Issuu

van reizigers voor reizigers

TTER

NOORDWEST-SPANJE

4 De wereld houdt niet op met draaien. Een wereldreiziger is de eerste om dat te beamen. Hoewel men geen inspanningen gespaard heeft om al de gegevens in deze gids uitgebreid te testen en te actualiseren, is het niet uitgesloten dat je ter plaatse vaststelt dat bepaalde gegevens in deze gids toch al opnieuw gewijzigd zijn. Veel adressen en suggesties in de Trotters zijn bovendien wat ‘fragiel’, juist omdat ze zo sympathiek en verrassend zijn. We zouden het daarom bijzonder op prijs stellen als je ons op de hoogte brengt van eventuele wijzigingen, zodat we de eerstvolgende herdruk op een correcte manier kunnen aanpassen. Dank bij voorbaat. Ons adres:

trotter Uitgeverij Lannoo Kasteelstraat 97 B-8700 Tielt

Uitgeverij Terra Lannoo Postbus/P.O. Box 23202 NL-1100 DS Amsterdam Zuidoost

e - mail: trotter @ lannoo.be www.trotterclub.com

De prijscategorieën die in de Trottergidsen worden gebruikt, zijn steeds afgestemd op het land. Als je in een goedkoop hotelletje ongeveer € 25 betaalt, behoort een hotel waar je € 75 neertelt uiteraard tot de dure prijsklasse. De uitgever kan niet aansprakelijk worden gesteld voor eventuele fouten of de gevolgen ervan. vertaling Ilse Huis; Imago Mediabuilders reisinformatie vlaanderen en nederland Wegwijzer, Brugge omslagontwerp Studio Jan de Boer / Helga Bontinck ontwerp binnenwerk Imago Mediabuilders omslagfoto milosk50 / Shutterstock oorspronkelijke titel Le Routard – Espagne Nord-Ouest oorspronkelijke uitgever Hachette, Paris directeur van de reeks en auteur Philippe Gloaguen stichters Philippe Gloaguen en Michel Duval adjunct- redacteuren Benoît Lucchini en Amanda Keravel redacteuren Olivier Page, Véronique de Chardon, Isabelle Al Subaihi, Anne-Caroline Dumas, André Poncelet, Marie Burin des Roziers, Thierry Brouard, Géraldine Lemauf-Beauvois, Anne Poinsot, Mathilde de Boisgrollier, Alain Pallier en Fiona Debrabander

D/2020/45/551 - ISBN 978 94 014 6628 8 - NUR 512 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

HOE GEBRUIK JE DEZE GIDS? Op deze pagina’s zetten we de toeristische highlights voor je op een rijtje – stuk voor stuk zijn het met recht topervaringen die je niet mag missen!

19 TOPERVARINGEN 16

BEWONDER IN 1 SANTIAGO DE COMPOSTELA DE BAROK GEVEL VAN DE KATHEDRAAL EN ZIE TIJDENS DE MIS DE BOTAFUMEIRO, EEN REUS ACHTIG WIEROOKVAT VAN 62 KG, ZWEVEN!

DUIK NET ALS DE 2 ROMEINEN IN EEN THERMAAL BAD IN OURENSE (GALICIË)

De kathedraal is gebouwd tussen de 11de en 12de eeuw en moest de grootste christelijke tempel uit zijn tijd worden. De afmetingen zijn behoorlijk: de plattegrond bestaat uit een kruis van 97 m bij 65 m en de gewelven zijn wel 22 m hoog en hebben twee verdiepingen. Je voelt je werkelijk heel klein tegenover deze reus. Blz. 261

Over een afstand van 4 km aan de rand van de stad, langs de rivier Miño, kun je profiteren van de geneeskrachtige werkingen van de bronbaden. De vele bronnen komen omhoog in bassins die van koud naar warm gaan, heel warm zelfs, want de temperatuur kan wel oplopen tot 67° C! Veel van die baden zijn gratis, wat een mazzel! Blz. 443

Goed om te weten: ga er vroeg heen zodat je de mensenmassa voor bent o catedralde santiago.es.

50 km

ATLANTISCHE OCEAAN

9 te Mor da ta

10 Chavín

Praia Cos de Lago

Carnota

6 5 Islas Cíes Baiona

11 SANTIAGO DE COMPOSTELA

Padrón

GALICIË blz. 217

12 Gijón OVIEDO

13 ASTURIË blz. 175

Cueva de Altamira

El Entrego

SANTANDER

PICOS DE EUROPA

2 Ourense s engte il Berg de S van

17 18

CANTABRIË blz. 113

CASTILLA Y LEÓN

PORTUGAL

In het hoofdstuk ‘Mens, maatschappij, natuur en cultuur’ gaan we dieper in op de geschiedenis, het cultureel erfgoed en de geografie van het land of gebied dat je bezoekt. Boeiende achtergrondinformatie om alvast thuis of tijdens de heenreis door te nemen.

MENS, MAATSCHAPPIJ, NATUUR EN CULTUUR Beroemde personen Bevolking Cultureel erfgoed De wegen naar Compostela Drank Economie Geografie Geschiedenis Godsdienst en geloof Keuken Media Milieu Muziek Sport en vrije tijd Tapas Werelderfgoed van Unesco Zeden en gewoonten

32 34 35 36 42 44 46 47 61 62 65 67 67 68 69 70 70

de iglesia santa maría del naranco , gelegen vlakbij oviedo staat op de werelderfgoedlijst van unesco .

