Het kijkwoordenboek Sylvia Vanden Heede met tekeningen van ThĂŠ Tjong-Khing
www.lannoo.com Registreer u op onze website en we sturen u regelmatig een nieuwsbrief met informatie over nieuwe boeken en met interessante, exclusieve aanbiedingen. Š Uitgeverij Lannoo nv, Tielt, 2020 Vormgeving: Studio Lannoo D/2020/45/55 NUR 287, 222 ISBN 978 94 014 6589 2 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
INHOUD Een appel voor Vos
van aardig tot zwijm
18
Ever zoekt een baan
van altijd tot zwoegen
38
De kunst van Uil
van artiest tot zielig
62
Vos is ziek
van absoluut tot zwak
84
Op reis met Rob van aarde tot zwerven
104
Ping Wing heeft een gast van afwas tot zuivel
124
Een appel voor Vos
Vos pakt een appel uit de schaal. ‘Kijk! Ik ben een jongleur!’ zegt hij. Vos gooit de appel in de lucht en vangt hem op.
‘Flauw hoor. Dat kan iedereen’, zegt Haas.
‘Je moet twee appels nemen. En dan gooi je met allebei.’ Dat doet Vos. Maar ach, het wil niet
lukken!
Een van de appels valt op de grond. Gauw raapt Haas hem op. ‘Je moet dagelijks
oefenen’, zegt ze.
‘Daarna lukt het vast.’
En ze bijt in de appel. Lekker!
‘Ik heb een beter idee’, zegt Vos. ‘Jij bent het doel. Ik gooi met de appel. Als het raak is, win ik een punt.’
Daar heeft Haas echt geen zin in.
‘Die appel is hard. Dat doet pijn. Nee hoor, ik doe niet mee.’ ‘Dat is niet aardig van je’, pruilt Vos. ‘Wat moet ik dan met die appel doen?’ ‘Opeten natuurlijk!’ zegt Haas.
Vos trekt een grimas.
Hij is niet dol op appels.
Hij houdt wel van appelmoes.
En van zoete appels uit de oven.
Maar een appel die rauw is en niet rijp? Die vindt hij maar zuur en wrang! ‘Ik weet al iets’,
mompelt Vos. En hij loopt naar de keuken. Wat is Haas benieuwd!
Gaat Vos een cake bakken? Een appelcake?
Daar is Vos alweer. Met een mes! ‘Kom hier staan, Haas. Zet de appel op je hoofd. Sta vooral stil!’
‘Wat ben je wel van plan?’
vraagt Haas. Vos geeft geen antwoord.
Dan gooit hij zomaar het mes naar Haas! Haas gilt. En ze valt in zwijm!
Vos schrikt heel erg.
jammert hij. ‘De appel moest in de helft. Niet jij!’ Maar Haas is gelukkig nog heel. Ze kreeg enkel een appelflauwte!
‘O Haas!’
Van de schrik!
aardig – cake
a
b
aardig Aardig is lief. Als je zegt: ‘dat is een aardig sommetje’, bedoel je dat het veel geld is. ‘Piep is flink groot’ is hetzelfde als ‘Piep is aardig groot’.
benieuwd Als je wilt weten wat er gaat gebeuren, ben je er benieuwd naar.
allebei Een ander woord voor ‘alle twee’. Je kunt ook zeggen: ‘beide’ of ‘beiden’. antwoord Je geeft antwoord als iemand iets vraagt. Een antwoord geven is hetzelfde als antwoorden. appelflauwte Flauwvallen is in zwijm vallen. Een appelflauwte duurt niet lang. Het is maar heel lichtjes in zwijm vallen. Een appel eten is al genoeg om weer fit te zijn.
18
c cake Dit is een Engels woord. Daarom spreek je het anders uit dan je het leest. Je zegt ‘keek’. Een cake is gebak. Het is zacht en kruimig. Cake kun je makkelijk zelf maken.
daarna – flauw
d
e
daarna Voor ‘daarna’ is er altijd eerst iets anders. Je kunt ook ‘dan’ zeggen in plaats van ‘daarna’. Een woord dat precies hetzelfde betekent, is ‘nadien’.
echt Echt is het omgekeerde van vals, en hetzelfde als werkelijk. Als je iets echt wilt, dan weet je heel zeker dat je het wilt. ‘Echt’ is ook een deftig woord voor ‘huwelijk’. ‘In de echt verbinden’ is hetzelfde als ‘trouwen’.
