VELDRIJDEN De mooiste verhalen over de cyclocross
4
VOORWOORD
‘Als ik Jacques Anquetil bezig zie in de Grand Prix des Nations, dan moet ik bijna huilen van bewondering. Zie ik hem aan het werk in een veldrit, dan moet ik alleen maar lachen.’ Deze uitspraak van de Franse wielrenner en auteur Jean Bobet, winnaar van Parijs-Nice en broer van drievoudig Tourwinnaar Louison Bobet, illustreert hoe cyclocross lange tijd werd beschouwd als het zwakkere broertje van de wielersport. Renners die met de fiets op de rug door de modder ploeteren en in de blubber uitglijden: tegenstanders van deze erg intensieve tak van het wielrennen maakten gniffelend de vergelijking met een ruiter die bij een hindernis zijn paard op de rug zou nemen. Jacques Anquetil nam tijdens zijn carrière overigens maar zelden deel aan een cyclocross. Hij deed het hooguit om een bevriend organisator te plezieren of omdat hem zodanig veel geld werd aangeboden dat hij niet kon weigeren. Anquetil verkoos de
lucratieve wedstrijden op de weg en occasioneel op de piste boven het geploeter in het veld waar voor hem maar weinig eer te rapen viel. Maar tijden veranderen en menig wegrenner had het veldrijden nodig als aanloop voor een succesvolle carrière op de weg. Sommigen zijn de combinatie blijven volhouden en snijden door het veld met dezelfde sierlijkheid die ze ook op de weg laten bewonderen. Wie nu Wout van Aert en Mathieu van der Poel bezig ziet op de weg én in het veld moet concluderen dat de cross meer is dan een strijdtoneel waar met sukkelende wegrenners gelachen kan worden. Het veldrijden is en was een discipline waarin wel degelijk eer te rapen valt. Wie zijn de grote tenoren en welke mindere goden lieten op een of andere manier een indruk na? In dit boek worden ze belicht met foto’s, verhalen en statistieken. Veel leesplezier!
5
6
7
8
INHOUD
MONSIEUR CYCLOCROSS
17
ERIK DE VLAEMINCK
FIETSENDE MILITAIREN
DE BASIS VAN DE EERSTE CYCLOCROSS
IN HET BEGIN… WONNEN DE FRANSEN
20
RUDY, DE WERKBIJ
47
RUDY DE BIE
21
DE BIE EN DE BALKJES
49
DANNY DE BIE
23
MIGUEL MARTINEZ
BLOEMEN VOOR BIJN
43
ALBERT VANDAMME, DE FLANDRIEN IN HET VELD
DE EERSTE WK’S EN EK’S WAREN EEN FEIT
DE TRUC MET DE FIETS
HARD LABEUR
TOUR DE FORCE
52
PHILIPPE THYS
25
BELGISCHE KAMPIOENEN
53
27
SEIGNEUR OP WIELEN
56
CHARLES PÉLISSIER
NORBERT DEDECKERE
IN MEMORIAM VOOR EEN HUISVADER ROGER BIJN
‘HUP, PAPA’
29
IL CAMPIONISSIMO
60
RENATO LONGO
HENNIE STAMSNIJDER
‘WAAROM? WAAROM! IK ZAL HET JE VERTELLEN WAAROM’
‘HIER PONTONI, DAAR BRAMATI’ 32
DE DOMPER OP EEN TOPSEIZOEN, ROLAND LIBOTON IN 1983-1984
VIJF OP EEN RIJ
LUCA & LUCIA
34
ROLF WOLFSHOHL, NATUURLIJK! ROLF WOLFSHOHL
‘LEEUWEN IN HET ZAND’
MYSLÍM NA TEBE, TATI
36
JOHAN MUSEEUW IN HET VELD
TWEE BIJZONDERE DUELS TUSSEN DE VLAEMINCK EN VANDAMME
66
LUCA EN LUCIA BRAMATI
DE AANHOUDENDE SUPREMATIE VAN ROLAND LIBOTON
HET ZOT IN DE KOP
63
DANIELE PONTONI
68 71
RADOMIR ŠIMŮNEK
40
FROM SCRATCH ZDENĚK ŠTYBAR
73
9
WELLENS MAAL TWEE
78
BART WELLENS
TWAALF WERKEN
83
KAMPIOEN VAN HET VOLK
128
ROBERT VERMEIRE
90
TOPMATERIAAL VOOR TOPCROSSERS
TRICOLORE TRANEN (VAN GELUK)
127
EDDY PONET ALS TRAINER BIJ DE JONGEREN
NIELS ALBERT
FORMULE 1 IN DE MODDER
DE AVONTUREN VAN EEN JEUGDCOACH
BERGEN EN DALEN
132
ZWITSERSE HOOGCONJUNCTUUR
95
SANNE EN KEVIN CANT
DE MAN MET DE PARAPLU
135
DE LUSTIGE PEDAALRIDDERS HAALDEN HET WK NAAR LEMBEEK
TWEE BROERS KLEUREN DE CROSS
97
THIJS AERTS
HET GEN DAT CYCLOCROSS HEET
100
‘ALS IK NAAR EEN WK GA KIJKEN, NEEM IK ALTIJD EEN METER MEE’
137
PARCOURSBOUWERS
FAMILIEBANDEN IN DE CROSS
SWEECK & CO 10
104
‘HOW COOL!!’
