Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 1
26/04/2021 21:49
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 2
26/04/2021 21:49
Patrick Cornillie
WK Wielrennen
Het
100 sterke verhalen over de regenboogtrui
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 3
26/04/2021 21:50
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 4
26/04/2021 21:50
5
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 5
26/04/2021 21:50
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 6
26/04/2021 21:50
INHOUD Een magische koers
De dubbel van Jean Aerts
EN HET ANACHRONISME VAN DE LANDENFORMULE
WERELDKAMPIOEN BIJ ZOWEL AMATEURS ALS PROFS
19
Een moeilijke aanloop
Winst voor een Waal
OF HOE HET WK VOOR PROFS ER PAS IN 1927 KOMT
OF DE BIJZONDERE MOTIVATIE VAN ELOI MEULENBERG
21
Hoezo, een regenboog?
Heil Marcel Kint!
DE MOOISTE VAN ALLE WIELERTRUIEN
OF DE LANGST REGERENDE WERELDKAMPIOEN OOIT
23
Eerste WK voor profs, eerste Belg
Het fiasco van Varese
ROBERT PROTIN, COUREUR D’EXCELLENTE CLASSE
OF HET WERELDKAMPIOENSCHAP DAT NOOIT WORDT VERREDEN
24
Une entrée triomphale
Der vergessene Weltmeister
OF DE LOFBETUIGINGEN AAN PIET MOESKOPS
OVER ALBERT RICHTER, SLACHTOFFER VAN HET NAZISME
26
Snelheidsmaniakken
Zürich, een zure appel
OF DE STAYERS LINART EN VANDERSTUYFT
OF HOE DE ENE BELG DE ANDERE DE DUIVEL AANDOET
29
‘Gelieve niet te snel te fietsen’
De eerste Nederlander
OF DE VREEMDE INSTRUCTIES OP HET WK IN APELDOORN
…EN DE TWEEDE PRIMEUR VAN THEO MIDDELKAMP
33
Binda op de Nürburgring
33 truien, 25 winnaars
OF HET ALLEREERSTE WK VOOR PROFS OP DE WEG
DE WERELDKAMPIOENEN OP DE WEG UIT DE LAGE LANDEN
34
Het fenomeen Ronsse
49
51
55
56 7
60
62
64
‘Moeder, hoort ge mij?’
23 JAAR EN AL TWEE KEER WERELDKAMPIOEN 36
OF DE VOLHARDING VAN IJZEREN BRIEK
Zeven regenboogtruien
Le Fou pédalant
POESKE SCHERENS, KONING VAN DE SPRINT
OF HOE GERRIT SCHULTE DE GROTE FAUSTO COPPI VERSLAAT
41
De jongste ooit
Een WK op punten
KAREL KAERS EN HET ZEGELINT MET HAKENKRUIS
EENDAGSWEDSTRIJD VS REGELMATIGHEIDSKLASSEMENT
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 7
46
44
66
70
73
26/04/2021 21:50
Brieks allerschoonste OF HET WERELDKAMPIOENSCHAP IN MOORSLEDE
Rebellie in Ronse 76
Daar is 'Grote Rik' BIJ EEN WIELERGOD PAST MAAR ÉÉN TRUI…
80
84
86
88
OF HOE DE BELGEN ONDER ELKAARS DUIVEN SCHIETEN (BIS)
90
92
94
98
102
104
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 8
126
OF TOM SIMPSON IN REGENBOOGTRUI
129
ÉÉN FAMILIE, TWAALF REGENBOOGTRUIEN
130
EDDY MERCKX, HEERSER IN HEERLEN
133
MAAR KEETIE HAGE WORDT WEL ZES KEER WERELDKAMPIOEN
134
OF HET LIJDENSVERHAAL VAN HARM OTTENBROS
136
Forever young 107
‘Tante’ is wereldkampioen OF MARIE-ROSE GAILLARD, MENTOR VAN PHILIPPE GILBERT
DE EERSTE BELGISCHE WERELDKAMPIOEN ACHTERVOLGING
De uitgespuwde wereldkampioen
De keizer van de wereld OF DE DUBBEL VAN DE EERZUCHTIGE RIK VAN LOOY
125
Haar man is tegen
Een taaie tante OF HET PIONIERSWERK VAN YVONNE REYNDERS
OF HET WK VAN DE GEBRILDE NOOTDORPER JAN JANSSEN
Een vlucht van 257 kilometer
Eindelijk ook voor dames! ELSY JACOBS, DE EERSTE WERELDKAMPIOENE
122
Gösta, Sture, Erik, Tomas
De WK’s in België VAN LUIK TOT LEUVEN
EDDY MERCKX EN DE BELOFTE VAN SALLANCHES
Ne vent van Gent
Boudewijn I feliciteert Rik I HET WERELDKAMPIOENSCHAP VAN 1957 IN WAREGEM
120
Bracke, beresterk
Rik I tegen Rik II 8
LEO PROOST, ROMAIN DE LOOF EN THEO VERSCHUEREN
Le Professeur
Het mirakel van Frascati OF DE TRUKENDOOS VAN STANNEKE OCKERS
116
Ik kom, Willy!’
