9789401466295 by Uitgeverij Lannoo

van reizigers voor reizigers

TTER

NOORWEGEN

4 De wereld houdt niet op met draaien. Een wereldreiziger is de eerste om dat te beamen. Hoewel men geen inspanningen gespaard heeft om al de gegevens in deze gids uitgebreid te testen en te actualiseren, is het niet uitgesloten dat je ter plaatse vaststelt dat bepaalde gegevens in deze gids toch al opnieuw gewijzigd zijn. Veel adressen en suggesties in de Trotters zijn bovendien wat ‘fragiel’, juist omdat ze zo sympathiek en verrassend zijn. We zouden het daarom bijzonder op prijs stellen als je ons op de hoogte brengt van eventuele wijzigingen, zodat we de eerstvolgende herdruk op een correcte manier kunnen aanpassen. Dank bij voorbaat. Ons adres:

trotter Uitgeverij Lannoo Kasteelstraat 97 B-8700 Tielt

Uitgeverij Terra Lannoo Postbus 97 NL-3990 DB Houten

e - mail: trotter @ lannoo.be www.trotterclub.com

De prijscategorieën die in de Trottergidsen worden gebruikt, zijn steeds afgestemd op het land. Als je in een goedkoop hotelletje ongeveer € 25 betaalt, behoort een hotel waar je € 75 neertelt uiteraard tot de dure prijsklasse. De uitgever kan niet aansprakelijk worden gesteld voor eventuele fouten of de gevolgen ervan. vertaling Liesbet Coppens; 2020 Imago Mediabuilders reisinformatie vlaanderen en nederland Wegwijzer, Brugge omslagontwerp Studio Jan de Boer / Helga Bontinck ontwerp binnenwerk Imago Mediabuilders omslagfoto Tatiana Popova / Shutterstock oorspronkelijke titel Le Routard – Norvège oorspronkelijke uitgever Hachette, Paris directeur van de reeks en auteur Philippe Gloaguen stichters Philippe Gloaguen en Michel Duval adjunct- redacteuren Benoît Lucchini en Amanda Keravel redacteuren Olivier Page, Véronique de Chardon, Isabelle Al Subaihi, Anne-Caroline Dumas, André Poncelet, Marie Burin des Roziers, Thierry Brouard, Géraldine Lemauf-Beauvois, Anne Poinsot, Mathilde de Boisgrollier, Alain Pallier en Fiona Debrabander

D/2020/45/540 - ISBN 978 94 014 6629 5 - NUR 512 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

HOE GEBRUIK JE DEZE GIDS? Op deze pagina’s zetten we de toeristische highlights voor je op een rijtje – stuk voor stuk zijn het met recht topervaringen die je niet mag missen!

20 TOPERVARINGEN 18

BEZOEK ZEKER HET 1 NATIONAAL MUSEUM EN HET MUNCHMUSEUM IN OSLO

LAAT DE MODERNE 2 STAD ACHTER JE EN GENIET VAN DE SCHOONHEID VAN DE FJORD VAN OSLO

Edvard Munch, die mag je toch echt niet missen. Ga zijn werk bekijken in deze beide musea, die samen het rijke oeuvre van de beroemdste van alle Noorse schilders beheren. Dan ontdek je meteen ook hoe belangrijk de bijdrage van Munch was aan de moderne schilderkunst in Europa. Omdat het onmogelijk is om al zijn werken op te hangen, worden ze volgens een wisselschema getoond, tijdens tijdelijke tentoonstellingen waarin het oeuvre van Munch vaak wordt vergeleken met dat van andere kunstenaars. Blz. 143, 148 Goed om te weten: o nasjonalmuseet.no, munchmuseum.no.

Scheep in voor een cruise van 2 uur vanaf de Rådhusbrygge, tegenover het stadhuis. Een aangename manier om de stad in zijn volle glorie vanaf een afstand te bekijken en om de grootsheid van de omgeving te waarderen. Blz. 157 Goed om te weten: in de zomer 6 cruises per dag, minder in het tussenseizoen en okt.maart alleen in het weekend.

om hier rond te wandelen. Diverse belangrijke musea hebben zich hier gevestigd, zoals het Fram en het Kon Tiki, het Marinemuseum, het museum van de Vikingschepen en het Folkloremuseum. Helemaal in het zuiden ligt ook strandje, ideaal voor een

zwempartij na je museumbezoek. En dat doe je hier in adamskostuum, zoals iedereen! Blz. 151 Goed om te weten: ongeveer 3 km ten westen van het centrum van Oslo. Bereikbaar met de bus of per boot vanuit de haven.

BRENG EEN DAG DOOR 3 OP HET SCHIEREILAND BYGDØY EN BEZOEK EEN OF MEER BOEIENDE MUSEA Bygdøy is een groen schiereiland ten westen van het centrum van Oslo. Het is een plezier

In het hoofdstuk ‘Mens, maatschappij, natuur en cultuur’ gaan we dieper in op onder andere de geschiedenis, het cultureel erfgoed en de geografie van het land of gebied dat je bezoekt. Een ideale selectie om alvast thuis of tijdens de heenreis door te nemen.

MENS, MAATSCHAPPIJ, NATUUR EN CULTUUR Beroemde Noren Bevolking Cultureel erfgoed Drank Economie en maatschappij Fauna Geografie Geschiedenis Keuken Media Milieu Noorderlicht Vreemd, of niet? Werelderfgoed van Unesco Zeden en gewoonten

34 36 38 39 40 43 44 45 50 54 55 56 57 58 58

de samen wonen in het noorden van noorwegen .

In het hoofdstuk ‘Praktisch’ vind je alle nuttige informatie over de bestemming. Lees er alles wat je moet weten over bijvoorbeeld verkeer en vervoer, geldzaken, taal en gebruiken.

