O. Leclercq/hemis.fr
Krijtrotsen aan de Côte d’Opale
Nord – Pas-de-Calais
De regio’s van deze gids: (zie de kaart aan de binnenzijde van het omslag) n Lille en omgeving ∑ Flandre ± Frans-Henegouwen en de Avesnois ∏ Côte d’Opale en de streek rond Saint-Omer ∫ Arras en Artois
blz. 93 blz. 155 blz. 201 blz. 267 blz. 355
INHOUD
elisalocci/iStock
NIET TE MISSEN Een keuze uit de mooiste plekjes....6
HOOGTEPUNTEN VAN MICHELIN De mooiste reisherinneringen........10
REISPLANNER Een keuze uit de mooiste routes....18
DE REIS VOORBEREIDEN Reistips.....................................................26 NAAR NORD – PAS-DE-CALAIS
Met de auto............................................27 Met de trein............................................27 Met het vliegtuig..................................28 VOOR HET VERTREK
Klimaat.....................................................29 Nuttige adressen..................................29 Overnachten..........................................30 Uit eten....................................................30 NORD – PAS-DE-CALAIS VAN A TOT Z
Rubrieken in alfabetische volgorde.............32 Fietsen en mountainbiken – Kanoën en kajakken – Kitesurfen – Kuren – Longe-côte – Parapente – Pleziervaart – Rondleidingen – Skiën – Souvenirs – Strandzeilen – Thalassotherapie – Thematisch toerisme – Toeristentrein – Trektochten – Trektochten met een ezel – Trektochten te paard – Trektochten te voet – Vanuit
de lucht – Vissen in zoet water – Vissen op zee – Vliegeren – Watersport – Zeilen – Zwemmen MET HET GEZIN
Bezienswaardigheden en activiteiten voor het gezin..........39 MEMO
Evenementen........................................42 Leestips....................................................43 Filmtips....................................................45
MEER WETEN OVER NORD-PAS-DE-CALAIS NORD – PAS-DE-CALAIS VANDAAG
Een veerkrachtige regio....................48 Industrieel erfgoed.............................48 Herstel van het industrieel erfgoed......................... 51 Vernieuwende architectuur............. 51 Economie................................................52 HET MIJNBEKKEN
Ondergrondse winning.....................54 Opkomst en ondergang....................54 GESCHIEDENIS
Chronologie...........................................56 1914-1918.................................................58 1940-1945................................................60 TRADITIES EN LEVENSKUNST
Feesten.....................................................62 Tradities...................................................63 Gastronomie..........................................65 Dranken...................................................67 Beroemde chef-koks...........................67 KUNST EN CULTUUR
Gotiek (12de-16de eeuw)..................69 Na de gotiek...........................................70 ABC van de architectuur....................72 Militaire architectuur..........................75
5
Traditionele architectuur.................. 76 Molens .....................................................78 Dialecten.................................................78 Beroemde personen ..........................79
NATUUR
Landschappen......................................82 Flora en fauna........................................85 Milieu........................................................87
STEDEN EN BEZIENSWAARDIGHEDEN n LILLE EN OMGEVING Lille............................................................94 Roubaix..................................................128 Tourcoing..............................................135 Villeneuve d’Ascq...............................141 Seclin......................................................147
∏ CÔTE D’OPALE
EN DE STREEK ROND SAINT-OMER
Dunkerque............................................158 Gravelines.............................................173 Bergues..................................................178 Cassel......................................................187 Bailleul....................................................192
Calais.......................................................270 De Côte d’Opale................................ 283 Wimereux............................................. 289 Boulogne-sur-Mer.............................292 Hardelot-Plage....................................307 Le Touquet-Paris-Plage....................310 Berck-sur-Mer......................................320 Montreuil-sur-Mer.............................324 Hesdin....................................................332 Saint-Omer...........................................337 Aire-sur-la-Lys......................................351
± FRANS-HENEGOUWEN
∫ ARRAS EN ARTOIS
∑ FLANDRE
EN DE AVESNOIS
Douai..................................................... 204 Saint-Amand-les-Eaux.....................218 Valenciennes....................................... 223 Cambrai................................................ 228 Le Cateau-Cambrésis....................... 239 Avesnes-sur-Helpe.............................245 Fourmies................................................251 Le Quesnoy.......................................... 256 Maubeuge............................................262
RAADPLEEG VOOR IEDERE PLAATS ONS ADRESBOEKJE y
Arras........................................................358 Lens en het mijnbekken..................376 De heuvel van Notre-Dame-de-Lorette............ 389 Béthune................................................ 396 Lillers...................................................... 404 Woordenlijst..................................... 408 Register................................................420 Kaarten en plattegronden..........429
NIET TE MISSEN aaa De reis waard
aa Een omweg waard
a Interessant
aa
Nausicaá
P. Thomas/hemis.fr
De nieuwe uitbreiding van het Centre National de la Mer biedt plaats aan het grootste aquarium van Europa, waarin meer dan 20.000 vissen zwemmen, waaronder reuzenmanta’s uit Florida en hamerhaaien uit de wateren van Australië. Zie blz. 292.
aa
O. Leclercq/hemis.fr
La Coupole Onder een enorme koepel in de omgeving van Saint-Omer gaat een ondergronds complex schuil, dat in de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers is gebouwd voor de opslag en lancering van V2-raketten, waarmee Hitler Londen wilde verwoesten. Zie blz. 344.
EEN KEUZE UIT DE MOOISTE PLEKJES
7
aaa Lille
De hoofdstad van Frans-Vlaanderen bruist als nooit te voren en verleidt haar bezoekers met tal van culturele evenementen en een druk en gezellig historisch centrum. Zie blz. 94.
aa
O. Leclercq/hemis.fr
Le TouquetParis-Plage Deze chique badplaats uit het midden van de 19de eeuw is een van de populairste kustplaatsen van de streek. Er heerst een fijne retrosfeer, maar niet té: Le Touquet is ook met zijn tijd meegegaan. Zie blz. 310.
R. Soberka/Musée départemental Matisse Le Cateau-Cambrésis
Y. Guichaoua/Guichaoua Photos/age fotostock
aa
Musée Départemental Matisse Bewonder de op twee na grootste collectie werken van de beroemde kunstenaar Henri Matisse in Le Cateau-Cambrésis. Hij legde zelf de basis voor dit museum door kort voor zijn dood 85 werken aan zijn geboortestad te schenken. Zie blz. 239.
De heuvel van Notre-Dame-de-Lorette
A. Chicurel/hemis.fr
Þ Snuif de zeelucht op
tijdens een boottochtje in de haven van Dunkerque, de op twee na grootste haven van Frankrijk, waar containerschepen uit de hele wereld komen en gaan. Zie blz. 158.
