Issuu

Picardië Baai van de Somme

C. Moirenc/hemis.fr

De vuurtoren van Ault

75x100 mm

De regio’s van deze gids: (zie de kaart aan de binnenzijde van het omslag) n Baai van de Somme en Abbeville ∑ Amiénois en Haute Somme ± Oise ∏ Laonnois en Soissonnais ∫ Saint-Quentinois en Thiérache

blz. 81 blz. 143 blz. 197 blz. 297 blz. 359

INHOUD 29,5x16 mm

16x16 mm

SteveAllenPhoto/iStock

NIET TE MISSEN Een keuze uit de mooiste plekjes....6

MEER WETEN OVER PICARDIË PICARDIË VANDAAG

HOOGTEPUNTEN VAN MICHELIN

Een regio in beweging.......................46 De economie.........................................48 Industrieel verleden............................49 Herdenkingstoerisme........................50

De mooiste reisherinneringen........10

TRADITIES EN LEVENSKUNST

REISPLANNER

Feesten..................................................... 51 Tradities...................................................52 Gastronomie..........................................54

Een keuze uit de mooiste routes....18

KUNST EN CULTUUR

DE REIS VOORBEREIDEN NAAR PICARDIË

Met de auto............................................26 Met de trein............................................26 Met het vliegtuig..................................27 VOOR HET VERTREK

Klimaat.....................................................28 Nuttige adressen..................................28 Overnachten..........................................29 Uit eten....................................................30 PICARDIË VAN A TOT Z

Rubrieken in alfabetische volgorde............... 31 EERSTE WERELDOORLOG

De plekken van de Eerste Wereldoorlog......................37 MET HET GEZIN

Bezienswaardigheden en activiteiten.........................................39 MEMO

Evenementen........................................ 41 Leestips....................................................42

Archeologisch Picardië......................56 Architectuur...........................................57 ABC van de architectuur....................60 Beroemde personen...........................64 De Picardische taal..............................65 NATUUR

Landschappen......................................66 Het water.................................................68 Flora, fauna en milieu.........................69 GESCHIEDENIS

Chronologie...........................................72 1914-1918: de loopgraven.................75 1940-1945: bezetting en verzet...... 76

STEDEN EN BEZIENSWAARDIGHEDEN n BAAI VAN DE SOMME EN ABBEVILLE

Baai van de Somme.............................84 Parc du Marquenterre........................92 Het avontuur van de Marquenterre.....................................94 Saint-Valery-sur-Somme....................96 Ault..........................................................102 Rue...........................................................106 Crécy-en-Ponthieu............................ 110 Vallei van de Authie.......................... 113 Abdij en tuinen van Valloires......... 117 Abbeville...............................................122 Een gewilde locatie..........................125 Saint-Riquier........................................136 Kasteel van Rambures......................140 ∑ AMIÉNOIS EN HAUTE SOMME

Amiens...................................................146 Australische helden.........................161 Ondergrondse stad van Naours...169 Doullens................................................172 Albert en de slagvelden bij de Somme........................................ 174 Britse oorlogsmonumenten..........176 Historial de la Grande Guerre in Péronne........................................182 Ham.........................................................186 Montdidier............................................189 Poix-de-Picardie.................................193 ± OISE

Paleis van Compiègne..................... 200 Geschiedenis van het paleis..........202 Longueil-Annel.................................. 220 Noyon.................................................... 222 Kasteel van Pierrefonds...................227 Een herbouwde burcht...................228 Crépy-en-Valois..................................233 Forêt d’Halatte................................... 239

RAADPLEEG VOOR IEDERE PLAATS ONS ADRESBOEKJE y

Senlis.......................................................242 Abdij van Chaalis................................251 Parc Astérix.......................................... 256 Kasteel van Chantilly....................... 260 Het kasteel van Chantilly of de luister van de Montmorency’s.....262 Saint-Leu-d’Esserent.........................277 Kathedraal van Beauvais................ 280 Prestigieus verleden.........................283 Gerberoy...............................................292 ∏ LAONNOIS EN SOISSONNAIS

Laon....................................................... 300 Een beetje geschiedenis..................302 Chemin des Dames........................... 311 Strategische heuvelrug................... 315 Forêt de Saint-Gobain......................317 Coucy-le-Château-Auffrique.........321 Soissons.................................................325 Villers-Cotterêts................................. 334 Dumas van vader op zoon.............335 Forêt de Retz........................................338 La Ferté-Milon.....................................342 Fère-en-Tardenois............................. 345 Château-Thierry................................. 349 ∫ SAINT-QUENTINOIS EN THIÉRACHE

Saint-Quentin..................................... 362 Van Quintinus tot art deco............ 366 Riqueval.................................................371 Guise.......................................................374 Thiérache..............................................378 Hirson.................................................... 383 Marle...................................................... 386 Woordenlijst..................................... 388 Register............................................... 400 Kaarten en plattegronden......... 407

NIET TE MISSEN aaa De reis waard

aa Een omweg waard

a Interessant

Baai van de Somme

O. Leclercq/hemis.fr

De baai is een fascinerend maar kwetsbaar stukje natuur, waar het ongerepte landschap verandert op het ritme van de getijden. Hoogtepunt is de grootste zeehondenkolonie van Frankrijk. Zie blz. 84.

aaa

T. Bognár/age fotostock

Paleis van Compiègne Een van de meest prestigieuze koninklijke paleizen van Frankrijk, waar de herinnering aan de jachtpartijen van Lodewijk XV en de feesten van Napoleon III nog in de lucht hangt. Zie blz. 200.

EEN KEUZE UIT DE MOOISTE PLEKJES

aaa

Kasteel van Chantilly Luisterrijke stallen, meesterwerken van schilderkunst, een subliem park van Le Nôtre, fonteinen die een voorbeeld voor Versailles werden… Chantilly heeft het allemaal. Zie blz. 260.

R. Visage/age fotostock

Gerberoy

Het best bewaarde geheim van Picardië: een droom van een dorp, zó weggelopen uit het verleden, met fleurige klimrozen langs de gevels van vakwerkhuizen in oude keienstraatjes. Zie blz. 292.

N. Thibault/Photononstop

G. Labriet/Photononstop

Forêt de Compiègne Vroeger joegen de koningen van Frankrijk onder deze beuken en eiken op groot wild, nu is dit magnifieke bos het domein van wandelaars, fietsers en ruiters. Zie blz. 211.