NOORWEGEN PRAKTISCH

ABC VAN NOORWEGEN

In Nederland

- 323.880 km² (385.199 km² met de Svalbardarchipel erbij). - 1752 km. - van 6 tot 430 km. - 5.328.000 inwoners (waarvan 82% in de steden). - Oslo (650.000 inwoners). - 13,8 inwoners per km². levensverwachting - 81 jaar voor mannen, 84 jaar voor vrouwen. munteenheid - Noorse kroon (NOK). talen - twee officiële geschreven talen, het Bokmål en het Nynorsk. In Finnmark wordt oppervlakte lengte

breedte

bevolking

hoofdstad

bevolkingsdichtheid

regeringsleider

werkloosheidscijfer bnp

ALVORENS TE VERTREKKEN Nuttige adressen In België - Archimedesstraat 17, 1000 Brussel T (02) 238 73 00. Fax (02) 238 73 90 : emb.brussels@ mfa.no o norway.no/nl/belgie. reisinfo - Beenhouwersstraat 9, 8000 Brugge T (050) 33 75 88 : info@wegwijzer.be o wegwijzer.be. On afhankelijk reisinformatiecentrum met lees zaal (reisgidsen, tijdschriften, kaarten, reisver slagen). Uitgever van het magazine Reiskrant. Organisator van Reismarkt (reizigers infor meren reizigers), workshops en andere acti viteiten. Leden en jongerenorganisatie. ambassade van noorwegen

wegwijzer

In Nederland - o visitnorway.nl. - Eisenhowerlaan 77J, 2517 KK Den Haag T (070) 311 76 11 : emb.hague@mfa.no o norway.no/en/netherlands.

innovation norway benelux

ambassade van noorwegen

In Noorwegen ambassade van belgië

- Munkedams-

veien 53B, 0250 Oslo T 23 23 92 20. Fax: 23 23 92 32 : oslo@diplobel.fed.be o norway.diplomatie.belgium.be/nl.

Ben je onder de 18 jaar en reis je alleen of met een persoon die niet een van de ou ders is, dan is de schriftelijke toestemming van beide ouders vereist (in het Engels). Het bewijs moet worden gelegaliseerd. Heb je niet de Belgische of Nederlandse nationaliteit, neem dan contact op met de ambassade van Noorwegen in België of Nederland. VOOR DE ZEKERHEID … Het is een goed idee om van al je belangrijke documenten (identiteitskaart, rijbewijs, verzekeringspolis, e.a.) een fotokopie mee te nemen op reis. Bewaar de fotokopies niet op dezelfde plaats als de originele documenten.

Een Europees paspoort kan - Oscarspreikestolen torent handig 604 mzijn! uit gate 29, 0352 Oslo T 23 33de 36 00 : osl@ minbuza.nl o nederlandwereldwijd.nl/ De Europese .Unie heeft een systeem van boven het water van de lysefjord landen/noorwegen/over-ons/ambassade-inwederzijdse consulaire bijstand ontwik oslo. keld voor onderdanen van de EU die in moeilijkheden verkeren in het buitenland. Identiteitsbewijzen Je kunt op deze bijstand een beroep doen als België of Nederland niet over een verte In België genwoordiging beschikt in het land waar je je bevindt. Concreet houdt dit in dat je de Een identiteitskaart of paspoort volstaat. hulp kunt inroepen van de ambassade of het Kinderen onder de twaalf jaar moeten in consulaat (geen ereconsulaat) van om het het bezit zijn van een eigen identiteitsbe even welke lidstaat van de EU. Deze dien wijs met foto, verkrijgbaar bij de gemeen tediensten van je woonplaats. Reist het sten zullen je zelf rechtstreeks helpen of je kind met een van de ouders, dan is het zeggen wat je precies moet doen. wenselijk dat de ouder die het kind niet De dienstverlening geldt uiteraard vergezelt een schriftelijke toestemming uitsluitend voor noodsituaties, zoals opmaakt (in het Engels) en die laat legali overlijden, ongevallen met verwondingen seren door het gemeentebestuur. of letsels, ernstige ziekte, repatriëring om ambassade van nederland

medische redenen, arrestatie of gevangen schap. In geval van verlies of diefstal van je paspoort kun je bij deze diensten te recht voor een voorlopig reisdocument. Bij deze consulaire bijstand tussen de Europese lidstaten zul je uiteraard niet al tijd in je eigen landstaal worden geholpen. Meestal zal dat gebeuren in een van de courante Europese talen.

Internationale studentenkaart Deze kaart is in de hele wereld het bewijs dat je student bent. Hiermee kun je profi teren van verschillende voordelen, dien sten en studententarieven (op vervoer, overnachtingen, cultuur enzovoort). Met de kaart heb je ook diverse speciale voor delen tijdens het reizen (korting op vlieg tickets, hotels en jeugdherbergen, verzeke ringen, simkaarten, autoverhuur). De digitale kaart kost € 12. Download hem in de App Store of Google Play Store. Je kunt deze ook verkrijgen op vertoon van je identiteitskaart, je studentenkaart en een foto bij: In België - Connections Travel Shops in Aalst, Antwerpen, Brasschaat, Brugge, Brussel Centrum, Brussel Elsene VUB, Brussel Schuman, Brussel Toison d’Or, Brussels Airport, Ukkel, Gent, Gent Expo, Hasselt, Kortrijk, Kraainem, Leuven, Lommel, Mechelen, Mortsel, Oostende, Roeselare, Sint-Niklaas, Turnhout, Vilvoorde. Callcenter T (070) 23 33 13 o connections.be. Via o isic.be.

connections

In Nederland

kilroy travels netherlands - Singel 413, 1012 WP Amsterdam T (020) 524 51 00 o kilroytravels.nl. Er zijn ook kantoren in Utrecht en Gro ningen.

Alvorens te vertrekken

NOORWEGEN PRAKTISCH

ABC vAn noorwegen

godsdienst

Een Europese identiteitskaart of paspoort volstaat. Dat geldt ook voor kinderen. Reist het kind met een van de ouders, dan is het wenselijk dat de ouder die het kind niet vergezelt een schriftelijke toestem ming opmaakt (in het Engels) en die laat legaliseren door het gemeentebestuur.

NOORWEGEN PRAKTISCH

Sami gesproken. - parlementaire monarchie. Harald V is koning sinds 1991. - Erna Solberg staat sinds oktober 2013 aan het hoofd van een recht se coalitie, haar bewind werd verlengd in 2017. - 3,4%. - ongeveer € 68.905 per inwoner, het op vier na hoogste ter wereld. - 87% lutheranen. menselijke ontwikkelingsindex - 0,953. De eerste plaats op een lijst van 189 landen. staatsvorm

De gedeeltes die in twee kolommen zijn gezet, bevatten nuttige informatie, zoals adresgegevens van instanties en webadressen ter voorbereiding op de reis.

