De encyclopedie van
ALLE BELANGRIJKE
ONTDEKKINGEN Voor nieuwsgierige kinderen die alles willen weten
De epische
r e k k e d t n o
nd en ro l e e v l a n a a f a s g n van jo Deze geleerde reisde vonturen a jn zi ij h r o o v t ch o st kking was 30 jaar op ontde n. le a h r e v is e r te rs e e e d n beschreef in een va
Heilige pelgrimstocht
In 1325 werd de Marokkaanse ontdekkingsreiziger Ibn Battuta 21 en begon hij aan zijn pelgrimstocht naar Mekka in het huidige Saoedi-Arabië. Na een gevaarlijke reis van 16 maanden, waarin hij te maken kreeg met dieven en ziektes, bereikte hij uiteindelijk Mekka.
16
Ibn Battuta
Tegen woord ig onder nemen elk jaar miljo enen mosli ms de pelgr imsto cht naar Mekka .
Overal en nergens
Na de tocht naar Mekka kon Battuta niet wachten om meer van de wereld te zien! Jarenlang reisde hij naar allerlei plekken, waaronder Timboektoe, Afghanistan, India en China. Zijn doel was om nooit dezelfde weg twee keer af te leggen – behalve de terugweg naar Mekka.
Europa Afghanistan
Azië
China
Afrika
Mekka
India
Timboektoe
De terugkeer
Battuta keerde in 1354 terug naar huis en beschreef zijn ervaringen in het boek Rihla, wat ‘De reis’ betekent in het Arabisch. De lezers vonden zijn verhalen zo wonderlijk dat ze hem niet eens geloofden! Toch is Rihla nog steeds een belangrijk boek, waarin het verhaal van een van de beroemdste ontdekkingsreizigers aller tijden wordt verteld.
Indische Oceaan Ik ben waarschijnlijk verder gereisd dan alle andere ontdekkingsreizigers op aarde.
17
s i n r e d l i De w De Humboldtpinguïn en de Humboldtinktvis zijn naar mij genoemd!
e Deze Duitse geleerd volgde zijn hart en gaf andere weten-
het schappers daarna dat mooiste cadeau sen. ze zich konden wen mb ol dt Al ex an de r vo n Hu
De natuur
ingen wetenEind 18de eeuw g e landen op schappers in nieuw de planten zoek naar onbeken droomde en dieren. Als kind
Ai mé Bo np la nd
umAlexander von H ereld boldt ervan om de w
32
de hij te zien en verzamel en planten, insecten deren schelpen. Het bestu zijn van de natuur zou . levenswerk worden
Al ex an de r vo n Hu mb ol dt
To-doli
De berg C in Ecua himborazo dor bek limmen Meer da n 2740 km van de Orinoco -rivier in kaar t breng en
Amerikaans avontuur In 1799 zette Humboldt koers naar Zuid-
Amerika, samen
met de Franse botanist Aimé Bonpland. Vijf n jaar lang ontdekte ze samen nieuwe gebieden, planten en dieren.
jst:
Duizend en nieu we planten - en di er soorten ontdekk en
em de Ch ar le s D ar wi n no ng ri jk st e H um bo ld t ‘d e be la re iz ig er oo it ’. we te ns ch ap pe lij ke
Veelschrijver
Humboldt en Bonpland kregen elektrische schokken toen ze sidderalen onderzochten!
ar Parijs, waar hij na t ld bo um H e d is In 1804 re eten twintig jaar zijn w e nd ge ol pv ro aa d de d n opschreef. Hij ha ge in nd vi be e ijk el schapp boekdelen te 4 3 om ns ve ge ge genoeg aren van grote w n te en um oc d e vullen! Dez s de etenchappers, zoal w e er d an op d oe invl ort die op zijn werk vo , in w ar D es rl ha C jonge borduurden.