141
LARS VAN DER HAAR
LAURENS SWEECK
VOORBIJ DE LAATSTE WEIDE
106
GROENENDAAL EN DE BELGEN
145
RICHARD GROENENDAAL
TIM EN KEVIN PAUWELS
‘WE WAREN SOULMATES’
109
WAT ALS…
147
PAUL HERIJGERS
DE LAATSTE CROSS VAN GEERT DE VLAEMINCK
‘GE KUNT NIET VROEG GENOEG DEMARREREN’ 113
ROUBAIX IS GEEN MONOPOLI
152
LARS BOOM
TWEE WERELDTITELS VOOR DE BROERS DE VLAEMINCK
HET VERDRIET VAN MELCHNAU
115
WEST-VLAAMSE WERVELWIND
155
ELI ISERBYT
ROGER DE VLAEMINCK OP HET WK VAN 1976
DE FIETS VAN DE MENTOR
119
FC MALINOIS IN DE CROSS
157
FRANS FEREMANS
MARIO DE CLERCQ
IN HET SPOOR VAN VDB
122
DE WRAAK VAN EEN KRACHTPATSER
158
GEORGES VANDERMEIRSCH
TOM VANNOPPEN
OP GLAD IJS MARC JANSSENS
124
‘TOCH FORMIDABEL GEREDEN, FIRMIN’ FIRMIN VAN KERREBROECK
159
DEBUUT OP 45
162 VAN LYCRA NAAR LATEX
FREDDY DE MEESTER
PER TOEVAL
163 GIRLPOWER IN 2003
GEORGES FURNIÈRE
REVANCHE NA 35 JAAR
164 KANNIBALISME IN DE KIEM 166 AAN DE WIEG VAN DE VROUWENCROSS 167
MADE IN EUROPE
207
ANNEMARIE WORST
170
EEN NIEUW REGELMATIGHEIDSCRITERIUM
DE LAATSTE RIT…
205
DAPHNY VAN DEN BRAND
ETIENNE GEVAERT
DE GEBOORTE VAN DE SUPERPRESTIGE
202
CEYLIN DEL CARMEN ALVARADO
MARCEL DE MEYER
GOUDEN HANDEN
199
HET EERSTE EUROPESE KAMPIOENSCHAP
JULIEN VAN DEN HAESEVELDE
VAN MASSEUR TOT MANAGER
196
HANKA KUPFERNAGEL
ALTIJD GOED
208
MARIANNE VOS
175
NEDERLANDSE KAMPIOENEN
210
EVIE DOES IT
212
ADRIE VAN DER POEL
… EN DE EERSTE ZEGE
176
EVIE RICHARDS
MATHIEU VAN DER POEL
ZO VADER, ZO ZOON
179
VERPLEEGSTER IN HET VELD
214
KATIE COMPTON
SVEN EN THIBAU NYS
RAAS IS EEN HAAS
183
‘VOOR SOMMIGEN BEN IK ALTIJD DE WINNAAR’ 216 ELLEN VAN LOY
HET WK VAN 2000
DE MAN VAN DE KAMPIOENSCHAPPEN
185
DE MACHT VAN HET GETAL
219
EEN SELECT CLUBJE VROUWELIJKE VELDRIJDSTERS
ERWIN VERVECKEN
WERELDKAMPIOENSCHAPPEN 190 OFFICIEUS WK
JEAN ROBIC
221
JOLIEN VERSCHUREN
193 VAN DE HEMEL NAAR DE HEL
CRITÉRIUM INTERNATIONAL DE CROSS CYCLO-PÉDESTRE
TWEE KAMPEN
DE LANGE WEG TERUG
222
FEMKE VAN DEN DRIESSCHE
194 BUSINESSCLASS 223 BEN BERDEN, ‘DEN DERDEN’
11
HET JAAR VAN DE KANSEN
225
KLAAS VANTORNOUT
ZANDER’S FLANDERS
228
ALEXANDER REVELL
RONDOM ROUNDHAY PARK
231
ROGER HAMMOND EN THOMAS PIDCOCK
DE KLEINE KONINGIN
233
PAULINE ABSALON
DE COPPI VAN HET PLOEGEN
235
ANDRÉ DUFRAISSE
WEG VAN HET VELD
237
VELDRIJDERS OP DE WEG
EDDY EN ERIK, EEN KONINGSKOPPEL 12
239
MERCKX EN DE VLAEMINCK IN EEKLO 1970
‘IK KOESTER DE MOOIE HERINNERINGEN’
242
ERIC VANDERAERDEN
BRONS DAT SMAAKT NAAR GOUD
245
JAN ULLRICH
NET NIET
247
PETER SAGAN
‘OVERSCHOT, EN HIJ WACHT’
249
JULIAN ALAPHILIPPE
GOUD VAN AERT
252
WOUT VAN AERT
MINIQUIZ 256 BIBLIOGRAFIE 258 FOTOLIJST 259
14
15
16
MONSIEUR CYCLOCROSS E R I K D E V L A E M I N C K I S VO O R V E L E N D E B E S T E V E L D R I J D E R A L L E R T I J D E N