ABC van Noorwegen Alvorens te vertrekken Budget Elektriciteit Feesten en feestdagen Geldzaken Gezondheid Kinderen Klimaat Noodgevallen Overnachten Post Reisliteratuur Taal Telefoon en internet Vervoer Winkelen

70 70 72 75 75 75 77 79 79 83 83 87 88 89 93 94 108

HOE GEBRUIK JE DEZE GIDS? X

110

REISPLANNER

111

Fram, een fascinerend museum over de poolexpedities

De Reisplanner stelt uitgewerkte reisprogramma’s voor om Noorwegen op de beste manier te ontdekken.

De grote afstanden en de geografie van afleggen in dit land heel veel tijd (en geld) Noorwegen doen bezoekers besluiten om kan kosten. talrijke varianten te overwegen. De keuze De website o visitnorway.nl geeft enkele van de reisroute hangt af van het type ver- suggesties voor rondreizen rond nationale voermiddel, tijdsbestek en budget. Vergeet toeristische routes. nooit dat een afstand van nog geen 100 km

NOORSE ZEE

11 Trondheim

Ålesund

Massief van de Trollheimen 10 Åndalsnes

12 Røros

Geirangerfjord

NATIONAAL PARK RONDANE

NATIONAAL PARK JOSTEDALSBREEN NATIONAAL PARK 7 JOTUNHEIMEN

Balestrand

Lillehammer 14

Flåm 6 Bergen 5

Oslo, Bergen, de fjorden, Trondheim en het oosten

3 Kongsberg

Stavanger

8 DAGEN: OSLO, BERGEN, STAVANGER EN HET ZUIDEN

• Dag 1: Oslo. Diverse musea: Munch, Geschiedkundig, Schone Kunsten, Moderne kunst Astrup-Fearnley, Akershus Festning. • Dag 2: het schiereiland Bygdøy. Meerdere musea: Fram, Kon Tiki, Maritiem Museum, Vikingboten en Noorse folklore. • Dag 3 en 4: de Numedalroute van Oslo naar Bergen (500 km). Haltes in Kongsberg (mijnmuseum, kerk). Vallei van Numedal: de staafkerken van Rollag en Uvdal; Geilo, Eidfjord. • Dag 5: Bergen. De Bryggenkade, het Hanzemuseum, kunstmuseum Kode, de heuvel van Fløyfjellet.

1 15 2 OSLO

Oslo, Bergen, Stavanger en het zuiden Sandefjord

Kragerø

NOORD-

Flekkefjord Mandal

ZEE 0

1 Kristiansand

Tussenstop Reisroute van 8 dagen Reisroute van 15 dagen Plaatsen opgenomen op deGöteborg Werelderfgoedlijst van Unesco

100 km

•

Dag 6: de maritieme route (plan de ferry’s). Haugesund. Dag 7: Stavanger (halte). De oude stad, diverse musea: Canning Museum (conserven), Maritime Museum. Excursie naar de Preikestolen. Dag 8: terug naar Oslo, met, naar keuze: Flekkefjord: de Hollandse wijk; Mandal: de havenbuurt; Kristiansand: het Norsk Folkemuseum; Kragerø: de vissershaven; Sandefjord: het walvisvaartmuseum.

• •

344

WAT IS ER TE ZIEN EN TE DOEN IN DOVREFJELL?

40 km ten noorden van Dombås en 10 km ten noorden van het Viewpoint Snøhetta. Geopend half juni-half aug. (afhankelijk van het klimaat). Vrije toegang. In deze verbazingwekkende, hellende botanische tuin langs de weg kunnen liefhebbers een groot deel van de rijke flora van Dovrefjell leren kennen. De tuin is deels onderdeel van de universiteit van Trondheim. `

Viewpoint Snøhetta: in Hjerkinn. XXX Heel goed aangegeven vanaf de E6, 50 km ten

Centraal- noorwegen

Door deze beknopte inhoudsopgave per deel van de gids te gebruiken hoef je niet telkens terug te bladeren naar de algehele inhoudsopgave voor in het boek.

Kongsvoll Fjellhage (alpiene botanische X tuin): aan de E6, 40 km ten zuiden van Oppdal,

zuiden van Oppdal en 30 km ten noorden van Dombås. Het uitzichtpunt is bereikbaar via een pad van 1,5 km (parkeerplaatsen beneden). Neem beneden een folder mee met de vertaling van de fries in het Engels en het Duits. Pas op: het pad is goed maar niet verhard. Een parel die we te danken hebben aan het architectenbureau dat ook het operagebouw van Oslo, de Bibliotheca Alexandrina in Egypte, een deel van het gedenkmonument voor het World Trade Center in New York, en het ontwerp van Lascaux 4 in Frankrijk tekende. We weten niet goed hoe we dit viewpoint moeten classificeren: is het een kunstwerk, een architectuurmonument of een meesterwerk van de na-

tuur? In Dovrefjell (en Rondane) grazen de laatste kuddes wilde rendieren van Europa, maar ze worden sterk bedreigd door de mens die, al decennialang, steeds grotere stukken van het natuurlijke leefmilieu van deze dieren inneemt. Als je naar de berghut klimt, kun je op een chronologische fries de verschillende etappes volgen van de menselijke aanwezigheid in Dovrefjell: de aanleg van de spoorweg in 1921, de ontginning van de mijn van Tverrfjellet tussen 1968 en 1994, het schietterrein van Hjerkinn tussen 1923 en 2008. Al deze plekken liggen in de buurt van het uitzichtpunt. Helemaal bovenaan staat een gebouw met afgeronde lijnen van hout en glas dat helemaal opgaat in het landschap. Binnen geniet je, dankzij het grote raam, van een prachtig uitzicht op de Snøhetta, buiten het massief van Jottunheimen de hoogste bergtop van Noorwegen, en op de vallei, waar soms rendieren grazen (en zelfs muskusossen). • Als je na dit schitterende uitzicht zin mocht hebben om Dovrefjell grondiger te verkennen, wachten jou talrijke wandelpaden. Eind junibegin okt. dag. pendelbus (skyttelbuss) van het parkeerterrein van Hjerrkinhus (de kleine nederzetting net naast het Snøhetta Viewpoint) naar de berghut van Snøheim, waar de paden vertrekken; 5 ritten heen en terug per dag, 8.30-19.00 u. Prijs: 70 NOK per persoon enkele reis; parkeren kost 65 NOK. Het vertrekpunt van de wandelpaden is uitsluitend bereikbaar te voet of met deze bus.