dagelijks Wat dagelijks gebeurt, gebeurt iedere dag. Dagelijkse dingen zijn meestal heel gewoon. Want bijzondere dingen gebeuren maar af en toe, en niet iedere dag.
enkel Dit woord betekent ongeveer hetzelfde als ‘enige’. ‘Enkel’ is ‘alleen’.
f dol Eigenlijk is ‘dol’ hetzelfde als ‘gek’. Een dolle stier is gek van woede. En een dolle hond weet niet meer wat hij doet. Gelukkig is ‘dol’ niet altijd gevaarlijk. ‘Haas is dol op worteltjes’ is hetzelfde als ‘Haas is gek op worteltjes’.
flauw Flauw is zwak. Een flauw licht is een vaag schijnsel. Een flauwe geur ruik je bijna niet. Eten zonder zout kan flauw smaken. Je proeft het eten natuurlijk nog wel, maar het is minder pittig. En een flauwe grap? Dat is een grap waar niemand om lacht. Behalve een flauwerik, natuurlijk.
19
gelukkig – helft
g gelukkig Iedereen wil gelukkig zijn. Gelukkig zijn is niet hetzelfde als geluk hebben. Je hebt geluk als iets meevalt. Je bent gelukkig als je je blij en tevreden voelt. Het omgekeerde van gelukkig is ongelukkig. Wie ongelukkig is, heeft verdriet en voelt zich niet tevreden. Als iets goed afloopt, zeg je: ‘Gelukkig maar!’ gillen Gillen is schreeuwen met een hoge stem. Je slaakt een gil als je schrikt. Een gil is geen woord, maar een kreet. Je kunt ook woorden gillen. Gillen doe je niet alleen als je boos of geschrokken bent. Je kunt immers ook gillen van de pret.
grimas Een grimas maken is je gezicht vertrekken. Dat doe je vanzelf als je iets eet wat zuur is. Je doet het expres als je iemand bang wilt maken. Of als je iemand wilt laten lachen. Een grijns is ook een grimas.
h hard Hard is het omgekeerde van zacht. Stenen zijn hard. Een harde winter is koud en guur. Zelfs een hart kan hard zijn. Het voelt dan geen medelijden, spijt of liefde. heel Heel is niet half. Een hele taart kun je in tweeën snijden. Dan heb je een hele helft en nog een hele helft. Maar de taart is niet heel meer. Want heel is gaaf. Heel betekent ook ‘erg’, maar niet zoals in: ‘O, wat erg!’ helft Heb je de appel in twee gelijke stukken verdeeld? Dan heb je nu twee helften! Het dubbele van de helft is één. De ene helft is niet altijd precies even groot als de andere helft.
20
het – jongleur
het Als iets niet ‘hij’ is en niet ‘zij’, is het ‘het’. Het kan van alles zijn. Het regent, bijvoorbeeld. Wat regent er? Of wie? Dat weet je niet. Het regent gewoon. Snap je het? hier Hier is niet daar. Hier is dichtbij. Daar is verder. ‘Hier en daar’ is overal een beetje.
i idee Een idee is een gedachte. Niet alle gedachten zijn ideeën. Een idee gaat over een plan dat je hebt of over iets wat je wilt doen. Soms valt een idee je zomaar in. Maar meestal moet je er lang naar zoeken. Als je ergens geen idee van hebt, weet je niet waarover het gaat. Of je kunt het je helemaal niet voorstellen.
iets Iets is niet alles, maar een stukje ervan.
j jammeren Als je iets heel erg jammer vindt, kun je erom jammeren. Dan laat je hard horen hoe verdrietig je bent. Jammeren is hetzelfde als weeklagen. Het is het omgekeerde van juichen en jubelen. jongleur Vroeger trok een jongleur rond om te zingen en muziek te maken. Tegenwoordig jongleert een jongleur alleen maar. Jongleren is bijvoorbeeld balletjes in de lucht gooien en opvangen. Eén balletje opgooien kan iedereen. Maar drie of vier balletjes tegelijkertijd gooien en vangen is heel moeilijk. In een circus is er altijd wel een jongleur. Jongleren kan ook met hoepels en knotsen. Een goede jongleur speelt zelfs met servies zonder het te breken!
iedereen Iedereen is ieder, maar dan niet voor dingen. Het is het omgekeerde van niemand.
21