Erik De Vlaeminck kroonde zich in 1966 in het Spaanse Bésain als eerste Belg ooit tot wereldkampioen veldrijden, wat meteen ook goed was voor de Trofee van Nationale Sportverdienste. Na de lange periode van Franse suprematie in de cross brak nu een tijdperk aan waarin de Belgen – lees: Vlamingen – de fakkel overnamen. De oudere broer van Roger – die later Monsieur Paris-Roubaix zou worden – was op de weg ook behoorlijk succesvol. Zo staan onder meer een rit in de Tour, de eindzege in de Ronde van België en podiumplaatsen in de Waalse Pijl en Gent-Wevelgem op zijn palmares. Ook had hij een belangrijk aandeel in de overwinning van Roger in de editie van Luik-Bastenaken-Luik van 1970. Roger versloeg toen in de sprint Eddy Merckx, die bij het oprijden van de wielerbaan van Rocourt een vakkundige ‘kwak’ van Erik had gekregen. RTBF-journalist Luc Varenne kon op antenne een krachtige ‘Merde!’ niet onderdrukken omdat het niet Merckx was die won. Naderhand sprak hij schande over de cyclocrosser die het aan had gedurfd om de Kannibaal te hinderen. Erik had snel door dat hij in het veldrijden de grootste successen kon halen en won nog voor zijn 28ste verjaardag zeven wereldtitels in acht jaar tijd. Tijdgenoten omschrijven hem als een ware acrobaat op de fiets, ja, zelfs een balletdanser in het veld die met zijn ongeëvenaarde combinatie van techniek en behendigheid ook over de meest lastige omlopen leek te zweven.
HERN I EU WDE P O P U L AR I T E I T
Vanaf 1973 ging het bergaf met de carrière van De Vlaeminck, met als laatste uitschieter een bronzen
medaille op het WK van 1977 in Hannover. Over de schandalen rond doping- en drankgebruik die rond hem hingen, bewaarde hij zelf altijd het stilzwijgen. In 1989 maakte hij een opmerkelijke comeback als bondscoach. In die hoedanigheid verzamelde hij met zijn selectie een karrenvracht aan medailles en hij genoot zichtbaar van zijn hernieuwde populariteit. De laatste jaren van zijn leven sukkelde hij evenwel met zijn gezondheid. Hij leed aan de ziekte van Alzheimer en Parkinson, en verbleef in een rusthuis in Wilskerke, een deelgemeente van Middelkerke. Zijn dood op amper zeventigjarige leeftijd kwam daardoor niet geheel onverwacht. ‘Hij was de eerste cyclocrosser die over een balk wipte en gaf nooit de indruk dat hij een inspanning leverde’, zo wordt hij omschreven in de Top 1000 van de Belgische Wielrenners. ‘Hij wist als geen ander het publiek te bespelen en zo zichzelf te verkopen. Hij was niet bang voor commotie en ging de controverse niet uit de weg. Na zijn carrière rakelde De Vlaeminck graag sterke verhalen op uit zijn periode. Dan vertelde hij met glinsterende ogen over zijn weergaloze triomfen en liet zich tussendoor ontvallen dat geen enkele veldrijder ooit nog maar tot aan zijn enkels zal reiken. Hij bracht heel wat veldrijders de knepen van het vak bij. Hij viel op door zijn eigenzinnige denkbeelden, maar handelde wel telkens vanuit een hartstochtelijke liefde voor zijn sport. Het is ook aan hem te danken dat de omlopen een gedaanteverwisseling ondergingen en minder modderig werden.’