HET NOORDEN VAN TRONDHEIM NAAR MOSJØEN. . . . . . . . . . . . . . 347 MOSJØEN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 350 MO I RANA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 351 VAN MO I RANA NAAR DE POOLCIRKEL . . . 352 FAUSKE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 353 VAN FAUSKE NAAR SKUTVIK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355 ROUTE 17 (KYSTRIKSVEIEN) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355 VAN STEINKJER NAAR BRØNNØYSUND VIA ROUTE 17 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357 BRØNNØYSUND . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 358 VAN BRØNNØYSUND NAAR MO I RANA VIA ROUTE 17 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 360 VAN MO I RANA NAAR BODØ, NOG STEEDS VIA ROUTE 17 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 362 BODØ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 364

de ijsmassa van de kolossale svartisengletsjer schuift bijna 1500 m naar beneden vanaf het hoogste punt .

NOORDELIJKE IJSZEE

Vesterålen

Bodø Mo i Rana Botni sch eG olf

Op het kleine kaartje linksboven zie je in een oogopslag welk deel van het land of de regio het betreffende hoofdstuk beschrijft.

Trondheim NOORWEGEN

ZWEDEN

ZEE

Oslo

Op de eerste pagina van elk nieuw deel zijn de niet te missen bezienswaardigheden al in kaart gebracht met een paginaverwijzing voor wie ze direct wil raadplegen.

ROYAUMEUNI

NOORDZEE

XXX

I LT

Vijfsterrenuitzicht op de Sorfjord en op Sjona 363 Norsk Luftfartsmuseum 368 Saltstraumen 371

HET NOORDEN

ROYAUMEUNI

VAN TRONDHEIM NAAR MOSJØEN Hier pakken de lezers die ons in Trondheim hebben verlaten de draad weer op. Op naar de Noordkaap! • Het is een lange rit naar Bodø (700 km), en er zijn niet veel plaatsen die je kunt bezoeken onderweg. Voor wie met eigen voertuig reist, hebben we echter enkele stopplaatsen aangegeven, om de verveling te doorbreken en even de benen te strekken. En voor je vertrekt: weet dat de E6 (vooral aan de kant van Narvik) de hoogste dichtheid van automatische flitspalen heeft, soms slechts enkele kilometers van elkaar verwijderd. Haal je voet van de pedaal! Je portemonnee zal je dankbaar zijn.

Helleristninger: ongeveer 33 km ten oosten van Trondheim, ter hoogte van de luchthaven. Bij het binnenrijden van het dorpje Hell rechts afslaan voor de bushalte (die rechts van de weg staat). Rijd tot het einde van deze kleine verkaveling; een discreet bordje geeft een pad aan, aan de linkerzijde. Let goed op, want het bordje en het pad zijn niet duidelijk zichtbaar door de begroeiing. Wie een gps heeft, voert de straatnaam Petrinebakken in. Eigenlijk mag je hier je auto niet parkeren, maar we kunnen geen Noors lezen. Na 5 min lopen door struikgewas kom je bij rotstekeningen van rendieren. Ze zijn 3000 tot 6500 jaar oud. Oorspronkelijk lagen deze rotswanden langs de kust, toen het zeeniveau nog hoger was. Of beter gezegd, eigenlijk is het land omhoog gekomen nadat 10.000 jaar gele`

Het OOsten

174

175

met het massief van Dovrefjell is dit de laatste plek in Europa waar je nog rendieren in het wild kunt zien. In tegenstelling tot de Dovrefjell met zijn vruchtbare grond en rijke, gevarieerde plantengroei (zie het hoofdstuk ‘Centraal-Noorwegen’) overleven op de steriele rotsbodem van de Rondane alleen korstmossen en heide. Je bent niet verplicht om hier op de E6 te blijven rijden. We raden je zelfs aan om die weg te verlaten en weg 27 te volgen tussen Ringebu en Kjerkinn: tussen Enden en Folldal (42 km) kreeg deze route het prestigieuze label Nasjonal turistveg.

T o hihostels.no. Vanaf de E6 bereikbaar via

weg 257; steek de rivier over en volg de pijlen. Geopend half mei-half sept. Slaapzaal 375 NOK per persoon; tweepersoonskamer met badkamer 790-1090 NOK. Optioneel met diner. (230 NOK). Een klein en afgelegen chalet waarvan de oorsprong zou teruggaan tot 1747. Een twintigtal kamers met twee, vier of zes bedden. Ideale uitvalsbasis voor liefhebbers van rafting. `

Otta

(1700 INWONERS)

Deze gemeente ligt op een kruispunt van wegen maar heeft zelf niet echt veel te bieden. Vanuit Otta vertrekken diverse wegen naar de bergen in het oosten en het Rondanemassief. Westwaarts rijd je naar het massief van Jotunheimen en naar Lom (ongeveer 60 km). De bijzonder mooie weg 15 voert vervolgens naar Geiranger. Deze plek is vooral populair voor rafting en kajakken op de Sjoa, een bijzonder onstuimige rivier.

NUTTIG ADRES EN PRAKTISCHE INFORMATIE

turistinformasjon: Ola Dahls gate 1, in het station van Otta T 61 24 14 44 o nasjonalparkriket.no. Uitsluitend geopend in de zomer, ma.-vr. 8.00-16.00 u.

