9789401458320 by Uitgeverij Lannoo

ZWEDEN

van reizigers voor reizigers

TTER

ZWEDEN

4 De wereld houdt niet op met draaien. Een wereldreiziger is de eerste om dat te beamen. Hoewel men geen inspanningen gespaard heeft om al de gegevens in deze gids uitgebreid te testen en te actualiseren, is het niet uitgesloten dat je ter plaatse vaststelt dat bepaalde gegevens in deze gids toch al opnieuw gewijzigd zijn. Veel adressen en suggesties in de Trotters zijn bovendien wat ‘fragiel’, juist omdat ze zo sympathiek en verrassend zijn. We zouden het daarom bijzonder op prijs stellen als je ons op de hoogte brengt van eventuele wijzigingen, zodat we de eerstvolgende herdruk op een correcte manier kunnen aanpassen. Dank bij voorbaat. Ons adres:

trotter Uitgeverij Lannoo Kasteelstraat 97 B-8700 Tielt

Uitgeverij Terra Lannoo Postbus/P.O. Box 23202 NL-1100 DS Amsterdam Zuidoost

e - mail: trotter @ lannoo.be www.trotterclub.com

De prijscategorieën die in de Trottergidsen worden gebruikt, zijn steeds afgestemd op het land. Als je in een goedkoop hotelletje ongeveer € 25 betaalt, behoort een hotel waar je € 75 neertelt uiteraard tot de dure prijsklasse. De uitgever kan niet aansprakelijk worden gesteld voor eventuele fouten of de gevolgen ervan. vertaling Petra van Caneghem; 2019 Imago Mediabuilders reisinformatie vlaanderen en nederland Wegwijzer, Brugge omslagontwerp Studio Jan de Boer / Helga Bontinck ontwerp binnenwerk Imago Mediabuilders omslagfoto Corbis oorspronkelijke titel Le Routard – Danemark, Suède oorspronkelijke uitgever Hachette, Paris directeur van de reeks en auteur Philippe Gloaguen stichters Philippe Gloaguen en Michel Duval adjunct- redacteuren Benoît Lucchini en Amanda Keravel redacteuren Olivier Page, Véronique de Chardon, Isabelle Al Subaihi, Anne-Caroline Dumas, André Poncelet, Marie Burin des Roziers, Thierry Brouard, Géraldine Lemauf-Beauvois, Anne Poinsot, Mathilde de Boisgrollier, Alain Pallier en Fiona Debrabander

D/2019/45/484 - ISBN 978 94 014 5832 0- NUR 512 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

HOE GEBRUIK JE DEZE GIDS? Op deze pagina’s zetten we de toeristische highlights voor je op een rijtje – stuk voor stuk zijn het met recht topervaringen die je niet mag missen!

TOPERVARINGEN BEKIJK IN MALMÖ 1 DE ÖRESUNDBRUG EN DE TURNING TORSO IN DE WIJK VÄSTRA HAMNEN Deze futuristische en ecologische wijk langs de oude kaden is het werk van architecten uit de hele wereld. Trekpleister is de Turning Torso van de Catalaan Santiago Calatrava, een 190 m hoge woontoren van negen in elkaar verstrengelde blokken die rond hun as draaien. Op de achtergrond: de majestueuze 12 km lange brug tussen Kopenhagen en Malmö. Hier is een succesvolle ZweedsDeense politieserie gedraaid, The Bridge. Blz. 104

BEZOEK IN DE ZOMER 2 DE TIENTALLEN EILANDJES BUITEN GÖTEBORG, NEEM DE BOOT, MAAK EEN WANDELING OF ZWEM IN DE KREEKJES Göteborg is de op een na grootste stad van het land en een belangrijke haven. Het wemelt er van de schilderachtige eilandjes die uitnodigen om voor anker te gaan. Rustgevende landschappen, veelkleurige huisjes boven de golven: het is een paradijsje en je haalt er een lekkere frisse neus. Blz. 130, 148 Goed om te weten: aanmeren in Saltholmen, 5 km ten westen van het centrum, of in Varholmen, bereikbaar met de tram of de bus. Boottickets inbegrepen bij de Göteborg City Card.

In het hoofdstuk ‘Mens, maatschappij, natuur en cultuur’ gaan we dieper in op onder andere de geschiedenis, het cultureel erfgoed en de geografie van het land of gebied dat je bezoekt. Een ideale selectie om alvast thuis of tijdens de heenreis door te nemen.

MENS, MAATSCHAPPIJ, NATUUR EN CULTUUR Beroemde personen Bevolking Design Drank Economie en maatschappij Fauna Geografie Geschiedenis Keuken Media Milieu Noorderlicht Popmuziek Prostitutie Werelderfgoed van Unesco Zeden en gewoonten

26 30 32 33 35 38 38 38 43 46 47 48 49 49 50 51

in het noorden van zweden kom je veel rendieren tegen .

In het hoofdstuk ‘Praktisch’ vind je alle nuttige informatie over de bestemming. Lees er alles wat je moet weten over bijvoorbeeld verkeer en vervoer, geldzaken, taal en gebruiken.

ZWEDEN PRAKTISCH

ABC VAN ZWEDEN - 449.964 km² (het op twee na grootste land van Europa). - 97.500! - Stockholm. - 9,995 miljoen inwoners (waarvan 85% in de steden). - 25 inwoners per km². - Zweedse kroon (SEK). officiële taal - Zweeds. staatsvorm - parlementaire monarchie; Karel XVI Gustaaf is koning sinds 1973. regeringsleider - Stefan Löfven (begin 2019). godsdienst - 85% lutheranen. bnp per inwoner - € 53.248 (2017). levensverwachting - 80,4 jaar voor mannen en 84,2 jaar voor vrouwen. werkloosheidsgraad - 6,4% (2018). menselijke ontwikkelingsindex - 0,91. Veertiende in een rij van 187 landen. oppervlakte

aantal meren hoofdstad bevolking

bevolkingsdichtheid munteenheid

In België - Er is geen Zweedse ambassade in Brussel. o swedenabroad.com reisinfo - Beenhouwers-

ambassade van zweden

wegwijzer

straat 9, 8000 Brugge T (050) 33 75 88 : info@wegwijzer.be o wegwijzer.be.