17
18
19
FIETSENDE MILITAIREN F R A N S E S O L DAT E N L AG E N A A N D E B A S I S VA N D E E E R S T E C YC LO C R O S S .
De oorsprong van het veldrijden ligt in Frankrijk. Een figuur die geregeld opduikt in de summiere literatuur over de ontstaansperiode van de cross is Daniel Gousseau. Aan het einde van de negentiende eeuw was hij een jonge soldaat die met een eenheid van fietsende militairen door bos en veld reed. De fiets bood op sommige terreinen onmiskenbaar voordelen ten opzichte van de infanterie en de cavalerie.
20
eindigden in Verrières (Île-de-France) de illustere onbekenden Ferdinand De Baeder, Henri Varieux en Henri Roques op de eerste drie plaatsen. De belangstelling van zowel renners als het publiek was matig, maar de basis was gelegd.
E E N CAFE E TJE IN VILLE -D’AVRAY
Een andere naam uit de pioniersperiode van het veldrijden is Georges “Géo” Lefèvre. Volgens de legende was het Lefèvre, op dat ogenblik journalist bij de krant L’Auto, die in november 1902 Henri Desgranges in de Parijse brasserie Le Zimmer het idee aan de hand deed om een ronde door Frankrijk met meerdere etappes te organiseren.
Gousseau bleek een talent op de fiets, maar maakte toch vooral naam als bestuurslid en later als secretaris van de Franse wielerbond. Hij zette zijn schouders onder de cross-country cyclo-pédèstre, een nieuwe tak van de nog prille wielersport met wedstrijden in veld en wei. Gousseau had een eigen groepje wielerliefhebbers samengebracht en zocht een manier Lefèvre kondigde in L’Auto van 10 januari 1903 die om ook in de winter te kunnen fietsen. Hij maakte eerste Tour aan, tezelfdertijd met een veldrit die er een gewoonte van om elke zondag een tochtje te dezelfde dag in Ville-d’Avray gereden werd over een maken door de bossen rond afstand van twaalf kilometer. Parijs. Algauw organiseerde De locatie voor deze cross Georges Lefèvre hij ook wedstrijden waaraan was niet toevallig gekozen: kondigde in L’Auto van enkele maanden later zou renners deelnamen die in de zomermaanden op de weg en 10 januari 1903 de eerste daar aan hetzelfde cafeetje de piste reden en zo hun conin het dorpje tussen Parijs en Tour aan, tezelfdertijd ditie wilden onderhouden. Versailles de eerste Tour de met een veldrit. Het Franse ministerie van France eindigen. Landsverdediging verleende graag zijn steun aan het initiatief. Behendige cy- Lefèvre probeerde zijn nog onwetende lezers warm clo-pédèstres zouden met een steeds machtiger wor- te maken voor het veldrijden: ‘Houd een wielrenner dend Duitsland misschien nog wel van pas komen. in oorlogstijd in gedachten. Hij kan niet alle wegen Gousseau deed eerst ervaring op door enkele klei- gebruiken. Hij moet over onverharde wegen rijden nere wedstrijden in elkaar te boksen. In 1902 was hij en zich een weg banen door kreupelhout en door verantwoordelijk voor de organisatie van het aller- greppels klauteren. Denk daaraan, en je zult het eerste Franse veldritkampioenschap. Op 16 maart principe van het veldrijden begrijpen.’
264
www.lannoo.com Registreer u op onze website en we sturen u regelmatig een nieuwsbrief met informatie over nieuwe boeken en met interessante, exclusieve aanbiedingen. Omslagontwerp: C-Design Zetwerk: C-Design Coverbeeld: Photo NewsBeelden backcover: Belga, Photo News, KOERS (Roeselare) Als u opmerkingen of vragen hebt, dan kunt u contact opnemen met onze redactie: redactielifestyle@lannoo.com Š Uitgeverij Lannoo nv, Tielt, 2020 D/2019/45/415 - NUR 480 ISBN: 978 94 014 6338 6
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.