De foto van Solingen OF HET MYSTERIE MIEL VAN CAUTER
WERELDTITELS VOOR PATRICK SERCU EN ROBERT VANLANCKER
Achter zware motoren
Café Lugano OVER GERMAIN DERYCKE, FAUSTO COPPI EN DE WITTE DAME
110
Snelle mannen
Cracks in het stayeren WERELDKAMIOENEN DOLF VERSCHUEREN EN PAUL DEPAEPE
OF DE MEESTBESPROKEN SPURT UIT DE BELGISCHE WIELERHISTORIEK
JEMPI MONSERÉ, VAN VOLKSJONGEN TOT VOLKSHELD
139
Villa Mendrisio 108
HOEZO, EDDY MERCKX IS NIET MEER IN CONDITIE?
143
26/04/2021 21:50
1988 WK RONSE PARCOURS
9
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 9
26/04/2021 21:50
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 10
26/04/2021 21:50
11
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 11
26/04/2021 21:50
12
Zondag 5 september 1965: Tom Simpson of ‘ne vent van Gent’ wordt wereldkampioen!
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 12
26/04/2021 21:50
Geprepareerde Belgen OF DE DODENPLOEG VAN DE 100 KILOMETER TIJDRIJDEN
Uit de luwte 144
De geklopte en de zondebok OF MERCKX VS. MAERTENS IN MONTJUICH
146
150
152
154
156
159
160
OF HOE MAERTENS HET MEGABOD VAN MOSER AFWIMPELT
162
ZEVEN MIN ZES IS ÉÉN
166
Blije Petra, boze Jan OF HET WK VAN 1979 IN VALKENBURG
168
Kenny wordt geen Greg OF: WAT NA HET WK VOOR JUNIOREN IN BUENOS AIRES?
171
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 13
Meteen twee WK-truien 193
Tchmil versus Museeuw 194
Tegen de klok HET WK VAN JEANNIE, FABIAN EN TONY
197
OF HET RAADSEL MUSEEUW 198
Maillot de la merde? 173
‘Met dank aan Maria’ OVER DE TWEEDE WERELDTITEL VAN FREDDY MAERTENS
13
192
Een verjaardagscadeau
De kers op de taart BERNARD HINAULT IS ECHT DE BESTE VAN DE WERELD
191
De wereld rond
EN DE ONVERWACHTE LANCE GUNDERSON
Knetemann: Weltmeister!
188
Big in Japan
OF HET STERKE DEBUUT VAN EX-SCHAATSSTER INGRID HARINGA
Het WK is niet te koop!