C. Chevalier/Michelin
HOOGTEPUNTEN VAN MICHELIN
De tuin van het kasteel van Esquelbecq
12
Þ Herdenk de soldaten
uit vele verschillende landen die tijdens de Eerste Wereldoorlog zijn gesneuveld op de strategische locatie van Notre-Dame-de-Lorette, nu een nationale begraafplaats en een internationaal herdenkingscentrum. Zie blz. 389.
DE MOOISTE REISHERINNERINGEN
TOP 5 De mooiste kunstmusea TOP 5 Xxxxxxx
1. Palais des Beaux-Arts in Lille 1. Xxxxx (p. xx) (blz. 95) 2. Xxxxx (p. xx) 2. LaM in Villeneuve d’Ascq (blz. 141) 3. Xxxxx (p. xx) 3. Musée Départemental Matisse in 4. Xxxxx (p. xx) Le Cateau-Cambrésis (blz. 239) 5. Xxxxx (p. xx) 4. Louvre-Lens (blz. 377) 5. La Piscine in Roubaix (blz. 129)
Þ Geniet van de
carnavaleske sfeer in de
Deux sacs pour Lille van Gaetano Pesce in het Musée des Beaux-Arts in Lille O. Leclercq/hemis.fr
keienstraatjes van Douai, wanneer begin juli de vijf reuzen van de familie Gayant in processie door de stad worden gedragen (vader Gayant is 8,5 m hoog en weegt 370 kg!). Zie blz. 204.
Þ Profiteer van de permanente uitverkoop in
de fabriekswinkels van Roubaix, waar grote merken voor een zacht prijsje van de hand gaan. Of kies ervoor om chic en hip te winkelen in het Quartier des Créateurs. Zie blz. 134.
Þ Beklim de twee slakkenbergen van Loos-
en-Gohelle, waarvan de hellingen begroeid zijn geraakt met bomen en struiken, als symbool van de postindustriële heropleving van de streek. Het zijn de grootste steenkoolslakkenbergen van Europa. Zie blz. 381.
Þ Wandel over de lanen
van de Vlaamse tuinen van het kasteel van Esquelbecq en geniet van de hedendaagse kunstwerken die er zowel buiten als binnen te zien zijn. Zie blz. 182.
Douai, Fête des Géants de Gayant O. Leclercq/hemis.fr
13
REISPLANNER Lille en omgeving 4 dagen
Wambrechies
Route: een culturele ontdekkingstocht in de omgeving van Lille
Nord
Croix
Villeneuve d’Ascq
Alphotographic/iStock
Roubaix
Marcqen-Barœul Lille
B elgië
Tourcoing
å Dag 1 Lille
Kop koffie op de Grand’Place, het Piscine-Musée d’Art et d’Industrie (blz. 128), daarna winkelen (blz. 134).
å Dag 3 Tourcoing Het museum MUba Eugène-Leroy, daarna het Hospice d’Havré en het
å Dag 4 Villeneuve d’Ascq Bezoek het LaM (blz. 141) en keer terug naar Lille voor het Hospice Comtesse (blz. 101) en de Hermitage Gantois (blz. 109). Tips: overnacht in Lille om te profiteren van het nachtleven. Huur een fiets.
R. Soberka/hemis.fr
å Dag 2 Roubaix
Musée du 5 Juin 1944 (blz 136). Ga ’s avonds naar de Studio National des Arts Contemporains (blz. 140).
Een sculptuur van Richard Deacon in het LaM
Vieux Lille, Palais des Beaux-Arts en dan het belfort (blz. 95). Ga ’s avonds naar een van de Maisons Folie.
EEN KEUZE UIT DE MOOISTE ROUTES
R. Soberka/hemis.fr
Reis door het mijnbekken 5 dagen
Route: 200 km langs slakkenbergen, belforten en musea
å Dag 1 Arras
å Dag 4 Douai
Koffie op de Grand’Place (blz. 359), daarna een stadswandeling, een afdaling in de onderaardse gangen en een beklimming van het belfort (blz. 360). ’s Middags naar het Musée des Beaux-Arts (blz. 365).
Wandel door de stad, beklim het belfort (blz. 205). Bezoek dan het Musée de la Chartreuse (blz. 207). Bekijk ’s middags de mijnwerkerswijken van Pecquencourt (blz. 212) en wandel naar het Étang des Argales (blz. 214).
Tip: vergeet niet ’s avonds de verlichte Grand’Place te bekijken.
å Dag 5 Lewarde
å Dag 2 Vimy ’s Ochtends naar het Mémorial National du Canada in Vimy (blz. 392), daarna naar de heuvel van N.-D.-deLorette (blz. 389). ’s Middags naar het Louvre-Lens, een dependance van het Louvre in Parijs (blz. 377).
Bezoek het Centre Historique Minier de Lewarde (blz. 211) en ’s middags het mijncomplex Arenberg (met woonwijk) in Wallers (blz. 214).
å Dag 3 Rondom Lens Verken het mijnbekken rond Lens (blz. 378). ’s Ochtends een wandeling over de slakkenbergen van Loos-enGohelle en ’s middags een bezoek aan de mijnwerkerswijken en het artdecostadion en -zwembad in Bruayla-Buissière. ’s Avonds de verlichte Grand’Place in Béthune (blz. 396).
De slakkenbergen van Loos-en-Gohelle Plainpicture/Lightmot/age fotostock
19
32
DE REIS VOORBEREIDEN
Nord – Pas-deCalais van A tot Z w Kijk voor adressen van toeris tische instanties, gidsen, clubs, verenigingen enz. op de websites van de departementale en regionale toeristenbureaus (blz. 29) en van de plaatselijke toeristenbureaus (onder ‘Inlichtingen’ aan het begin van elke plaatsbeschrijving), of raadpleeg de ‘Adresboekjes’ aan het einde van de plaatsbeschrijvingen in deze gids. FIETSEN EN MOUNTAINBIKEN
w In veel regionale treinen mag u de fiets gratis meenemen.
Federaties
Fédération Française de Cyclo- tourisme – t 01 56 20 88 88 - www.ffct.org. Informatie en suggesties voor toer- en mountainbiketochten. De federatie geeft ook het tijdschrift Cyclotourisme uit. Ligue Régionale de Cyclotourisme du Nord - Pas-de-Calais – www.ffct5962.com. Fédération Française de Cyclisme – t 08 11 04 05 55 www.ffc.fr. Geeft elk jaar een gratis gids uit met daarin meer dan 60.000 km aan gemarkeerde mountainbikeroutes. http://sitesvtt.ffc.fr – Informatie over door de FFC gemarkeerde onverharde fietspaden in Nord – Pas-de-Calais, bijvoorbeeld in de Val-Joly (blz. 253). Lille-Hardelot – Mei - www.lille -hardelot.com. Een van de grootste fietsevenementen van Frankrijk. Over een parcours van 158 km zetten zo’n 7000 amateurfietsers koers naar de Côte d’Opale in een soort van vierdaagse.