33
Pir
n i g n i n o k n ate
was n e p e h c iratens p t o o igste l t v h c n a e e m n e d r va h i h S g Als leide Chin sde e e r v e g t en mees arde. a p o w vrou
De zeilen hijsen
Ching Shih
In 1801 trouwde Ching Shih met Zheng Yi, een Chinese piraat die de leiding had over de rodevlaggenvloot. Maar voor ze in het huwelijksbootje stapte, liet ze vastleggen dat ze de helft van zijn rijkdom en macht zou krijgen.
Over Ching Shih is weinig bekend – zelfs haar naam is een mysterie. Ching Shih betekent ‘weduwe van Ching’.
34
Ching Shih wordt wel de succesvolste
Terreur in Zuid-China
Toen haar man stierf, werd Ching Shih de alleenheerser over de vloot. Ze was streng en voerde een hele waslijst van regels in voor haar mannen. Zo werd ze een machtige piratenkoningin en nam ze het met succes op tegen de troepen van de regering.
Ching Shih was de baas over ruim 1800 schepen en wel 70.000 piraten!
Verdiend pensioen
In 1810 werd Ching Shih gedwongen zich over te geven aan de Chinese regering. Ze onderhandelde slim met de keizer, ging vrijuit en opende een gokhuis. Ze staat bekend als de meest gevreesde piratenkoningin in de Chinese geschiedenis.
piraat aller tijden genoemd.
35
De verloren stad De locatie van de verloren stad Petra bleef meer dan duizend jaar een
mysterie, tot hij eindelijk opnieuw werd ontdekt. Stad van steen
Petra was de hoofdstad van het koninkrijk Nabatea, in het huidige Jordanië, en werd rond 300 v.C. uit steen gehouwen. Petra was eeuwenlang een handelscentrum, maar na een aantal verwoestende aardbevingen werd de stad in 663 n.C. verlaten.
De Na ba te eë rs wa re n ui ts te ke nd e bo uw er s en ar ch it ec te n, ge zi en de en . pr ac ht ig e hu iz en en tu in
42
Vanwege de schitterende roze rotsen van zandsteen wordt Petra ook wel ‘de roze stad’ genoemd.
In de rots
De mooie gebouwen van Petra zijn in steile kliffen uitgehakt. Het woord Petra komt van het Griekse woord voor ‘rots’. De oude stad staat vol met graftombes, tempels, huizen en historische monumenten.
Teruggevonden
In 1812 werd de Zwitserse ontdekkingsreiziger Johann Ludwig Burckhardt de eerste westerling die de stad herontdekte. Petra ligt in de bergen en kan alleen worden bereikt via een smalle kloof genaamd Al Siq. Daarom is de plek zo lang geheim gebleven. Het grootste deel van Petra ligt onder de grond en is onaangetast. Al Siq
43
Baanbrekende botanist
De Zweedse wetenschapper en reiziger Carl
Linnaeus was gefascineerd door planten en de natuur en werd een belangrijke figuur in de plantkunde.
Botanie is de wetenschappelijke studie van planten – van de kleinste bloemetjes tot de grootste bomen!
Studie plantkunde
In de tijd van Linnaeus waren veel medicijnen van planten gemaakt. Carl besloot arts te worden, zodat hij zich op de universiteit op zijn passie kon storten: de plantkunde.
76
Ontdekkingen
Carl reisde door Lapland en Zweden en beschreef alle planten die hij tegenkwam. Hij bracht ze onder in categorieën en gaf ze tweedelige namen met behulp van zijn eigen methode. In 1735 publiceerde hij zijn eerste boek, Systema Naturae. In Linnaeus’ boek werden dieren en planten ingedeeld op basis van de vraag hoeveel ze op elkaar leken. Uit Systema Naturae
Carl noemde
ONKRUID naar mensen die hij niet mocht!