183
De martelaar van Ronse
ÉÉN KAMPIOENSCHAP, TWEEËNTWINTIG LANDEN
‘Een titel voor altijd’ OF HET VERHAAL VAN TINEKE FOPMA OP DE CÔTE D’EVREHAILLES
OVER GREG LEMOND EN TINEKE VAN HEULE
OF DIE ENE GLORIEDAG VAN RUDY DHAENENS
Regenboog én ringen ZOWEL WERELDALS OLYMPISCH KAMPIOEN
DE OUDSTE EN JONGSTE WERELDKAMPIOENEN 182
OF DE BLIJVENDE FRUSTRATIE VAN CLAUDE CRIQUIELION
Les Hollandais à Yvoir OF DE SPORTIEVE WEERWRAAK VAN HENNIE KUIPER
180
De eerste Amerikaan
Merckx in Montreal EN DE TRUC MET DE BIDON
OVER HET ONTSTAAN VAN HET WERKWOORD ‘ZOETEMELKEN’
Over Joop en Kareltje
Vliegende Hollanders OF DE PASSIE VOOR HET STAYEREN
178
Joop, simpelweg Joop
No milk today… OF DE LAATSTE BELGISCHE REGENBOOGTRUI BIJ DE DAMES
OF DE GEDAANTEVERANDERING VAN CLAUDE CRIQUIELION
OF EEN KLEURLOOS JAAR IN REGENBOOGTRUI
200
Jong geleerd… 174
BELOFTEN EN JUNIORES IN VALKENBURG
202
26/04/2021 21:50
Leontien gezien? VAN MOORSEL EN HAAR STRAFFE COMEBACK IN VALKENBURG
Kampioene in Cape Town 203
De WK’s in Nederland VAN APELDOORN TOT VALKENBURG
205
207
208
213
14
214
215
218
220
222
MAKKELIJKE EN MOEILIJKE PARCOURSEN 224
Acht regenboogtruien 226
Kicken op snelheid OF DE WEELDE IN HET NEDERLANDSE BAANWIELRENNEN
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 14
244
248
ELLEN, CHANTAL, ANNA EN ANNEMIEK
250
EERSTE JUNIOR OOIT DIE TWEE WERELDTITELS PAKT
253
OF DE VOORGANGERS VAN REMCO
256
‘Tijdrijders zijn een slag apart’ 258
De meeste medailles OF DE RIJKGEVULDE KAST VAN VALVERDE
260
De boane noar Wulvergem? 228
‘Zijn gat is te dik!’ EN HET FIJNE ANTWOORD VAN TOM BOONEN
OF HET SUCCESVERHAAL VAN EEN FLANDRIEN UIT SLOWAKIJE
OF DE DUBBEL VOOR TOM DUMOULIN
Tot op de finish
OF DE BIJZONDERE COLLECTIE-WIGGINS
OF DE VOLLE KLEERKAST VAN MARIANNE VOS
Jong geleerd…
Het snelste, het traagste HET WK EN DE GEMIDDELDE SNELHEID
242
Remco, een fenomeen
Zolderdebolder KRONIEK VAN EEN AANGEKONDIGDE ZEGE
VAN VIER NAAR ZES NAAR TWEE KEER DRIE
Dames van Oranje
Jurgen, Igor, Remco OVER HET WK TIJDRIJDEN BIJ DE JUNIORES
240
Drie keer op rij
De Ottenbrossen OF EEN TE GROTE TRUI VOOR EEN TE KLEINE COUREUR
WERELDKAMPIOENSCHAP OP DE WEG
Twaalf regenboogtruien
Een Let uit Ertvelde EN DE BELG ANDREI TCHMIL DIE NIPT HET WK VERLIEST
236
En nu de Mixed Relay!
Who the f*** is die Freire? OF DE PLOTSE ONTBOLSTERING VAN EEN SPAANSE KLASBAK
DE BESTE BELG VAN BEGIN 21STE EEUW
Medailles per land
Met welke zonnebril? OF HET WK DAT VDB NIET KON VERLIEZEN
234
Daar gaat Phil!
Kopenhagen en Valkenburg OF HOE HET WK GRAAG ERGENS TERUGKEERT
OF EEN SUCCESRIJKE START VOOR JOLIEN D’HOORE
OF HET STUKJE WEST-VLAMING IN JULIAN ALAPHILIPPE
262
Where champions are born 230
VLAANDEREN VERWELKOMT 2021 UCI ROAD WORLD CHAMPIONSHIP
266
26/04/2021 21:50
De erelijsten WERELDKAMPIOENEN WEGRIT ELITE MANNEN ELITE VROUWEN
268 270
WERELDKAMPIOENEN TIJDRIT ELITE MANNEN ELITE VROUWEN
271 271
WERELDKAMPIOENEN BAAN • INDIVIDUELE ACHTERVOLGING MANNEN VROUWEN
272 273
• SPRINT MANNEN • STAYEREN MANNEN • KEIRIN MANNEN VROUWEN • PUNTENKOERS MANNEN VROUWEN • PLOEGKOERS MANNEN VROUWEN
Bronnen
274 275 276 276 277 277 278 278 282
Het WK van 1980 in Sallanches. Gianbattista Baronchelli en Jorgen Marcussen in het spoor van een ontketende Bernard Hinault. Maar voor hoelang nog...