Onafhankelijk reisinformatiecentrum met leeszaal (reisgidsen, tijdschriften, kaarten, reisverslagen). Uitgever van het magazine Reiskrant. Organisator van Reismarkt (reizigers informeren reizigers), workshops en andere activiteiten. Jeugdafdeling en ledenvereniging. In Nederland

visitsweden

- o visitsweden.nl. - Jan Willem

ambassade van zweden

Frisolaan 3, 2517 JS Den Haag T (070) 412 02 00. Fax: (070) 412 02 11 : ambassaden.haag@gov.se o swedenabroad.se. In Zweden

- Kungsbroplan 2, 2 tr., SE-112 27, Stockholm T 534 802 00. Fax: 534 802 07 : stockholm@diplobel. fed.be o diplomatie.belgium.be/sweden.

ambassade van belgië

- Götgatan 16A, SE-118 46 Stockholm T 556 933 00. Fax: 556 933 11 : sto@minbuza.nl o nederlandwereldwijd.nl/landen/zweden/ over-ons/ambassade-in-stockholm. ambassade van nederland

Formaliteiten In België

VOOR DE ZEKERHEID … Het is een goed idee om scans te maken van je paspoort, visa, bankpas, vliegticket(s), verzekeringspolis en hotelvouchers. stuur ze vervolgens als een pdf-bijlage in een mail naar jezelf. In geval van verlies of diefstal kun je die documenten dan heel gemakkelijk in een internetcafé weer (laten) afdrukken en zul je het probleem sneller kunnen oplossen bij de autoriteiten.

Een Europees paspoort kan nuttig zijn! De Europese Unie heeft een systeem van wederzijdse consulaire bijstand ontwikkeld voor onderdanen van de EU die in moeilijkheden verkeren in het buitenland. Je kunt op deze bijstand een beroep doen

als België of Nederland niet over een vertehoofdstad stockholm vormt de genwoordiging beschikt in het land waar Een identiteitskaart volstaat.de Kinderen onje je bevindt. Concreet houdt dit in dat je der de 12 jaar moeten in ideale het bezit zijn van bestemming voor een citytrip . hulp kunt inroepen van de ambassade of een eigen identiteitsbewijs met foto, verhet consulaat (geen ereconsulaat) van om krijgbaar bij de gemeentediensten van je het even welke lidstaat van de EU. Deze woonplaats. Reist het kind met een van de diensten zullen je rechtstreeks helpen of je ouders, dan is het wenselijk dat de ouder zeggen wat je precies moet doen. die het kind niet vergezelt een schriftelijke toestemming opmaakt (in het Engels) en De dienstverlening geldt uiteraard uitdie laat legaliseren door het gemeentebesluitend voor noodsituaties, zoals overlijden, stuur. ongevallen met verwondingen of letsels, ernstige ziekte, repatriëring om medische In Nederland redenen, arrestatie of gevangenschap. In geval van verlies of diefstal van je identiteitsEen Europese identiteitskaart of paspoort kaart of paspoort kun je bij deze diensten volstaat. Dat geldt ook voor kinderen. terecht voor een voorlopig reisdocument. Reist het kind met een van de ouders, dan is het wenselijk dat de ouder die het Bij deze consulaire bijstand tussen de kind niet vergezelt een schriftelijke toeEuropese lidstaten zul je uiteraard niet altijd in je eigen landstaal worden geholpen. stemming opmaakt (in het Engels) en die Meestal zal dat gebeuren in een van de laat legaliseren door het gemeentebecourante Europese talen. stuur.

Internationale studentenkaart Deze kaart is in de hele wereld het bewijs dat je student bent. Hiermee kun je profiteren van verschillende voordelen, diensten en studententarieven (op vervoer, overnachtingen, cultuur enzovoort). Met de kaart heb je ook diverse speciale voordelen tijdens het reizen (korting op vliegtickets, hotels en jeugdherbergen, verzekeringen, simkaarten, autoverhuur). In België

De kaart kost € 9 (plus € 1 verzendkosten). Je kunt deze verkrijgen op vertoon van je identiteitskaart, je studentenkaart en een foto bij: connections - Connections Travel Shops in Aalst, Antwerpen, Brasschaat, Brugge, Brussel Centrum, Brussel Elsene VUB, Brussel Schuman, Brussel Toison d’Or, Brussels Airport, Ukkel, Gent, Gent Expo, Hasselt, Kortrijk, Kraainem, Leuven, Lommel, Mechelen, Mortsel, Oostende, Roeselare, Sint-Niklaas, Turnhout, Vilvoorde. Call-Center T 070 23 33 13 o connections.be. Via o isic.be. In Nederland

kilroy travels netherlands - Singel 413, 1012 WP Amsterdam T 020 524 51 00 o kilroytravels.nl Er zijn ook kantoren in Utrecht en Groningen. joho - : info@joho.nl o joho.nl. Er zijn kantoren in Den Haag (hoofdkantoor), Amsterdam, Leiden, Rotterdam, Groningen en Utrecht. Via o isicnederland.nl.

Internationale jeugdherbergkaart De jeugdherbergkaart is te gebruiken in meer dan negentig landen en opent de deuren van de vierduizend hostels van de keten Hostelling International. De openingstijden verschillen per land en

Alvorens te vertrekken

ZWEDEN PRAKTISCH

Nuttige adressen

Ben je onder de 18 jaar en reis je alleen of met een persoon die niet een van de ouders is, dan is de schriftelijke toestemming van beide ouders vereist (in het Engels). Het bewijs moet worden gelegaliseerd. Heb je niet de Belgische of Nederlandse nationaliteit, neem dan contact op met de ambassade van Zweden.