Herinneringen aan de Eerste Wereldoorlog in de Artois – Download gratis routes via www. cheminsdememoire-nordpasdecalais. fr, inclusief een routekaart en veel extra informatie over de zestien locaties uit de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) die de route passeert. La Côte d’Opale à Vélo – Fietstochten van twee tot tien dagen langs de mooiste plekken tussen de Cap Blanc-Nez en de Baie de Somme. www.france-randonnee.fr. GOLF
De 24 golfbanen in Nord – Pas-deCalais liggen in een aangename, groene en glooiende omgeving, omringd door bossen of op open terreinen langs de kust. Fédération Française de Golf – t 01 41 49 77 00 - www.ffgolf.org. Adressen en kenmerken van de verschillende golfbanen. KANOËN EN KAJAKKEN
In rivieren
De kano (oorspronkelijk uit Canada afkomstig) wordt met een enkele roeispaan voortbewogen, terwijl de kajak (afkomstig van de eskimo’s) een dubbele roeispaan heeft. Beide zijn ideaal voor een gezinsuitje.
Op zee De uitrusting verschilt enigszins van een rivierkajak. U mag niet verder dan een zeemijl (1852 m) uit de kust en het is raadzaam om een gedegen kennis van de zee te hebben. Ook is het verstandig de eerste tochten met een ervaren kajakker te maken.
NORD – PAS-DE-CALAIS VAN A TOT Z
Fédération Française de CanoëKayak – t 01 45 11 08 50 www.ffck.org. De federatie geeft samen met het IGN een kaart uit, Rivières de France, waarop alle bevaarbare waterwegen staan aangegeven. KITESURFEN
De 120 km lange Côte d’Opale is vanwege de uitzonderlijk goede windomstandigheden ideaal voor deze sport. Er zijn negen toplocaties, waaronder Dunkerque, Wissant en Le Touquet. Fédération Française de Vol Libre – T Zie ‘Parapente’. KUREN
Als het gaat om kuren kan de regio niet concurreren met streken in de Alpen of de Auvergne, maar in het kuurstadje Saint-Amand-les-Eaux worden problemen met de luchtwegen en gewrichten met succes behandeld. Chaîne Thermale du Soleil de Saint-Amand-les-Eaux – t 03 27 48 25 00 - www.chainethermale.fr maart-nov. LONGE-CÔTE
In 2005 ontwikkelde een roeitrainer het longe-côte: wandelen/waden door de zee, eventueel met behulp van een peddel, waarbij het water tot borsthoogte reikt. Zo kun je de spieren trainen zonder de gewrichten te belasten. Veel watersportcentra langs de kust bieden deze activiteit aan. Comité National des Sentiers Bleus – www.sentiersbleus.fr. PARAPENTE
Parapenters kunnen hun hobby beoefenen bij de duinen en kliffen langs de kust. Soaring is een techniek waarbij de parapenter gebruikmaakt van de thermiek die langs de hellingen ontstaat. Een
t andemvlucht en dan een eerste eigen vlucht zorgen voor een unieke ervaring. Let op: om de natuurwaarden te beschermen zijn er langs de Côte d’Opale strikte reglementen voor parapenters. Fédération Française de Vol Libre – t 04 97 03 82 82 http://federation.ffvl.fr. Club-École de Parapente du Nord – www.razmotte.org. PLEZIERVAART
Rivieren en kanalen De circa 680 km aan rivieren en kanalen waren vroeger voorbehouden aan de beroepsvaart, maar nu kunnen ook pleziervaarders de regio via deze vaarwegen verkennen. De belangrijkste zijn de Deûle, Scarpe, Lys (Leie), Aa, Sensée en Schelde (Escaut). Halluin, Wambrechies en Saint-Amand-les-Eaux zijn de voornaamste rivierhavens. Vaarwegen in Frankrijk – www.nordpasdecalais.vnf.fr. Overzicht van jachthavens langs rivieren en a ndere nuttige informatie over het varen. Verhuur van houseboats – Houseboats, doorgaans ingericht voor 6-8 personen, vormen een unieke manier om de kanalen te verkennen. Ze worden per dag, weekend of week verhuurd, in het seizoen eventueel met bemanning. Inlichtingen in het kantoor van de havenmeester.
Zee Langs de kust van Nord – Pas-deCalais liggen vijf jachthavens met in totaal 2300 ligplaatsen: Dunkerque, Gravelines, Calais, Boulogne-sur-Mer en Étaples-sur-Mer. T www.plaisance-opale.com. RONDLEIDINGEN
De toeristenbureaus organiseren in de zomer rondleidingen en soms thematische excursies.