15
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 15
26/04/2021 21:50
22 augustus 1948: Alberic Schotte behaalt in Valkenburg zijn eerste wereldtitel.
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 16
26/04/2021 21:50
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 17
26/04/2021 21:50
18
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 18
26/04/2021 21:50
Een magische koers EN HET ANACHRONISME VAN DE LANDENFORMULE
E
Het is een anachronisme, het is vragen om problemen, die lk jaar weer is het wereldkampioenschap wielrennen antieke landenformule, maar misschien is dat net de charme iets om naar uit te kijken, een epos vol begeestering, van het wereldkampioenschap. Precies omdat tijdens die ene een dag van verwikkelingen en suspense. Het is een wedstrijd alles anders is dan in alle overige. Het spanningskoers als geen ander, zeg maar, en dat kun je zowel letterlijk veld tussen landenteams en sponsorbelangen veroorzaakt de als figuurlijk interpreteren. Want in tegenstelling tot klassievreemdste konkelarij. En ja, er is nog méér gezeur rond de kers en alle eendagswedstrijden, waar ieder jaar min of meer strijd om de regenboogtrui. Bijvoorbeeld dat het onlogisch is dezelfde versie van komt, is dat bij een WK niet het geval. om een wereldkampioen te kronen voor een heel seizoen na Er is wel een volgende editie, maar telkens op een totaal een koers van één dag, dat sommiander parcours, de ene keer vlak, ge WK-omlopen veel te gemakkeeen andere keer zeer bergachtig. Het is vreemd uiteraard: lijk zijn, andere te moeilijk, dat de Je moet bovendien geselecteerd titelstrijd soms plaatsvindt in een worden voor de regenboograce en zij die al een jaar of langer land zonder enige wielertraditie. dat hangt dan weer af van wat je ploegmaats zijn, worden die dag eerder dat jaar hebt gepresteerd. opeens rivalen, omdat ze in een En toch. Hoe hard ook de kritiek Ook het tijdstip waarop het WK op de wereldkampioenschappen wordt verreden, speelt mee: aan andere landentrui rijden. luidt, het is en blijft een magische het eind van een lang seizoen, wat En omgekeerd: zij die een heel koers. Het is alles wat het wielhet moeilijk maakt om ernaar te rennen zo mooi maakt. Dat komt pieken. Kortom, er is geen koers seizoen tegenstander waren, zijn door het belang van zo’n titel, met zoveel onzekere factoren als die ene keer bondgenoot. natuurlijk. Wie wint kan een smak een wereldkampioenschap. geld verdienen, is in één keer ‘binnen’. En er is ook die trui, die al even magische regenboogKomt daarbij nog de formule van zo’n titelstrijd, die met artrui, de enige die de moeite waard is en je het hele daartificiële nationale ploegen in plaats van met merkenploegen opvolgende seizoen kunt dragen. Supporters herkennen je wordt betwist. De landentruien geven de koers een bijzonder direct, sponsors en organisatoren halen extra geld boven, je coloriet, maar wekken tegelijk ook wrevel op. ‘Een verouderbent overal de nummer 1. Wereldkampioen worden is een de formule die haaks op de commerciële structuur van de feest, voor zowel palmares als portemonnee. Voor vorst en moderne, professionele wielersport staat’, vinden criticasters. vaderland zelfs, hoe archaïsch dat voor sommigen ook moge Het is vreemd uiteraard: zij die al een jaar of langer ploegklinken. Het volkslied en de winnaar die op het podium, in maats zijn, worden die dag opeens rivalen, omdat ze in een zijn regenboogtrui, uit een soort van zich-geen-houdingandere landentrui rijden. En omgekeerd: zij die een heel seiweten-te-geven doet alsof hij meezingt, het zorgt elke keer zoen tegenstander waren, zijn die ene keer bondgenoot. Of weer voor een rollercoaster van emoties. worden verondersteld het te zijn, want schone schijn en allerlei complottheorieën zijn nooit ver weg.