ZWEDEN PRAKTISCH

ABC vAn Zweden

ALVORENS TE VERTREKKEN

De gedeeltes die in twee kolommen zijn gezet, bevatten nuttige informatie, zoals adresgegevens van instanties en webadressen ter voorbereiding op de reis.

ABC van Zweden Alvorens te vertrekken Budget Feesten en feestdagen Fooien Geldzaken Gezondheid Internetadressen Klimaat Musea Overnachten Post Reisliteratuur Risico’s en ergernissen Taal Telecommunicatie Toeristisch seizoen Vervoer Winkelen

58 58 60 62 63 63 64 67 67 69 69 72 73 75 75 79 80 81 85

HOE GEBRUIK JE DEZE GIDS? X

REISPLANNER

3 weken in een lus door het zuiden

11 dagen in het Hoge Noorden Plaatsen opgenomen op de Werelderfgoedlijst van Unesco

Abisko N.P. Kiruna

Narvik

Gällivare

Jokkmokk 7 Arjeplog

Luleå

Arvidsjaur

De Reisplanner stelt uitgewerkte reisprogramma’s voor om Zweden op de beste manier te ontdekken.

FINLAND

ATLANTISCHE OCEAAN

Umeå Östersund

Sundsvall

NOORWEGEN

Museum Fotografiska in Söder

Kustdorpje Fjällbacka

Siljanmeer Falun

Voor we beginnen nog even dit: een reis trekt: dat kan vanuit Malmö zijn via Denemaken door een land met een oppervlakte marken of vanuit Stockholm, waar je het van 450.000 m² is een hele uitdaging. Alles vliegtuig naartoe hebt genomen. In beide hangt af van hoe je reist en waar je ver- gevallen is je beginsituatie anders.

EEN LANG WEEKEND IN STOCKHOLM

•

Dag 1: ’s ochtends Gamla Stan, de oude stad; bezoek aan het Vasa Museet, dan met de boot naar Söder – dynamisch Stockholm – of Norrmalm – een Stockholm dat indruk probeert te maken. • Dag 2: de wisseling van de wacht bij het koninklijk paleis; het Nobelmuseet. Een lunch uit het vuistje op de markt van Östermalmstorg en dan naar de Djurgården voor de musea: het ABBA-museum en Skansen. • Dag 3: Söder, in de voetsporen van de helden van Millennium, een bezoek aan het Fotografiska op de kaden. Slussen voor het Stadsmuseet, smullen van ge-

rookte haring bij de beroemdste kiosk van de stad en verkenning van het andere deel van SoFo. • Dag 4: boot naar Vaxholm en de eilandjes, of de koninklijke residentie Drottningholm. Vervolgens het Modernamuseet op het eiland Skeppsholmen of richting Millesgården en de tuin. ’s Avonds dwaal je rond bij de Kungliga Operan en stap je een van de nachtclubs binnen. • Dag 5: een frisse neus halen bij het meer Sigtunafjärden en kuieren door de middeleeuwse straatjes van het dorp Sigtuna.

Oslo

Vänernmeer

Een lang weekend Stockholm

2 Landskrona 200 km

DENEMARKEN

Malmö

Karlskrona

Kristianstad 15 Simrishamn 16 Ystad

ESTLAND

Stockholm

7 Fjällbacka Lidköping 8 7 Lysekil Gränna 9 Kust van Bohuslän 6 Jönköping10 Göteborg 5 11 Halland 4 Växjö 12 Öland 13 Kalmar 3 Helsingborg 18 Lund

LETLAND

LITOUWEN RUSSICHE FED.

POLEN

3 WEKEN IN EEN LUS DOOR HET ZUIDEN

Malmö (1; 2 dagen); Landskrona (2) en Jönköping (10), Växjö (11), Kalmar (12); Helsingborg (3); de kust van Halland (4); het eiland Öland (13; 2 dagen); KarlsGöteborg (5; 2 dagen); de kust van Bohus- krona (14); Kristianstad (15), Simrislän (6); Lysekil en Fjällbacka (7); Lidkö- hamn (16), Ystad (17) en Lund (18). ping (8), het Vätternmeer en Gränna (9);

HET ZUIDWESTEN EN DE KUST TOT STRÖMSTAD

11 DAGEN IN HET HOGE NOORDEN

Door deze beknopte inhoudsopgave per deel van de gids te gebruiken hoef je niet telkens terug te bladeren naar de algehele inhoudsopgave voor in het boek.

Falun en het Siljanmeer (1); Öster sund (2); Arvidsjaur en Arjeplog (3); Gällivare (4); Kiruna (5); Abisko Natio

ALS JE HOUDT VAN…

•

…kunst: Konstmuseet in Göteborg; het Moderna Museet in Stockholm; Millesgården bij Stockholm. …reizen met je gezin: in Göteborg, Universeum; in Stockholm: Skansen, Junibacken, Gröna Lund Tivoli en het museum voor natuurgeschiedenis; het openluchtmuseum Jamtli. • …kastelen en forten: Malmöhus; het fort van Varberg; de herenhuizen van Skåne rond Ystad; het kasteel van Kalmar; het kasteel van Läckö; het koninklijk kasteel van Stockholm en dat van Drottningholm. • …de natuur: het natuurgebied Kullaberg; de eilanden Bornholm, Öland en Gotland; de archipel van Stockholm; de nationale parken rond Jokkmokk; Abisko National Park. • …moderne architectuur: de brug over de Öresund tussen Kopenhagen en Malmö; de wijk Västra Hamnen in Malmö; de Turning Torso in Malmö.