In het hoofdstuk ‘Praktisch’ vind je alle nuttige informatie over de bestemming. Lees er alles wat je moet weten over bijvoorbeeld verkeer en vervoer, geldzaken, taal en reisdocumenten.

NOORDWEST-SPANJE PRAKTISCH

ABC VAN NOORDWEST-SPANJE - Vigo (295.000 inw.), Gijón (272.000 inw.), La Coruña

(245.000 inw.), Oviedo (220.000 inw.), Santander (172.000 inw.), Ourense (105.500 inw.), Lugo (98.000 inw.), Santiago de Compostela (96.400 inw.), Pontevedra (82.500 inw.), Ferrol (73.000 inw.). oppervlakte - Galicië (29.574 km²), Asturië (10.604 km²), Cantabrië (5300 km²). munteenheid - euro. talen - 1 officiële nationale taal: Spaans (el castellano), 1 officiële regionale taal: Galicisch (el gallego), 1 niet-officiële taal: el bable (Asturisch dialect). bevolking - Galicië (2.700.000 inw.), Asturië (1.028.000 inw.), Cantabrië (580.000 inw.), in totaal meer dan 4,3 miljoen inwoners (minder dan 10% van de Spaanse bevolking). werkloosheidscijfer - gemiddeld voor deze drie regio’s lager dan 12% (circa 14% in Spanje in 2019). staatsvorm - parlementaire monarchie. staatsinrichting - Spanje is een federaal koninkrijk met autonome regio’s. Galicië, Asturië en Cantabrië vormen Noordwest-Spanje. staatshoofd - koning Felipe VI, sinds juni 2014. leider van de spaanse regering - Pedro Sánchez (PSOE, sociaaldemocraat), sinds juni 2018.

ambassade van nederland - Paseo de la Castellana 259-D, Torre Espacio - Verdieping 36, 28046 Madrid T 913 537 500. Fax: 913 537 565 mad@minbuza.nl

: o nederlandwereldwijd.nl/landen/spanje/ over-ons/ambassade-in-madrid.

Op internet

Heb je niet de Belgische of Nederlandse nationaliteit, neem dan contact op met de ambassade van Spanje in België of Nederland. VOOR DE ZEKERHEID Het is een goed idee om van al je belangrijke documenten (identiteitskaart, rijbewijs,

verzekeringspolis, e.a.) een fotokopie mee te Aarzel niet om tickets voor bezienswaarnemen op reis. Bewaar de fotokopies niet op digheden en grotere musea rechtstreeks op dezelfde plaats als de originele documenten. hun websites te kopen (en dus te reserveren), zelfs nog voor je vertrekt. In drukke periodes (vanaf Pasen, in de eerste vrije weekends en in de zomer) voorkom je zo Een Europees paspoort kan dat je in de rij moet staan. Ook bij een kort handig zijn! verblijf win je zo veel tijd. Deze aanbeve- De Europese Unie heeft een systeem van ling geldt met name voor de grotten van wederzijdse consulaire bijstand ontwikAltamira, maar ook voor andere grotten keld voor onderdanen van de EU die in waar het bezoekersaantal beperkt is. moeilijkheden verkeren in het buitenland. human development index (levensverwachting , opleiding , levensstandaard) Je kunt op deze bijstand een beroep doen 0,891. Op de wereldranglijst: 26ste. als België of Nederland niet over een verteIdentiteitsbewijzen genwoordiging beschikt in het land waar je In België je bevindt. Concreet houdt dit in dat je de ALVORENS TE VERTREKKEN Een identiteitskaart volstaat. Kinderen on- hulp kunt inroepen van de ambassade of het der de twaalf jaar moeten in het bezit zijn consulaat (geen ereconsulaat) van om het van een eigen identiteitsbewijs met foto, even welke lidstaat van de EU. Deze dienNuttige adressen jaarlijkse Reismarkt (reizigers ontmoeten verkrijgbaar bij de gemeentediensten van sten zullen je zelf rechtstreeks helpen of je reizigers), workshops en andere activiteiIn België je woonplaats. Reist het kind met een van zeggen wat je precies moet doen. ten. Jeugddienst en ledenvereniging. de ouders, dan is het wenselijk dat de ouspaanse dienst voor toerisme De dienstverlening geldt uiteraard der die het kind niet vergezelt een schrifteuitsluitend voor noodsituaties, zoals : bruselas.crm@tourspain.es o spain.info. In Nederland vlechtwerk is een van de traditionele ambachten van vigo . lijke toestemming opmaakt (in het Engels) overlijden, ongevallen met verwondingen ambassade van spanje - Wetenschapsspaans verkeersbureau - : infolaen die laat legaliseren door het gemeente- of letsels, ernstige ziekte, repatriëring om straat 19, 1040 Brussel T (02) 230 03 40. haya@tourspain.es o spain.info/nl. bestuur. medische redenen, arrestatie of gevangenFax: (02) 230 93 80 : emb.bruselas@ ambassade van spanje - Lange Voorschap. In geval van verlies of diefstal van maec.es o exteriores.gob.es/Embajadas/ hout 50, 2514 EG Den Haag T (070) 302 In Nederland je paspoort kun je bij deze diensten teBruselas/es/Paginas/inicio.aspx. 49 99 : emb.lahaya@maec.es. instituto cervantes - Louizalaan 140, instituto cervantes - Domplein 3, 3512 Een Europese identiteitskaart of geldig recht voor een voorlopig reisdocument. Bij deze consulaire bijstand tussen de 1050 Brussel T (02) 737 01 90. Fax: JC Utrecht T (030) 233 42 61. Fax: (030) paspoort volstaat. Dat geldt ook voor kinderen. Reist het kind met een van de ou- Europese lidstaten zul je uiteraard niet al(02) 735 44 04 : secbru@cervantes.es 233 29 70 : cenutr@cervantes.es o cerders, dan is het wenselijk dat de ouder die tijd in je eigen landstaal worden geholpen. o bruselas.cervantes.es. Instituut voor de vantes.nl. het kind niet vergezelt een schriftelijke Meestal zal dat gebeuren in een van de Spaanse taal en cultuur. toestemming opmaakt (in het Engels) en courante Europese talen. wegwijzer reisinfo - Beenhouwers- In Spanje die laat legaliseren door het gemeentebestraat 9, 8000 Brugge T (050) 33 75 88 ambassade van belgië - Paseo de la stuur. Internationale : info@wegwijzer.be o wegwijzer.be. Castellana 18 (6°), 28046 Madrid T 915 Ben je onder de 18 jaar en reis je alleen studentenkaart Onafhankelijk reisinformatiecentrum met 776 300. Fax: 914 318 166 : madrid@ of met een persoon die niet een van de ou- Deze kaart is in de hele wereld het bewijs een leeszaal (reisgidsen, tijdschriften, kaar- diplobel.fed.be o spain.diplomatie.belgium. ders is, dan is de schriftelijke toestemming dat je student bent. Hiermee kun je profiten en reisverslagen). Uitgever van het ma- be/nl. van beide ouders vereist (in het Engels). teren van verschillende voordelen, diengazine Reiskrant. Tevens organisator van de Het bewijs moet worden gelegaliseerd. sten en studententarieven (op vervoer,