19
t Het WK van 1996 in Lugano: Johan Museeuw klopt Mauro Gianetti, en dat op een parcours dat helemaal het zijne niet is...
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 19
26/04/2021 21:50
20
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 20
26/04/2021 21:50
Een moeilijke aanloop OF HOE HET WK VOOR PROFS ER PAS IN 1927 KOMT
P
as in 1927 komt de Union Cycliste International (UCI), de Internationale Wielerunie, op de proppen met een wereldkampioenschap op de weg voor beroepsrenners. Dat is rijkelijk laat, als je weet dat wedstrijden als Parijs-Roubaix en Parijs-Tours in 1896, Luik-Bastenaken-Luik in 1892 en Bordeaux-Parijs zelfs al in 1891 voor het eerst worden verreden. Nog voor een internationale structuur op poten staat, zijn er weliswaar al enkele officieuze WK’s, maar verder dan een Frans-Engels (commercieel) duel gaat het zelden. De hoge bi maakt plaats voor de veilige lage fiets; de nieuwe uitvinding leidt tot een strijd voor het beste product en de beste renner. Zowel op de wielerbanen als op de weg krijgen wedstrijden het etiket ‘(wereld)kampioenschap’ opgeplakt. Maar er wordt misbruik van gemaakt, want de naam ‘wereldkampioen’ is er een soort uithangbord voor fabrikanten en nationale belangen. Overigens wil het opstarten van zo’n internationaal overkoepelend orgaan maar moeilijk lukken. Tussen de nationale wielerbonden heerst onderlinge rivaliteit. Niet zelden gaat het om een weerspiegeling van de diplomatieke en politieke relaties. Vanaf 1892 komt er uiteindelijk toch een International Cyclists Association (ICA), gedomineerd door de Angelsaksische landen. Die besluit meteen enkele wereldkampioenschappen te organiseren: snelheid (over 1 mijl), de 10 mijl en de fond (100 kilometer, met gangmaking). Drie disciplines die op de piste worden verreden en qua organisatie dus weinig inspanning vergen. Maar de Engelsen maken van het opkomende professionalisme een probleem. Bij hen geldt nu eenmaal de onwrikbare gedachte dat sport ontstaan is als ontspanning, als het fundamenteel tegenovergestelde van arbeid. Geld aannemen voor een sportprestatie is not done; ook het wielrennen moet een zaak van amateurs blijven. In een Parijs’ hotel wordt op 14 april 1900 de Union Cycliste International boven de spreekwoordelijke doopvont gehouden. Ze is vandaag nog altijd het overkoepelende orgaan van het profpeloton, wereldwijd.
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 21
De wielersport kent in de genoemde drie landen een enorme opgang, onder andere met de komst van de Tour de France (vanaf 1903), de Ronde van België (1908), de Giro d’Italia (1909) en belangrijke eendagswedstrijden als de Ronde van Lombardije (1905), Milaan-Sanremo (1907) en Parijs-Brussel (herneming vanaf 1906). Wereldkampioenschappen zijn er wel op de piste, maar het blijft wachten op een WK op de weg. Blijkbaar is elke wielerbond enkel begaan met zijn (vele nieuwe) wegwedstrijden in eigen land, opgestart en gefinancierd door rijke ondernemers – vooral krantenuitgevers. Eigen markt eerst, zo luidt het devies. Daarna komt de Eerste Wereldoorlog en krijgt het wielrennen het moeilijk, zeker internationaal.