Het platteland van de Thiérache

HOOGTEPUNTEN VAN MICHELIN

Þ Ontdek het platteland van de Thiérache, met zijn pie noirs en versterkte kerken. Maak een rondrit door het schilderachtige landschap en geniet van de heerlijke maroilles, cider en boerenboter. Zie blz. 378.

Het kasteel van Vez A. Chicurel/hemis.fr

Þ Laat u verrassen

door de geslaagde combinatie van hedendaagse kunst en middeleeuwse architectuur in het kasteel van Vez, waar werken van Daniel Buren, Jean-Pierre Raynaud, François Morellet en Sol LeWitt in dialoog gaan met de 14de-eeuwse weermuur en kantelen. Boven de zaal van de wacht ligt een bijzondere ruimte met ijzeren gewelf van de hand van Gustave Eiffel. Zie blz. 238.

Þ Wandel over de Chemin des Dames en probeer u een voorstelling te maken van wat zich hier in de Eerste Wereldoorlog heeft afgespeeld, in die dramatische, bloe dige periode van de geschiedenis, die in het Picardische collectieve geheugen gegrift staat.Zie blz. 311.

Ch. Goupi/age fotostock

DE MOOISTE REISHERINNERINGEN

TOP 5 mooiste TOP 5 De Xxxxxxx kathedralen

1. Xxxxx (p. xx) 1. Amiens (blz. 147) 2. Xxxxx (p. xx) 2. Beauvais (blz. 280) 3. Xxxxx (p. xx) 3. Senlis (blz. 242) 4. Xxxxx (p. xx) 4. Laon (blz. 303) 5. Xxxxx (p. xx) 5. Soissons (blz. 325)

Glas-in-loodraam in de kathedraal van Senlis Godong/robertharding/age fotostock

Þ Proef het rode zomerfruit op de markt die elke eerste zondag van juli in Noyon wordt gehouden, aan de voet van de kathedraal, een van de grootste gotische kerken van Frankrijk. Die dag kleuren alle kraampjes rood van de rijpe aardbeien, frambozen, kersen en bessen, stuk voor stuk specialiteiten van de regio. Zie blz. 222.

Kleurige gevels in Mers-les-Bains Zoonar/eyemagic/Zoonar GmbH RM/age fotostock

Þ Flaneer over de nostalgische boulevard van Mers-les-Bains, langs de mooie villa’s uit de belle époque – bij voorkeur met een strohoed of parasolletje. Dit dorp is een van de oudste badplaatsen uit de geschiedenis. U ziet er allerlei bouwstijlen, maar de art nouveau overheerst, met fantasievolle gevels, torentjes, loggia’s en smeedijzeren of houten balkons. Zie blz. 104.

REISPLANNER

Art deco en industrieel erfgoed

3 dagen

R. Soberka/hemis.fr

Route: 75 km vanuit Saint-Quentin, langs gevels, fabrieken en openbare gebouwen

å Dag 1 Saint-Quentin Wandel ‘s ochtends langs de artdecogevels van de stad (blz. 362) en ga ‘s middags naar het Maison du Textile in Fresnois-le-Grand (blz. 369). Overnacht in Saint-Quentin.

å Dag 2 Saint-Quentin Maak een dagtocht met de Vermandois Art Déco Express door het dal van de Oise (blz. 370). Het buffet in het station van Saint-Quentin L. Couvée/Ville de Saint-Quentin

Tip: één keer per maand rijdt er een omnibus (april-okt.).

å Dag 3 Riqueval en Guise Ga ‘s ochtends naar het Musée du Touage en bekijk de sleper van Riqueval (blz. 371); bezoek ‘s middags de Familistère in Guise (blz. 375). Tip: plan uw bezoek zo dat u de demonstratie van de sleper kunt zien (twee keer per dag). Het Maison du Textile in Fresnois-le-Grand Ch. Goupi/age fotostock

EEN KEUZE UIT DE MOOISTE ROUTES

De natuur langs de Somme

<Geen H. Ausloos/AGB kruisendePhoto koppeling> Library/age fotostock

4 dagen

Route: 120 km van Amiens naar de baai van de Somme, van de rivier naar de zee Tip: u kunt deze route ook op de fiets afleggen (Véloroute de la Somme).

å Dag 1 Amiens Bezoek ‘s ochtends de hortillonnages (blz. 156) en maak ‘s middags een wandeling langs de rivier bij Ailly-surSomme (blz. 132). Ga ‘s avonds iets drinken in het Quartier Saint-Leu.

å Dag 2 De moerassen

å Dag 4 Parc du Marquenterre Maak ‘s ochtends de rondwandeling door het park (blz. 92) en ‘s middags de natuurwandeling door de Hâble d’Hault (blz. 103). Breng de avond en nacht door in Ault. Tip: u kunt deze route verlengen met een dag in Mers-les-Bains, een badplaats uit de belle époque.

Wandel ‘s ochtends door het Marais des Cavins bij Hangest-sur-Somme (blz. 130); bezoek ‘s middags het Maison des Marais in Longpré-lesCorps-Saints (blz. 128). Overnacht in een chambre d’hôtes.

å Dag 3 De baai Bezoek het Maison de la Baie de Somme (blz. 87). Steek de baai te voet over en ga terug met de stoomtrein (blz. 90) of maak een rondvaart. Overnacht in Crotoy. Tip: in het voorjaar wordt rond de baai het Festival de l’Oiseau et de la Nature gehouden.

De hortillonnages in Amiens H. Gyssels/Photononstop

DE REIS VOORBEREIDEN

In de buurt van Amiens rijdt u van april tot oktober mee met Le P’tit Train de la Haute Somme. Franky De Witte

app biedt meer dan honderd rondritten voor de fiets. T Raadpleeg ook de fietsgids La Somme en roue libre, éd. OuestFrance, 2016, en de brochures Vagabondages en vallée de Somme, die verkrijgbaar zijn bij het toeristenbureau. Voie Verte Trans’Oise – www.af3v. org. Dit wandel/fietspad doorkruist het departement Oise van oost naar west en van noord naar zuid. In totaal meer dan 80 km. Voie Verte de Thiérache – www. af3v.org, www.randonner.fr. Deze voie verte van 37 km doorkruist de Aisne en verbindt Hirson met Guise. Ze is aangelegd op een voormalige spoorweg langs de Oise, zie blz. 382. Voie Verte de l’Ailette – 18 km van de Abbaye de Vauclair naar Axo’Plage (vlak bij Laon), in de Aisne, zie blz. 316. T Er zijn in de Aisne talloze tochten mogelijk met de fiets of mountainbike. Kijk op: www.randonner.fr.

