H et
LUC ARDIES
Waar Om
ABC van het nieuwe werken
de e ne
ORGANISATIE swingt en de andere slOwt in tijden van verandering
D/2019/45/284 – ISBN 978 94 014 6179 5 – NUR 800 Vormgeving omslag en binnenwerk: Gert Degrande | De Witlofcompagnie © Luc Ardies & Uitgeverij Lannoo nv, Tielt, 2019. Uitgeverij LannooCampus maakt deel uit van Lannoo Uitgeverij, de boeken- en multimediadivisie van Uitgeverij Lannoo nv. Alle rechten voorbehouden. Niets van deze uitgave mag verveelvoudigd worden en/of openbaar gemaakt, door middel van druk, fotokopie, microfilm, of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Uitgeverij LannooCampus Vaartkom 41 bus 01.02
Postbus 23202
3000 Leuven
1100 DS Amsterdam
België
Nederland
www.lannoocampus.be
www.lannoocampus.nl
Inhoud 8 Veranderen wordt de kunst van de 21ste eeuw 12 In vijf stappen naar verandering 14 De vijf fasen naar verandering volgens Prochaska en DiClemente
17 1 Probleemontkenning 23 PRAKTIJKCASE 1 FAMILIEBEDRIJF RODENBURGH REGELT OPVOLGING 26 2 Bewustwording of erkenning 32 PRAKTIJKCASE 2 E-COMMERCE NOODZAAKT OMSCHOLING WINKELPERSONEEL
35 3 Beslissingsfase 38 PRAKTIJKCASE 3 EEN FEEDBACKGESPREK OM DE LAATSTE TWIJFELS WEG TE NEMEN
41 4 Actiefase 44 PRAKTIJKCASE 4 NIEUWE EUROPESE HYGIËNEREGELS WORDEN STAP VOOR STAP TOEGEPAST
47 5 Behoudsfase 51 PRAKTIJKCASE 5 VERHUIS NAAR EEN ‘LANDSCAPE’ OF OPEN KANTOOR 55 KORT SAMENGEVAT 59 Over de auteur 60 Eindnoten
Voor leidinggevenden die beseffen dat flexibele organisaties worden voorafgegaan door flexibele mensen.
WAAROM D E E N E O RGANISATIE SWINGT EN DE ANDER E S LOWT IN TIJ DEN VAN VERANDERING
VERANDEREN WORDT DE KUNST VAN DE 21STE EEUW Wie kon twintig jaar geleden voorspellen dat het internet zo’n impact zou hebben op onze samenleving? Bedrijven en sectoren die zich niet aan deze realiteit aanpassen, zijn vandaag een vogel voor de kat. Maar dit is nog maar ‘klein bier’
in vergelijking met de verdere ontwikkelingen rond digitalisering en artificiële intelligentie. Vormen deze evoluties een ramp? Neen, voor zover mensen en organisaties zich flexibel opstellen. Daarom moeten opleidingen en het onderwijs meer in het algemeen focussen op aanpassingsvermogen, eerder dan het louter verwerven van kennis. Want de technische vaardigheden en kennis die we onze jongeren vandaag aanleren, zijn morgen alweer voorbijgestreefd. Veranderen wordt de kunst van de 21ste eeuw.
8
Veranderen wordt de kunst van de 21ste eeuw
Stel dat je als manager een nieuwe missie, visie en strategie hebt ontwikkeld, maar dat de medewerkers niet volgen? Dit is de belangrijkste valkuil voor organisaties. Om te veranderen, moet je dus eerst en vooral de mensen meekrijgen. Vandaar dat we in dit zakboekje focussen op het menselijke aspect en niet zozeer op de structuren en processen van een transitietraject. Deze handige pocket biedt je een beproefde vijftrappenmethode en evenveel praktijkvoorbeelden om mensen individueel en collectief al dansend door kleine en grotere veranderingen te loodsen. De namen van bedrijven en personen zijn fictief. De situaties die bij de praktijkvoorbeelden worden beschreven hebben zich effectief voorgedaan.
9
‘IT IS NOT THE STRONGEST OF THE SPECIES THAT SURVIVES, NOR THE MOST INTELLIGENT. IT IS THE ONE THAT IS THE MOST ADAPTABLE TO CHANGE.’ CHARLES DARWIN, BRITSE NATUURWETENSCHAPPER
Wat houdt mensen tegen om hun gedrag te veranderen en hoe kun je die weerstand overwinnen?
WAAROM D E E N E O RGANISATIE SWINGT EN DE ANDER E S LOWT IN TIJ DEN VAN VERANDERING
In vijf stappen naar verandering Voor ons tweede zakboekje in deze LannooCampus & PMO-reeks Het abc van het nieuwe werken vertrekken we opnieuw van een wetenschappelijk bewezen model, om het vervolgens op een beknopte manier uit te leggen en te voorzien van de nodige praktijkvoorbeelden. Psychologen Prochaska en DiClemente beschreven in hun Transtheoretical Model of Behavior Change1 de vijf fasen en stappen die nodig zijn om mensen mee te krijgen in een veranderingsproces. Dit stappenplan wordt
vandaag nog steeds door hulpverleners gebruikt om roken of overmatig alcoholgebruik af te leren, overgewicht tegen te gaan ‌ Andere onderzoekers betwijfelen of elke fase stap voor stap moet worden
12
In vijf stappen naar verandering
doorlopen, maar voor ons is het belangrijkste dat je in dit zakboekje kennismaakt met een beproefde methode, die mensen tot verandering kan verleiden. Dit model vormt hiertoe dĂŠ geknipte wetenschappelijke basis. Zelfs bij dagelijks gedrag hebben mensen moeite om oude gewoontes overboord te gooien. Ze erkennen mogelijk wel de noodzaak, maar twijfelen desalniettemin over een andere aanpak, of ze vinden moeilijk alternatieven. Als ze dan toch tot de actie overgaan, slagen weinigen erin om het nieuwe gedrag vol te houden. Wat houdt mensen tegen om hun gedrag te veranderen en hoe kun je die remmingen overwinnen?
13
WAAROM D E EN E O RGANISATIE SWINGT EN DE ANDER E S LOWT IN TIJ DEN VAN VERANDERING
De vijf fasen naar verandering volgens Prochaska en DiClemente
O NTKENNI NG
ONTKENNING
ERKENNING
VERKENNING
ACTIE
VOLHOUDEN T ERU GVA L
14
De vijf fasen naar verandering volgens Prochaska en DiClemente
1 Probleemontkenning: de betrokkene ontkent
dat er een probleem is en heeft geen intentie om te veranderen.
2 Bewustwording of erkenning: de betrokkene durft nu de realiteit onder ogen te zien en erkent dat verandering nodig is.
3 Verkennen en beslissen: de betrokkene heeft besloten om te veranderen en gelooft in de slaagkansen van ander gedrag.
4 Actie ondernemen: een actieplan wordt
uitgerold en het veranderingsproces wordt stapje voor stapje geĂŻmplementeerd.
5 Behoudsfase: het nieuwe gedrag wordt
volgehouden en het oude gedrag verdwijnt.
15