Alvorens te vertrekken

NOORDWEST-SPANJE PRAKTISCH

steden

NOORDWEST-SPANJE PRAKTISCH

De tekst die in twee kolommen loopt, bevat praktische informatie zoals adresgegevens van instanties en webadressen ter voorbereiding op de reis.

ABC vAn noordwest-spAnje

voornaamste

ABC van Noordwest-Spanje Alvorens te vertrekken Budget Feesten en feestdagen Geldzaken Gezondheid Internetadressen Klimaat Musea, bezienswaardigheden en monumenten Noodgevallen Openingstijden Overnachten Post Reisliteratuur Restaurants Risico’s en ergernissen Roken Taal Telecommunicatie Vervoer Winkelen

78 78 81 82 83 85 85 85 88 88 88 89 93 93 94 95 95 95 101 102 105

HOE GEBRUIK JE DEZE GIDS? X

106

REISPLANNER

De Reisplanner stelt uitgewerkte reisprogramma’s voor om Noordwest-Spanje op de beste manier te ontdekken.

ATLANTISCHE

Cantabrië in 8 dagen

Asturië in 1 week Plaatsen opgenomen op de Werelderfgoedlijst van Unesco

OCEAAN

Puerto de Vega

Luarca

Cudillero

Gijón 7 Villaviciosa

6 OVIEDO

S. Vicente de la Barquera

San Telmo Ribadesella 4 3

Comillas

Cueva de Altamira

2 Llanes 10

Santillana 3 SANTANDER del Mar

Colombres 1

Cueva El Soplao 8

107

Santoña Castro Urdiales 1

4 6

PICOS DE EUROPA

Cuevas del Monte Castillo

7 Bárcena Mayor

50 km

CANTABRIË IN 8 DAGEN

•

Een dag in Castro Urdiales (1) om te genieten van het strand van Castro en de architectuur van de villa’s langs de boulevard, om daarna verder te gaan naar Santoña (2) met haar gezellige nachtleven. • Twee dagen in Santander (3): breng een bezoek aan de kathedraal, het Centro Bótin, smul van lekkere tapas en ga door naar het schiereiland Magdalena. Vergeet natuurlijk niet de bijzonder wandeling naar de vuurtoren van Cabo Mayor. En las een playa-sessie in!

Centro Bótin in Santander

•

Een dag in Santillana del Mar (4): bezoek deze prachtige, middeleeuwse stad met religieuze gebouwen uit de 12de eeuw en herenhuizen uit de 15de-17de eeuw. Neem een kijkje in het museum van de grot van Altamira, een grot die Werelderfgoed is vanwege zijn rotsschilderingen. Daarna kun je doorgaan naar de grotten van Monte Castillo (6), die ook op de Werelderfgoedlijst staan (en die echt te bezoeken zijn!). • Maak een daguitstapje naar het binnenland van Cantabrië, naar de vallei

152

Cantabrië

Door deze beknopte inhoudsopgave per hoofdstuk te gebruiken hoef je niet telkens terug te bladeren naar de volledige inhoudsopgave vooraan in het boek.

met bloemmotieven. In de zitkamer is een open haard en nodigen de zachte banken uit tot het doen van een siësta, waar de Spanjaarden zo van houden. Leuk adres met een perfecte ontvangst. Posada La Colodra: Barrio Meana, 59, H 39518 Los Tojos 942 70 61 10 informa-

cion@posadalacolodra.com o posadalacolodra.com. Pas op, de weg klimt en slingert licht over een afstand van 2 km. Het hotel ligt in het centrum van het dorp. Geopend half juni-eind nov. Tweepersoonskamers voor € 69, ontbijt inbegrepen. Ondergebracht in een mooi gerestaureerd huis uit de 16de eeuw in een leuk dorpje met nog enkele 16de-eeuwse huizen. De kamers liggen rond een patio die gedeeltelijk met glas is bedekt. Drie kamers hebben een balkon en vanuit de kamers op de bovenste verdieping geniet je van een prachtig uitzicht op de vallei. Rustieke inrichting zonder verrassingen (parketvloer, ongepleisterde muren, zichtbare balken). Een grote salon en een redelijk gezellige eetkamer vind je op de begane grond.