33
200
DU HAINAUT À L’AVESNOIS
201
FransHenegouwen en de Avesnois ± Michelinkaart 302 – Nord (59)
Ñ DOUAIΚ 204 Ten oosten van Douai:
Ñ SAINT-AMAND-LES-EAUX
218
Ñ VALENCIENNES 223 Ten zuiden van Douai:
Ñ CAMBRAIΚ 228 Ñ LE CATEAU-CAMBRÉSIS 239 Ñ AVESNES-SUR-HELPE EN RONDRIT
245
Ñ FOURMIES EN RONDRIT
251
Ñ LE QUESNOYΚ EN RONDRIT 256 Ten oosten van Douai:
Ñ MAUBEUGE 262
Het Lac du Val-Joly in de Avesnois Ph. Houze/hemis.fr
202
FRANS-HENEGOUWEN EN DE AVESNOIS
LILLE
TOURNAI/DOORNIK
TOURNAI/DOORNIK
52
3
N
07
A2
50
8
N5
A 27
N 50
7
N
A 16
1
7 91 D D 500
6
Se
la
55
D 19
D
64 3
n
42
D9
D 644
2
2 93
3
A
D
10
2
16
D8
A 26
D
4
1
D2
60
4 64
96
93
O D6
D9
D
D
D
2
D
93
ST-QUENTIN
8
60
D9
D
W
D 959
Le CateauCambrésis
Cana l
D 89
Caudry
Les Ruesdes-Vignes
Abbaye de Vaucelles PARIJS
Musée Matisse
D
de Cana l
du
3
D 76
Can a
D5
l
55
lin D 64
0 96
Flesquières
D9
Erc
Cambrai D
0 D 93
5
St-
Q
95
t
Esc
D
Nor d
au
D 649
ée
lle
2
Se
ns
D 148
ti uen
0 D 63
AMIENS
4
Se
A
6
5
95
A2
Denain
Canal
A2
9
35
3
Aubignyau-Bac Arleux Féchain D 47
Étangs de la Sensée Brunémont D 93
1
sée
D
D
64
Sen
Lécluse
la
D
Hamel
A2
Centre Historique Minier
al
de
ARRAS
D 93
D 645
D 958
n Ca
ARRAS
21 D
Lewarde
25
de
D6 50
D9
Esc L’Hermitage au t Condé-surl’Escaut
D9
le Arkéos MuséeParc Archélogique
Douai
Régional
St-Amandles-Eaux Forêt de Forêt de RaismesMarchiennes rs u St-Amand-Wallers o A2 D 938 Dec 3 Marchiennes BruayS c a r p e - E s c a u t sur-l’Escaut e ar p c S Anchin Fosse d’Arenberg Raismes 30 Rieulay D6 St-Saulve Pecquencourt 13 Wallers D Valenciennes Mijnbekken
Flineslez-Raches
Deú
Naturel
63 0
la
Parc
D 957
de
Orchies
D
Ca l
1
8
A 23
A
Bon-Secours
203
RENAIX
FRANS-HENEGOUWEN EN DE AVESNOIS 10 km
0
BELGIË
QuesnoyMinier CentreLe Historique
A 16
Een omweg waard
LeDenain Quesnoy
rs
Interessant
Denain
Andere plaats
N 50
Plaats van vertrek Forêt de Mormal Ten oosten van de Avesnois TenNzuiden van de Avesnois 90 R
935
A7
N 55
N6
30
Bellignies N2
Fort de Leveau Forum Antique de Bavay
2
N.-D.-de-la-Flaquette
Parc
93
D 33
D
Ferrièrela-Petite Naturel N2
Locquignol à
R é g i on a l
9
Arboretum
D
95
D
95
1
Felleries D 13 3
S
D 962
4
Avesnessur-Helpe R iv ièr Cartignies et de l’ A v e s n o i s
D9
D6
43
Forêt de Moustier l’Abbé-Val-Joly en-Fagne Forêt de Trélon Wallers-en-Fagne
Sainsdu-Nord
N2
D9
D 20
Fourmies
la
043
D9
64
Chapelle des Monts Étang de la Galoperie
D 28
8
ieux
Noir
D 83
65
D1
de
Trélon
D 42
D 26
043
62
D9
Solre le-Château Parc Départemental du Val-Joly EppeLiessies D 133 Sauvage 2
D 96
Pont-de-Sains D1
Hestrud
51Ramousies
D 12
Ors
LezFontaine
D 80
Maroilles
bre Wilfred am Owen Forêt de Bois l'Évêque
Moulin à eau SarsPoteries
D 27
D 934
D 936
59
D9
D 963
93 D
61
se ’Oi
Forêt de Mormal
33
0
Maubeuge D9
2
Le Quesnoy
N4
29
D 10
Étang des Moines
N2
D 1043
D 963
2
94
N2
D
D
49
D6
D 649
l
D 934
D 649
te
Cana l
Sebourg
33 D2
32
ve
959
CHARLEROI
0
N4
A2
5
N 51
Iron 029
D1
ST-QUENTIN
LAON
CHARLEVILLE-MÉZIÈRES
204
FRANS-HENEGOUWEN EN DE AVESNOIS
Douai Dowaai
a 39.989 inwoners – Nord (59) Douai, het oude centrum van de mijnstreek, heeft huizen uit de 18de eeuw en de aristocratische allure die Balzac beschreef in La Recherche de l’absolu. De rustige oevers van de Scarpe nodigen uit tot wandelen, net zoals de hellende keienstraatjes in de oude wijken. Begin juli komt Gayant, de beroemde reus, hierdoorheen op het geluid van de tamboer.
y ADRESBOEKJE: BLZ. 216
Overnachten, uit eten, winkelen, sport en ontspanning enz.
i INLICHTINGEN Toeristenbureau – 70 pl. d’Armes 59500 Douai - t 03 27 88 26 79 www.visitez-douai.fr - 10.00-13.00, 14.00-18.00, ma 14.00-18.00 u - gesl. 1 jan., 25 dec., ma volgend op Dag van het Erfgoed. Rondleiding – t 03 27 88 26 79 www.visitez-douai.fr - april-sept.: zo 15.30 u; rest v.h. jaar: 1 zo per maand 15.30 u - € 6 (kind € 4). Het toeristenbureau biedt rondleidingen met gids aan (2 uur) rond verschillende thema’s, vraag inlichtingen. Audiogidsen – t 03 27 88 26 79 www.visitez-douai.fr - j - € 4 (kind € 3) - voor 1 parcours. Het toeristenbureau heeft vijf thematische wandelingen uitgezet.
Ñ LIGGING Regiokaart A1-2 (blz. 202). Er is een ringweg rond Douai. De stad is bereikbaar via de D643 en D621, de D500, A21 of D645. w AANRADERS Het Musée de la Chartreuse, de beklimming van het belfort, het Centre Historique Minier van Lewarde. > PLANNING De reuzen gaan in het weekend na 5 juli op pad en dwalen vijf dagen door de stad. / MET KINDEREN Attracties in het belfort, Centre historique minier de Lewarde, Musée de la Chartreuse; Arkéos; en een wandeling om het Étang des Argales.
Wandelen Plattegrond (blz. 207) Ñ Wandelroute in groen aangegeven op de plattegrond op blz. 207. Ga uit van 2 uur. Vertrek bij de Porte de Valenciennes, gotisch aan de ene zijde (15de eeuw) en classicistisch aan de andere (18de eeuw). Ernaast liggen het Hôpital Général (18de eeuw), gebouwd onder Lodewijk XV, en de Église Notre-Dame.
Église Notre-Dame B2 De kerk stond ooit tegen de stadsmuur. Het schip van zandsteen en baksteen is 13de-eeuws. Het gotische koor met vijf traveeën heeft spitsbooggewelven met natuurstenen ribben en bakstenen troggewelven. De apsis heeft vensters met lancetbogen. Het beeld van treurdichteres Marceline Desbordes-Valmore (1786-1859) in de koorsluiting is van A. Bouquillon.