Fietstoerisme

Fédération Française de Cyclotourisme – t 01 56 20 88 88 www.ffct.org.

Comité Régional des Hauts-deFrance – t 03 20 05 68 50 www.ffct5962.com.

Mountainbiken De regio telt een groot aantal routes waarop beginnende én ervaren mountainbikers zich kunnen uitleven! Fédération Française de Cyclisme – https://sitesvtt.ffc.fr. Comité Régional des Hauts-deFrance – www.hdfcyclisme.com. TREKTOCHTEN TE PAARD

Picardië beschikt over honderden kilometers ruiterpad, door bosgebieden en langs de kust. Comité Régional des Hauts-deFrance – www.crtehautsdefrance. com. Comité National de Tourisme Équestre – Parc Équestre - 41600 Lamotte - t 02 54 94 46 80 www.ffe.com/tourisme. De jaarlijkse brochure Cheval nature, l’officiel du tourisme équestre bevat adressen van paardensportcentra en van accommodatiemogelijkheden voor ruiters en paarden.

PICARDIË VAN A TOT Z

TREKTOCHTEN TE VOET

Een paar Grande Randonnée-routes lopen door Picardië. De GR123, 124 en 225 voeren langs abdijen en door rivierdalen en de Picardische bossen. De GR125 verbindt Vexin met de Baai van de Somme en voert door het Pays de Bray en de Vimeu. De GR12A leidt door de bossen van Compiègne en Laigue, en bereikt voorbij Blérancourt het bos van Saint-Gobain en de streek rond Laon. Fédération Française de la Randonnée Pédestre – www.ffrandonnee.fr France Randonnéet 02 99 67 42 21 - www.france-randonnee.fr. Agenda van begeleide wandeltochten in heel Frankrijk. Comité Régional de la Randonnée Pédestre de Picardie – t 03 22 41 08 27 - picardie.ffrandonnee.fr. Circuits Pédestres et Microbalades dans l’Aisne – www.randonner.fr. Routes die u kunt downloaden. Natuurwandelingen in Somme – www.somme-tourisme.com. Wandelingen met gids langs de Baai van de Somme en de Baai van de Authie met aandacht voor flora, fauna en lokale geschiedenis. Natuurwandelingen – Een twintigtal wandelingen door de meest bijzondere natuurgebieden van Somme, te raadplegen en te downloaden via www.somme-tourisme. com/balades-et-randonnees. Conservatoire des Sites Naturels de Picardie – t 03 22 89 63 96 www.conservatoirepicardie.org. Natuurwandelingen en natuurvrijwilligerswerk, het hele jaar door. TUINEN EN PARKEN

Binnen de Association des Parcs et Jardins de Picardie zijn zestig tuinen verenigd, die opengesteld zijn voor het publiek, van druk bezochte (zoals de tuinen van Valloire en het park van Chantilly) tot heel intieme. In

de regio vindt u met name ook veel rosaria. Association des Parcs et Jardins de Picardie – t 03 44 88 82 79 www.parcsetjardinsdepicardie.fr. T Zie ook ‘Reisplanner’ blz. 19. VANUIT DE LUCHT

L’Oise Vue du Ciel – t 06 51 43 53 70 - www.oise-montgolfiere.fr. Over het departement Oise in een luchtballon (1 uur). Magic Balloons – t 06 10 32 56 13 - www.magic-balloons.fr. Luchtballontocht over Picardië, vertrek vanuit Amiens-Glisy, Abbeville, Péronne en Saint-Quentin. Aéroclub de Beauvais-Tillé – 1 av. de l’Aéroport - 60000 Tillé t 03 44 48 28 52 - http://acbt60. free.fr. Vlucht over Oise in een toeristenvliegtuigje (30 min.). Ludair – Aérodrome d’Abbeville 80132 Buigny-Saint-Maclou t 03 22 24 36 59 of 06 03 28 66 96 - www.ludair.com. Over de Baai van de Somme met een ultralight vliegtuig. Aéroclub Picardie Amiens Métropole – t 03 22 38 10 70 www.aeroclub-picardie-amiens. com. Vluchten over Amiens, de Baai van de Somme, de Marquenterre of de Picardische kust in een motor-, zweef- of ultralight vliegtuig. Airflash ULM – Aéroport AmiensGlisy - R. Robur-le-Conquérant 80440 Glisy - t 03 22 38 93 53 www.ulm-airflash.com. Vluchten met verschillende soorten ultralight vliegtuigjes. VISSEN IN ZOET WATER

De regio wordt doorsneden door talrijke rivieren die in meren uitmonden. Het is een paradijs voor vissers, vooral langs de Somme, de Aisne en de Oise.

Regels Doorgaans wordt de bovenloop van de rivieren geclassificeerd als eerste

LA CÃ”TE PICARDE ET ABBEVILLE

Baai van de Somme en Abbeville n Michelinkaart 301 – Somme (80) en Pas-de-Calais (62)

Ñ BAAI VAN DE SOMMEaa EN RONDRIT  84 Ñ PARC DU MARQUENTERREaa  92 Ñ SAINT-VALERY-SUR-SOMMEa  96 Ñ AULTa  102 Ñ RUEa  106 Ten oosten van Rue:

Ñ CRÉCY-EN-PONTHIEU EN RONDRIT  110 Ñ VALLEI VAN DE AUTHIEa EN RONDRIT  113 Ñ ABDIJ EN TUINEN VAN VALLOIRESaa  117 Ñ ABBEVILLE EN RONDRITTEN  122 Ñ SAINT-RIQUIERa  136 Ten zuiden van Abbeville:

Ñ KASTEEL VAN RAMBURESa  140

Uitzicht op de badplaats Le Crotoy J.-D. Sudres/hemis.fr

KA N AA L

Abbé de Dommartin

So mm

an a

Noyelles-s-Mer

Chinese begraafplaats

25 D9

St-Riquier

DompierreD 22 D 119 sur-Authie A 4 ut h Vallée de la Maye ie

Chapelle des Marins

St-Valerys-Somme

Le Crotoy

Bernayen-Ponthieu

D 938

Argoules va n

Regnière-Écluse

Valle i

D 192

Abdij en tuinen van Valloires

41 D9

Le Boisle Hutte-desD 93 Édouard-III 8 Gds-Hêtres Crécy-enD 22 D3 For 4 2 êt Ponthieu ForestCroix de de Montiers D 938 Bohême Le Hamelet Cr D 111 éc y

Rue

Arry

Nampont St-Martin

1 90

D 925

D 938

93 3

Maizicourt

Auxi le-Château

PA S -DE C A L A IS

10 km

Au thi e

D 93

5 92

DOULLENS

Hâble d’Ault

Le Hourdel

D 532

0 E1

D 94

A 16

Cayeuxsur-Mer

Maison de la Baie de Somme

Baai van de Somme

Parc du Marquenterre

Asinerie du Marquenterre

Aquaclub de Belle Dune

Fort-Mahon-Plage

Baai van de Authie

D 940

HE T

D 303

40 D9 28

204

BAAI VAN DE SOMME EN ABBEVILLE

ARRAS

D 48

BOULOGNESUR-MER

D 94 0

A 16

D 1001 D9

nc Ca

D 901 D

16 D

A 928

LE TOUQUET-PARIS-PLAGE

BAAI VAN DE SOMME EN ABBEVILLE

ARRAS

D9 33

D 10

DIEPPE

Le Tréport

Interessant

Andere plaats

St-Riquier

Abbeville

D 936

ROUEN

Bresle

LE HAVRE

D 18

D 10

D 211

Pont-Remy Long

D 10 01

D 153

Tailly

A 29

D 21

29 10

Hangestsur-Somme D 936

1 14

Domqueur

Maison des Marais Longpréles-Corps-Saints Marais des Cavins

Airaines

SOMME

D 936

D 1001

Eaucourts-Somme

Liercourt

D 183

St-Riquier

Bagatelle 90

Abbeville

MareuilCaubert

Huppy

St-Maxent

Rambures

Tœufles

Monts de Caubert

Rond de baai Forêt de Crécy Van Auxi-le-Château naar Fort-Mahon-Plage Vallei van de Somme: van Abbeville tot Amiens De Vimeu

8 A2

Blangys-Bresle

Plaats van vertrek

D 48

Feuquièresen-Vimeu

Een omweg waard

10 1

SEI N E MARI T I M E

D 925

D 92

Baie de Somme

25 D9

Mers-les-Bains

D 925

Le Bois-de-Cise

94 0

FrivilleEscarbotin

Ault

D 86

D 25

D 18

D 1

D 901

e mm 29 D 10

9 A2

D 211

235

Parc Samara Aillysur-Somme

Picquigny

A 16

So A1

lle

PARIJS

N 25

BEAUVAIS

A 29

Amiens

D 933

A 16

DOULLENS

D 10

ST-QUENTIN

D 10

BAAI VAN DE SOMME EN ABBEVILLE

Baai van de Somme aa Somme (80) De Baai van de Somme, in 2011 beloond met de status van ‘Grand Site de France’, kent een grote natuurlijke en culturele rijkdom. Dat verklaart de bescherming van de baai en de ontwikkeling van duurzaam toerisme. Het gebied beslaat 37.900 ha, waarvan bijna een derde natuurreservaat is, en nodigt uit tot een nadere verkenning. Badplaatsen en vissershavens, stranden en duinen, maneges en vogelreservaten bieden daartoe een ongekend aantal mogelijkheden. Tussen de Marquenterre en de Pointe du Hourdel presenteert de baai zich met een bijna onwerkelijk kleurenspel van roze, opalen, grijze en gouden tinten, vooral als bij eb de lucht en de zee in elkaar lijken over te vloeien. Bezoeken kan in elk seizoen, te voet of op de fiets, op sportieve wijze of om het historisch erfgoed te ontdekken.

y ADRESBOEKJE: BLZ. 88

Overnachten, uit eten, winkelen, sport en ontspanning enz.

i INLICHTINGEN  Toeristenbureau – 1 r. Carnot - 80550 Le Crotoy - t 03 22 27 05 25 - www. crotoybaiedesomme.com en www. somme-tourisme.com - juli-aug.: 9.3013.00, 14.00-18.00, vr-za 9.30-13.00, 14.00-19.00, zo, feestd. 10.00-13.00, 14.00-18.00 u; april-juni en sept.-okt.: 9.30-12.30, 14.00-18.00, zo, feestd. 10.00-12.30, 14.00-17.30 u; rest v.h. jaar: vraag inlichtingen - gesl. 1 jan., 25 dec. Baai van de Somme – www. baiedesomme.fr. Praktische informatie over bezienswaardigheden, activiteiten en accommodatie. Infopunt over de Baai van de Somme – Langs de A16, tussen de afritten 23 en 24, zit een toeristisch informatiepunt. Bezichtigen – Het Maison de la Baie de Somme (T blz. 87) en het Parc du Marquenterre (T blz. 92) organiseren het hele jaar natuurexcursies. Ñ LIGGING  Regiokaart A2 (blz. 82-83). Het estuarium van de Somme – ten onrechte een baai genoemd – ligt tussen de Pointe du Hourdel en de Pointe de Saint-Quentin en is 5 km breed. Ten

noordwesten van Abbeville, bereikbaar via de A16 (afritten 23 en 24). õ PARKEREN Op parkeerterreinen bij Noyelles, Saint-Valery, Le Crotoy, Parc du Marqueterre en Le Hourdel kunt u de auto één of meerdere dagen laten staan en dan met andere vervoermiddelen verder reizen. T ‘Adresboekje’ aan het einde van het hoofdstuk en www.ecomobilite-baiedesomme.fr. w AANRADERS  De stoomtrein van de Baai van de Somme, het uitzicht vanuit Le Crotoy, een tocht met gids in de baai, te voet of te paard. > PLANNING  Trek minstens een dag uit om de baai en omgeving te verkennen. / MET KINDEREN  Het Maison de la Baie de Somme, inclusief natuurexcursie met zeehondenobservatie, en een ritje met de stoomtrein of een boottocht.