21
In 1920 wordt de draad opnieuw opgenomen. De UCI haalt zijn inspiratie bij de Olympische Spelen in Antwerpen en wil een wereldkampioenschap op de weg organiseren in de vorm van een tijdrit. Bovendien is de titelstrijd enkel bestemd voor amateurs (de huidige beloften). Zo’n individuele wedstrijd sluit combines uit en belet dat fietsconstructeurs zich gaan mengen in het eventuele ploegenspel – het olympische ideaal van puurheid primeert. Maar het spektakel ontbreekt. De eerste edities in Kopenhagen (1921) en Liverpool (1922) lijden aan desinteresse, zowel bij de toeschouwers als de renners zelf. Het publiek is intussen gewend geraakt aan de wisselende spanning van een gewone koers in lijn. De Italianen willen de formule gewijzigd zien, een tijdrit is niet boeiend genoeg. Ze halen hun slag thuis: het wereldkampioenschap zal niet langer tegen het uurwerk worden verreden, maar als een gewone wegwedstrijd, al blijft die wel nog altijd beperkt tot de categorie van de amateurs. Het is trouwens een Italiaan die dat WK van 1923 in Zürich wint: Liberio Ferrario. De daaropvolgende jaren worden de Fransman André Leducq (Parijs, 1924), de Belg Rik Hoevenaers (Apeldoorn, 1925) en weer een Fransman, Octave Dayen (Milaan, 1926), wereldkampioen.
26/04/2021 21:50
Intussen zien de beroepsrenners toe hoe hun wereldkampioenschap op de lange baan wordt geschoven. Als alternatief lanceert de Franse bandenproducent Wolber vanaf 1922 zijn eigen Grand Prix. De wedstrijd sluit het seizoen af en enkel coureurs die eerste, tweede of derde werden in een klassieker, een grote ronde of het nationaal kampioenschap krijgen een uitnodiging in de bus. Mede daardoor geldt de GP Wolber als een officieus wereldkampioenschap. Winnaars worden de Zwitser Heiri Suter (1922, 1925), de Belg Émile Masson (1923), de Italiaan Costante Girardengo
(1924) en de Fransman Francis Pélissier (1926). Pas in 1927 zorgt de UCI ervoor dat naast de amateurs ook de beroepsrenners voor de zogeheten regenboogtrui kunnen strijden. Eindelijk! Door de komst van dat eerste officiële wereldkampioenschap voor profs verliest de GP Wolber dan weer sterk aan belang. De wedstrijd wordt voor het laatst in de originele formule gehouden in 1931. Het wereldkampioenschap heeft dan al zijn magische aura dat het vandaag nog altijd heeft….
22
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 22
26/04/2021 21:51
Hoezo, een regenboog? DE MOOISTE VAN ALLE WIELERTRUIEN
S
De trui baart opzien, letterlijk en figuurlijk. Wie een mooie trijden om de regenboogtrui. En zeggen dat er niet klassieker of een grote ronde wint, staat uitgebreid in de krant, eens een regenboog op staat, op die trui. Wel de haalt het scherm, maar toch. Na een paar weken vervaagt de kleuren van de vijf continenten, de kleuren van de herinnering. Terwijl je met de trui van wereldkampioen elke olympische ringen ook, maar door die horizontale band koersdag in het zonnetje staat. Het is met vijf strepen veel sterker in beeld zoals tweevoudig wereldkampioen Briek gebracht. Juiste benaming of niet, het Juiste benaming of niet, Schotte het ooit zei: ‘Als wereldkampioen blijft natuurlijk wel een bijzonder mooie het blijft natuurlijk wel een rijd je een heel jaar met je overwinning trui. Nog mooier dan le maillot jaune of la maglia rosa. bijzonder mooie trui. Nog om je lenden. Je bent een symbool.’ Rik mooier dan le maillot jaune Van Steenbergen, de wereldkampioen van 1949, 1956 en 1957 en nooit vies van Opmerkelijk is wel dat de wereldkamof la maglia rosa. een extra cent, zag het nog anders: ‘Een pioen – in de sprint, het stayeren of kampioenentrui is een levensverzekering, (de tijdrit) op de weg – tot in 1921 een visitekaartje en een stevige cheque waarmee je overal geen speciale trui om de schouders krijgt, maar gewoon een en op elke koers kunt aanschuiven aan de kassa.’ Bovendien lint. Eerst een blauw, later een paars, met goud omzoomd. mogen gewezen wereldkampioenen de rest van hun carrièDaarmee kan hij natuurlijk geen jaar lang uitpakken, hoewel re shirts met blauw-rood-zwart-geel-groene bandjes onderde titel net wél een volledig seizoen geldig is. Het zijn de aan hun mouwen en aan de kraag dragen. Kortom, wereldBelgen die binnen de Internationale Wielerunie aandringen kampioen ben je voor het leven. op een speciale trui: het liefst een witte, met een horizontale band, in de kleuren van de UCI.
