe Piazzi een nieuw hemellichaam. Het kreeg de naam Ceres, naar de Romeinse godin van de akkerbouw en het graan. Ceres heeft een doorsnede van 950 kilometer en is daarmee het grootste voorwerp in de asteroïdengordel (een soort donut waarin heel veel asteroïden rond de zon draaien) tussen Mars en Jupiter. In het begin werd Ceres nog een planeet genoemd, maar wetenschappers ontdekten steeds meer grote objecten in de gordel. Ceres werd daarom omgedoopt tot asteroïde of Ceres 1 en is sinds 2006 een dwergplaneet.

Je kunt Ceres niet zien met het blote oog, tenzĳ het heel donker is. Van 6 maart 2015 tot 1 november 2018 maakte het ruimtevaartuig Dawn van de nasa heel veel satellietbeelden van Ceres. Daardoor weten we dat het oppervlak uit een heleboel kraters bestaat. Op de dwergplaneet staat één hoge berg: de Ahuna Mons. Dat is een ĳsvulkaan: een vulkaan die wordt gevormd door ĳsmagma of gesmolten ĳsmateriaal. Het hoogste punt van de Ahuna Mons ligt op ongeveer 5 kilometer.

In de asteroïdengordel bevinden zich nog drie andere grote asteroïden: Vesta, Pallas en Hygiea. Deze hemellichamen zĳn niet rond en kunnen het dus niet tot dwergplaneet schoppen. Ceres is dus de enige dwergplaneet in de gordel.

de planeten en het oneindige heelal

10 ZO ROOD ALS… MARS De planeet Mars kreeg haar naam van de Romeinse oorlogsgod Mars omdat ze bloedrood kleurt. Haar bĳnaam is dan ook ‘de rode planeet’. Mars is de vierde planeet van de zon en staat dus verder van de zon dan planeet aarde. Het duurt ongeveer 687 dagen voor Mars een rondje om de zon heeft gedraaid. Dat is bĳna twee keer zo lang als de aarde erover doet. De rode kleur komt door het ĳzeroxide in de bovenste bodemlaag van Mars. Het is dezelfde stof die zorgt voor de roodbruine kleur van bĳvoorbeeld verroest ĳzer. Die bovenste stoflaag wordt ook regoliet genoemd. Het is heel fĳn stof met rode, bruine en oranje tinten, dat gemakkelĳk wordt meegenomen door de grote zandstormen die soms maandenlang op de planeet woeden. De stof werd onder andere al

Extra weetjes: De gemiddelde temperatuur op Mars is -63 °C, maar het kan er ook veel kouder of warmer zĳn. Mars heeft twee heel kleine manen: Phobos en Deimos.

EEN VALLENDE STER IS NIET WAT JE DENKT…

We beginnen dit weetje met een verrassing: een vallende ster is namelĳk geen ster. Wat je ziet, is een meteoroïde. Dat is een klein voorwerp dat met grote snelheid vanuit de ruimte naar de aarde valt. Soms is het maar een paar micrometer groot, maar het kan ook een stuk steen zĳn van een meter. De meeste meteoroïden komen van kometen. De meteoroïden vallen dus naar de aarde. Om de aarde zit een dunne deken van lucht die de aarde bedekt, de atmosfeer of dampkring.

onderzocht door de Mars Exploration Rovers. Dat zĳn onbemande ruimtevaartuigen van de nasa..

Wanneer een meteoroïde door de atmosfeer vliegt, begint ze te gloeien door de wrĳving met de atmosfeer. De meteoroïde wordt dan een meteoor. Het stuk steen brandt op, waardoor een mooie witte staart verschĳnt. Soms kan hĳ ook andere kleuren hebben. Het lĳkt alsof er een ster uit de hemel valt, maar jĳ weet nu beter. Omdat meteoroïden opbranden, vallen er meestal geen grote stukken op aarde. Heel af en toe gebeurt het dat een meteoroïde zo groot

321 superslimme dingen die je moet weten over wetenschap

is dat ze niet volledig opbrandt. Wanneer het stukje op aarde valt, krĳgt het weer een andere naam: een meteoriet. Als er een heleboel meteoren na elkaar de atmosfeer binnenkomen, ontstaat er een meteorenzwerm. Elk jaar, in de eerste helft van augustus, kun je een heleboel ‘vallende sterren’ zien. Dat is de Perseïden-meteorenzwerm. Het is een wolk van stofdeeltjes die de Swift-Tuttle komeet elk jaar als hĳ langskomt, achterlaat. Op het hoogtepunt van de zwerm zie je soms meer dan tien vallende sterren per uur aan de nachtelĳke hemel. Noteer de datum en leg alvast een lĳstje met wensen klaar!