LUXUEUS tOt HEEL LUXUEUS Casona Palacio Camino real: BarHR rio La Fuente (Valle de Cabuerniga), 39511 Selores

Op het kleine kaartje linksboven zie je in een oogopslag welk deel van het land of de regio het betreffende hoofdstuk beschrijft. Op de eerste pagina van elk regiohoofdstuk zijn de niet te missen bezienswaardigheden in kaart gebracht met een paginaverwijzing voor wie ze direct wil raadplegen.

T 942 70 61 71 : info@caminorealde-

selores.com o caminorealdeselores.com V Tweepersoonskamer vanaf € 90; ontbijtbuffet inbegrepen. Menu (middag en avond) voor € 23. Prachtig oud huis (1690) dat met liefde en smaak werd gerestaureerd. Bij momenten lijkt het of je de showroom van een binnenhuisarchitect bent binnengestapt. Vooral het mengen van de verschillende stijlen is een staaltje van vakmanschap: renaissancemeubels, superkitscherige voorwerpen van schelpen, verguld hout, maquettes van zeilschepen en fauteuils met luipaardprint. De kamers onderscheiden zich door een ander kleurtje of een ander thema: roze, zee, gestreept. Een hotel als geen ander, verloren diep in de bergen. Met restaurant ter plaatse. WAT IS ER TE ZIEN?

bárcena Mayor: misschien wel het mooiste dorp van Midden-Cantabrië, en dat terwijl deze regio al zo goed bedeeld is. Dit grote bergdorp heeft haar middeleeuwse uitstraling behouden, met geplaveide steegjes en mooie stenen huizen. Er zijn nauwelijks zeventig inwoners en helaas in de zomer bijna dagelijks evenveel bussen. Autorijden is verboden (behalve als je er logeert), maar er is een groot, gratis parkeerterrein aan de rand van het dorp.

LOS PICOS DE EUROPA POTES. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 VALLE DE CAMALEÑO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 VALLE DE LIÉBANA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165 POSADA DE VALDEÓN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166 CANGAS DE ONÍS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169 HEILIGDOM VAN COVADONGA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171 ARENAS DE CABRALES . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173

het ercinameer met op de achtergrond los picos de europa ATLANTISCHE OCEAAN

Covadonga Posada de Valdeón

Potes

LOS PICOS DE EUROPA

PORTUGAL

LOS PICOS DE EUROPA XXX

Fuente Dé Wandeling naar de bergengtes van Cares Enolmeer en Ercinameer

164

168 172

De Picos de Europa vormen een steile bergketen op minder dan 40 km van de zee en hebben een reiziger heel wat meer te bieden dan de kust. De uitlopers bereiken Cantabrië, Asturië en León. Als je vanaf de kust komt, doemt dit fort (vaak verhuld in de wolken) ineens voor je op met zijn hoge toppen. Er is een hoogteverschil van 2500 m tussen het laagste punt en de Torre Cerredo, de top van 2648 m hoog. Het is een paradijs voor wandelaars en klimmers. Het park telt maar liefst dertig aangegeven korte wandelpaden – ongeveer tien in elke regio – twee langeafstandspaden (GR’s) en vier uitgezette routes in het hooggebergte. Wandelliefhebbers kunnen hier dus hun hart ophalen! Iets minder sportieve reizigers zullen zich hier ook niet vervelen met het bewonderen van de landschappen, het maken van korte wandelingen langs de bergstroompjes, een bezoek aan de kleine gehuchten en het ontdekken van de culinaire specialiteiten van de streek. Schud het zand van je teenslippers, je bent niet meer op het strand, maar in een totaal andere wereld.

Een beetje geschiedenis In de 8ste eeuw dienen de bergen wederom als bescherming, ditmaal tegen de invasie van de Arabieren. In 719 weerstaat koning Pelayo trots de aanvallen van de Moren in Covadonga. Ze slagen er niet in het verzet te breken. Pelayo triomfeert en Covadonga wordt zelfs het vertrekpunt van de Spaanse Reconquista.

Aan de rand van de pagina’s zorgen een duimgreep en een kopregel ervoor dat je direct ziet welke informatie er op de betreffende pagina wordt besproken.

168

169

CANGAS DE ONÍS POSTCODE 33550 | 6700 INWONERS

Cangas de Onís ligt 25 km ten zuiden van Ribadesella en de kust, op de kruising van enkele valleien en twee rivieren (Río Sella en Río Güeña), te midden van altijd groene heuvels en bergen. Het stadje is de ideale uitvalsbasis voor een bezoek aan los Picos de Europa en vooral aan het park van Covadonga. Een leuk stadje zonder speciale charme, met uitzondering misschien van de Romeinse brug (die in werkelijkheid pas in de 12de eeuw werd gebouwd) waar een mooi kruis aan hangt, en een preromaans kapelletje met een dolmen.

Los Picos de euroPa

O Busstation: c/ Picos de Europa. In een zijstraat van de hoofdstraat, aan de andere kant van

De wandeling naar de bergengtes van Cares voert langs duizelingwekkende ravijnen.

schap van weiden en schaapskooien, af en toe onderbroken door bosjes, tot je ineens bij een pittoreske en steile bergengte komt. Oude boerderijen worden opgeknapt, de straten opnieuw geplaveid en het dorp begint er heel fraai uit te zien.