23
Jane en Joanne Simpson koesteren de shirts van wijlen hun vader.
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 23
26/04/2021 21:51
Une entrée triomphale OF DE LOFBETUIGINGEN AAN PIET MOESKOPS
P
iet Moeskops (Loosduinen (NED), 13.11.1893-Den Haag (NED), 16.11.1964) is de allereerste sprinter die, in 1922 in Parijs, een regenboogtrui om de schouders krijgt. Tot dan moeten wereldkampioenen het stellen met een zegelint. Het is voor de Nederlander al zijn tweede wereldtitel. Er zullen er nog drie volgen. En dat in een tijd dat er, met de Australiër Robert Spears, de Zwitser Ernst Kauffmann, de Belg Aloïs De Graeve en de Fransen Gabriel Poulain en Lucien Michard, best wel veel gerenommeerde sprinters de velodrooms bevolken.
26
Moeskops zijn eerste wereldtitel door in Kopenhagen regerend wereldkampioen Robert Spears te verslaan. In datzelfde jaar, 1921, steekt hij de grote plas over, voor een tournee langs de Amerikaanse wielerbanen. ‘Big Pete’ neemt er ook deel aan enkele zesdaagsen en zal er nog terugkeren, meestal voor enkele maanden.
Piet Moeskops wordt vier jaar op rij wereldkampioen snelheid. In 1925 stopt zijn zegereeks. Uitgerekend in Amsterdam, en dus voor eigen publiek, wordt hij in de halve finale uitgeschakeld. Het daaropvolgende jaar pakt hij in Milaan alsnog een vijfde titel. In 1929 en 1930 haalt hij wel nog de finale, maar Het verhaal van de renner Piet – officieel Peter – Moeskops telkens wordt hij door de Fransman Michard verslagen. begint op een Belgische wielerbaan. Gelegen in het Hoe dan ook, vijf keer wereldkampioen, dat is best fenoNederlandse Harderwijk, nog wel. Dat heeft alles te maken menaal. De successen van Moeskops zorgen ervoor dat het met de Eerste Wereldoorlog en de Belgische militairen die, baanrennen in Nederland bijzonder populair wordt. En onna de Duitse inval in Antwerpen, in het neutrale Nederland getwijfeld inspireren ze een volzijn verzeild, waar ze volgens het gende generatie sprinters, met oorlogsrecht worden ondergeDe successen van Moeskops zorgen onder anderen Jan Derksen en bracht in interneringskampen. Arie van Vliet. Na elke titel wordt De Belgen behouden er hun ervoor dat het baanrennen in de pistier ook telkens uitbundig gewoontes en liefhebberijen en Nederland bijzonder populair wordt. gehuldigd. ‘Er werd een stoet bouwen in Harderwijk zelfs eivan auto’s geformeerd en voorgenhandig een wielerbaan van afgegaan door een muziekkorps en omringd door bereden 400 meter lang – op dat moment de grootste van Europa. politie, werd hij door Den Haag gereden, une entrée triomHet geeft het Nederlandse wielrennen, tot dan nog niet zo phale’, schrijft Joris van den Bergh, pionier van de Nederlandse ontwikkeld, een enorme boost. Want ook plaatselijke, ontluisportjournalistiek. kende talenten komen op de ‘Belgenbaan’ hun kans wagen. Ze ontmoeten er Belgische soldaten die tot augustus 1914 Diezelfde Van den Bergh publiceert over Piet Moeskops ook hebben geleefd als echte profwielrenners, leren zo het vak en een uitgebreide biografie, Te midden der Kampioenen, die in worden volwaardig pistier. Een van hen is de jonge Moeskops. 1929 verschijnt en een boek met eeuwigheidswaarde wordt. Van den Bergh is de eerste die schrijft over het belang van Met zijn 1,87 meter steekt Piet Moeskops – zeker in die tijd – de mentale voorbereiding op sportprestaties en legt in de flink boven de gemiddelde medemens uit. Al vlug krijgt hij persoon van Moeskops de psyche van een kampioen bloot. de bijnaam ‘De Nederlandsche Reus’. Hij is niet alleen een ‘Je kunt je spieren ook versterken door middel van je gedachsterke atleet, maar ook een slimme tacticus, als het ware ten, door met je hersens bij die spieren te zijn.’ De vijfvoudige gemáákt voor de pure snelheid. Meteen na de oorlog wordt wereldkampioen overlijdt op 16 november 1964, hij wordt hij profrenner en kan hij eindelijk naar het buitenland. In 71 jaar. In enkele Nederlandse steden is een straat naar hem Nederland heeft hij amper nog tegenstand; hij zal liefst negen vernoemd. keer nationaal kampioen worden. Op zijn 27ste behaalt Piet
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 26
26/04/2021 21:51
27
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 27
26/04/2021 21:51
28
Wereldkampioen Léon Vanderstuyft, met (rechts) zijn gangmaker Jan Olieslagers - zelf ooit een verdienstelijk renner, later ook luchtvaartpionier.