12 POP IN SPACE… Zegt de naam Elon Musk je iets? Hĳ is de grote baas van onder andere het bedrĳf waar Tesla’s (elektrische wagens) gemaakt worden, maar ook van SpaceX. Dat is een bedrĳf dat herbruikbare raketten maakt en astronauten naar het internationaal ruimtestation brengt. Meneer Musk is namelĳk dol op alles wat met de ruimte te maken heeft en droomt ervan om binnenkort mensen naar Mars te sturen. Op 6 februari 2018 werd een raket van SpaceX gelanceerd. Ze kreeg de naam Falcon Heavy en vertrok vanaf Cape Canaveral in Florida.

De raket heeft meer dan zevenentwintig motoren en heeft enorm veel power. Je kunt haar stuwkracht vergelĳken met die van achttien Boeing 747-vliegtuigen. Omdat de raket zo krachtig is, kan ze veel materiaal meenemen. Dat is natuurlĳk erg belangrĳk als je bĳvoorbeeld naar Mars wilt reizen. Die raket van Elon Musk had een bĳzondere lading aan boord: een rode Tesla Roadster. Achter het stuur van de Tesla zit Starman, een pop gekleed in het astronautenpak van SpaceX. De uiteindelĳke bestemming van de Falcon Heavy is Mars… Of tenminste bĳna. Starman zal met zĳn Tesla in de buurt van Mars komen. Onderweg luistert hĳ naar muziek van David Bowie. In zĳn ene oor klinkt Space Oddity, in het andere Is There Life on Mars. Op het dashboard van de wagen staat don’t panic (niet in paniek raken). We hopen dat Starman iets aan die boodschap heeft… Starman vloog in oktober 2020 het dichtst bĳ Mars, maar zet zĳn lange reis intussen voort.

de planeten en het oneindige heelal

Voor de weetjes in dit boek zochten we op verschillende plaatsen naar informatie. We gebruikten boeken, nationale en internationale tĳdschriften en kranten, en natuurlĳk heel veel websites. Wil je graag meer weten over wetenschap? Dan zijn dit enkele aanraders. de Britannica Kinderencyclopedie de website www.ikhebeenvraag.be, waar wetenschappers uit verschillende domeinen vragen beantwoorden de websites van ruimtevaartorganisaties esa www.esa.int en nasa www.nasa.gov de wetenschappelĳke tĳdschriften eos en National Geographic

WWW.LANNOO.COM WWW.DE-LEUKSTE-KINDERBOEKEN.COM Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Registreer u op onze website en we sturen u regelmatig een nieuwsbrief met informatie over nieuwe boeken en met interessante, exclusieve aanbiedingen.

isbn 978 94 014 7373 6 – d/2022/45/128 – nur 210/240 © Uitgeverij Lannoo nv, Tielt, 2022 Teksten: Angelique Van Ombergen en Mathilda Masters Illustraties: Louize Perdieus Omslagontwerp: Louize Perdieus & Studio Lannoo (Mieke Verloigne) Vormgeving: Louize Perdieus & Studio Lannoo (Mieke Verloigne) De illustrator ontving voor dit boek een werkbeurs van Literatuur Vlaanderen. Met heel veel dank aan de experten voor het nalezen van de teksten: dr. ir. Hans Huybrighs en Koen Geukens: De planeten en het oneindige heelal Jonas Meyntjens en Stef Adriaensen: Alles aarde dr. Ben Van Duppen: De krachten der natuur dr. Steffi Matthyssen: Fauna en flora ir. Jan Verhelst en dr. Kaat Kehoe: De stoffen in hun element Sara Tertooy en Prof. Dr. Ann Dooms: De wondere wereld van wiskunde dr. Steffi Matthyssen: De mens – een raar beestje prof. dr. Senne Braem en dr. Emiel Cracco: De wetenschap van mens en maatschappĳ Ilja Van Braeckel: Knappe koppen ir. Yannick De Bock en Prof. Dr. Ann Dooms: De wereld van de toekomst We hebben ons uiterste best gedaan om alle informatie te verifiëren. Natuurlĳk zĳn weetjes en wetenschap altĳd in ontwikkeling. Als u – ondanks al onze inspanningen – foutieve informatie zou ontdekken, mag u altĳd een mailtje sturen naar kinderboek@lannoo.be.