BAAI VAN DE SOMME

Bezichtigen Te voet of te paard

Het is gevaarlijk zich alleen in de baai te begeven zonder het gebied of de getijden te kennen: bij de snel opkomende vloed kunnen wandelaars ingesloten raken en bij eb in zee worden meegezogen. Ook is het onverstandig door de geulen te waden, want hun loop verandert met de getijden. Kies dus voor een van de veilige excursies onder leiding van een ervaren gids. Dat kan te voet of te paard (T blz. 91).

Rondrit Regiokaart (blz. 82-83) Λ ROND DE BAAI Ñ Route van 42 km in groen aangegeven op de regiokaart op blz. 82-83. De route is ook per fiets af te leggen door de fietsroute te volgen.

aa Vogelpark van de Marquenterre A2 (T blz. 92)

Rijd door Le Bout-des-Crocs, neem de D204 naar Saint-Firmin en vervolgens de D4 tot in Le Crotoy.

VRUCHTEN VAN DE ZEE

De baai in het kort – Twee rivieren monden uit in de Baai van de Somme: de Somme, die aan de zuidkant nabij Saint-Valery-sur-Somme in zee stroomt, en de kleinere Maye, die datzelfde doet ten westen van Le Crotoy. Verzanding – Net als bij de Mont-Saint-Michel stroomt de zee sneller de baai in dan uit en zet dus ook meer sediment af dan ze meeneemt (700.000 m³ per jaar). Ook de traag stromende Somme heeft te maken met deze verzanding, die bovendien is versterkt door ingrepen van de mens: de aanleg van het Sommekanaal tussen 1786 en 1835 en een dijk in 1911, de drooglegging van moerassen en uitbreiding van het landbouwareaal. Hierdoor komt de bodem van de baai elk jaar 1,8 cm hoger te liggen. Overal wint het zand terrein en van het drukke scheepvaartverkeer van 150 jaar geleden is weinig meer te merken. Slikken en schorren – Tussen Saint-Valery en Le Crotoy liggen de vasières (slikken): stranden en zandbanken die bij vloed onder water staan. Hier groeit zeekraal, waarmee wintertaling en fluiteend zich voeden, maar die ook heerlijk is in de salade of als bijgerecht. Dieper in het estuarium zijn de zandbanken hoog opgeslibd, zodat ze meestal droog liggen. Op deze mollières (schorren) grazen schapen. Ze leveren voortreffelijk vlees dat het label ‘pré-salé de l’estran de la Somme’ draagt. Tradities – In Saint-Valery, Le Crotoy en Le Hourdel wordt gevist op inktvis, sauterelle (grijze garnaal), sint-jakobsschelpen en tal van platvissen: tong, schol, rog en zeeduivel. Met de hengel wordt op paling gevist, de kokkelvangst langs de riviergeulen gebeurt te voet (sommige bewoners leven hier nog van). In de baai worden ook paalmosselen gekweekt (moules de bouchot). De baai is altijd een geliefkoosd terrein geweest voor trekvogels en dus ook voor jagers, te voet (à la botte) of vanuit schuilhutten (à la hutte). Om de eenden te lokken worden levende tamme eenden en lokeenden van hout of plastic gebruikt.

LA BAIE DE SOMME ET ABBEVILLE

Le Crotoy A2 w Rondleidingen in het seizoen op vaste tijden (inlichtingen bij het toeristenbureau). Er is ook een wandeling langs de belangrijkste bezienswaardigheden (folder bij het toeristenbureau). Deze aangename badplaats is de enige in de regio waarvan het strand op het zuiden is georiënteerd. Dat verklaart waarom hier al begin 19de eeuw toeristen kwamen. Tussen 1865 en 1870 woonde Jules Verne op nr. 9 van de straat die nu zijn naam draagt. Daarna volgden Toulouse-Lautrec en Seurat. In 1860 bouwde de in Le Crotoy geboren parfumontwerper Pierre Guerlain een (nu verdwenen) hotel – de start van de ontwikkeling tot een populaire badplaats. De havenbuurt heeft volop parkeergelegenheid en is een goede startplaats voor een bezoek aan Le Crotoy. De sluizen achter in de haven zijn in 1865 aangelegd door Ferdinand de Lesseps. Het bassin daarachter stroomt bij vloed vol en met eb weer leeg. Daarbij wordt zand meegenomen, zodat verzanding wordt voorkomen. Lopend langs de kade komt u bij de plek van het kasteel waar Jeanne d’Arc in 1430 werd vastgehouden, voordat ze naar Rouen werd gebracht. Vanaf het strand ziet u het statige huis van Guerlain (rechts van de Rue de l’Impératrice) en wat verder weg de villa Le Souvenir, gebouwd omstreeks 1900 en nu onderdak biedend aan hotel Les Tourelles. Met zijn opvallende rode kleur en zijn torentjes is dit gebouw zelfs vanaf de andere kant van de baai te zien. Vanaf het pleintje voor het hotel hebt u een schitterend uitzichta over de baai. Het strand is het domein van vliegeraars en kitesurfers, die hun sportieve aspiraties kunnen uitleven tot aan Fort-Mahon-Plage (T blz. 114). Neem de D940 naar Saint-Valery, ga dan links de D111 op. De Chinese begraafplaats van Noyelles-sur-Mer bij Nolette B2 Met ruim 825 witte grafzuiltjes, voorzien van Chinese karakters, is dit de grootste Chinese begraafplaats in Frankrijk. U vindt hem bij de buurtschap Nolette, aan de weg naar Sailly-Flibeaucourt. Als gevolg van een overeenkomst die op 30 december 1916 werd gesloten, namen duizenden Chinezen – de meesten waren boeren uit het noorden van China – dienst in het Engelse leger. De eersten kwamen aan in april 1917; tussen 1917 en 1919 waren er in het kamp zo’n 12.000. Ze werkten in zeer moeilijke omstandigheden aan de bouw van munitiedepots, spoorwegen en ziekenhuizen, ze ruimden de slagvelden op en begroeven de doden; ze werden ver van de plaatselijke bevolking gehouden en konden zich niet vrij verplaatsen. Velen van hen sneuvelden in de oorlog of stierven tijdens de epidemie van Spaanse griep in de herfst van 1918. Sommigen bleven in Frankrijk, maar de meesten keerden eind 1919 terug naar hun land. Rijd via de D940 terug naar Saint-Valery.