Voor een herkenbare structuur en meer opzoekgemak is de volgorde van onderwerpen per stad of regio telkens hetzelfde: praktische informatie - informatie over verblijf: slapen, eten, iets drinken, uitgaan - informatie over de bezienswaardigheden.

sjoa guesthouse & House (jeugdherH berg): Åmotsvegen 79 in Sjoa 61 23 62 00

• Otta is gemakkelijk bereikbaar, zowel met de

trein (lijn Oslo-Trondheim) als met de bussen van Lavprisekspressen (low-cost) tussen Oslo en Trondheim of de Fjordekspressen tussen Bergen en Trondheim via Stryn o nor-way.no. SLAPEN, ETEN IN DE OMGEVING

sjoa Camping: in Sjoa, ongeveer 11 km ten zuiden van Otta via de E6 T 99 52 99 51 of 61 23 60 70 o sjoa.no. Rijd het dorp (een groot woord!) binnen en passeer het tankstation (aangeduid). In principe geopend juni-aug. Reken op ongeveer 250 NOK voor 2 personen met een tent en een auto. Douches tegen betaling. Ruime hytter voor 2-6 personen 330-480 NOK, zonder douche of wc maar met stromend water. Eindelijk een camping die niet vlak tegen de E6 ligt. Er loopt wel een weg langs, maar het verkeer is niet zo druk. Het enige geluid dat je misschien

kan hinderen is dat van de onstuimige rivier die langs deze groene, rustige plek stroomt. De kleinste hytte (voor twee personen) ligt helemaal aan het andere eind van het terrein en is vrij leuk (behalve als je langer bent dan 1,70 m); het interieur voert je meteen terug naar de jaren 1970! Als er bij je aankomst niemand aanwezig is, mag je je tent opzetten waar je maar wilt of een hytte kiezen uit de niet-gereserveerde.

sjoa raftingsenter: Varphaugen Gård Gudbradsdalvegen, langs de E6, 8 km ten zuiden van Otta in de richting van Sjoa T 47 66 06 80 o sjoaraftingsenter.no. Geopend half mei-half sept. Staanplaats 250 NOK voor 2 personen met tent en auto; hytter 2-4 personen 450-580 NOK; 4 lavvo 120 NOK per persoon. Ontbijt 120 NOK. Op een hellend stuk grond boven de rivier. Groot kampeerterrein, enkele lavvo (traditionele tenten van de Sami) en goed onderhouden hytter voor een redelijke prijs. Het sanitair is een beetje rustiek, maar de aangename omgeving maakt veel goed. Jammer dat je het verkeer op de A6 goed hoort. Vooral interessant vanwege de activiteiten die er worden aangeboden door een vrolijke ploeg internationale gidsen die al door heel wat woeste watertjes hebben gezwommen, van Patagonië via de Pyreneeën tot dit stukje van Noorwegen. Maaltijden en barbecue aan grote tafels op het terras boven de rivier. `

Pillarguri Café: Storgata 7 T 61 23 01 04. Hartje centrum, naast een groot parkeerterrein. In de zomer dag. geopend ma.-do. 11.0019.00 , vr.-za 11.00-21.00 u, zo. 14.00-18.00 u. In de winter ma.-vr. 11.00-20.00 u, za. 11.001.00 u, zo. 13.00-20.00 u. Dit adresje stilt de honger van zijn klanten al meer dan 100 jaar. Fleurig interieur met moderne meubels, richting barokstijl. De lunch wordt opgediend tot 15.00 u. De kaart met pizza’s is ellenlang, maar de dagschotel is ook zeer aan te bevelen, vaak

een gerecht waar iets meer werk aan is, zoals stoofvlees of pasta. Gebak. Je bestelt en betaalt aan de bar. WAT IS ER TE ZIEN IN DE OMGEVING? Jørundgard middelaldersenter (middelX eeuws centrum van Jørundgard): Jørungardvegen 18, in Nord-Sel. 13 km ten noorden van Otta en 35 km ten zuiden van Dombås T 61 23 37 00 Half juni-half aug. dag. geopend 10.00-17.00 u. Toegangsprijs: ongeveer 120 NOK. Rondleidingen mogelijk (150 NOK; kortingen mogelijk). 14de-eeuwse boerderij die werd gereconstrueerd voor de film van Liv Ullmann Kristin Lavransdatter (1995), die is geïnspireerd op een roman van Sigrid Undset. Zestien gebouwen (smederij, graanzolder, stallingen, enzovoort), die het resultaat zijn van de samenwerking tussen schrijnwerkers, schrijvers en geschiedkundigen. In de zomer is de boerderij bewoond en zijn er allerhande activiteiten, ook met ambachtslui en echte dieren. Dansfestival begin juli.

o jorundgard.no. `

BERGMASSIEF VAN JOTUNHEIMEN Jotun betekent ‘reus’ en heim ‘huis’ of ‘thuis’. Het ‘huis van de reuzen’ dus! Het massief werd zo gedoopt in de 19de eeuw door dichter Aasmund Olavsson Vinje, die zwaar onder de indruk was van de grootsheid van de landschappen en van hun woeste schoonheid. De Jotunheimen vormt niet alleen de overgang tussen het Westen en het Oosten van het land, hij staat ook voor een aantal records: dit is het grootste nationale park van Noorwegen (1145 km2), en van de 300 Noorse bergen die hoger zijn dan 2000 m, liggen er maar liefst 255 in dit massief. Daaronder ook de 20 hoogste toppen van het land, met als koploper de Galhøpiggen (2469 m), gevolgd door de Glittertind en zijn ijshoed (2466 m). Voeg daarbij enkele gletsjers, meren en een gevarieerde flora (die ook hoogterecords breekt!), en je hebt een idee van wat dit grote bergmassief te bieden heeft.

Lom

(2400 INWONERS)

Een vakantieoord, zowel in de zomer als in de winter. Een goede uitvalsbasis om de Jotunheimen te ontdekken. Het dorp ligt rond enkele hotels en een immense camping en je vindt er heel wat diensten: twee tankstations, een sportwinkel, twee supermarkten en zelfs een beroemde brood- en banketbakkerij! Midden in het centrum ontdek je een bruisende waterval. Deze loopt door onder een schijnbaar oud, houten bruggetje, gereconstrueerd door architectuurstudenten. Aan de overkant staat een prachtige staafkerk.

WIST JE DIT? Let op deze kaders voor interessante weetjes.

AANDUIDING TROTTERTIPS

trottertip

interessant

XXX

niet te missen

VERKLARING VAN DE SYMBOLEN

A algemeen q autoverhuur s bank O busstation D café, bar C camping p consulaat E dansen c duiklocatie W internetcafé f fietsen te huur F haven h honden toegestaan Y ijssalon

I informatie d kindvriendelijk i koffie- of theehuis M livemuziek, concert L luchthaven e metrostation N ontbijt P parkeren Q patisserie B postkantoor R restaurant a roken verboden H slapen b skistation

g snackbar Z strand U taxi J theater S treinstation V voorzieningen voor rolstoelgebruikers

j wandelen k winkelen m Unesco-werelderfgoed r zwemgelegenheid T telefoonnummer o website : e-mailadres

Bergmassief van JOtunHeimen LOM

Aan de rand van de pagina’s zorgen een duimgreep en een kopregel ervoor dat je direct ziet welke informatie er op de betreffende pagina wordt geboden.