Om vlot door de gids te navigeren, wordt per stad of regio dezelfde informatiestructuur gehanteerd: praktische informatie - informatie over verblijf: slapen, eten, iets drinken, uitgaan - informatie over de bezienswaardigheden.

XXX

Wandeling naar de bergengtes van cares: vanuit Caín vertrekt een prachtige en adembenemende voettocht. Het is aanbevolen om van hier te vertrekken en niet van Poncebos, omdat je dan afdaalt (en het is veel makkelijker om in Caín te parkeren). Reizigers met hoogtevrees zoeken het beste een andere bezigheid. Hoewel de weg tegen de bergwand geen reëel gevaar inhoudt, loopt hij soms langs ravijnen van wel 200 m diep. Het einde van het parcours is heel wat gemakkelijker. De wandeling duurt alles bij elkaar zo’n 3 uur (het dubbele heen en terug). Vergeet niet om water mee te nemen (al is er halverwege een bron met drinkwater). Aankomst in Poncebos (zie verder onder ‘Wandelen in de omgeving van Arenas’ op blz. 174). Opgelet: dit is de populairste wandeling in de omgeving. In de zomer zal je niet alleen zijn. Van Poncebos ben je nog 6 km verwijderd van Arenas de Cabrales. Vraag in de fondas in Poncebos of er een landrover heen rijdt, maar onthoud dat de rit tegen betaling is.

LOS PICOS DE EUROPA IN ASTURIË Als je van Gijón, Oviedo of de stranden van de oostkust komt, kun je los Picos de Europa aanvatten langs de Asturische kant. Geen enkele weg gaat door het massief, dat is waar, maar aangezien we enkele bladzijden eerder in Posada de Valdeón waren, is de weg van dat dorp naar Cangas de Onís, over de bergpassen, een goede manier om er te komen. Je komt onder meer langs de fantastische bergengte van Los Beyos en voorbij kloven die soms niet meer dan 10 m breed zijn. Dit is waarschijnlijk een van de mooiste stukjes van het gebergte.

de rivier o alsa.es. Kaartjes koop je bij de bar La Estación, in het busstation. • oviedo: circa 14 bussen per dag in het hoogseizoen, rit van circa 1½ uur. • arriondas: circa 15 bussen per dag in het hoogseizoen. Het treinstation van arriondas (T 985 84 00 27) ligt pal naast het busstation. FeVe-treinen verbinden arriondas met Oviedo (3-4 treinen per dag; het traject naar Oviedo duurt ongeveer 1 u en 40 min) en met santander (2 treinen per dag, ‘s ochtends en ’s middags, met stops op alle kleine stations langs de kust). • Posada de Valdeón: 2 bussen per week, alleen in de zomer. Rit van circa 1 uur 40 min. • Llanes: 3 bussen per dag, geen bussen in het weekend. Rit van circa 1 uur.

NUTTIGE ADRESSEN EN INFORMATIE

In het hoogseizoen dag. geopend 10.00-18.00 u. Ondergebracht in een ‘Indiaans huis’ uit 1928 langs de weg, aangegeven met een geel bord. Informatie over gratis trektochten in de omgeving, vooral rond de prachtige meren van Enol en La Ercina, dicht bij Covadonga. Ook documentatie over het hele massief. `

k Markt: zo. ochtend.

SLAPEN Meer dan elders in los picos rijzen hier in augustus de prijzen de pan uit, soms worden ze wel verdriedubbeld!

caMPing

camping covadonga: Soto de Cangas, aan de rand van de stad, langs de AS-114 naar Arena de Cabrales T 985 94 00 97 : campingcovadonga@hotmail.es o camping-covadonga.com V Geopend Goede Week-sept. Je betaalt ongeveer € 21 voor 2 personen met een tent en een auto. Goed uitgerust met bar, restaurant en supermarktje. Beetje schaduw voor de tenten, maar op het gedeelte voor caravans staan aardig wat bomen. Door de nabijheid van de weg wel een beetje lawaaiig. `

gemeentelijk Bureau voor Toerisme: Avenida de Covadonga, 21 T 985 84 80 05 o cangasdeonis.com. Tegenover de Romeinse brug. In de zomer dag. geopend 9.00-21.00 u, in de winter, ma.-za. 10.00-14.00 u, 16.00-19.00 u (in sept. tot 20.00 u); zo. 10.00-14.00 u (in sept. ook van 16.00-20.00 u). een uitstekende bron van informatie. Goede ontvangst, vriendelijke service en gevarieerde documentatie. `

T 958 84 86 14 o parquenacionalpicoseuropa.es.

ontvangstcentrum van los Picos de europa – casa dago: Avenida de Covadonga, 43

doorsneePriJs ToT LuXueus (€ 50-120)

Hotel Plaza: Calle Roberto Frassinelli, 3 T 985 84 83 08 : cangashotelplaza@ yahoo.es o hotelplazacangasdeonis.com. Bijna aan de Plaza del Mercado, bij de voetgangerszo-

WIST JE DIT? Let op deze kaders voor interessante weetjes.