Beste van de klas
Toen hij ging lesgeven, maakte Carl reizen met zijn studenten om nog meer planten te ontdekken. De eerste editie van zijn boek telde 12 bladzijdes, maar bij de 12de editie waren het er maar liefst 2400! Carls systeem voor de ordening van planten, en ook dieren, wordt nog steeds gebruikt. Li nn ae us cl as si fi ce er t pl an te n in zi jn tu in in Zw ed en .
77
Moeder van
de computer De eerste mechanische computer die berekeningen uitvoerde, werd ontworpen door de Britse uitvinder Charles Babbage. Maar Ada
Lovelace begreep als eerste dat er meer mogelijk was. Wat een fascinerende machine! Ada Lovelace
Aangenaam, Ada
80
Ada werd geboren in 1815. Ze was erg slim en studeerde wiskunde en natuurwetenschappen, vakken die de meeste vrouwen toen nog niet mochten volgen. In 1833 werd Ada door een van haar docenten voorgesteld aan Charles Babbage, en ze konden het meteen goed met elkaar vinden.
De analytische machine
Ada, wil je dit voor me
Babbage ontwierp een aantal apparaten: vertalen? de verschilmachine, die simpele berekeningen kon maken, en de analytische machine, die moeilijke berekeningen aankon. Een Italiaanse ingenieur, Luigi Federico Menabrea, schreef een artikel over de analytische machine. Charles vroeg Charles Ada om het voor hem te vertalen. Babbage
Analytische machine
AA
ENI NTEK
NGEN
Aantekenin gen
Bij de vertaling maakte Ada ha ar eigen aanteken ingen over het programmeren van de machin e. Veel mensen b eschouwen dat als het eerste com puterprogramm a, en Ada als de eerste compu terprogrammeu r. Elke tweede dinsdag van ok tober is het Ad a Lovelace-dag.
Aa nt ek .
t ze ha ar La te r da ch t Ad a da n ge br ui ke n om wi sk un di ge id ee ën ko et go kk en , m aa r ge ld te ve rd ie ne n m da t lu kt e ni et .
o X 0 = -A + A2B2+ x e A4B 4+A6B6+...+B2n -1 1076C6206974 A 1 1076C6206974 6C206C6974666520E2 1076C6206974 A16C206C6974666520E2 1076C6206974 A16C206C6974666520E2 1076C6206974 A16C206C6974666520E2 81 1076C6206974 A16C206C6974666520E2 A 1 6 C 2 06C69 1076C6206974 A 1 6 C 2 0 6 C 6 9 7744 6 6 6 5 2 0 E 2 10
DK LONDON Eindredactie Clare Lloyd, James Mitchem Project Art Editor Charlotte Bull Tekst Ben Hubbard, Wil Mara, Andrea Mills, Joe Norbury, Becky Walsh, Graeme Williams Vormgeving Hannah Moore, Rhys Thomas, Sadie Thomas Managing Editor Penny Smith Managing Art Editor Mabel Chan Production Editor Dragana Puvavic Production Controller John Casey Vormgeving cover Charlotte Bull Coördinatie cover Issy Walsh Uitgever Sarah Larter DK DELHI Senior Art Editor Nidhi Mehra Assistant Editor Niharika Prabhakar Project Picture Researcher Sakshi Saluja Managing Editor Monica Saigal Managing Art Editor Romi Chakraborty Delhi Team Head Malavika Talukder Oorspronkelijke titel: My Encyclopedia of Very Important Adventures Oorspronkelijke uitgever Dorling Kindersley Limited One Embassy Gardens, 8 Viaduct Gardens, London, SW11 7BW Copyright © 2020 Dorling Kindersley Limited A Penguin Random House Company Copyright © Nederlandse vertaling Uitgeverij Lannoo nv, Tielt, 2021 Vertaling Sander Buesink Boekverzorging Asterisk*, Amsterdam D/2021/45/5 NUR 212, 218 978 94 014 73040 0 www.lannoo.com Registreer u op onze website en we sturen u regelmatig een nieuwsbrief met informatie over nieuwe boeken en met interessante, exclusieve aanbiedingen. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.