INHOUD INLEIDING ��12 VEELGESTELDE VRAGEN ��14 TOPERVARINGEN ��18 MENS, MAATSCHAPPIJ, NATUUR EN CULTUUR ��33 Beroemde Noren 34 Bevolking 36 Cultureel erfgoed 38 Drank 39 Economie en maatschappij 40 Fauna 43 Geografie 44 Geschiedenis 45 Keuken 50 Media 54 Milieu 55 Noorderlicht 56 Vreemd, of niet? 57 Werelderfgoed van Unesco 58 Zeden en gewoonten 58 REIZEN NAAR NOORWEGEN ��62 NOORWEGEN PRAKTISCH ��69 ABC van Noorwegen 70 Alvorens te vertrekken 70 Budget 72 Elektriciteit 75 Feesten en feestdagen 75 Geldzaken 75 Gezondheid 77 Kinderen 79 Klimaat 79 Noodgevallen 83 Overnachten 83 Post 87

Reisliteratuur 88 Taal 89 Telefoon en internet 93 Vervoer 94 Winkelen 108 REISPLANNER �� 110

HET OOSTEN

Oslo ��117 FJORD VAN OSLO 160 Drøbak ��160 Fredrikstad ��161 Halden ��163 Tønsberg ��164 BINNENVALLEIEN TEN NOORDEN VAN OSLO 167 Lillehammer ��168 Bergmassief van Rondane ��173 Bergmassief van Jotunheimen ��175 TEN WESTEN VAN OSLO 179 Geilo ��179 Numedalvallei ��181 Kongsberg ��182 Telemark ��185

X HET ZUIDEN

Kragerø ��197 Kristiansand ��201 Mandal ��206 Flekkefjord ��210

HET WESTEN: HET NOORWEGEN VAN DE FJORDEN

Ulvik ��249 Naar Bergen ��250 Bergen ��251 Voss ��270 SOGNEFJORD 273 Vik ��277 Undredal ��278 Flåm ��279 Lærdal ��282 Sogndal ��284 Solvorn ��286 Jostedalen ��288 Balestrand ��289 TUSSEN DE SOGNEFJORD EN DE NORDFJORD 292 Streek van de Jostedalsbreen ��292 De kustlijn ��295 MØRE OG ROMSDAL 296 Geiranger ��297 Ålesund ��303 Åndalsnes ��309 Molde ��314 Massief van de Trollheimen ��317

CENTRAALNOORWEGEN Stavanger ��218 Haugesund en het eiland Karmøy ��232 HARDANGER 238 Røldal ��239 Odda en Tyssedal ��240 Lofthus ��245 Kinsarvik ��246 Eidfjord ��247

Trondheim ��321

Røros ��338 Massief van Dovrefjell ��342

HET NOORDEN

DE LOFOTEN 381 Eiland Austvågøy ��383 Eiland Vestvågøy ��393 Eiland Flakstadøy ��398 Eiland Moskenesøy ��403 Eilanden Værøy en Røst ��409 DE VESTERÅLEN 413 Eiland Langøya ��416 Eiland Andøya ��423 Eiland Hinnøya ��424

Van Trondheim naar Mosjøen ��347 Mosjøen ��350 Mo i Rana ��351 Van Mo i Rana naar de poolcirkel ��352 Fauske ��353 Van Fauske naar Skutvik ��355 ROUTE 17 (KYSTRIKSVEIEN) 355 Van Steinkjer naar Brønnøysund via Route 17 ��357 Brønnøysund ��358 Van Brønnøysund naar Mo i Rana via Route 17 ��360 Van Mo i Rana naar Bodø, nog steeds via Route 17 ��362 Bodø ��364

DE LOFOTEN EN DE VESTERÅLEN

VAN NARVIK NAAR TROMSØ

Narvik ��429 Naar Tromsø ��435 Eiland Senja ��436 Tromsø ��444

HET LAND VAN DE SAMEN (NOORS LAPLAND) – FINNMARK

INHOUD

Van Tromsø naar Alta ��458 Alta ��459 Kautokeino ��466 Karasjok ��468 Porsangerfjord ��470 Hammerfest ��473 Havøysund ��478

Skarsvåg ��485 Gjesvær ��486 DE NOORDKAAP (NORDKAPP)

488

492

EILAND MAGERØYA EN DE NOORDKAAP 479 Honningsvåg ��479

rkel

Bodø

ATLANTISCHE FINLAND OCEAAN NOORWEGEN ZWEDEN

Trondheim

ch e

G olf

Afstanden tussen de steden �� 101 Ålesund �� 305 Alta �� 460 Bergen �� 252-253 Bodø �� 365 Eiland Magerøya en de Noordkaap �� 481 Hammerfest �� 475 Honningsvåg �� 483 Kristiansand �� 203 Lillehammer �� 169 Lofoten en de Vesterålen, De, overzichtskaart �� 377 Narvik �� 430-431 Noord-Noorwegen, overzichtskaart �� 64-65 Oslo �� 126-127

Noord poolci

Noordkaap Hammerfest Tromsø Narvik Lofoten

Bo tni s

KAARTEN EN PLATTEGRONDEN

NOORDELIJKE IJSZEE

Bergen

Oslo

Stavanger

DENEMARKEN

Oslo, detailkaart �� 128 Oslo, Openbaar vervoer �� 124-125 Reisplanner �� 110, 112 Sognefjord, overzichtskaart �� 274-275 Senja �� 437 Stavanger �� 219 Svolvær �� 385 Topervaringen �� 21 Tromsø �� 447 Trondheim �� 322-323 Trondheim, detailkaart �� 325 Vaarroute Kustexpress en spoorwegnetwerk Noorwegen �� 95 West-Noorwegen, overzichtskaart �� 216-217 Zuid-Noorwegen, overzichtskaart �� 66-67