•

nal Park (6; 2 dagen); Jokkmokk (7); Lu leå (8); Umeå (9); Sundsvall (10).

• …zeevaartgeschiedenis: de Vasa in Stockholm; het Marinmuseum van Karslkrona; het Göteborg Maritima Centrum; het wrak van de Kronan in het Länsmuseum van Kalmar. • …wetenschap en techniek: het radiostation Grimeton; de glasroute en het glasmuseum in Växjö; Gustavianum en de tuinen van Linné in Uppsala; het Tekniska Museet in Stockholm; de kopermijn van Falun; het treinmuseum van Gävle; het noorderlicht in het Aurora Sky Station; de mijn van Kiruna. • …muziek: het ABBA-museum en de Swedish Hall of Fame en het Musik Museet in Stockholm. • …thrillers: een wandeling in de voetsporen van commissaris Wallander in Ystad; de Millenium Tour in de wijk Södermalm in Stockholm. • …sport en trekken in de winter: het skistation Åre; winterse tochten met de hondenslee in Lapland; de Koninklijke Route in het Hoge Noorden.

MALMÖ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93 LUND . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 LANDSKRONA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 HELSINGBORG . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 VAN HELSINGBORG NAAR VARBERG . . . . . . . . . . 123 VARBERG . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 VAN VARBERG NAAR GÖTEBORG . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 GÖTEBORG . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130 KUNGÄLV. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149

Moderna Museet in Stockholm

MARSTRAND. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 NAAR HET NOORDEN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 FISKEBÄCKSKIL . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 LYSEKIL . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 DE KUSTWEG . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 STRÖMSTAD . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158

Op het kleine kaartje linksboven zie je in een oogopslag welk deel van het land of de regio het betreffende hoofdstuk beschrijft.

in malmö trekt de

190 m hoge turning torso de aandacht .

NOORSE ZEE

FINLAND

NOORWEGEN

Stockholm

Op de eerste pagina van elk nieuw deel zijn de niet te missen bezienswaardigheden al in kaart gebracht met een paginaverwijzing voor wie ze direct wil raadplegen.

HET ZUIDWESTEN EN DE KUST TOT STRÖMSTAD DENEMARKEN

XXX

Kathedraal van Lund Kasteel van Sofiero Konstmuseet Göteborg Maritima Centrum

LET. LIT.

110 122 144 146

HET ZUIDWESTEN EN DE KUST TOT STRÖMSTAD Skåne is een provincie in het zuiden van Zweden, die veel sporen draagt van haar woelige verleden en de oorlogen met Denemarken, waarvan het gebied tot 1658 deel uitmaakte. In dat jaar bepaalde de Vrede van Roskilde dat Zweden Skåne, Halland (de provincie erboven), Blekinge (ten zuiden van Kalmar) en Bohuslän (de kuststreek ten noorden van Göteborg) terugkreeg. Sindsdien zijn vele eeuwen verstreken, maar toch voel je in dit deel van ZuidZweden nog steeds de Deense aanwezigheid, in de architectuur, in de sfeer. Kopenhagen ligt voor deze Zweden heel wat dichterbij dan Stockholm en de meeste inwoners trekken dan ook makkelijker naar de Deense hoofdstad dan naar de Zweedse. De politiereeks Bron (The Bridge) speelt zich af in Kopenhagen, Malmö en de brug over de Öresund en maakt handig gebruik van de nabijheid van beide landen. Voor veel toeristen is Skåne de eerste halte op Zweeds grondgebied. De regio is gemakkelijk te bereiken vanuit Kopenhagen en sommigen nemen de fiets en rijden langs de kustlijn. Misschien volgen ze wel een stukje van de 400 km lange, nieuwe route, de Kattegattleden o kattegattleden.se, tussen Göteborg en Helsingborg. In 2017 werd de route uitgebreid tot Malmö. Het voordeel? Het land is vlak en je vindt er heel wat overnachtingsmogelijkheden waar fietsers welkom zijn. Voor alle transportmogelijkheden in de regio T 0771 77 77 77 o skanetrafiken.se.

124

125

KAMPEREN, ETEN

First Camp torekov: Flymossavägen 5, aan de rand van Torekov (26976), richting Båstad T 0431 36 45 25 o firstcamp.se/ torekov. Geopend begin april-eind sept. Reserveren aanbevolen. Circa 255-325 SEK in het hoogseizoen en 335-455 SEK voor een staanplaats bij de zee . Grote, maar rustige camping in een dennenbos aan het strand. een zestigtal plaatsen voor tenten, zonder elektriciteit. Goed uitgerust: winkeltje, restaurant, keuken en eetzaal. schoon sanitair. Wasmachine. Verhuurt ook grote stugor voor vier tot acht personen. speelterrein voor de kinderen.

First Camp Torekov

De moedige lezers die het kustpad Skånelenden afwandelen (een lusvormige tocht van 50 km) kunnen bij het Bureau voor Toerisme van Torekov informatie krijgen over de bivakplaatsen die om de tien à vijftien kilometer zijn aangelegd (je mag overal slechts een nacht verblijven). Ook overnachten bij particulieren. Dag. in de zomer 11.00-18.00 u, in de winter di.-vr. 11.00-17.00 u T 0431 36 31 80 o torekov.se.

Voor een herkenbare structuur en meer opzoekgemak is de volgorde van onderwerpen per stad of regio telkens hetzelfde: praktische informatie - informatie over verblijf: slapen, eten, iets drinken, uitgaan - informatie over de bezienswaardigheden.

AANKOMST EN VERTREK

Fiskhuset: aan de haven T 0431 36 47 11. Dag. geopend 11.00-20.00 u (tot 18.00 u in het laagseizoen). Broodjes en gerechten 90300 SEK . Hier kun je op het mooie terras genieten van dagverse vis, gerookt, gebakken of gemarineerd. Zalm, vissoep, garnalen, fishand-chips. alles om de meeuwen jaloers te maken. `

HALLAND EN GÖTEBORG

om het uur, soms twee per uur, 5.30-23.20 u, rit van 45 min. sommige treinen naar Göteborg rijden nog verder tot stockholm.