AANDUIDING TROTTERTIPS

trottertip

interessant

XXX

niet te missen

VERKLARING VAN DE SYMBOLEN

A algemeen q autoverhuur s bank O busstation D café, bar C camping p consulaat E dansen c duiklocatie W internetcafé f fietsverhuur F haven h honden toegestaan Y ijssalon

I informatie d kindvriendelijk i koffie- of theehuis M livemuziek, concert L luchthaven e metrostation N ontbijt P parkeren Q patisserie B postkantoor R restaurant a roken verboden H slapen b skistation

g snackbar Z strand U taxi J theater S treinstation V voorzieningen voor rolstoelgebruikers

j wandelen k winkelen m Unesco-werelderfgoed r zwemgelegenheid T telefoonnummer o website : e-mailadres

cangas de onís slapen

AANKOMST EN VERTREK

MeT de Bus

INHOUD INLEIDING ��12 VEELGESTELDE VRAGEN ��14 TOPERVARINGEN ��16 MENS, MAATSCHAPPIJ, NATUUR EN CULTUUR ��31 Beroemde personen 32 Bevolking 34 Cultureel erfgoed 35 De wegen naar Compostela 36 Drank 42 Economie 44 Geografie 46 Geschiedenis 47 Godsdienst en geloof 61 Keuken 62 Media 65 Milieu 67 Muziek 67 Sport en vrije tijd 68 Tapas 69 Werelderfgoed van Unesco 70 Zeden en gewoonten 70

Musea, bezienswaardigheden en monumenten 88 Noodgevallen 88 Openingstijden 88 Overnachten 89 Post 93 Reisliteratuur 93 Restaurants 94 Risico’s en ergernissen 95 Roken 95 Taal 95 Telecommunicatie 101 Vervoer 102 Winkelen 105 REISPLANNER �� 106

CANTABRIË

REIZEN NAAR NOORDWEST-SPANJE ��72 NOORDWEST-SPANJE PRAKTISCH ��77 ABC van Noordwest-Spanje 78 Alvorens te vertrekken 78 Budget 81 Feesten en feestdagen 82 Geldzaken 83 Gezondheid 85 Internetadressen 85 Klimaat 85

DE OOSTKUST 118 Castro Urdiales ��118 Laredo ��120 Santoña ��122 Santander ��124 Santillana del Mar ��134 Cueva de Altamira ��139 Suances ��141 Comillas ��142 San Vicente de la Barquera ��145

X HET CANTABRISCHE BINNENLAND 148 Reinosa en de Embalse del Ebro ��148 Valle del Saja ��151

ASTURIË

LOS PICOS DE EUROPA

DE OOSTKUST 180 Llanes ��180 Ribadesella ��183 Villaviciosa ��185

LOS PICOS DE EUROPA IN CANTABRIË 159 Potes ��159 Valle de Camaleño ��162 Valle de Liébana ��165 Posada de Valdeón ��166 LOS PICOS DE EUROPA IN ASTURIË 168 Cangas de Onís ��169 Heiligdom van Covadonga ��171 Arenas de Cabrales ��173

OVIEDO EN MIDDEN-ASTURIË 188 Oviedo ��189 Salas ��199 DE WESTKUST 200 Gijón ��200 Avilés ��209 Cudillero ��210 Luarca ��213 Puerto de Vega ��215

GALICIË

DE WEG NAAR COMPOSTELA 227 Het galicische deel van de Camino Francés ��227 Santiago de Compostela ��242 Padrón ��269 DE NOORDKUST 274 Ribadeo ��274 Mondoñedo ��280 Viveiro ��283 Van Viveiro naar Ferrol ��287 Ferrol ��291 Betanzos ��298 La Coruña (A Coruña) ��300 Van La Coruña naar Kaap Finisterre via de Costa da Morte ��314 Fisterra (Finisterre) ��331 DE WESTKUST 337 Van Kaap Finisterre naar Noia ��338 Noia ��342 La Sierra del Barbanza ��345 Parque Natural de Corrubedo ��348 Carril ��350

Eiland Arousa ��351 Cambados ��354 O Grove ��361 Van O Grove naar Pontevedra ��368 Pontevedra ��375 Schiereiland van Morrazo ��386 Vigo ��390 De Cíeseilanden ��400 Baiona ��403 Op weg naar Portugal ��412 CENTRAAL-GALICIË EN DE BOVENLOOP VAN DE MIÑO 415 Lugo ��415 Langs de weg van Lugo naar de noordkust ��422 OOST-GALICIË EN DE SIERRA IN HET OOSTEN 423 Os Ancares massief (ten oosten van Lugo) ��424 Monforte de Lemos ��427 De bergengtes van de Sil (ten oosten van Ourense en ten zuiden van Monforte de Lemos) ��434 Het bovendal van de Sil ��441 OOST-GALICIË EN DE BENEDENLOOP VAN DE MIÑO 441 Ourense ��443 Benedenloop van de Miño ��449 BOVENDAL VAN DE LIMIA ��456 Allariz ��457 Verín ��461 REGISTER

467

INHOUD

KAARTEN EN PLATTEGRONDEN Afstanden tussen de steden �� 103 Allariz �� 459 Asturië, overzichtskaart �� 178-179 Baiona �� 405 Cambados �� 355 Camino Francés in Galicië, overzichtskaart �� 228-229 Compostela, Wegen naar, overzichtskaart �� 38-39 Cantabrië, overzichtskaart �� 116-117 Ferrol �� 292-293 Fisterra �� 333 Galicië, overzichtskaart �� 220-221 Gijón �� 202-203 Kust van de Dood, overzichtskaart �� 316-317 La Coruña �� 302-303 Los Picos de Europa, overzichtskaart �� 156-157 Lugo �� 417