INLEIDING ACHTER DE WOLKEN IS DE LUCHT ALTIJD BLAUW

Noors spreekwoord

ie naar Noorwegen reist om de kunstwerken van Moeder Natuur te bewonderen, zal nooit bedrogen uitkomen. De Noorse landschappen behoren tot de spectaculairste ter wereld. In Noorwegen is de natuur allesoverheersend en mens en natuur leven hier in harmonie. De Noren hebben de natuur leren kennen en eerbiedigen. Vroeger was dit een van de armste landen van Europa, waar de mensen karig leefden van de visvangst, landbouw en veeteelt, maar door de exploitatie van enorme olie- en gasreserves voor de Noorse kusten is de welvaart van het land enorm gestegen. De Noren zijn erg op zichzelf en uitermate chauvinistisch. Deze blonde emirs met hun blauwe ogen weigeren zich te laten meeslepen door de mondiale groeiobsessie en houden nog steeds de boot af om toe te treden tot de Europese Unie, in tegenstelling tot hun Scandinavische buren. Ze willen onder geen beding hun levenswijze overboord gooien en ze ontginnen hun bodemschatten langzaam en voorzichtig, zonder daarover aan iemand rekenschap te moeten geven. De Noren staan bovenaan op de VN-lijst van de meest ontwikkelde landen en ze zijn vastbesloten om niet af te wijken van de rechte weg naar het geluk. De inkomsten uit het zwarte goud verschaffen de Noren hoge salarissen en een ongeëvenaarde sociale bescherming, die wordt gegarandeerd door een sterke De haven van Ålesund

democratie. Meerdere steden, waaronder Stavanger, kenden een explosieve groei, en de nationale economie onderging een ware gedaanteverwisseling. Dit heeft natuurlijk gevolgen voor het reisbudget van bezoekers. De Noorse natuur wordt op grote schaal door de mens gebruikt en is toch heel ongerept gebleven. Wie van weidse ruimten houdt, zal hier een ongelimiteerde variëteit vinden. Landschappen met bossen, glooiende heuvels en groene graslanden gaan plots over in ruig hooggebergte, fjorden met glashelder water en bergplateaus waar rendieren en muskusossen leven, tot aan de mythische Noordkaap, het noordelijkste punt van Europa.

Zonsopgang in TromsĂ¸

VEELGESTELDE VRAGEN WELKE DOCUMENTEN HEB JE NODIG OM NAAR NOORWEGEN TE GAAN?

Voor inwoners van de Europese Unie en Zwitserland volstaat een geldige identiteitskaart (opgelet: de verlenging van de geldigheid van verlopen identiteitskaarten met 5 jaar wordt niet geaccepteerd). Een internationaal paspoort heb je dus niet nodig. Noorwegen maakt geen deel uit van de Europese Unie, maar behoort wel tot de Schengenzone, controles zijn hierdoor beperkt. Er zijn beperkingen op de invoer van tabak en alcohol, die samenhangen met de

leeftijd van de reiziger. Voor meer informatie kun je terecht op o  toll.no. Ook minderjarigen moeten hun eigen identiteitsbewijs (identiteitskaart of paspoort) hebben. Elk land heeft zo zijn eigen regels met betrekking tot kinderen die het land verlaten zonder een van de ouders. Belgische en Nederlandse minderjarigen dragen het beste een schriftelijke toestemming van de ouders bij zich. Ook als een ouder met een minderjarige reist, is het aan te bevelen een schriftelijke toelating van de andere ouder mee te nemen, om vervelende controles te vermijden.

WAT IS HET BESTE SEIZOEN OM HET LAND TE BEZOEKEN?

WAAR LOGEER JE HET GOEDKOOPST?

Het toeristische seizoen loopt van half juni tot half augustus. Buiten het seizoen is er minder openbaar vervoer, zijn sommige adressen gesloten, zoals sommige jeugdherbergen en de meeste campings. Anderzijds: wanneer de flamboyante herfst in het land is of het noorderlicht de winterse nachten oplicht, beleef je magische momenten. Houd je van skiën, dan is de paasperiode het moment bij uitstek om de pistes te verkennen.

Noorwegen is een land met een hoge levensstandaard. De goedkoopste oplossing: kamperen op een camping met goed ingerichte hutjes (hytter). Heel geschikt als je met je gezin of een groep vrienden op vakantie gaat. In de jeugdherbergen is geen leeftijdsgrens. Je vindt er slaapzalen, tweepersoonskamers, driepersoonskamers. De hotels zijn ongelofelijk duur, maar in de zomer hanteren ze vaak iets lagere prijzen. Kijk op hun website voor aanbiedingen! HOE KUN JE JE VERBLIJF MINDER DUUR MAKEN?

Reis met de bus of de trein en koop je vervoersbewijzen ruim van tevoren. Met het vliegtuig kies je voor de formule Explore Norway Ticket. Of reis met een camper voor een maximale vrijheid, al moet je wel je brandstofbudget goed in de gaten houden. Maak trektochten en fietstochten, kampeer in de vrije natuur (als je daarvoor bent uitgerust). Vang zelf je vis aan de kust. Koop eten in een supermarkt en ga uit eten in een pizzeria of een Aziatisch restaurant. Vergeet wijn en stop ook met roken. HOE VERPLAATS JE JE HET BESTE?

De gemakkelijkste manier om je te verplaatsen is met de auto, ondanks de hoge brandstofprijzen. Als je met de trein reist, kun je soms genieten van prachtige vergezichten. Jammer genoeg rijden in het noorden van het land niet veel treinen. De bus is goedkoper maar traag. Toch is dit de beste manier om de meest afgelegen plaatsen te bereiken, ook op de eilanden. De beroemde spoorlijn Flåmsbana voert door een prachtig landschap.

ZIJN ER VEILIGHEIDSPROBLEMEN?

WAT IS DE WISSELKOERS?

Noorwegen is een heel veilig land. In de ongerepte regio’s moet je wél zorgen dat je goed bent uitgerust, om niet ten prooi te vallen aan de wisselvalligheid van het klimaat.

De munteenheid is de Noorse kroon (krona), afgekort NOK. Een Noorse kroon was tijdens ons verblijf zo’n € 0,10 waard. En voor € 1 kreeg je ongeveer 10,25 NOK (gemiddelde wisselkoers zoals ter plaatse vastgesteld).

IS ER EEN TIJDSVERSCHIL?

In Noorwegen staat de klok gelijk met Nederland en België, er is dus geen tijdsverschil. IS DE POLITIE STRENG?