• Van en naar kopenhagen, malmö, Lund en

Helsingborg: rechtstreekse treinen om het uur 6.30-21.30 u, rit van ongeveer 3 uur naar Kopenhagen, 2½ uur naar Malmö en 1½ uur naar Helsingborg. • Van en naar grenå: met stena Line (T 0340 67 76 50 of 770 57 00 o stenaline.com). Met de ferry 2 verbindingen per dag, het hele jaar door (meestal ochtend en avond). Overtocht: 4 u en 25 min. aanlegsteiger en tickets in de haven, tegenover het centrum (aangegeven).

27.600 INWONERS | NETNUMMER 0340

De mooie baai waarin dit badplaatsje zich heeft genesteld, wordt een beetje verpest door de moderne gebouwen zonder ziel, het immense parkeerterrein, de spoorweg, de veerboten van Stena Line die voortdurend tussen Denemarken (Grenå) en Zweden pendelen en het verschrikkelijke industrieterrein. Maar dan zie je plots een opmerkelijk mooi houten huis op palen dat zelfs een tikje Moors aandoet (het is een badhuis). Aan je linkerhand bemerk je vervolgens een prachtige middeleeuwse vesting die met wallen omringd is. Vanaf de 19de eeuw maakte Varberg naam als kuur- en badplaats voor de gegoede burgerij. Ook tegenwoordig nog is het er in de zomer razend druk. Na hun vertrek blijft het plaatsje ontredderd achter, in afwachting van hun terugkeer het volgende zomerseizoen.

CamPing en JeugdHerberg

apelvikens Camping: Sanatorievägen 4, 1,5 km ten zuiden van het centrum, in de richting van Apelviken T 64 13 00 o apelviken.se. Bus 5 of 6 vanaf het station. Het hele jaar geopend. Slechts 21 staanplaatsen voor tenten, 200-450 SEK, afhankelijk van de periode en de grootte. Een zestigtal stugor 4-6 bedden, 6001800 SEK . een immens terrein langs een spoorweg, maar wel aan de rand van het water. Voorbehouden aan caravans. Gezellig gelegen en erg geliefd bij windsurfers en kitesurfers. Kaarsrechte, evenwijdige asfaltwegen. Het lijkt wel of ze vergeten zijn bomen aan te planten! Goed uitgerust, dat wel. Huurfietsen. Bovendien kun je van de camping naar het centrum via een mooi 2 km lang kustpad dat voorbehouden is aan voetgangers en fietsers. `

NUTTIGE ADRESSEN EN INFORMATIE

bureau voor toerisme: Brunnsparken, op I de hoek met Västra Vallgatan 39 en Kyrkogatan

T 868 00 o visitvarberg.se. In de zomer dag.

geopend, in de winter beperkte openingstijden.

Centraal station: Västra Vallgatan, een steenworp van het centrum T 0771 75 75 75 (nationaal nummer). Automaat voor kaartjes informatie bij de krantenkiosk). Bagagekluisjes (tegen betaling) . Huurauto’s. `

VARBERG

SLAPEN

• Van en naar göteborg: rechtstreekse treinen

Hotell Gästis

Het zuidwesten en de kust tot strömstad

torekov: aan de rand van het schiereiland, 8 km ten zuiden van Hovs Hallar . Een klein vissersdorpje dat niemand onberoerd laat. Aan de haven hangen de netten uitgespannen voor kleine hutjes. Tussen de mooie huisjes van geschilderd hout lopen aangename geplaveide straatjes. Niet zo bijzonder, onderweg naar Göteborg zie je er nog meer. Parkeren kan tegen betaling (duur, in de haven), maar is gratis in het dorp.

Fietsenverhuur: Erlan Cykel & Sport, Västra Vallgatan 41 T 144 55. 100 m voorbij het Bureau voor Toerisme. Geopend ma.-vr. 10.00-18.00 u, za. 10.00-14.00 u. Prijs: 80 SEK per dag en 100 SEK voor 24 uur; ook vast tarief voor 3 dagen en 1 week. `

groot gratis parkeerterrein: aan de haven. Vraag een parkeerschijf (gratis) bij het benzinestation, in de grote winkels of bij het Bureau voor Toerisme. anders betaal je om te parkeren. In de zomer vaak vol. `

Fästningens Vandrarhem: in de vesting aan de rand van het stadje T 868 28 o fastningensvandrarhem.se. Het hele jaar geopend, lang van tevoren reserveren; balie gesloten za.-zo. in het laagseizoen. Tweepersoonskamer ‘cellen’ 550-650 SEK, of 750950 SEK. Welkom in de gevangenis! Jawel, je leest het goed. De goedkoopste kamers liggen in de oude gevangenis van de vesting. Voortaan biedt het meer comfort dan in die kwade dagen, maar wie licht slaapt, zal hier geen goede nacht `

WIST JE DIT? Let op deze kaders voor interessante weetjes.

AANDUIDING TROTTERTIPS

trottertip

interessant

XXX

niet te missen

VERKLARING VAN DE SYMBOLEN

A algemeen q autoverhuur s bank O busstation D café, bar C camping p consulaat E dansen c duiklocatie W internetcafé f fietsen te huur F haven h honden toegestaan Y ijssalon

I informatie d kindvriendelijk i koffie- of theehuis M livemuziek, concert L luchthaven e metrostation N ontbijt P parkeren Q patisserie B postkantoor R restaurant a roken verboden H slapen b skistation

g snackbar Z strand U taxi J theater S treinstation V voorzieningen voor rolstoelgebruikers

j wandelen k winkelen m Unesco-werelderfgoed r zwemgelegenheid T telefoonnummer o website : e-mailadres

Varberg slapen

Aan de rand van de pagina’s zorgen een duimgreep en een kopregel ervoor dat je direct ziet welke informatie er op de betreffende pagina wordt geboden.

