HERMAN BOEL
365
feiten waar je helemaal niets aan hebt 2021 Einstein is op pi-dag geboren Jingle Bells is eigenlijk geen kerstliedje Op 16 september zijn het meeste mensen jarig
www.lannoo.com Registreer u op onze website en we sturen u regelmatig een nieuwsbrief met informatie over nieuwe boeken en met interessante, exclusieve aanbiedingen. Auteur: Herman Boel Illustraties: iStock met uitzondering van: pixabay.com: 12 maart, 30 juni, 8 sep., 29 okt. flaticon.com: 18 maart, 19 juni Rijksmuseum Amsterdam: 25 feb. Wikipedia: 10 maart, 8 april, 24 april, 22 aug., 25 aug., 26 aug., 7 dec., 16 dec., 20 dec., 30 dec. vecteezy.com: 29 april, 25 juni, 27 juni freepik.com: 17 april, 28 april Omslagontwerp: Studio Lannoo Vormgeving: Studio Lannoo ©Uitgeverij Lannoo nv, Tielt, 2020 en Herman Boel D/2020/45/487 – ISBN 978 94 014 6666 0 – NUR 014 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
Wist je dat‌ Wie dit zinsdeel uitspreekt, kan meestal meteen rekenen op een aandachtige toehoorder. Want wie houdt niet van weetjes en verrassende feiten? Alleen: je hoort vaak dezelfde verhalen, of weetjes die helemaal niet juist zijn. De 365 weetjes in dit boek zijn gecheckt en gedubbelcheckt. Met weetjes over warme baden, de Katharen, Russische baarden, tijdreizigers, planeten, katten, bevers en Scotland Yard‌ Ze zijn misschien niet allemaal even nuttig, maar ze zullen je zeker verbaasd laten stilstaan bij de wondere wereld om ons heen.
Nieuwjaar
VRIJDAG
1
JANUARI
Wist je dat… het vandaag niet overal 2021 is?
W
e starten vandaag het 2021ste jaar van onze tijdrekening, maar dat is niet overal zo. De Joden zijn bezig aan het 5781ste jaar, in de vrijmetselarij zitten ze zelfs al in het jaar 6021. De Chinezen zijn het onderling niet helemaal eens: zij zitten in het jaar 4657, 4718 of 4719, afhankelijk van welke versie van de Chinese kalender ze gebruiken. In Thailand zitten ze intussen in het boeddhistische jaar 2564, in Sri Lanka tellen ze er al een jaartje bij tot aan 2565. De islamieten zitten dan weer in het jaar 1441, maar hun jaar telt minder dagen. Tegen het jaar 20.870 hebben ze hetzelfde jaartal als wij.
ZATERDAG
2
JANUARI
Wist je dat… je van een warm bad slanker wordt?
J
anuari is de maand van de goede voornemens. Misschien heb ook jij je voorgenomen om wat af te slanken, maar zie je het niet onmiddellijk zitten om meer te bewegen of om je voedingspatroon aan te passen. Voor jou deze tip: als je een uur lang in een warm bad zit, dan heb je evenveel calorieën verbrand als na een halfuur wandelen. Dat komt omdat je lichaam harder moet werken (en dus calorieën verbrandt) om de warmtebalans van je lichaam op peil te houden. Dus hoe warmer het water, hoe meer calorieën je verbrandt. Maar dan moet je natuurlijk niet toegeven aan de honger die je na het bad ongetwijfeld voelt…
ZONDAG
3
JANUARI
Wist je dat… een kosmisch jaar ongeveer 250 miljoen jaar duurt?
H
et is de derde dag van het jaar. We hebben dus nog 362 dagen te gaan. Maar dat is niets in vergelijking met een kosmisch jaar. Dat is de tijd die ons zonnestelsel nodig heeft om een rondje te maken rondom het centrum van de Melkweg en dat duurt ongeveer 225 tot 250 miljoen van onze jaren. Het kosmische jaar heeft vooral praktisch nut voor het eenvoudig indelen van de geschiedenis. Zo komt het jaar 0 overeen met de geboorte van de zon, voorafgegaan door het jaar -60, het ontstaan van de Melkweg. In het jaar 5 ontstond het leven op aarde en in het jaar 10 vervormden de continenten zich. In het jaar 19,999 kwam de mens en we zitten nu aan het begin van het jaar 20.
MAANDAG
4
JANUARI
Wist je dat… de Elfstedentocht het een keer tot in Engeland schopte?
D
e tot dusver laatste Elfstedentocht vond plaats op 4 januari 1997. Het was de vijftiende editie sinds de start in 1909. Of er ooit nog een Elfstedentocht zal plaatsvinden, is door de verstoring van het klimaat behoorlijk onzeker. De 200 kilometer lange tocht ontstond als manier om in de wintertijd van stad tot stad te komen, omdat het voor een paard en kar te glad was. Om de tocht te mogen laten plaatsvinden, moet het ijs overal 15 centimeter dik zijn. De zwaarste tocht vond in 1963 plaats. Het vroor toen maar liefst 18 graden en van de 9294 starters finishten er slechts 69. In 1683 vroor het behoorlijk hard en besloten een groep schaatsers een tochtje te maken. Onderweg brak het ijs af en moesten ze hun tocht staken. Ze konden echter niet weg vanop het ijs en de klomp waarop ze zich bevonden dreef helemaal tot in het Engelse Essex.
DINSDAG
5
JANUARI
Wist je dat… in Japan de treinen soms te stipt rijden?
’s
Winters rijden de treinen doorgaans nog minder stipt dan op andere momenten van het jaar. Zo kunnen wissels vast komen te zitten door sneeuw. En als er ijs op terechtkomt, kunnen ze worden beschadigd. Ook de treinen zelf ontsnappen niet aan de weersomstandigheden. Zo kan stuifsneeuw kortsluiting veroorzaken doordat ze via de ventilatie in de behuizing van de elektrische installaties komt. Hoe anders gaat het in Japan dan wel niet! In 2017 bood de directie van een Japanse treinmaatschappij openbaar haar verontschuldigingen aan omdat een van haar treinen 20 seconden te vroeg een station had verlaten. Het ergste moest nog komen: een jaar later vertrok een andere trein maar liefst 25 seconden te vroeg. De maatschappij noemde de fout ‘onvergeeflijk’.
WOENSDAG
6
JANUARI
Wist je dat… ze in Italië vandaag La Befana vieren?
T
erwijl wij vandaag Driekoningen vieren, vieren ze in ItaliĂŤ La Befana. Dat is een kerstheks of goede fee die je kunt vergelijken met onze Sinterklaas en Kerstman, maar ook met Vrouw Holle. Lieve kinderen krijgen snoep en stoute kinderen krijgen een stuk steenkool of donker snoep. En voor de ouders veegt ze meteen ook nog eens de vloer. De kinderen stoppen geen wortel in een schoen voor haar, maar zetten wel een glas wijn en een schaal met voedsel klaar. Het is niet de bedoeling dat je La Befana ziet. Als je haar toch zou opmerken, krijg je meteen een klap van haar bezemsteel.