ATLANTISCHE OCEAAN

Lúarca

A Coruña Santiago de Compostela Lugo GALICÏE

Vigo

Pontevedra Ourense

ASTURIË

Gijón Llanes Santander Oviedo Altamira Potes

CANTABRIË

CASTILLA Y LEÓN

A Guarda PORTUGAL

Monforte de Lemos �� 429 Noordkust van Galicië, overzichtskaart �� 276-277 Noordwest-Spanje, overzichtskaart �� 74-75 O Grove, Schiereiland, overzichtskaart �� 362-363 Oost-Galicië, overzichtskaart �� 425 Ourense �� 445 Oviedo �� 190-191 Padrón �� 271 Pontevedra �� 376-377 Reisplanner �� 106-107, 109, 111 Rías Baixas, overzichtskaart �� 339 Santander �� 126-127 Santiago de Compostela �� 244-245 Santillana del Mar �� 137 Topervaringen �� 17 Vigo �� 392-393 Viveiro �� 285

INLEIDING

roene valleien en groene bergen, diep ingesneden kusten en kliffen boven de soms groenblauwe, soms grijze zee, een architectuur van graniet en leisteen en wollige stapelwolken die door de westenwind worden verjaagd. Als reiziger heb je soms het gevoel in Bretagne of Ierland te zijn in plaats van Spanje. Vooral wanneer je in een haven komt en de geur van cider samengaat met het geluid van doedelzakken. Maar als je dan een verguld retabel ziet in een barokkerk, de geur van gebakken knoflook en olijfolie ruikt, dat geserveerd wordt bij een schaal zeevruchten, de vissers met elkaar hoort discussiëren over een glas witte wijn en de

Processie in Ferrol tijdens Semana Santa

kleurrijke schepen het ruime sop ziet kiezen, verdwijnt alle twijfel. Je moet wennen aan die dubbele identiteit. De verre oorsprong is Keltisch, daar bestaat geen twijfel over. Kent aber, waar de naam Cantabrië van is afgeleid, is Keltisch voor ‘hoek van het water’ en de rivier aber is de Ebro die ontspringt in de buurt van de Picos de Europa. Een Asturisch gezegde bevestigt het: ‘Asturias es España, lo demás tierras conquistadas’ (Asturië is Spanje, de rest, veroverde gebieden). Dat gezegde zou ook van toepassing kunnen zijn op Galicië of Cantabrië. Verscholen achter hun bergen zijn die drie regio’s weinig beïnvloed door de Arabieren. Integendeel! Ze geven juist toegang tot Noord-Europa en trekken, dankzij

X de bedevaartsroute naar Santiago, massa’s pelgrims aan. De gebieden hebben hun gestaalde karakter echter nooit prijsgegeven. Santiago is uiteraard een van de belangrijkste christelijke heiligdommen. De hartstocht is hier nog intact en haast voelbaar tijdens de dagelijkse pelgrimsmis in de kathedraal van Santiago en tijdens de vele romerías (patroonsfeesten).

Pelgrimsstaffen in Santiago de Compostela

WANNEER JE IN GALICIË EEN FLES IN ZEE GOOIT, SPOELT DIE AAN IN BRETAGNE

Galicisch gezegde

Nationaal Park Picos de Europa

VEELGESTELDE VRAGEN WELKE DOCUMENTEN HEB JE NODIG OM NAAR SPANJE TE REIZEN?

Inwoners van de EU hebben alleen een geldig identiteitsbewijs nodig. WAT IS DE BESTE PERIODE OM NAAR SPANJE TE REIZEN?

In Spanje is het nooit te koud of te warm. Er wordt gezegd dat het er vaak regent, dat is inderdaad het geval in de lente en de winter, maar de zomers zijn over het algemeen zacht en zonnig. De beste periode is dus mei/juni tot begin oktober. Maar zelfs in die periode is het verstandig een trui en een regenjas mee te nemen, voor het geval dat. IS HET LEVEN DUUR IN SPANJE?

Over het algemeen is het leven in Spanje minder duur dan bij ons. Buiten het seizoen kost een hotelkamer zelfs 20-50% minder dan bij ons, vooral op het platteland. Aan de kust, en met name in de zomer, is dat min-

der vaak het geval (in augustus kunnen de prijzen zelfs verdubbelen ten opzichte van de winter). Nog een aangename verrassing: het openbaar vervoer en de musea zijn vrij goedkoop en ook in restaurants hoef je niet duur uit te zijn als je kiest voor de traditionele gerechten (het bier en de wijn zullen je rekening ook niet al te erg doen oplopen!). WAT IS DE BESTE MANIER OM JE TE VERPLAATSEN?

Een auto is het perfecte vervoersmiddel, je kunt namelijk niet met het openbaar vervoer naar de mooiste, afgelegen stranden en kapen. De wegen zijn goed en sommige autowegen zijn gratis. Tussen de steden is echter een uitgebreid bus- en treinnetwerk (de trein is vaak sneller, maar ook duurder). IS SPANJE EEN VEILIG LAND?

Spanje is niet minder veilig dan Nederland of BelgiĂŤ. Blijf echter wel op je hoede

De auto vormt het vervoersmiddel bij uitstek in Noordwest-Spanje.

De pelgrimsroutes naar Compostela lokken steeds meer wandelaars.

in Santiago de Compostela, daar zijn altijd zakkenrollers aanwezig. Pas ook op voor de oceaan, op sommige plekken is hij erg wild. Slechte zwemmers kunnen daar beter niet het water in gaan! IS ER EEN TIJDSVERSCHIL?

Nee, zowel in de winter als in de zomer is er geen tijdsverschil tussen Spanje en Nederland en België, de landen gaan op hetzelfde moment over op winter- en zomertijd. WAT IS DE VLIEGTIJD?

De vlucht van Amsterdam naar Santiago de Compostela duurt ongeveer 2½ uur en vanaf Brussel ongeveer 2 uur, maar rechtstreekse vluchten zijn zeldzaam. Er zijn daarentegen veel vluchten naar Bilbao, dat vlak bij Cantabrië ligt (circa 2 uur vliegen vanuit Amsterdam en Brussel).