INHOUD IINLEIDING ��12 VEELGESTELDE VRAGEN ��14 TOPERVARINGEN ��17 MENS, MAATSCHAPPIJ, NATUUR EN CULTUUR ��25 Beroemde personen 26 Bevolking 30 Design 32 Drank 33 Economie en maatschappij 35 Fauna 38 Geografie 38 Geschiedenis 38 Keuken 43 Media 46 Milieu 47 Noorderlicht 48 Popmuziek 49 Prostitutie 49 Werelderfgoed van Unesco 50 Zeden en gewoonten 51 REIZEN NAAR ZWEDEN ��52 ZWEDEN PRAKTISCH ��57 ABC van Zweden 58 Alvorens te vertrekken 58 Budget 60 Feesten en feestdagen 62 Fooien 63 Geldzaken 63 Gezondheid 64 Internetadressen 67 Klimaat 67 Musea 69 Overnachten 69 Post 72

Reisliteratuur 73 Risico’s en ergernissen 75 Taal 75 Telecommunicatie 79 Toeristisch seizoen 80 Vervoer 81 Winkelen 85 REISPLANNER ��86

HET ZUIDWESTEN EN DE KUST TOT STRÖMSTAD

HET ZUIDWESTEN VAN SKÅNE 93 Malmö ��93 Lund ��105 Landskrona ��113 Helsingborg ��116 Van Helsingborg naar Varberg ��123 HALLAND EN GÖTEBORG 124 Varberg ��124 Van Varberg naar Göteborg ��129 Göteborg ��130 DE KUST VAN BOHUSLÄN 148 Kungälv ��149

X Marstrand ��150 Naar het noorden ��151 Fiskebäckskil ��153 Lysekil ��154 De kustweg ��155 Strömstad ��158

DE ZUIDOOSTKUST EN CENTRAALZWEDEN

HET OOSTEN VAN SKÅNE

DE KUST VAN BLEKINGELÄN 187 Karlskrona ��188

HET ZUIDOOSTEN VAN SKÅNE 163 Falsterbo en Skanör ��163 Ystad ��165 De kustweg naar Simrishamn ��174 Kåseberga ��174 ÖSTERLEN 176 Simrishamn ��176 Kristianstad ��180

DE KUST VAN KALMARLÄN 194 Kalmar ��194 Het eiland Öland ��201 Het eiland Gotland ��210 MIDDEN-ZWEDEN 221 VAN VÄXJÖ NAAR JÖNKÖPING: DE ROUTE VAN DE GLASBLAZERIJEN ��221 Växjö ��221 Jönköping ��224 VAN JÖNKÖPING NAAR KOLMÅRDEN ��227 Gränna ��227 Vadstena ��231 Linköping ��235 Kolmården ��237

VAN VÄSTERÅS NAAR LIDKÖPING DWARS DOOR ZWEDEN ��238 Västerås ��238 Örebro ��240 Karlstad ��243 Lidköping ��245

STOCKHOLM EN OMGEVING

Stockholm ��249 DE OMGEVING VAN STOCKHOLM 308 De eilanden rond Stockholm ��308 Skyline van Stockholm

Vaxholm ��309 Mariefred ��311 Sigtuna ��312 Uppsala ��315

NAAR HET NOORDEN

Het Siljanmeer ��331 Op naar het noorden ��339 Gävle ��340 Sundsvall ��344 Östersund ��348 Umeå ��354 Luleå ��359

INHOUD Arvidsjaur ��365 Arjeplog ��369 Jokkmokk ��372 Gällivare ��376 Jukkasjärvi ��379 Kiruna ��382

Kebnekaisemassief ��387 Abisko National Park ��388 Het Koningspad (Kungsleden) ��392 REGISTER

KAARTEN EN PLATTEGRONDEN Afstanden tussen de steden �� 84 Göteborg �� 132-133 Gotland, het eiland, overzichtskaart �� 211 Helsingborg �� 117 Kalmar �� 195 Karlskrona �� 190-191 Lund �� 107 Malmö �� 94-95 Reisplanner �� 87 Stockholm, metro van �� 261 Stockholm, overzichtskaart �� 250-251

396

NOORSE ZEE

FINLAND

NOORWEGEN

Stockholm

LET.

DENEMARKEN

LIT.

Stockholm, plattegrond I �� 254-255 Stockholm, plattegrond II �� 256-257 Topervaringen �� 18 Uppsala �� 318-319 Ystad �� 166-167 Zweden, overzichtskaart �� 55 Zweden, het noorden van, overzichtskaart �� 341 Zweden, het zuiden van, overzichtskaart �� 164 Zweden, het zuidwesten van, overzichtskaart �� 92

INLEIDING BEGRIP VOOR DE WOLF IS ONRECHT TEGENOVER HET SCHAAP.

Scandinavisch gezegde

enemarken en Zweden zijn buren en delen een geschiedenis, maar zijn toch twee duidelijk verschillende landen. Eerst en vooral is er de omvang en de geografie, maar er is ook de openheid van de bevolking naar de wereld toe. Zweden is bijna zeven keer groter dan BelgiĂŤ en Nederland samen, maar er wonen bijna drie keer minder mensen. Ruimte genoeg dus voor iedereen, waardoor respect voor de medemens hier geen loze uitroep is gebleven. Wie Zweden zegt, zegt harmonie tussen mens en natuur, absolute rust en een kalm leven dat je op een slechte dag monotoon zou kunnen noemen. Om het allemaal wat op te vrolijken, zijn er grote dynamische steden met een leuke charme, heel wat geschiedenis, maar ook een moderne kant, in voor- en tegenspoed. Leven met mate, gevoel voor compromis, onderhandeling, invraagstelling, zachte temperaturen, respect voor regels, puritanisme, dat zijn de sleutelwoorden die Zweden tot Zweden maken. En zelfs het landschap lijkt erop gemaakt om niemand voor het hoofd te stoten. Immense bossen en talloze meren en dat tot in het diepe noorden, het land van de Samen. Helemaal voor jou alleen.