205
VALENCIENNES
Douai, feest van Gayant O. Leclercq/hemis.fr
Ga terug naar de Place d’Armes, die met zijn terrassen en waterpartijen deels voetgangersgebied is. Het Hôtel du Dauphin is het enige 18de-eeuwse huis dat nog over is op het plein en herbergt het toeristenbureau. Op de façade prijken trofee-ornamenten. Ga de Rue de la Mairie in.
a Hôtel de Ville en belfort B2
70 pl. d’Armes - t 03 27 88 26 79 - www.visitez-douai.fr - rondleidingen (1 uur) juliaug.: 10.30, 11.30, 15.00, 16.30, 17.30 u; rest v.h. jaar: 10.30, 11.30, 15.00 en 16.30, ma (beh. feestd.) 15.00, 16.30 u - gesl. 1 jan., 25 dec. - € 6 (tot 6 jaar € 4) - vertrek vanaf het toeristenbureau. Gekostumeerd bezoek mogelijk voor kinderen. De bouw van dit gotische complex aan de voet van het sombere belfort begon in 1380 en werd met onderbrekingen hervat tussen 1471 en 1873. Binnen vindt u de lakenhal, de gotische raadzaal, de kapel (later ‘vestibule d’honneur’, de salon blanc met 18de-eeuws houtwerk en de feestzaal. / Belfort – R. de la Mairie - t 03 27 88 26 79 - w ww.visitez-douai.fr - rondleidingen (1 uur) juli-aug.: 10.30, 11.30, 15.00, 16.30, 17.30 u; rest v.h. jaar: 10.30, 11.30, 15.00, 16.30 u - gesl. 1 jan., 25 dec. - € 6 (kind € 4) - elke za (buiten schoolvak.) van 10.45 tot 11.30 u geven de beiaardiers van de stad concerten – carillonfestival junisept., programma beschikbaar in mei. T Via een interactieve tafel kunnen bezoekers zich verdiepen in de geschiedenis van de stad en de belforten van de regio, geklasseerd als Unesco-werelderfgoed.
CENTRUM VAN INDUSTRIE EN RECHTSPRAAK
De stad heeft de op één na grootste rivierhaven van Frankrijk en veel belangrijke industrie (metaalbewerking, chemie, levensmiddelen), een vestiging van de staatsdrukkerij en een binnenvaartvrachtbeurs. Het hof van beroep is opvolger van het ‘parlement’ (provinciaal gerechtshof) dat hier van 1714 tot de Revolutie zetelde. Veel instellingen kwamen voort uit de universiteit, die in 1562 werd opgericht en in 1887 verhuisde naar Lille.
3
206
FRANS-HENEGOUWEN EN DE AVESNOIS
Het belfort kwam gereed in 1410. De beklimming brengt u naar een platform op 40 m hoogte. Het bovenste stuk (58 m), met torentjes, venstertjes, pinakels en windhaantjes, wordt bekroond door een leeuw van Vlaanderen. Het huidige carillon (62 klokken) op de vierde verdieping verving het klokkenspel dat in 1917 door de Duitsers werd verwoest. Op het hele uur wordt Les Puritains d’Écosse gespeeld, op het halfuur een barcarolle en op de kwartieren enkele maten uit het wijsje van Gayant. T Sinds 2014 kunt u zich dankzij een interactieve multimedia-expositie verdiepen in de geschiedenis van de stad en de belforten van Frans-Vlaanderen. Ga via de overwelfde doorgang en de binnenplaats van het stadhuis naar de Rue de l’Université. Deze straat loopt voorbij de 17de-eeuwse bank van lening, die nu een voedingsmiddelenlaboratorium is (Lycée agricole de Wagnonville). Dan bereikt u het theater (18de eeuw), waarvan de gevel in de 19de eeuw is gerenoveerd.
Rue de la Comédie AB2 Het Hôtel d’Aoust rechts is een mooi Lodewijk XV-gebouw, waarvan de deur een rocailleversiering heeft. De gevel aan de binnenplaats is versierd met allegorische beelden van de vier jaargetijden.
Rue des Foulons AB2 De straatnaam (‘Vollerstraat’) herinnert aan de activiteiten van de middeleeuwse lakenfabrikanten. Links staan 18de-eeuwse huizen. Het Hôtel de la Tramerie op nr. 132 is gebouwd in Louis XIII-stijl. Ga via de overwelfde passage en de stadhuisbinnenplaats naar Rue de l’Université. Deze straat passeert het pandjeshuis (17de eeuw), verbouwd tot agrofoodlaboratorium (van de landbouwschool van Wagnonville). U komt dan bij het theater (18de eeuw), waarvan de gevel in de 19de eeuw is gerenoveerd.
Palais de Justice B2 Place Charles-de-Pollinchove - t 03 27 88 26 79 - www.visitez-douai.fr - rondleidingen op afspraak (1 uur) (identiteitsbewijs verplicht; 1 uur) half juli-eind aug.: vr 15.30 u; rest v.h. jaar: vraag inl. - € 5 (kind € 3,50). Dit gebouw (16de eeuw, herbouwd 18de eeuw) herbergde de monniken van de abdij van Marchiennes. Vanaf 1714 sprak het Parlement de Flandre er recht. De ingangsfaçade met het strenge portaal is onder Lodewijk XVI verbouwd door Lequeux uit Lille. In de gevangenis waaruit Vidocq ontsnapte (toegang via de kade) bevinden zich nu maquettes: geschiedenis van de stad en het justitiepaleis. De Grande Chambre du Parlement (1762) op de eerste verdieping heeft een marmeren haard, bewerkte Louis XV-lambriseringen, een portret van Lodewijk XIV en allegorische doeken van Nicolas Brenet (1769). Volg de Scarpe terug en neem dan de Rue du Clocher-St-Pierre en ga rechtdoor verder.
Collégiale Saint-Pierre B2 Deze voormalige kapittelkerk is een van de grootste kerken in Noord-Frankrijk. Aan de linkerkant zijn de belangrijkste delen te zien: een klokkentoren van natuursteen (16de-17de eeuw), het schip en het koor van baksteen versierd met natuursteen en de apsiskapel met een bolvormig dak (18de eeuw). Het koor, dat net zo lang is als het schip, was bestemd voor de kanunniken en de rechters van het parlement. Let op de orgelkast (18de eeuw) uit de abdij van Anchin en, in het zuidertransept, op drie doeken (18de eeuw) van Deshayes en Ménageot. Sla rechtsaf naar de Rue Jean-Bellegambe.
207
DOUAI A La B d hu re
R. du ala Polygone ge
.
eR
a c he
s
es
R. Alpho Hayeznse Q. Ma Q. de s
du
R. de Lille R. d
Mo rel Bd de Liège
R.
Bl de R. Je o c Bo a n log ne R. Saint -Ju Sain R. lie t-A n lbin de A s P v. ot ie rs R.
va
l
la Ré Bd pu d e bl iq ue
D eQ. fore d'Als ace st
E ÛL DE LA DE
CA NA L
be he r Fai d Bd
s d'A
de
e lebBd ecq u De
de R. Pa r is
x
am
.