HOE ZIT HET MET DE PELGRIMS ROUTE NAAR SANTIAGO?

Alleen de traditionele inentingen. En vergeet je Europese zorgverzekeringskaart niet, je bent hier tenslotte in Europa.

Er zijn zes pelgrimsroutes met herbergen voor bedevaarders. De gangbaarste, de Camino Francés, begint in Frankrijk. Elke pelgrim die minstens 100 km te voet (of te paard) of 200 km met de fiets heeft afgelegd, ontvangt een officieel pelgrimsattest (de Compostela).

WAT IS DE WISSELKOERS? HOE BETAAL JE TER PLAATSE?

WELKE SPORTEN KUN JE ER BEOEFENEN?

In Spanje betaal je ook gewoon met euro’s, wel zo handig. Ter plaatse vind je voldoende geldautomaten, bovendien kun je vrijwel overal met betaalkaart betalen, behalve in enkele kleine pensions en restaurants.

Wandelen, paardrijden, watersporten zoals zeilen, surfen, duiken, kanoën-kajakken (typisch voor Asturië), rafting en canyoning in Galicië. In Nationaal Park Picos de Europa kun je ook bergbeklimmen.

WELKE INENTINGEN ZIJN NODIG?

WELKE TAAL WORDT ER GESPROKEN?

Spaans natuurlijk, maar ook Galicisch in Galicië en Asturisch in Asturië (maar dat is geen officiële taal). Als je een beetje Engels of Frans spreekt, kom je al een heel eind.

AFKORTINGEN De afkorting ‘cl’ die vaak voorkomt in deze gids, betekent gewoon calle, oftewel ‘straat’. In Galicië wordt gesproken over rúa. En ‘s/n’ is de afkorting van sin número, en geeft aan dat de straat geen nummering heeft.

19 TOPERVARINGEN 16

BEWONDER IN SANTIAGO DE COMPOSTELA DE BAROK GEVEL VAN DE KATHEDRAAL EN ZIE TIJDENS DE MIS DE BOTAFUMEIRO, EEN REUS ACHTIG WIEROOKVAT VAN 62 KG, ZWEVEN!

DUIK NET ALS DE ROMEINEN IN EEN THERMAAL BAD IN OURENSE (GALICIË)

Goed om te weten: ga er vroeg heen zodat je de mensenmassa voor bent o catedralde santiago.es.

50 km

ATLANTISCHE OCEAAN

8 Praia de Lago

Carnota

6 5 Islas Cíes Baiona

te Mor da a t s Co

10 Chavín

SANTIAGO DE COMPOSTELA Padrón

GALICIË blz. 217

2 Ourense s gte gen il e B rn de S va 3

12 Gijón OVIEDO

13 ASTURIË blz. 175

Cueva de Altamira

El Entrego

17 18 SANTANDER

PICOS DE EUROPA

CANTABRIË blz. 113

CASTILLA Y LEÓN

PORTUGAL

Goed om te weten: sommige kuuroorden sluiten om 2.30 u ’s ochtends!

GENIET VAN HET PRACHTIGE UITZICHT IN DE BERGENGTES VAN DE SIL (GALICIË), WAAR DE WIJNGAARDEN OP MINI TERRASSEN BOVEN ELKAAR LIGGEN. DE OOGST IS EEN MONNIKENWERK EN HET LANDSCHAP IS SPECTACULAIR

Helemaal beneden kronkelt de Sil, een prachtige blauwe rivier, waarin de wijngaarden op de schuine hellingen reflecteren. Uitkijkpunten op de rotsachtige hellingen, zoals die van Santiorxo en Cadeiras, bieden prachtige panorama’s. Door de vele kloosters en kluizenaarswoningen heeft de streek de naam Ribeira Sacra (de heilige oever) gekregen. Blz. 434 Goed om te weten: er loopt een wandelpad langs alle uitzichtpunten. Inlichtingen bij het Bureau voor Toerisme van Monforte de Lemos.

BEWONDER VANAF DE VESTINGMUUR VAN HET FORT VAN BAIONA (GALICIË) HET FRAAIE UITZICHT OVER DE BAAI EN DRINK DAARNA EEN GLAASJE OP HET TERRAS VAN HET AANGRENZENDE HOTEL

Dit voormalige vissersdorp lijkt wel een ansichtkaart. Het wordt bewaakt door een machtig fort dat op het schiereiland staat. Je kunt hier een schitterende wandeling maken langs de terrasvormige tuinen en oude kanonnen. Onderweg heb je een prachtig uitzicht over de baai en de oceaan. Hier kwam Christoffel Columbus aan land en vertelde hij dat hij terugkwam uit Indië. Een kopie van de Pinta, zijn karveel, ligt in de haven en kan bezocht worden. Blz. 408

Goed om te weten: elk eerste weekend van maart wordt het aanleggen van de Pinta gereconstrueerd.

VAAR NAAR DE ROTSEN ZANDEILANDJES VAN HET PARQUE NACIONAL DE LAS ISLAS ATLÁNTICAS MET HUN DROOMSTRANDEN EN GEURIGE WANDELPADEN

Aan de kant van de Atlantische Oceaan hebben de eilanden Cíes, Ons, Cortegada en Sálvora heel abrupte kliffen en aan de kant van de Rías Baixas van Galicië strekken zich mooie zandstranden uit. Je kunt er de uitgezette wandelpaden volgen om de meest spec-

19 TOPERVARINGEN