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 28
26/04/2021 21:51
www.lannoo.com Registreer u op onze website en we sturen u regelmatig een nieuwsbrief met informatie over nieuwe boeken en met interessante, exclusieve aanbiedingen. Tekst: Patrick Cornillie Fotografie frontcover: BELGA Fotografie backcover: BELGA, Ronny Neirinck, KOERS. Museum van de Wielersport (Collecties Wim Van Eyle, André Vervaecke) Illustraties binnenwerk: BELGA - p. 2, 4, 15, 18, 63, 87 (onder, Ullsteinbild), 105 (boven), 124, 142, 147, 149, 151, 158, 162, 164, 172, 189, 196, 199, 203, 206, 209, 210, 212, 215, 217, 219, 221, 223, 226, 227, 229, 231, 237, 238, 241, 243, 246, 251, 252, 253, 254, 259, 260, 263, 264, 267, 271, 273, 276, 278, 280, 283 (Presse Sports) Collectie Patrick Cornillie - p. 257 (links), 277 Familie-archief Jean-Pierre Monseré - p. 141 Ronny Neirinck - p. 175, 176, 177, 181, 183, 184 (boven), 185 PhotoNews - p. 201, 234
288
KOERS, Museum van de Wielersport (Roeselare) Eigen collectie - p. 9, 22, 45, 54, 62, 96, 98, 99, 108 (boven), 151, 156, 157 (onder), 200, 211, 225, 269, 279 Archief fotograaf Marcel Anckaert - p. 78, 119, 184 (onder), 272 Collectie Charles Aerts - p. 40, 71, 85, 86, 87 (boven), 113, 116, 117 Collectie Noël Grégoire - p. 47, 48 Archief fotograaf Maurice Terryn - p. 155 Collectie Wim Van Eyle - p. 27, 28, 30, 32, 37, 42, 43, 61, 89, 102, 103, 104, 105 (onder), 120, 121, 123, 128, 130, 135, 140, 150, 152, 153, 157 (boven), 161, 169, 178, 179, 190, 191, 193, 195, 198, 204, 214, 216, 232, 245, 247, 284 Collectie Fred Vannieuwenhuyse - p. 6, 25, 50, 84, 109, 127, 145, 171, 182, 228, 256, 257 (rechts) Collectie André Vervaecke - p. 10, 12, 17, 35, 44, 65, 66, 67, 68, 77, 77, 79, 81, 81, 82, 90, 91, 93, 95, 97, 100, 106, 111, 114, 170, 186, 286 Jeroen Hanselaer - p. 108 (onder) Objectfotografie Jelle Vermeersch - p. 20, 22, 270 Grafische vormgeving: C-Design
We hebben ons uiterste best gedaan om alle copyrighthouders te traceren. Indien we daar toch niet helemaal in geslaagd zouden zijn, kunt u contact opnemen met onze uitgeverij. Als u opmerkingen of vragen heeft, dan kunt u contact opnemen met onze redactie: redactielifestyle@lannoo.com
© Patrick Cornillie & Uitgeverij Lannoo nv, Tielt, 2021 D/2021/45/399 – NUR 480, 489 ISBN: 9789401472289 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
Wereldkampioenen-BW-CDS-def.indd 288
30/04/2021 14:07