De Ale sc x a DOUAI at nd o o R
B rebR. de R. ières Gasto n Doum ergue R Jean-B . aptiste Leb as Sca Devig rpe ne
e br m te p e
du
R. C
n0 t eu ant x
re m ire200
B UIT ETEN La Prévert . . . . . . . . . . . . . . . . . . © Le P’tit Nicolas. . . . . . . . . . . . . . «
Rue Jean Bellegambe B2 Links ziet u een winkelpui in art-nouveaustijl, gedecoreerd met zonnebloemen, en op nr. 5 staat het geboortehuis van de schilder H.-E. Cross (1856-1910).
Bezichtigen Plattegrond (volgende blz.) ΛMusée de la Chartreuse Plattegrond (blz. 207)
130 r. des Chartreux - t 03 27 71 38 80 - www.museedelachartreuse.fr - j - 10.0012.00, 14.00-18.00 u - gesl. di, bep. feestd. - € 4,70 (tot 18 jaar gratis) - gratis 1ste zo v.d. maand - rondleidingen mogelijk (1.30 uur) 1ste en 3de zo v.d. maand 16.00 u. / Het vroegere kartuizerklooster is een mooi complex uit de 16de tot 18de eeuw. Het Hôtel d’Abancourt (1559), links, met ronde toren, werd door Jacques d’Abancourt in renaissancestijl gebouwd met natuursteen en baksteen. In 1608 voegde Jean de Montmorency een gebouw toe in dezelfde stijl met een
AUBERCHICOURT
S
e
Gla cis
ich
PARC CH. BERTIN
R M o. Char nsar les rat
. Av
CAMBRAI
Maison d’hôte du Théâtre. . . £
n d'A
OVERNACHTEN Hôtel Ibis. . . . . . . . . . . . . . . . . . . ¡ Hôtel Volubilis . . . . . . . . . . . . . . ª
R. bres m La
Sain R. t-Elo i ayez aul HR .d Bd P es rleu 'A h n R. d e wick eT
e R. dbrai Cam
R. elot rt h
A
Pl. L'Herillier
Pl. du Barlet
R.
. du ail R . Rrand-B G d sid B d du u e nt Kios Poi n caré qu e Bd Past e ur
Q.
de
B
H
LENS, LILLE
Ale
rra
2
R.
li
Ch .
Bd Paul Phal empin
Fe R rd . Vic Du inan t o te r t d rH ug o
Pl. d'Armes
Reck Av . de en s n g hau
PARIJS, ARRAS
1
Pl. St-Anne
r R. Dette Calm
Be
s r ra Fg d'A . er R is i o Lav
Marceline
le
Pré
R.
j
hin rc
e
rc
R
PARC DES Bd Va uban EXPOSITIONS du g e è r a ll ri oui H R Flan. de d re d' R Or . ch ies e RouR. d c i ba e ulp ix t-S
rd
ue
e co .d E A v nne tti l'Ancie
J ea nn
d'A
in R. S a in R. qu r u z R. et Fl e W Q. s dRe. alv des au x R. Fo r ti er
No
M
sq d'E
o d'Alberg
Bd
e b vr efe al R. Ld'Or v
R.
R.
R
R. r Se
m a si .C R. R Ma r tin du
R. re c d'O
al
d e se R. Her la
e ag ne n a Je 'Arc d d ux u Bastio n C a .d
R. ge s r or e Ge ynem Gu
2
la
ue d e li q B d p ub Ré
F R Le ranç . m oi air s R. de e de l'A s P bb rés aye
ère
e
CuR. d in e cy
. Ch
ouis Bd Lguet uis Bre Bd Lgouet e Bre u d e li q B d p ub Ré la De R lc a . m br ud o e ir G ir
Av. d
des
p R. A m
A v. M arrd es rs o nni e xan R. dre Ribot
un
A e dc t a Ac e Bé gd uF
n
D elR. ab y
H de
R. d'Ocre
Av. Denis Cordonnier
Ve rd
LILLE, ORCHIES, DOORNIK
vill R . de Ch. ar lees R qu c a J re l rs B
v. iass
hu
Av.bourg tras de S
e
de
R. d
. Av illeuls T
R.
1
B
bi e
Av. des Sor
de Av. etz M
208
FRANS-HENEGOUWEN EN DE AVESNOIS
vierkante toren. De kartuizers betrokken het in de 17de eeuw en bouwden de kleine kloostergang, de refter, de kapittelzaal, het priorgebouw en de kapel. De grote kloostergang en de monnikscellen zijn in de 19de eeuw gesloopt. De restauratie werd afgerond met het toegangsportaal en de kapel. In het museum zijn 16de-eeuwse retabels te zien (zaal 2) uit de abdijen van Marchiennes, Anchin en Flines: het Polyptiek van Marchiennes van Van Scorel (Utrechtse school) met St-Jacob en St-Stefanus, het Polyptiek van Anchin van Bellegambe toont naargelang de luiken open of dicht zijn de Aanbidding van het Kruis of de Aanbidding van de heilige Drie-eenheid. Zaal 3 toont Italiaanse renaissanceschilderkunst van Veronese, Vasari en Morandini, De geseling van Christus van Lodovico Carraci, een bijzonder intens werk met veel clair-obscur, en De verloochening van Petrus, een doek in de stijl van Caravagio door de zogeheten ‘Pensionante del Saraceni’. De bronzen Venus van Castello is van Jean Boulogne, een beeldhouwer en architect die in 1529 in Douai werd geboren en als ‘Giambologna’ vooral in Rome en Florence werkte. Na de reliëfplattegrond van Douai (1709) en de Vlaamse en Hollandse maniëristen (16de eeuw, zalen 4 tot 6) volgt de eerste verdieping. Werken van Rubens (Ceres en Pan) en Jordaens (Hoofd), landschappen van Ruisdael, Momper en Govaerts, een interessante reeks kleine Hollandse meesters uit de 17de eeuw naast werk van de Franse school (17de-18de eeuw), miskende meesterwerken uit de 19de eeuw en enkele impressionisten hangen in zaal 7-12. In de zalen 13 en14 vindt u kunst uit Douai (19de en 20ste eeuw). Ga terug naar de benedenverdieping. De kloostergang is classicistisch (1663) maar heeft spitsbooggewelven. Hij combineert op harmonieuze wijze metselwerk van roze baksteen met de witte natuursteen van de ribben en de gebeeldhouwde randen van barokmotieven. Een rode cabine van Buren (in renovatie tijdens het schrijven van de gids) is midden in de kloostergang geïnstalleerd, wat verrassende kleur-, licht- en transparantie-effecten veroorzaakt. GV NORD PAS-DE-CALAIS_Musée de la Chartreuse (Douai)_FRA26586FRA00_70x70 De prachtige kapel, stralend met haar 24 m hoogte en zichtbaar gelaten kapconstructie, herbergt de verzameling sculpturen: inclusief de Verloren zoon van
MUSÉE DE LA CHARTREUSE Benedenverdieping 0
Kapittelzaal
20 m
Polyptyiek van Anchin
2
KAPEL
Refter
KLOOSTERGANG
eerste verdieping Passage
5
4
3
1
Ingang
6
Rue
des
Chartreux
AFDELING ARCHEOLOGIE EN NATUURWETENSCHAPPEN
Tijdelijke tentoonstellingen
209
Roemrijk Douai JEAN BELLEGAMBE (1470-1534)
Deze kunstenaar, die zijn leven in Douai lijkt te hebben doorgebracht, is een boeiende en veelzijdige persoonlijkheid. Zijn werk is een combinatie van gotiek (religieuze onderwerpen met veel aandacht voor detail en harmonieuze kleuren) en de Italiaanse renaissance (versiering met zuilen, pilaren, schelpen en guirlandes). Het verbindt het objectieve en ongedwongen Vlaamse realisme met het intellectualisme van de Franse school. Bellegambe schilderde voor abdijen in het Scarpedal. In zijn werk zijn plaatsen en monumenten uit de streek terug te vinden: het belfort, de poorten van Douai, de torens van de abdijkerk van Anchin, het bos van Flines, en landschappen van de Scarpe en de Sensée. STAD VAN REUZEN
Douai, dat in handen was van de graaf van Vlaanderen, Maximiliaan van Oosten rijk, ontsnapte op 16 juni 1479 aan een inname door de Fransen: de inwoners schreven hun succes toe aan St-Maurandus, de beschermheilige van de stad. Als dank organiseerden zij een jaarlijkse processie te zijner ere. In 1530, nadat er vrede was gesloten met Frankrijk, organiseerde Douai een nog plechtiger processie. Elk gilde leverde een kar met symbolische personages. De mandenmakers, die voorwerpen van wilgentenen produceerden, maakten in 1530 een Gayant (Picardisch voor ‘reus’). Het jaar daarop schonken fruithandelaren hem een vrouw. Later volgden er kinderen.