Respecteer strikt het verkeersreglement (zoals je overal zou moeten doen) en let vooral op dat je niet te snel rijdt, ook niet een béétje te snel. Verkeersboetes in Noorwegen zijn astronomisch hoog.

WORDEN BETAALKAARTEN GEACCEPTEERD?

Met MasterCard, Visa en Maestro kun je pinnen bij geldautomaten, maar er zijn kosten aan verbonden (hoeveel hangt af van jouw bank), dus is het beter om grote sommen ineens op te nemen. WELKE TALEN SPREKEN DE NOREN?

Behalve Noors spreekt bijna iedereen Engels, van adolescenten tot oudere mensen.

HOELANG DUURT DE VLUCHT?

Vanuit Brussel (Zaventem) duurt een vlucht naar Oslo (Gardermoen) ongeveer 2 uur, vanuit Amsterdam (Schiphol) ongeveer 13/4 uur. Wie naar het verre Noorden reist, moet 2 uur extra rekenen, plus de wachttijd in Oslo. WELKE VOORZORGSMAATREGELEN MOET JE NEMEN VOOR JE GEZONDHEID?

Je hoeft geen bijzondere voorzorgsmaatregelen te nemen, tenzij je in juni-juli in het hoge Noorden bent, waar een goede bescherming tegen bloeddorstige muggen en andere bijtende vliegjes nodig is.

WAT IS ER TE ZIEN IN NOORWEGEN?

Majestueuze fjorden, schitterende gletsjers (ga zeker kijken voor ze gesmolten zijn!), staafkerken, de musea van Oslo, Bergen en Trondheim, schilderachtige eilanden, stranden aan turkooisblauw water, besneeuwde gebieden en natuurlijk de legendarische Noordkaap die baadt in de middernachtzon in de zomer en bekroond is met het noorderlicht in de winter. WELKE ACTIVITEITEN KUN JE DOEN?

Langlaufen, wandelen op gletsjers, (zee) kajakken, boottochten op zee, vissen, diepzeeduiken en snorkelen.

KUN JE HET LAND BEZOEKEN MET KINDEREN?

WAT EET JE IN NOORWEGEN?

In een rorbu slapen, met een bootje gaan vissen, bosbessen plukken in de bergen, bij het houtvuur verhalen vertellen over trollen, voortgetrokken worden op een rendierslee, muskusossen en zeehonden zien, trampolinespringen, stuk voor stuk activiteiten waar kinderen dol op zijn! De activiteiten die het meest geschikt zijn voor kinderen, herken je aan het symbool d .

Veel vis, maar ook wild (eland, hert, rendier), sneeuwhoen, desserts op basis van vruchten en bessen uit het hoge Noorden, en alles wordt doorgespoeld met aquavit. Maar je betaalt je wel blauw in de restaurants. In werkelijkheid zul je vooral pizza’s, hotdogs, boterhammen, hamburgers, Indisch of Chinees eten, maar het ontbijt is in hotels vaak wel echt heel uitgebreid.

VEELGESTELDE VRAGEN

Kajakken in de Lofoten

WAT VOOR WEER IS HET DAAR?

WAT NEEM JE MEE UIT NOORWEGEN?

Meestal is het regenachtig en zacht aan de Atlantische kust. In het oosten is het â€™sÂ winters bar koud. In de haventjes in het zuiden kan het in de zomer ook lekker zonnig zijn.

Wollen kleding, gemakkelijke dikke sokken, truien en mutsen die met de hand zijn gebreid, uitrusting voor het koude jaargetijde en kleding voor op de boot (uitstekende Noorse merken), een kaasschaaf, aquavit en handwerk van de Samen.

20 TOPERVARINGEN 18

BEZOEK ZEKER HET NATIONAAL MUSEUM EN HET MUNCHMUSEUM IN OSLO

LAAT DE MODERNE STAD ACHTER JE EN GENIET VAN DE SCHOONHEID VAN DE FJORD VAN OSLO

BRENG EEN DAG DOOR OP HET SCHIEREILAND BYGDØY EN BEZOEK EEN OF MEER BOEIENDE MUSEA

Bygdøy is een groen schiereiland ten westen van het centrum van Oslo. Het is een plezier

X om hier rond te wandelen. Diverse belangrijke musea hebben zich hier gevestigd, zoals het Fram en het Kon Tiki, het Marinemuseum, het museum van de Vikingschepen en het Folkloremuseum. Helemaal in het zuiden ligt ook strandje, ideaal voor een

zwempartij na je museumbezoek. En dat doe je hier in adamskostuum, zoals iedereen! Blz.Â 151 Goed om te weten: ongeveer 3Â km ten westen van het centrum van Oslo. Bereikbaar met de bus of per boot vanuit de haven.

KLIM NAAR DE VUURTOREN VAN LINDESNES EN BEWONDER HET PRACHTIGE RUWE LANDSCHAP VAN DE ZUIDKUSTEN VAN NOORWEGEN

STAP NAAR DE PREIKESTOLEN, EEN ONGELOFELIJKE, UIT DE ROTS GESNEDEN MONOLIET VAN 600 M HOOG DIE LOODRECHT IN HET GROENE WATER VAN DE LYSEFJORD De zuidelijkste én oudste vuurtoren van DUIKT!

Noorwegen staat op een indrukwekkende rotskaap. Je rijdt erheen via een prachtige, bochtige weg. De toren wordt beschermd door een net van loopgraven en bunkers. De top is rood geschilderd en wordt voortdurend gegeseld door de wind. Het panorama daarboven is werkelijk spectaculair, met grijze rotseilanden die afsteken tegen de zwarte zee. Je kunt ter plaatse een tentoonstelling bekijken over de vuurtoren en er is een kaart te zien met alle vuurtorens van Europa. Blz. 209 Goed om te weten: 26 km van Mandal.

Een van de indrukwekkendste creaties van de natuur die je zult zien in Noorwegen. De duizelingwekkende, loodrechte wand van dit gigantische granietblok steekt uit boven de Lysefjord. Wie geen zin heeft in wandelen, kan vanuit Stavanger een bootexcursie maken op de fjord om de Preikestolen te bewonderen vanaf de voet: je zult versteld staan van het landschap dat zich voor je ogen ontvouwt. Blz. 229 Goed om te weten: reken op 2 uur lopen naar de top. Doe dit niet als het regent: de ondergrond kan dan erg glad worden.