Zweden staat bekend om zijn rode huizen.

Traditionele klederdracht

Rendierenrace in Jokkmokk

VEELGESTELDE VRAGEN WELKE DOCUMENTEN HEB IK NODIG?

Inwoners van de EU hebben genoeg aan een geldig paspoort of identiteitskaart. WAT IS DE BESTE PERIODE OM NAAR ZWEDEN TE REIZEN?

Het Zweedse klimaat is continentaal en hoe meer naar het noorden, hoe strenger de winters. Van Skåne tot de Baltische Zee zijn de zomers zonnig. Het hoogseizoen loopt van half juni tot half augustus. Dit is veruit de beste periode om het land te bezoeken, want alles is dan geopend, het is warmer en de dagen zijn langer. Bezoekjes aan steden als Malmö, Stockholm of Göteburg zijn het hele jaar interessant. Let op: veel adressen zijn gesloten met Kerstmis en Nieuwjaar, al blijft dit natuurlijk wel een leuke periode om het land te bezoeken. IS HET LEVEN ER ECHT ZO DUUR?

Ja. Het leven in de hoofdstad is duur en dat merk je aan alles. Reken je budget goed uit en volg onze tips in ‘Zweden praktisch’. Zo blijven je uitgaven op reis binnen de perken. Maak voor een kamer gebruik van de aanbiedingen op internet. Buiten de grote steden (met uitzondering van het Hoge Noorden) is het gelukkig wat goedkoper, vooral wat eten betreft. Reserveer je kamer lang van tevoren en organiseer je goed, dan kun je je budget zonder veel moeite binnen de perken houden.

eens aan een bungalow op de camping of een huurappartement. Kies je voor een hotel (de duurdere oplossing), vergeet dan niet op internet te kijken naar aanbiedingen. In Stockholm kun je overnachten in een jeugdherberg op een boot of in een gevangenis en overal in het land mag je maximaal drie nachten wild kamperen, op voorwaarde dat je toestemming vraagt. HOE KAN IK ME VERPLAATSEN?

De auto is het handigste vervoermiddel, maar ook de trein is een goed alternatief, vooral in combinatie met de fiets die je bij het station huurt. De fietspaden zijn er bijzonder goed georganiseerd, dus waarom zou je het niet een keer proberen? Als er geen treinen rijden naar je bestemming, is er vast wel een bus, die is minder duur, maar trager en ook minder praktisch. Het vliegtuig is geschikt voor lange afstanden, vooral in het noorden van het land. ZIJN ER VEILIGHEIDSPROBLEMEN?

Maak je geen zorgen, de Scandinavische thrillers doen anders vermoeden, maar dit is een heel veilige bestemming! IS ER EEN TIJDVERSCHIL?

Zweden volgt de Europese tijdszone, er is dus geen verschil met West-Europa. HOE LANG IS HET VLIEGEN?

Reken op ruim twee uur naar Stockholm.

WAAR KAN IK HET BESTE BLIJVEN SLAPEN?

MOET IK OP MIJN GEZONDHEID LETTEN?

Campings, kamers bij particulieren en jeugdherbergen zijn natuurlijk het goedkoopst. Reserveer lang van tevoren, want in de zomer kan het heel druk zijn. Denk ook

Niet echt, er zijn ook geen vaccins nodig. In het noorden van Zweden neem je in de natuur en vooral in juni en juli een muggenmelk mee. Er zitten venijnige beestjes.

WAT DOE IK MET KINDEREN?

HOE SPREEK IK DE ZWEDEN AAN?

Kinderen zijn koning in Zweden! Niet alleen in het dagelijkse leven is alles op hen voorzien, ook in musea en pretparken komen zij op de eerste plaats. Hoe kan het ook anders in het land van Pippi Langkous!

Zweden zijn gereserveerd en laten niet gauw hun gevoelens zien. De lange winter maakt de zaken er niet gemakkelijker op, maar als het weer mooi weer wordt, zijn ook de Zweden gelukkiger en uitbundiger.

HOEVEEL BEDRAAGT DE WISSELKOERS?

WAT IS ER TE ZIEN EN TE DOEN?

Zweden hoort niet bij de Eurozone. De munteenheid is de kroon. Begin 2019 bedroeg de Zweedse kroon (krona, in deze gids afgekort als SEK) € 0,10; € 1 = ongeveer 10,25 SEK. HOE BETAAL IK TER PLAATSE?

Je kunt met je MasterCard, Visa en Maestro geld pinnen. Houd hierbij rekening met een provisie (afhankelijk van je bank), pin een grote som. Op steeds meer plaatsen in Zweden kun je niet meer contant betalen, maar alleen nog met een bankkaart (hotels, restaurants, bars, enzovoort). GEEF IK EEN FOOI?

Dit is niet zo gebruikelijk in Zweden, maar het is niet verboden om goede dienstverlening te belonen. HEB IK EEN ADAPTER NODIG?

Nee, de stroomspanning in Zweden bedraagt 220 V en het land heeft Europese stopcontacten. WELKE TAAL SPREEK IK IN ZWEDEN?

Als je geen Zweeds kent, kom je overal met Engels, dat hier zo goed als de tweede landstaal is. Ook met Duits kom je een heel eind, maar met Frans dan weer niet.