De metamorfosen van Gayant In 1770 verbood de bisschop van Arras de processie, omdat deze een Franse nederlaag vierde, en verving haar door een andere, ter ere van de aankomst van de Fransen in Douai op 6 juli 1667. De reuzen herleefden in 1778, maar de Franse Revolutie gooide weer roet in het eten. In 1801 verschenen ze opnieuw en twintig jaar later kregen ze hun huidige kostuums. In 1918 en 1944 werden ze vernietigd, maar zijn beide keren in ere hersteld. De figuren zijn al eeuwenlang dezelfde: Gayant père (8,5 m en 370 kilo), de oudste (1530) en populairste in de Nord, zijn vrouw Marie Cagenon (6,25 m en slechts 250 kilo) en hun kinderen Jacquot, Fillon en Binbin. Inwoners van Douai noemen zichzelf ‘kinderen van Gayant’. STAD VAN CARILLONS
Douai is de Franse hoofdstad van het carillon en bezit een van de belangrijkste carillongroepen van Europa met zijn twee klokkenspelen: één in het belfort (62 klokken) en een ander dat mobiel is (53 klokken) en door Frankrijk rondreist. In Douai bevindt zich een carillonschool, die is opgericht en wordt geleid door Stefano Colletti. T Festival de Carillon van mei tot september.
3
216
FRANS-HENEGOUWEN EN DE AVESNOIS
y DOUAI: ADRESBOEKJE OVERNACHTEN GOEDKOOP
ā Hôtel Ibis – A2 - Pl. St-Âmé t 03 27 87 27 27 - www.ibis.com õ j Î - 42 kamers vanaf € 62 : € 9,90. De Ibis-standaard in een historisch gebouw. Deze 16de- en 18de-eeuwse huizen herbergen functionele kamers van verschillende grootte; balken en dak kamers op de derde etage. DOORSNEEPRIJZEN
ă Maison d’hôte du Théâtre – B2 - 72 r. Alfred-Trannin - t 06 75 01 99 21 - www.maison-douai.fr - Î gesl. aug. - 4 kamers € 80 :. In dit mooie 18de-eeuwse familiehuis wordt u hartelijk ontvangen door Benoît Caillaux. De kamers zijn comfortabel en aardig gedecoreerd met verschillende thema’s. De kamer van de dichters herinnert aan het verblijf van Rimbaud in Douai. Onder de mooie bloementuin is een bunker ingegraven. Đ Hôtel Volubilis – B1 Bd Vauban - t 03 27 88 00 11 www.hotel-volubilis.fr - õ j 55 kamers € 70/95 - : € 11. Een gerieflijk standaardhotel, 10 min. lopen van het treinstation van Douai. Onberispelijk beddengoed en zeer geluiddichte kamers. UIT ETEN DOORSNEEPRIJZEN
ĉ Le Prévert – B2 - 28 r. de la Comédie - t 03 27 98 59 51 - maza-middag vanaf 12.00, ma en doza-avond vanaf 19.00 u - dagschotel € 10,50. Een estaminet in Douai, tegenover het theater, waar de patron af en toe graag een deuntje zingt. Eens per maand zangavond. đ Le P’tit Nicolas – B1 - 81 av. Georges-Clemenceau - t 03 27 87 39 61 - www.leptitnicolas.com - j -
12.00-14.30, 19.00-21.30 u - gesl. zoma - menu € 19/44. Dit fijnproeversrestaurant serveert geraffineerde traditionele gerechten in een stijlvolle eetzaal.