BAIE DE SOMME

De stoomtrein in de Baai van de Somme rijdt tussen Le Crotoy en Saint-Valery-sur-Somme R. Manin/hemis.fr

a Saint-Valery-sur-Somme A2 (T blz. 96) Verlaat Saint-Valery in westelijke richting via de D3. Sla ongeveer 3 km voorbij de rotonde linksaf.

a Maison de la Baie de Somme A2

Carrefour du Hourdel - D 3 - t 03 22 26 93 93 - www.baiedesomme.fr - j - aprilsept.: 10.00-18.30 u; rest v.h. jaar: 10.00-17.00 u - gesl. 1 jan., 25 dec. - museum € 6,90 (tot 6 jaar € 4,90); natuurexcursies, zeehonden spotten € 11/22 (kind € 7/12), gezinskaartje € 19,90 (2 volw. + 2 kinderen). / Aan de basis van het bezoekerscentrum ligt de verzameling opgezette vogels (driehonderd) van Gilles Becquet, een taxidermist uit Cayeux. Het centrum is gevestigd in een oude boerderij, die rond een binnenplaats is gebouwd. De eerste zaal toont de belangrijkste kenmerken van de baai. Volgende zalen staan vol diorama’s waarin vogels in hun natuurlijke omgeving zijn geplaatst. Halverwege het bezoek wacht buiten een meer met eenden en ganzen; een leerpad langs gras- en rietvelden helpt de wandelaars om planten en vogels van de moerassen te herkennen. Tot slot is er een zaal gewijd aan de zeehonden in de Baai van de Somme en de manier waarop ze leven. Een laatste zaal vertelt over de ambachtelijke productie van houten lokeenden, die hun wilde

DE ZEEHOND, SYMBOOL VAN DE BAAI

De Baai van de Somme is het belangrijkste leefgebied van zeehonden in Frankrijk. Hier leeft 60 procent van de totale populatie; in de zomer van 2016 werden 557 exemplaren geteld, waarvan 179 grijze zeehonden. De aantallen wisselen sterk per seizoen. Bekend is dat hier al begin 19de eeuw zeehonden voorkwamen, maar de kolonie ging sterk achteruit in de daaropvolgende eeuw. In 1970 waren er nog maar enkele exemplaren. Een voorlichtings- en beschermingsprogramma startte in 1986, waarna de kolonie zich langzaam herstelde. De zeezoogdieren liggen bij laagwater te luieren op de zandplaten en de lage rotsen langs de rand van de trechtervormige monding, ter hoogte van Le Hourdel. Hier doen ze nieuwe krachten op (gehele jaar), brengen ze hun jongen ter wereld (juni-juli) en ruien ze (juni-september). De dracht van een zeehond duurt ongeveer elf maanden. Een volwassen exemplaar kan tot 2 m lang worden en 150 kilo wegen. Het dier heeft een heel korte snuit en een lichtgrijze huid met donkere vlekken. Houd altijd minimaal 300 m afstand, want het voortbestaan van de kolonie hangt hiervan af: de dieren zijn zeer schuw en kunnen vluchten en hun jongen achterlaten. Bekijk ze daarom met een verrekijker.

BAAI VAN DE SOMME EN ABBEVILLE

In de Baai van de Somme leeft de grootste kolonie grijze zeehonden van Frankrijk. Philippe Paternolli/iStock

soortgenoten naar beneden moeten lokken. Tevens films, exposities en een winkel met lokale producten. Rijd terug naar de D3, sla na 1 km linksaf en ga vervolgens rechtsaf richting Le Hourdel (D102).

Le Hourdel A2 Dit vissershaventje, met zijn huizen in Picardische stijl, ligt op de punt van de kuststrook die verder doorloopt tot Onival. Op de kade worden verse garnalen verkocht. Met een verrekijker kunt u goed de beschermde kolonie zeehonden observeren (T zie kader blz. 87). Keer terug naar de D3.

Cayeux-sur-Mer A2

i 2 pl. Aristide-Briand - 80410 Cayeux-sur-Mer - t 03 22 26 61 15 - www.tourisme -baiedesomme.fr - april-sept.: 9.30-12.30, 14.30-18.00 u; okt.-maart: dag. beh. di 13.00-17.00 u - gesl. 1 jan., 25 dec., 1 week eind januari. De naam Cayeux is afgeleid van het Picardische cailloux (kiezelstenen). Het rapen van kiezelstenen is dan ook een eeuwenoude activiteit. Ze worden vooral gebruikt in de industrie, waar ze worden fijngemalen voor schuurpapier, slijpstenen, filters enz. De zeldzaamste soort, de blauwe kei, wordt gebruikt voor de productie van porselein. Naast de wandeldijk van dit luchtkuuroord loopt de chemin des planches, een van de langste plankenpaden van Europa (2 km), met daarlangs 409 houten strandcabines. De Plages de la Mollière strekken zich uit van Le Hâble d’Ault tot Le Hourdel. In het Bois de Brighton zijn wandelpaden aangelegd. De bijdragen van de matrozen en vissers van Cayeux maakten de bouw mogelijk van de Chapelle des Marins, een aan Maria gewijde kapel die in de jaren zestig van de 19de eeuw werd opgetrokken. Let op het originele timpaan van kunstig houtsnijwerk.

BAAI VAN DE SOMME

y BAAI VAN DE SOMME: ADRESBOEKJE T Zie ook het ‘Adresboekje’ van Saint-Valery-sur-Somme (blz. 99).

wen van een oude, gerenoveerde boerderij.

AANKOMST EN VERTREK

Nabij Cayeux-sur-Mer

In de kwetsbare Baai van de Somme krijgt duurzaam vervoer voorrang. Kijk daarom voor ecovriendelijke alternatieven voor de auto op: www.ecomobilite -baiedesomme.fr.

Aankomst per trein Directe verbinding van Parijs Gare du Nord naar Noyelles-sur-Mer (ca. 2-2.30 uur). Bij het station van Noyelles vertrekken bussen en een toeristische trein. Ook fietsverhuur.