Meren, naaldbossen en houten huisjes, maar ook de eilanden en stranden. Her en der vind je bijzonder romantische taferelen. Daarnaast zijn er de mooie en kleurrijke steden. De mooiste van allemaal, Stockholm, mag niet op je programma ontbreken. En vergeet de middernachtzon en het noorderlicht niet! Noorderlicht

10 16

10 TOPERVARINGEN 17

BEKIJK IN MALMÖ DE ÖRESUNDBRUG EN DE TURNING TORSO IN DE WIJK VÄSTRA HAMNEN

BEZOEK IN DE ZOMER DE TIENTALLEN EILANDJES BUITEN GÖTEBORG, NEEM DE BOOT, Deze futuristische en ecologische wijk langs MAAK EEN WANDELING OF de oude kaden is het werk van architecten uit ZWEM IN DE KREEKJES

de hele wereld. Trekpleister is de Turning Torso van de Catalaan Santiago Calatrava, een 190 m hoge woontoren van negen in elkaar verstrengelde blokken die rond hun as draaien. Op de achtergrond: de majestueuze 12 km lange brug tussen Kopenhagen en Malmö. Hier is een succesvolle ZweedsDeense politieserie gedraaid, The Bridge. Blz. 104

Göteborg is de op een na grootste stad van het land en een belangrijke haven. Het wemelt er van de schilderachtige eilandjes die uitnodigen om voor anker te gaan. Rustgevende landschappen, veelkleurige huisjes boven de golven: het is een paradijsje en je haalt er een lekkere frisse neus. Blz. 130, 148 Goed om te weten: aanmeren in Saltholmen, 5 km ten westen van het centrum, of in Varholmen, bereikbaar met de tram of de bus. Boottickets inbegrepen bij de Göteborg City Card.

Narvik Aurora Sky Station

200 km

Kiruna

e n)

100

9 Jokkmokk

lc i rkel

nin

No o r dp o o

un gs

led

Gammelstad

NOORSE ZEE

Luleå

Umeå

Östersund

Sundsvall

FINLAND

NOORWEGEN

Gävle Oslo Uppsala

7 STOCKHOLM

5 6 Fjällbacka

ESTLAND

NOORDZEE

E Z EE

Göteborg

Jönköping

LITOUWEN

Malmö

DENEMARKEN

LETLAND

Kalmar

Bornholm RUSSISCHE FEDERATIE

Waddenzee

DUITSLAND

POLEN

10 TOPERVARINGEN

DRINK BIJ ZONSONDER GANG EEN GLAS IN HET DORPJE FJÄLLBACKA

Diep in de kleine baai, beschermd achter een eilandje, ligt een heerlijk kleurrijk dorpje tegen de rotswand, dat twee beroemde inwoners had: de succesvolle thrillerschrijfster Camilla Läckberg, die hier geboren is, en Ingrid Bergman, die hier lang heeft gewoond. Blz. 157 Goed om te weten: zoek geen restaurant, maar smul op een ponton bij de zee van verse garnalen, zalm, makreel of haring.

BEZOEK HET KASTEEL 4 VAN KALMAR, HET MOOISTE FORT VAN DE VASA-DYNASTIE In deze uitnodigende badstad mag een bezoek aan het Kalmar Länsmuseum niet ont-

breken. Hier staat het schip Kronan, dat opgevist werd uit de Baltische modder. Langs een stijlvolle gratis brug is Kalmar verbonden met het eiland Öland, een van de geliefdste vakantie-eilanden, een soort Côte d’Azur, maar dan van Zweden, die je verleidt met zijn schitterende landschappen in zonlicht en wind. Het klimaat is hier zo zacht dat er mediterrane planten groeien. Blz. 198 Goed om te weten: o  kalmar.com o  olandsturist.se.

BEZOEK IN STOCKHOLM HET WRAK VAN DE VASA

Het wrak zat 350 jaar verstopt in de modder op de zeebodem, maar wordt nu bewonderd door de bezoekers. De verlichting hult het wrak in mysterie. Het verhaal van deze drenkeling is in meer dan een opzicht bij-

zonder. Het was de parel van de koninklijke vloot van Gustav II Adolf en het was de bedoeling dat het tijdens de Dertigjarige Oorlog gebruikt zou worden. Het schip is zo hoog als een gebouw van vier verdiepingen en was in zijn tijd het grootste vaartuig. De Vasa koos op 10 augustus 1628 voor het eerst het ruime sop, maar zonk 20 minuten later al! Blz. 298 Goed om te weten: o  vasamuseet.se.

VERWEN JEZELF MET 6 WAT DISCO-NOSTALGIE IN HET MUSEUM OVER DE LEGENDARISCHE GROEP ABBA ABBA, de legendarische groep uit de jaren 1970, was goed voor een aantal wereldhits: Waterloo, Dancing Queen, Money, Money, Money. Dertig jaar nadat ze uit elkaar gingen, brengt dit museum een sprankelend eerbetoon aan de vier zangers met 378 miljoen verkochte albums op hun naam. Het museum toont een aantal van de hippe kos-

tuums, waar de groep om bekend stond. Zing samen een deuntje en maak een dansje met de hologrammen van de zangers en trek een digitaal podiumpakje aan! Blz. 297 Goed om te weten: o  abbathemuseum.com.

REIS VANUIT STOCKHOLM PER TREIN NAAR DE LEVENDIGE STUDENTENSTAD UPPSALA

Hier staat een van de oudste universiteiten van Europa. De geboortestad van producer Ingmar Bergman is heerlijk bruisend en de sfeer is er aangenaam ontspannen. Dat komt niet alleen door de duizenden studenten, maar ook door de uitstraling van Uppsala. De stad ligt aan een kanaal en rond de grootste kathedraal van Scandinavië. Mis Gamla Uppsala niet, 4 km van het centrum. Dit was lang voor de Vikingen al een belangrijk politiek en religieus centrum met koninklijke grafheuvels. Maak er een leuke fietstocht. Blz. 315 Goed om te weten: o  destinationuppsala.se.