In het mijnbekken GOEDKOOP
Le Briquet – In het Centre historique minier - 59287 Lewarde - 8 km van Douai via D645 - t 03 27 95 82 82 - w ww.chm-lewarde.com - õ j - gesl. jan., 1 mei, 25 dec. - lunchmenu € 13,90 - à la carte € 15/20. Onder de welwillende blik van St.-Barbara, beschermheilige van mijnwerkers, kunt u tijdens het bezoek pauzeren in de oude zagerij van de mijn. Op het menu staat niet de ‘briquet’ (lunchhap van de mijnwerkers), maar regionaal geïnspireerde gerechten. Auberge des Cigognes – 121 r. Jean-Jaurès - 59135 Wallers t 03 27 35 67 02 - www.auberge -des-cigognes.fr - ma-vr-middag, za, zo op reserv. - menu € 17. In de grote zaal prijken tientallen potten en karaffen in alle soorten en maten, en u kijkt uit op een tuin. Zelfgemaakte gerechten, pretentieloos en voor het hele gezin. De herberg, die sinds 1965 bestaat, diende als een kantine voor de filmploeg van Germinal. WAT MEER LUXE
Auberge de la Croix ou Pile – R. du Bon-Ballon - 59310 Beuvry-laForêt - t 03 20 71 71 87 - w ww. lacroixoupile.fr - 8.00-20.30, vr-za 8.00-0.30 u - gesl. di - € 32,90/ 34,90. Deze mooie herberg ligt in het hart van het Forêt de Marchiennes en serveert traditionele en gastronomische gerechten. WINKELEN
Marché place St-Âmé – A2 - Pl. St-Âmé - za-morgen. De Douaisiens
217
DOUAI
komen voor goede lokale producten, en een aperitiefje (met oesters) in de Bar de l’Espérance, waar het zaterdagochtend stormloopt. Une histoire de goûts – B2 - 54 r. de la Mairie - t 03 27 98 92 38 www.unehistoiredegouts.fr - di-za 10.30-13.00 u en 14.30-19.00 u. Deze delicatessenzaak, tegenover het belfort, biedt een scherpe selectie van streekproducten: lokale bieren, terrines en bereide gerechten, speculaas, jam. Resultaat: een heerlijke gourmetmand! Aux Délices – B2 - 68 r. de la Mairie - t 03 27 88 69 19 - 9.3012.30, 14.30-19.00 u - gesl. zo en ma-ochtend en van 1 juli tot 20 aug. Deze banketbakker resideert sinds 1910 tegenover het belfort van Douai. U vindt er heerlijke lokale specialiteiten: gayantine, karamel op smaak gebracht met witlof; cœurs de Ch’ti, pralines met amandelen die sprankelend worden aan het einde van het proeven. UITGAAN
Les Grès – A2 - 2 pl. St-Âmé t 03 27 86 83 53 - 17.00-1.00, vr 17.00-2.00, za 17.00-3.00 - gesl. 1 jan., 24-25 en 31 dec. Deze leuke pub heeft een luifel met dakpannen boven de bar, afgezaagde boomstammen als tafels, een oude haard die bij de eerste kou wordt aangestoken en bakstenen muren. Darts en schaken. Le 32 – B2 - 32 pl. du Barlet t 03 27 80 00 15 - dag. 16.00-0.00 u (vr 1.00, za 2.00 u). De aanwezigheid van deze aangename tuin zou u niet vermoeden achter de enorme koetspoort. Het is een heerlijke plek om een aperitief te drinken, met een plankje met hapjes erbij. Een zeer geliefd adres voor de Douaisiens!
L’Hippodrome – B2 - Pl. du Barlet t 09 71 00 56 78 - www.tandem -arrasdouai.eu - kaartverkoop: dag. beh. zo-ma 14.00-18.45 u - gesl. juliaug., 25 dec.-1 jan., 1 mei. Dit twaalfhoekige, nationale podium past zich aan de voorstellingen aan (het is ook een bioscoop voor kunstzinnige en experimentele films). Dankzij de gedurfde programmering (van klassieke stukken tot technofeesten) wordt dit levendige theater goed bezocht. SPORT EN ONTSPANNING
/ Les bateaux-promenade du Vieux Douai – Place Charles-dePollinchove - t 03 27 88 26 79 www.douaitourisme.fr - rondleidingen (30 min.) juli-aug.: wo-zo, feestd. 15.00-18.30, vertrek iedere 30 min.; mei-juni en sept.: za-zo, feestd. 15.0018.30 u - € 6 (tot 19 jaar € 4) - € 8,50 kaartje inclusief bezoek belfort, Parlement de Flandre of stadsrondleiding € 8,50.
In de omgeving
Loisiparc – R. de la plage - 59265 Aubigny-au-Bac - t 03 27 99 21 35 www.douaisis-agglo.com - j juli-aug.: 10.00-19.00 u; juni: za-zo 11.00-18.00 u; 1ste helft sept.: zo 11.00-18.00 u. Waterfiets, opblaasspeelgoed, minigolf, zwembad. Alles wordt hier gedaan om voor uw plezier te zorgen. EVENEMENTEN
Festival de Carillons – Van mei tot september zijn er concerten op het klokkenspel van het stadhuis. Fête des Gayants – Het reuzengezin paradeert door de stad, zondag na 5 juli. Lookfeest – Arleux, eerste weekend van september.
3
Vertaling Harry Bunk, Frans Lueb, Karin Snoep, Eric Strijbos Eindredactie Frans van der Heijden Opmaak Asterisk*, Amsterdam Omslagfoto Pecold/Shutterstock.com Oorspronkelijke titel Guide Vert Nord – Pas-de-Calais Oorspronkelijke uitgever Michelin, Parijs Uitgevers Philippe Orain (Michelin, Parijs) Lieven Defour (Lannoo, Tielt) Lucie Fontaine Hoofdredactie Redactie Martin Balédent, Julien Bourbiaux, Mélanie Cornière, Grace Coston, Sophie Fréret, Élodie Ganneau, Guylaine Idoux, Florence Picquot, Kathleen Quilliec Grafisch ontwerp Christelle Le Déan, Sandro Borel Omslagontwerp Keppie&Keppie, Varsenare Iulia-Elena Costache, Maria-Mirabela Dumbrăveanu, Cartografie Andreea-Karina Gruia, Patrick Matyja, Florica Paizs Stadsplattegronden: © MICHELIN en © 2006-2017 TomTom. All rights reserved. Met dank aan Maria Gaspar, Sophie Roques, Bénédicte Lathes, Isabelle Foucault, Marion Desvignes-Canonne, Bogdan Gheorghiu, Cristian Catona, Hervé Dubois, Pascal Grougon © Michelin © Cartografie: Michelin © Nederlandse tekst: Uitgeverij Lannoo, nv, Tielt, 2020 Het redactieteam heeft de grootste zorg besteed aan de samenstelling en de controle van deze gids. Maar omdat de gegevens voortdurend gewijzigd worden, moet de praktische informatie (prijzen, adressen, bezoekuren, telefoonnummers, bezienswaardigheden, internetadressen) worden beschouwd als een aanwijzing. Het is dan ook best mogelijk dat bepaalde info bij het verschijnen van deze gids niet helemaal correct of volledig is. Wij kunnen daar niet verantwoordelijk voor worden gesteld. Deze gids bestaat voor en door u; u bewijst ons dan ook een grote dienst door eventuele tekortkomingen of vergissingen te melden. Aarzel niet om ons uw opmerkingen en suggesties over de inhoud van deze gids mee te delen. Bij een eerstvolgende bijgewerkte editie zullen wij daar rekening mee houden.
Contactadres De Groene Reisgids Uitgeverij Lannoo Kasteelstraat 97 B-8700 Tielt degroenereisgids@lannoo.be
De Groene Reisgids Uitgeverij Terra Lannoo bv Postbus 23202 1100 DS Amsterdam Zuidoost info@terralannoo.nl
www.lannoo.com D/2020/45/344 - NUR 512 ISBN 978 94 014 6516 8 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.