Reizen rond de Baai van de Somme

Per bus – Vier buslijnen bedienen de belangrijkste plaatsen in de baai. www.trans80.fr. Per fiets – Voor adressen van fietsverhuurders in en rond de baai, zie www.baiecyclette.com. Per toeristische trein – Een stoomtrein maakt een rondje langs de baai, van Cayeux-sur-Mer naar Le Crotoy. www.cfbs.eu (T zie ook blz. 90). OVERNACHTEN GOEDKOOP

Nabij Le Crotoy

Camping Le Ridin – Mayocq (3 km ten noorden van de Route de SaintQuentin-en-Tourmont) - t 03 22 27 03 22 - www.campingleridin.com Ô Î niet gratis - 160 staanpl. € 19/31 - f april-sept. Deze camping (van de keten Yellow Village) heeft rustige, goed afgebakende plaatsen. Ook veel stacaravans, waarvan een deel wordt verhuurd. Bar, restaurant en zwembad bevinden zich aan de andere kant van een rustige weg, in de bijgebou-

Camping Les Galets de la Mollière – Rue Faidherbe (3 km naar het noordoosten via de D102, Rte du Littoral) - t 03 22 26 61 85 www.campinglesgaletsdelamolliere. com - Ô j - 1 april-1 nov. 195 staanpl. € 19/37 - huisjes € 301/833. Gelegen dicht bij de duinen, ook plaatsen voor campers. Restaurant, bar, animatie en zwembad. Verhuur van stacaravans per nacht of per week gedurende het gehele jaar. DOORSNEEPRIJZEN

Le Crotoy

Auberge de la Marine – 1 r. Flo rentin-Lefils - t 03 22 27 92 44 www.aubergedelamarine.com restaurant gesl. di-wo - 7 kamers € 85/125 : - f € 35/69 beh. di-wo. Deze kleine auberge net buiten de haven heeft nette, gemoderniseerde kamers, sommige met uitzicht op de haven. Het restaurant trekt veel lokale gasten en serveert bijvoorbeeld gerookte makreelfilet en algentartaar, gegrilde varkenskoteletten en broodtaart. Eenvoudige, maar met zorg bereide gerechten en in de puntjes verzorgde bediening: een prima adres. Les Tourelles – 2-4 r. PierreGuerlain - t 03 22 27 16 33 www.lestourelles.com - 35 kamers € 93/143 - : € 13 - f € 31. Dit hotel, dat door zijn torentjes en rode kleur al van verre te zien is, biedt een prachtig uitzicht over de baai. Aangename, lichte kamers en aparte slaapzaal voor kinderen. Het restaurant, dat uitkijkt over de baai en de tuin, zit al snel vol. De creatieve keuken richt zich vooral op zeeproducten.

BAAI VAN DE SOMME EN ABBEVILLE

UIT ETEN GOEDKOOP

typische kleine mosselen van de Picardische kust. EEN TUSSENDOORTJE

Cayeux-sur-Mer

Le Parc aux Huîtres – Le Hourdel t 03 22 26 61 20 - www.leparc auxhuitres.com - j - lunchmenu doordeweeks € 14/15 - € 18,90/35 7 kamers € 65/75 - : € 8 - ook halfpension. Een prima adres voor liefhebbers van fruits de mer en vis. Uitzicht op de haven van Le Hourdel en het af en aan varen van de vissersboten. De kamers kijken uit over de baai. DOORSNEEPRIJZEN

Le Crotoy

Le Carré gourmand – 53 r. de la Porte-du-Pont - t 03 22 27 46 72 ma, do-za 12.15-13.45, 19.15-21.30, di, zo-middag - gesl. wo - menu € 29,50. Restaurant in een straat in het centrum met leuke moderne inrichting. De chef-kok bereidt creatieve gerechten met de beste verse producten uit de Baai van de Somme. Bistrot de la Baie – 3-5 r. Porte du Pont - t 03 22 27 07 49 - www. bistrotdelabaie.com - j - gesl. eind nov.-begin feb., ma - lunchmenu € 23,90/29,50 - € 22,90. Hier, in een straat achter de dijk, komt men voor de paalmosselen, die op verschillende manieren worden bereid. Met friet en een ambachtelijk gebrouwen biertje erbij. Heerlijke huisgemaakte desserts. Aux Trois Jean – Digue JulesNoiret - t 03 22 27 16 17 õ j Î - gesl. di, wo - dagschotel € 16,50 - € 28/32 - 14 kamers € 82/ 108 - : € 9,50 - ook halfpension. Dit nieuwe restaurant kijkt uit over het enige op het zuiden gerichte strand in de regio. Vanaf de eerste zonnestralen is het zoeken naar een plaatsje op het terras. Op de kaart staan vooral visgerechten. Specialiteit: moules de bouchot, de

Noyelles-sur-Mer

Relais de la Baie – 1 rte du Crotoy t 03 22 23 50 20 - www.relais delabaie.com - van Pasen tot eind sept.: za, zo, feestd. 14.00-19.00 u. Deze sfeervolle bar annex kunstgalerie, gevestigd in het voormalige Hôtel de la Gare, wordt gerund door de Britse kunstenares Pippa en haar echtgenoot Peter. Geniet van echte Engelse thee of eet een klein hapje, omringd door kranten en tijdschriften. Een heerlijke halteplaats tijdens een ritje met de stoomtrein! IETS DRINKEN

Le Crotoy

Les Tourelles – Zie ‘Overnachten’. SPORT EN ONTSPANNING

Historische trein door de Baai van de Somme – Vertrek vanuit Le Crotoy en Noyelles, toeristenkiosk in Saint-Valery - t 03 22 26 96 96 www.cfbs.eu - j - gesl. jan.-feb. - informeer naar de tijden en trajecten (wisselen per dag en per seizoen) € 14,50 retour Saint-Valery-Le Crotoy, Le Crotoy-Cayeux-sur-Mer. Deze kleine spoorlijn werd in 1887 geopend om toeristen en lokale producten te vervoeren. Nu trekt een stoom- of diesellocomotief de lage wagons met 20 km/u van Le Crotoy naar Noyelles-sur-Mer, SaintValery-sur-Somme en Cayeux-surMer – een ideale manier om kennis te maken met de baai. Het is mogelijk om de heenreis met de trein te doen en dan per fiets, per boot of te voet (door de baai) de terugreis af te leggen. Eet aan boord bij de ondergaande zon, van mei tot september.

BAAI VAN DE SOMME

/ Boottocht met de Comman dant Charcot – T Zie blz. 101.

Fietsen Met 46 km aan fietspaden en negen uitgezette fietsroutes is de gehele baai per fiets te verkennen. Download de routes en de adressen van fietsverhuurders via www.baiecyclette.com. À Vélo en Baie de Somme – Gare de Noyelles-sur-Mer – t 03 22 29 07 51 - www.velo-baie-somme.com dag. 9.30-12.30, 14.00-18.00, zo 14.0019.00 u, gesl. di en do. Fietsverhuur, reparatie, tochten met gids.

Paardrijden

Paardrijcentrum La Cavalcade – 5 r. des Jardins - t 03 22 27 79 15 www.la-cavalcade.net - dag. 9.3019.00 u, beh. ma, zo als er wedstrijden zijn. Paardrijtochten langs de zee (1-2 uur), begeleide tochten (1-3 dagen) en tochten met paarden-wagen (1 uur). Ook mogelijk heden voor mindervaliden. Ferme Relais de la Baie de Somme – 25 r. de la Gare - 80860 Morlay-Ponthoile - 3 km van Le Crotoy - t 03 22 27 07 11 - www. rando-gites-baie-somme.com. Paardrijtochten (voor beginners en gevorderden) door de baai. Met paard-en-wagen – Vertrek 20 r. Jean-Vadicoq in Le Crotoy t 06 80 16 91 64 - www.mabaie desomme.fr - € 25/50 (kind € 13/25) afhankelijk van route en duur (1.30 tot 4 uur). Tochten met paard-enwagen naar mosselbanken, zeehonden of vogelreservaat. Espace Équestre HensonMarquenterre – T Zie blz. 95.

Wandelen

w Gebruik tijdens w andelingen door de baai laarzen of oude schoenen.

Begeleide wandelingen – Met een gids van het toeristenbureau, vaste tijden - t 03 22 27 05 25 - € 10/13. Wandelingen of wadlopen door de baai. Rando Nature en Somme – T Zie blz. 101. Natuurexcursies vanuit het Maison de la Baie de Somme – T Zie blz. 87. WINKELEN

Ferme des Prés Salés – 13 r. du Gén.-de-Gaulle - 80860 Noyelles-surMer - t 03 22 23 25 83 - www. la-ferme-des-pres-sales.fr - ma-za 10.00-12.00, 14.00-18.00, zo 10.0012.00 u - gesl. di beh. ’s zomers. In de winkel worden op de boerderij geproduceerde groenten en fruit verkocht (aardbeien, pompoenen, rabarber, aardappelen), maar ook talrijke regionale specialiteiten (lamsvlees pré-salé, zeekraal, boerencider, Picardische kaas). In het seizoen zelf aardbeien plukken op de akkers (10 soorten). Vismarkt in Le Crotoy – 5 pl. Jeanne-d’Arc - 80550 Le Crotoy t 03 22 25 08 49 - za-zo, feestd. de hele dag. In de kleine markthal aan de Digue Mercier, aan de rand van de haven. EVENEMENT

Festival de l’Oiseau et de la Nature en Baie de Somme – t 03 22 24 02 02 - www.festival -oiseau-nature.com - elk jaar in april. Dit festival speelt zich, verdeeld over Abbeville en de Baai van de Somme, af in de lente, de beste periode om de talrijke trekvogels te observeren. Natuurexcursies, exposities, fotowedstrijd, natuurfilms, introductiecursussen en workshops.

Vertaling Henriëtte Gorthuis, Karin Snoep, Eric Strijbos Eindredactie Karin Evers Opmaak Asterisk*, Amsterdam Omslagfoto Michel Hincker/iStock Oorspronkelijke titel Guide Vert Picardie Oorspronkelijke uitgever Michelin, Parijs Uitgevers Philippe Orain (Michelin, Parijs) Lieven Defour (Lannoo, Tielt) Catherine Guégan Hoofdredactie Redactie Martin Balédent, Sylvestre Bresson, François Cochet, Mélanie Cornière, Rebecca Edou, Guillaume de Fonclare, Sophie Fréret, Philippe Gallet, Denis Girette, Arnaud Goumand, Guylaine Idoux, Laurent Loiseau, Philippe Pataud-Célérier, Denis Rolland Grafisch ontwerp Christelle Le Déan, Sandro Borel Omslagontwerp Keppie&Keppie, Varsenare Iulia-Elena Costache, Florica Paizs Cartografie Stadsplattegronden: © MICHELIN en © 2006-2017 TomTom. All rights reserved. Met dank aan Cristian Catona, Marion Desvignes-Canonne, Hervé Dubois, Isabelle Foucault, Maria Gaspar, Bogdan Gheorghiu, Pascal Grougon, Bénédicte Lathes, Stéphanie Quillon, Sophie Roques, Margot Santraine, Marie Simonet © Michelin © Cartografie: Michelin © Nederlandse tekst: Uitgeverij Lannoo, nv, Tielt, 2020 Het redactieteam heeft de grootste zorg besteed aan de samenstelling en de controle van deze gids. Maar omdat de gegevens voortdurend gewijzigd worden, moet de praktische informatie (prijzen, adressen, bezoekuren, telefoonnummers, bezienswaardigheden, internetadressen) worden beschouwd als een aanwijzing. Het is dan ook best mogelijk dat bepaalde info bij het verschijnen van deze gids niet helemaal correct of volledig is. Wij kunnen daar niet verantwoordelijk voor worden gesteld. Deze gids bestaat voor en door u; u bewijst ons dan ook een grote dienst door eventuele tekortkomingen of vergissingen te melden. Aarzel niet om ons uw opmerkingen en suggesties over de inhoud van deze gids mee te delen. Bij een eerstvolgende bijgewerkte editie zullen wij daar rekening mee houden. Contactadres De Groene Reisgids Uitgeverij Lannoo Kasteelstraat 97 B-8700 Tielt degroenereisgids@lannoo.be

De Groene Reisgids Uitgeverij Terra Lannoo bv Postbus 23202 1100 DS Amsterdam Zuidoost info@terralannoo.nl

www.lannoo.com D/2020/45/541 - NUR 512 ISBN 978 94 014 6517 5 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.